Alkollü Araç Kullanma Cezası Ne Kadar? Tutar ve Ehliyet

Alkollü araç kullanmanın ilk ve kesin sonucu idaridir. Hususi otomobilde 0,50 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüye 25.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Bu sonuç, kaza olmasa ve kimse zarar görmese de doğar. Beş yıllık pencere içindeki tekrarlarda tutar 50.000 ve 150.000 Türk lirasına, geri alma süresi iki ve beşer yıla çıkar. Hapis cezası ise ayrı bir eşiğe bağlıdır ve Türk Ceza Kanunu m.179/3’ün uygulanmasını gerektirir.

1. Kaç Promilden Ceza Yazılır?

Hususi otomobilde 0,50 promilin üzeri 25.000 Türk lirası idari para cezası ve altı ay geri alma doğurur; hususi otomobil dışındaki araçlarda alt sınır 0,21 promildir.

0,21 promil sınırı ticari kullanıma değil aracın cinsine bağlıdır: otomobil sayılmayan bir araç tamamen özel amaçla kullanılsa da düşük sınıra tabidir.

Karayolları Trafik Kanunu m.48 tek bir sınır tanımaz. Aracın türüne ve sonucun idari mi cezai mi olduğuna göre üç ayrı eşik işler.

Hususi otomobilde 0,50 promil. İdari yaptırımın eşiği budur ve fıkra, suç oluşup oluşmadığından bağımsız işlediğini kendi lafzında söyler:

“Yapılan tespit sonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile, 25.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48)

Diğer araçlarda 0,21 promil. Aynı fıkra, hususi otomobil dışındaki araçları kullananlar için promil alt sınırını 0,21 olarak belirler. Buradaki ölçüt uygulamada sıkça yanlış anlaşılır. Belirleyici olan, aracın ticari amaçla kullanılıp kullanılmadığı değil otomobil olup olmadığıdır. Danıştay Onbeşinci Dairesi ayrımı şöyle kurar:

“Anılan maddede getirilen ayrım kullanılan aracın hususi otomobil olup olmamasına bağlı olarak getirilmiş olup, kullanım amacı hususi olmayan otomobil sürücüleri ile kullanım amacı hususi olup olmamasına bakılmaksızın otomobil dışındaki diğer araçların(kamyon, kamyonet … ) sürücüleri bakımından 0,21 promil sınırının uygulanması gerekmektedir.”

(Danıştay 15. Daire, E. 2016/3092, K. 2017/181, T. 12.01.2017 — idare mahkemesi kararının BOZULMASINA)

Dairenin incelediği dosyada sürücü kamyonet-panelvan cinsi bir araç kullanırken 0,29 promil ölçülmüş, idare mahkemesi işlemi iptal etmiş, Danıştay bu kararı bozmuştur. Ölçüt üç durumu birbirinden ayırır: otomobil cinsi bir araç özel amaçla kullanılıyorsa sınır 0,50 promildir; aynı araç ticari amaçla kullanılıyorsa 0,21 promile iner; kamyonet, panelvan, kamyon, minibüs veya motosiklet gibi otomobil sayılmayan araçlarda ise kullanım amacına hiç bakılmaz ve sınır her hâlde 0,21 promildir. Kendi panelvanıyla markete giden bir sürücü, hususi otomobilde ceza doğurmayacak bir değerde idari yaptırımla karşılaşabilir.

Cezai değerlendirmede 1,00 promil. Altıncı fıkra, bu düzeyin üzerindeki sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu m.179/3 hükümlerinin uygulanacağını yazar. Bu, otomatik bir mahkûmiyet değil bir eşiktir; suçun oluşup oluşmadığı ayrı bir değerlendirmenin konusudur ve trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun unsurları başlı başına incelenmelidir.

Kanun metnindeki iki rakam birbirini tutmuyor. Beşinci fıkra hususi otomobil dışındaki araçlar için alt sınırı 0,21 olarak yazarken, kazaya sebebiyet hâlini düzenleyen yedinci fıkra aynı sürücüler için 0,20 rakamını kullanır:

“Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan sürücülerin trafik kazasına sebebiyet vermesi hâlinde, ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48)

İki fıkra farklı sonuçlara bağlandığı için bu, uygulamada doğrudan bir çelişki üretmez: 0,21 idari para cezasının, 0,20 ise kaza hâlinde Türk Ceza Kanunu’na yollamanın eşiğidir. Yine de 0,20 ile 0,21 arasında ölçülen ve kazaya karışan bir ticari araç sürücüsü bakımından hangi fıkranın esas alındığı tutanakta açıkça gösterilmelidir.

2. Alkollü Araç Kullanma Cezası Ne Kadar?

Hususi otomobilde 0,50 promilin üzerinde yakalanan sürücüye 25.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Tutar ve süre, son ihlalden geriye doğru beş yıllık pencere içindeki tekrar sayısına göre yükselir: ikinci ihlalde 50.000 Türk lirası ve iki yıl, üç ve sonraki ihlallerde 150.000 Türk lirası ve her seferinde beşer yıl. Kanun kademeleri şöyle kurar:

“Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 50.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise, 150.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48)

İhlal	İdari para cezası	Sürücü belgesi	Ek yükümlülük
İlk ihlal (0,50 promil üstü)	25.000 TL	6 ay geri alma	Yok
Beş yıl içinde 2. ihlal	50.000 TL	2 yıl geri alma	Sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi
Beş yıl içinde 3. ve sonrası	150.000 TL	Her seferinde 5 yıl geri alma	Psiko-teknik değerlendirme + psikiyatri muayenesi
Ölçüm yaptırmama	150.000 TL	5 yıl geri alma	Yok
Uyuşturucu veya uyarıcı madde	150.000 TL	İptal	Kurs, sınav, psiko-teknik, sağlık kurulu raporu

Kanunun kendi cümlesi, sayımın başlangıcı bakımından bir ayrıntı daha taşır: sürücü belgeleri herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmışsa, kademedeki süreler geçici alma süresinin bitiminde başlar. Yani iki geri alma kararı üst üste gelmez, arka arkaya işler.

Sayımın hangi ihlalleri kapsadığı pratikte belirleyicidir. Kanun, pencereyi son ihlalin tarihinden geriye doğru açtığı için kademe, yakalanma sırasına göre değil beş yıllık pencerenin içine düşen ihlal sayısına göre belirlenir. Bu nedenle aradan uzun süre geçtiği düşünülen bir ihlal, son ihlalin tarihinden geriye doğru sayıldığında hâlâ pencerenin içinde kalabilir ve kademeyi yükseltebilir. Tutanakta hangi ihlallerin sayıma alındığı ve tarihleri, itirazda ayrıca denetlenebilecek bir noktadır.

Sürenin hangi birimle yazıldığı da denetime tabidir. Yargıtay Onuncu Ceza Dairesi, kanunda yıl olarak gösterilen geri alma süresinin tutanakta gün hesabına çevrilmesini kanuna aykırı bulmuştur:

“her ne kadar sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin tutanakta geri alma süresi “1827” gün olarak belirtilmiş ise de; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/8. maddesinde açık bir şekilde sürücü belgesinin geri alınma süresinin “5 yıl” olarak belirlendiği, kanuni dayanağı bulunmayan gün hesabıyla idari yaptırıma karar verilmesinin hatalı olması nedeniyle itirazı inceleyen mercii İnebolu Sulh Ceza Hakimliğince itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi”

(Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2024/243, K. 2025/7643, T. 08.07.2025 — kanun yararına bozma istemi KABUL; hâkimlik kararının KANUN YARARINA BOZULMASINA)

Dosya, uyuşturucu maddeye ilişkin sekizinci fıkra kapsamında görülmüştür. Ölçüt ise o fıkraya özgü değildir: kanun süreyi ay veya yıl olarak yazdığında yaptırım da aynı birimle kurulmalıdır. Tutanağında geri alma süresi gün sayısıyla gösterilen sürücü bakımından bu, itirazda ayrıca tartışılabilecek bir noktadır.

Tablodaki rakamlar Karayolları Trafik Kanunu m.48’in güncel metnindeki değerlerdir. Madde 12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanun’la önemli ölçüde değiştirildiği için 2026 öncesine ait kaynaklardaki tutarlar, geri alma süreleri ve fıkra numaraları bugünkü metinle örtüşmeyebilir; uygulamada hâlâ dolaşımda olan 11.629 ve 14.584 Türk lirası gibi rakamlar o dönemden kalmadır ve bugünkü kademeleri göstermez. İdari para cezaları ayrıca Kabahatler Kanunu m.17/7 uyarınca her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; kanun metnindeki rakam sabit bir tutar değil, bu artışın uygulandığı taban değerdir. Bu nedenle tutanağınızdaki tutar kanun metnindeki rakamdan farklı olabilir.

2.1. İlk Kez Alkollü Araç Kullanmanın Cezası Nedir?

İlk ihlalin sonucu iki kalemdir: 25.000 Türk lirası idari para cezası ve altı ay süreyle sürücü belgesinin geri alınması. Bunun dışında bir eğitim, kurs veya muayene yükümlülüğü doğmaz; tekrar kademelerine bağlanan yükümlülükler ilk ihlalde uygulanmaz.

İlk ihlal olması tek başına ceza soruşturmasını da engellemez. Ölçüm 1,00 promilin üzerindeyse Karayolları Trafik Kanunu m.48 uyarınca Türk Ceza Kanunu m.179/3 hükümleri ayrıca uygulanır. Ölçüm bu düzeyin altındaysa, suçun oluşması için emniyetli sürüş yeteneğinin yitirildiğini gösteren somut bir tespit aranır.

Aracın türü burada belirleyicidir. Hususi otomobil dışındaki bir araçla 0,21 promilin üzerinde yakalanan sürücü, hususi otomobilde ceza doğurmayacak bir değerde idari yaptırımla karşılaşır.

2.2. İkinci Kez Alkollü Araç Kullanmanın Cezası Nedir?

Beş yıllık pencere içindeki ikinci ihlalde idari para cezası 50.000 Türk lirasına çıkar ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Para cezası ve geri alma süresiyle birlikte ayrı bir yükümlülük daha doğar. On birinci fıkra bunu şöyle kurar:

“Alkollü olarak araç kullanması nedeniyle son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri alınan sürücüler Sağlık Bakanlığınca, usul ve esasları İçişleri, Millî Eğitim ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine; üç veya üçten fazla geri alınan sürücüler ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48)

İkinci defa belgesi geri alınan sürücü, Sağlık Bakanlığınca yürütülen ve usul ile esasları yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulur. Bu yükümlülük idari para cezasının yerine geçmez, ona eklenir; iki yıllık süre dolmuş olsa bile eğitim tamamlanmadıkça belge fiilen kullanılabilir hâle gelmez.

2.3. Üçüncü ve Sonraki Kez Alkollü Araç Kullanmanın Cezası Nedir?

Beş yıllık pencere içindeki üç ve üzeri ihlalde idari para cezası 150.000 Türk lirasıdır ve sürücü belgesi her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Kanun burada tek bir beş yıllık süre değil, her ihlal için yeniden işleyen beşer yıllık süreler öngörür.

Aynı fıkra uyarınca üç veya daha fazla defa belgesi geri alınan sürücüler psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulur. Dördüncü ve sonraki ihlallerde kademe değişmez: tutar 150.000 Türk lirası, süre her seferinde beş yıl olarak uygulanmaya devam eder.

Yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçlarda bu kademenin sonucu farklıdır ve süreli geri alma yerine belgenin iptali gündeme gelir. Bu ayrım aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.

3. Alkollü Araç Kullanmak Hapis Cezası Gerektirir mi?

Kendiliğinden gerektirmez. Alkollü araç kullanmanın doğrudan sonucu idari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınmasıdır; hapis cezası ayrı bir eşiğe ve ayrı bir değerlendirmeye bağlıdır. Karayolları Trafik Kanunu m.48 idari para cezasının fiil bir suç oluştursa bile verileceğini yazar, yani iki sonuç birbirinin yerine geçmez.

Cezai boyut Türk Ceza Kanunu m.179/3’ün uygulanmasına bağlıdır ve bunun için kişinin emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olması aranır. Karayolları Trafik Kanunu m.48 bu değerlendirme için 1,00 promil sınırını esas alır: ölçüm bu düzeyin üzerindeyse m.179/3 hükümleri ayrıca uygulanır. Ölçüm bu düzeyin altındaysa suçun oluşması için emniyetli sürüş yeteneğinin yitirildiğini gösteren somut bir tespit aranır. Sınırın aşılması da tek başına mahkûmiyet anlamına gelmez; suçun oluşup oluşmadığı ayrıca incelenir.

Mahkûmiyet hâlinde cezanın nasıl infaz edileceği ayrı bir konudur. Türk Ceza Kanunu m.179/3’ün cezası görece düşük olduğundan, koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi gündeme gelebilir; sonuç, sonuç cezaya ve adli sicil durumuna göre değişir ve kendiliğinden uygulanmaz. Türk Ceza Kanunu m.179’un ikinci ve üçüncü fıkraları 04.06.2025 tarihinde 7550 sayılı Kanun’la yeniden yazılmıştır; suç tarihi bu tarihten önce olan dosyalarda lehe hüküm karşılaştırması yapılması gerekir. Suçun unsurları, cezanın sınırları ve bu değişikliğin etkisi trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu yazısında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

4. Ehliyet Kaç Ceza Puanında Geri Alınır?

Ceza puanı ayrı bir kanaldır: bir yıl içinde 100 puan iki ay, aynı yıl ikinci 100 puan dört ay geri alma, üç defa 100 puan ise süresiz iptal doğurur.

Alkol dosyalarında gözden kaçan nokta, sürücü belgesinin m.48 dışında bir yoldan da geri alınabilmesidir. Karayolları Trafik Kanunu m.118, uygulanan her ceza için ayrıca ceza puanı verilmesini öngörür:

“Bu Kanunun suç saydığı bir fiilden dolayı haklarında ceza uygulanan sürücülere, aldıkları her ceza, için esasları yönetmelikte belirlenen ceza puanları verilir.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.118)

Birikmenin sonucu, m.48’dekinden farklı bir pencereye bağlanmıştır. Sayım beş yıl değil bir yıl üzerinden yapılır:

“Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri 2 ay süre ile geri alınır ve eğitime tabi tutulurlar.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.118)

Aynı yıl içinde ikinci defa 100 puanı dolduran sürücülerin belgeleri dört ay süreyle geri alınır ve bu sürücüler psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulur. Bir yıl içinde üç defa 100 ceza puanını dolduran sürücülerin belgeleri ise süresiz olarak iptal edilir.

Alkol nedeniyle verilen idari para cezası da bu birikime dahildir. Ancak her fiile kaç puan verileceği kanunda yazmaz. Madde, puanların tespit ve uygulanmasına ait usul ve esasları yönetmeliğe bırakır; tutanakta görünen puan, kanun metninden değil yönetmelik ekindeki cetvelden gelir. Belirli bir puan rakamı bu nedenle kanuna dayandırılarak ileri sürülemez.

İki kanalın işleyişi de ayrıdır. Puan birikimine dayanan geri alma kararını mahkeme vermez:

“Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı “100 ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.112)

Geçmişteki puanlar bakımından bir geçiş kuralı da vardır. 9 Mart 2023 tarihli 7440 sayılı Kanun’la eklenen geçici m.26, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce trafik idari para cezalarına dayanılarak verilen ve aktif durumdaki ceza puanlarını pasif duruma getirmiş ve bunların puan hesaplamasında dikkate alınmayacağını hükme bağlamıştır. Bu kural puanlara ve m.118 kapsamındaki geçici geri almalara ilişkindir; alkol nedeniyle m.48 uyarınca uygulanan geri alma sürelerini kapsamaz.

5. Alkolden Alınan Ehliyet Nasıl Geri Alınır?

İade için aranan diğer şartlar, Yargıtay 19. Ceza Dairesi’ne göre tekrar ve uyuşturucu hâllerine özgüdür; ilk ihlalde altı ayın dolması ve cezanın ödenmesi yeterlidir.

Uygulamada sık karşılaşılan soru, geri alma süresi dolup para cezası ödendikten sonra belgenin doğrudan iade edilip edilmeyeceğidir. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.97/6, iade için sürenin dolması ve cezaların tahsili yanında gerekli diğer şartların sağlanmış olmasını da arar. Bu ifadenin kapsamını Yargıtay 19. Ceza Dairesi belirlemiştir:

“maddede ”… diğer şartlar…” olarak belirtilen hususların 2918 sayılı Kanunun 48/11. maddesi uyarınca iki veya daha fazla defa sürücü belgesi geri alınanlar ile 48/13. maddesi uyarınca uyuşturucu ve uyarıcı madde alması nedeniyle sürücü belgesi geri alınanların sürücü belgelerini geri alabilmeleri için aranan şartlar olduğu”

(Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2018/3067, K. 2019/7787, T. 02.05.2019 — kanun yararına bozma; bu bent yönünden talebin REDDİNE)

Dairenin çizdiği sınır nettir: diğer şartlar, tekrar eden ihlaller ile uyuşturucu hâllerine özgüdür. İlk defa ve altı ay süreyle belgesi geri alınan sürücü bakımından aranmaz. Bu dosyada sürücünün belgesi 15.02.2017’de altı ay süreyle geri alınmış, idari para cezası ertesi gün tahsil edilmiş ve altı aylık sürenin dolduğu tarihte iade şartlarının gerçekleştiği kabul edilmiştir.

Kararın andığı fıkra numaraları bugünkü metinle birebir örtüşmez. Karar, tekrar hâlini on birinci fıkraya, uyuşturucu hâlini ise on üçüncü fıkraya bağlıyor. 12 Şubat 2026 tarihli değişiklikten sonra tekrar hâlindeki eğitim ve muayene yükümlülüğü on birinci fıkrada durmaya devam eder; uyuşturucuya ilişkin düzenleme sekizinci fıkraya, iadeyi cezaların tahsiline bağlayan kural ise on üçüncü fıkraya taşınmıştır. Kararın kurduğu ölçüt geçerliliğini korur, fıkra numarası güncel lafza göre okunmalıdır.

Sınırın öbür yüzü de aynı ölçüde önemlidir: tekrar hâlinde sürenin dolması tek başına yetmez. Yargıtay Yedinci Ceza Dairesi, beş yıl içinde belgesi ikinci defa geri alınan bir sürücü bakımından iki yıllık sürenin dolmuş olmasına rağmen iade şartlarının gerçekleşmediğini kabul etmiştir. Dosyada sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi tamamlanmamış ve trafik idari para cezalarının tamamı tahsil edilmemiştir; Daire bu nedenle, süre dolduktan sonra araç kullanan sürücüye idari para cezası verilmesini yerinde bulmuş ve cezayı kaldıran hâkimlik kararını bozmuştur:

“Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlar yerinde görüldüğünden, BALIKESİR 2. Sulh Ceza Hakimliği’nin 23.09.2020 tarih, 2020/2387 D.İş sayılı kararının 5271 sayılı CMK’nun 309/4-c maddesi uyarınca, aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılamayı gerektirmemek üzere BOZULMASINA”

(Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/20319, K. 2021/15004, T. 09.11.2021 — kanun yararına bozma; oy birliğiyle)

İki karar birlikte okunduğunda çizgi nettir. İlk ihlalde altı aylık sürenin dolması ve cezanın ödenmesi yeterlidir. Tekrar ve uyuşturucu hâllerinde ise sürenin dolması yalnızca ilk koşuldur: eğitim ya da muayene tamamlanmadan ve bu Kanun kapsamındaki idari para cezalarının tamamı tahsil edilmeden belge fiilen kullanılabilir hâle gelmez. Bu aradaki dönemde direksiyona geçmek ayrı bir idari para cezası doğurur; o yaptırım aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.

Ödenmesi gereken cezaların kapsamı ayrı bir konudur ve yalnız alkol cezasıyla sınırlı değildir. Bu nokta alkollü araç cezasına itiraz yazısında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

6. Ehliyeti Geri Alınmışken Araç Kullanmanın Cezası Nedir?

Geri alma süresi dolmadan veya iade şartları tamamlanmadan direksiyona geçmek, alkol cezasından ayrı ve ek bir idari para cezası doğurur. Sürücü belgesi geri alınmış kişi, o dönemde hukuken belgesiz sürücü durumundadır; bu nedenle uygulanan yaptırım alkol maddesine değil, sürücü belgesi olmadan araç kullanmayı düzenleyen Karayolları Trafik Kanunu m.36 hükmüne dayanır.

İki durum burada birbirinden ayrılmalıdır. Sürenin dolmuş olması ilk ihlalde yeterlidir; tekrar ve uyuşturucu hâllerinde ise eğitim ya da muayene tamamlanmadan ve bu Kanun kapsamındaki idari para cezalarının tamamı tahsil edilmeden belge fiilen kullanılabilir hâle gelmez. Yukarıda anılan Yargıtay Yedinci Ceza Dairesi kararı tam da bu aradaki dönemde araç kullanan sürücüye ceza verilmesini yerinde bulmuştur.

Anılan m.36 hükmü 12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanun’la yeniden yazılmıştır; ölçüt ayakta durmakla birlikte tutar ve lafız güncel metne göre okunmalıdır. Uygulanan tutarlar, aracı belgesiz kişiye veren işletenin sorumluluğu ve bu cezaya itiraz yolu ehliyetsiz araç kullanma cezası yazısında ele alınmaktadır.

7. Ticari Araçta Alkollü Araç Kullanmanın Cezası Nedir?

Yük ve yolcu taşımacılığında beş yıl içinde üç ihlal, süreli geri alma değil sürücü belgesinin iptali sonucunu doğurur.

12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanun’la maddeye eklenen fıkra, yük ve yolcu taşımacılığı yapan sürücüler için süreli geri almanın ötesine geçen bir sonuç öngörür:

“Beşinci veya dokuzuncu fıkraların sürücülerce; 4925 sayılı Kanun, 5216 sayılı Kanun ve 5393 sayılı Kanun kapsamında yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçları kullanırken son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde toplamda üç defa ihlal edilmesi halinde sürücünün sürücü belgesi iptal edilir.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48)

Fıkranın iki yönü pratikte önemlidir. Birincisi, sayıma yalnız alkollü araç kullanma değil, ölçüm yaptırmama hâli de dahildir; fıkra beşinci ve dokuzuncu fıkraların ikisine birden gönderme yapar. İkincisi, sonuç süreli geri alma değil iptaldir: belge tümüyle ortadan kalkar ve yeniden belge alabilmek için sürücü kursuna devam, sınavda başarı, psiko-teknik değerlendirme ve sağlık kurulu raporu aranır; ayrıca iptal nedenlerindeki geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması ve bu Kanun kapsamındaki idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması gerekir.

Geri alma ile iptal arasındaki bu ayrım, sonradan hangi yargı koluna başvurulacağını da belirler; itiraz mercii aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.

8. Alkollü Kaza Yapılırsa Ne Olur?

Kaza, ölçümü isteğe bağlı olmaktan çıkarır:

“Kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde, ikinci fıkrada belirtilen muayeneye tabi tutulması zorunludur.”

(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48)

Üçüncü fıkra, cihazla yapılan ölçüme itiraz eden veya ölçüme izin vermeyen sürücülerin en yakın adli tıp kurumuna, adli tabipliğe ya da Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülerek kan, tükürük veya idrar örneği vermesini öngörür. Bu işlemde Ceza Muhakemesi Kanunu m.75 hükümleri, beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır. Sürücünün ölmesi veya cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde de aynı yolla örnek alınır.

Kaza ayrıca cezai değerlendirmeyi etkiler. Yedinci fıkra, promil sınırlarının üzerindeki sürücünün kazaya sebebiyet vermesi hâlinde Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümlerinin ayrıca uygulanacağını belirtir. Yaralanma varsa taksirle yaralama suçu, ölüm varsa taksirle öldürme suçu gündeme gelir ve alkol, kusurun derecelendirilmesinde ayrıca değerlendirilir. Kusurun asli mi tali mi sayıldığı ayrı bir değerlendirmedir ve asli kusur ile tali kusur ayrımı yazısında ele alınmaktadır.

Kazadan doğan zararların giderilmesi ayrı bir konudur ve idari yaptırımdan bağımsız yürür. Maddi ve manevi tazminat kalemleri ile sürecin işleyişi trafik kazası tazminat davası yazısında ele alınmaktadır.

9. Alkollü Kazada Trafik Sigortası ve Kasko Öder mi?

Alkollü olmak, sigorta korumasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından zarar gören üçüncü kişiye ödeme yapılır; tartışma, sigortacının bu ödemeyi sonradan sigortalısından geri isteyip isteyemeyeceğinde, yani rücuda düğümlenir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 01.06.2015 tarihli değişiklikten sonra genel şartların ilgili bendine dayalı rücu davalarında kazanın münhasıran alkolün etkisi altında gerçekleşmiş olmasını aramaktadır. Promil sınırının aşılmış olması tek başına rücu için yeterli değildir.

Kasko bakımından da otomatik bir ret sonucu doğmaz. Sigortacının rizikonun teminat dışında kaldığını Türk Ticaret Kanunu m.1409/2 uyarınca kanıtlaması gerekir ve bu kanıt soyut iddiayla değil somut delille yapılır. Alkol raporunun dosyada bulunması, alkol ile kaza arasındaki nedensellik bağını tek başına ortaya koymaz.

İki mekanizma birbirine karıştırılmamalıdır: teminat dışılık sigortacının hiç ödememesi, rücu ise ödedikten sonra geri istemesidir. Ayrıntılar sigorta şirketinin rücu davası ve kasko hasar ödemesinin reddi yazılarındadır.

10. Alkolmetreye Üflemezsem Ne Olur?

Ölçüm yaptırmamak cezayı hafifletmez, ağırlaştırır: dokuzuncu fıkra bu sürücülere 150.000 Türk lirası idari para cezası verilmesini ve sürücü belgesinin beş yıl süreyle geri alınmasını öngörür. Yaptırım ölçüm sonucundan bağımsızdır. Üflemeyi reddeden sürücü, ölçülseydi 0,50 promilin altında çıkacak olsa bile bu sonuçla karşılaşır; reddetmenin yaptırımı, en ağır alkol kademesiyle aynı düzeydedir.

11. Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Tespitinde Ceza Nedir?

Uyuşturucu veya uyarıcı madde tespitinde sonuç daha ağırdır: 150.000 Türk lirası idari para cezasının yanında sürücü belgesi süreli olarak geri alınmaz, iptal edilir ve kişi hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır. Her iki yaptırımın hangi mercie karşı tartışılacağı ve 12 Şubat 2026 değişikliğinin bu konudaki etkisi alkollü araç cezasına itiraz yazısında ele alınmaktadır.

12. Alkollü Araç Kullanma Cezası Mahkeme Kararları

Bu makalede incelenen dört karar birlikte okunduğunda ortak bir eksen çıkar: itirazın kabul edildiği hâllerde tartışılan şey sürücünün alkollü olup olmadığı değil, idarenin doğru fıkrayı doğru biçimde uygulayıp uygulamadığıdır. Ölçüm sonucunun kendisine yönelen itirazlar bu kararların konusu değildir.

Denetim dört noktada yoğunlaşır. Birincisi aracın cinsine göre doğru promil sınırının seçilmesidir: Danıştay Onbeşinci Dairesi (E. 2016/3092, K. 2017/181, T. 12.01.2017) ölçütü aracın otomobil olup olmamasına bağlamıştır ve bu iki yönde birden işler, yani otomobil sayılmayan bir araçta 0,50 sınırını uygulamak da hatalıdır. İkincisi yaptırımın kanundaki birimle kurulmasıdır: Yargıtay Onuncu Ceza Dairesi (E. 2024/243, K. 2025/7643, T. 08.07.2025) yıl olarak yazılı geri alma süresinin tutanakta gün sayısına çevrilmesini kanuna aykırı bulmuştur. Üçüncüsü iade şartlarının doğru kademeye bağlanmasıdır: Yargıtay Ondokuzuncu Ceza Dairesi (E. 2018/3067, K. 2019/7787, T. 02.05.2019) ek şartların ilk ihlalde aranmayacağını, Yargıtay Yedinci Ceza Dairesi (E. 2021/20319, K. 2021/15004, T. 09.11.2021) ise tekrar hâlinde sürenin dolmasının tek başına yetmeyeceğini belirlemiştir. Dördüncüsü tekrar hesabının beş yıllık pencereye doğru oturtulmasıdır; kanun pencereyi son ihlalin tarihinden geriye doğru açtığı için sayıma alınan ihlallerin tarihleri ayrıca denetlenebilir.

Bu kararların üçü kanun yararına bozma yoluyla verilmiştir, yani kesinleşmiş bir karardaki hukuka aykırılığın giderilmesi yoluyla. Somut dosyada hangi noktanın tartışılabileceği tutanakta hangi fıkranın uygulandığına ve ölçümün nasıl yapıldığına göre değişir; itirazın süresi ve mercii aşağıda ele alınmaktadır.

13. Alkollü Araç Kullanma Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

İtiraz süresi on beş gündür. Kabahatler Kanunu m.27/1, idari yaptırım kararına karşı kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde başvurulmasını öngörür; bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir.

Başvurulacak merci yaptırımın türüne göre ayrılır. İdari para cezasında ve sürücü belgesinin süreli olarak geri alınmasında sulh ceza hâkimliğine, belgenin iptal edildiği hâllerde ise idare mahkemesine başvurulur. Tutanakta hangi fıkranın uygulandığı bu nedenle yalnız tutarı değil görevli mahkemeyi de belirler.

İtirazda somut olarak tartışılabilecek noktalar dosyadan dosyaya değişir: ölçümün usulüne uygunluğu, tutanakta dayanılan fıkranın olaya uygunluğu, aracın cinsine göre doğru promil sınırının uygulanıp uygulanmadığı, tekrar hesabına alınan ihlallerin beş yıllık pencereye gerçekten düşüp düşmediği ve geri alma süresinin kanundaki birimle yazılıp yazılmadığı başlıca eksenlerdir. Sürecin tamamı, dayandığı Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay kararlarıyla birlikte alkollü araç cezasına itiraz yazısında incelenmektedir.

14. Alkol Cezası Nasıl Ödenir? Peşin Ödeme ve Taksit

İdari para cezası, kanununda ayrı bir ödeme süresi düzenlenmemişse tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödenirse tutardan dörtte bir oranında indirim yapılır:

“Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezasının ödeme süresi içinde ödenmesi halinde, cezadan %25 oranında indirim yapılır.”

(5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17)

Uygulamada en sık karşılaşılan yanılgı, indirimli ödemenin itirazdan vazgeçme anlamına geldiğidir. Aynı fıkra bunu açıkça reddeder:

“Ödeme yapılması, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.”

(5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17)

İndirimli ödeme yapan sürücü itiraz hakkını yitirmez; iki yol birlikte yürür. Ödeme güçlüğü hâlinde taksitlendirme de mümkündür: kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması hâlinde, ilk taksitin peşin ödenmesi koşuluyla cezanın bir yıl içinde ve dört eşit taksit hâlinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitler zamanında ve tam ödenmezse kalan kısmın tamamı tahsil edilir.

Ödemenin sürücü belgesine etkisi yoktur. İdari para cezasının ödenmesi geri alma süresini kısaltmaz; sürenin dolması ve iade şartlarının sağlanması ayrı bir eksendir.

15. Alkol Cezası Zamanaşımına Uğrar mı?

İdari para cezası bakımından iki ayrı zamanaşımı işler ve ikisi de yaygın olarak söylenen beş yıl değildir. Birincisi cezanın verilip tebliğ edilmesi için tanınan süre, ikincisi kesinleşmiş cezanın tahsil edilmesi için tanınan süredir. Sürücü belgesinin geri alınması bu sürelerin hiçbirine tabi değildir; geri alma kendi süresi dolunca sona erer.

Cezanın verilmesi: fiilin işlendiği yılı takip eden takvim yılının sonu. Kabahatler Kanunu m.20, soruşturma zamanaşımı için ceza miktarına göre üç, dört ve beş yıllık süreler öngörür. Aynı fıkraya eklenen cümle ise aralarında Karayolları Trafik Kanunu’nun da sayıldığı bir grup kanun için bundan çok daha kısa bir süre koyar:

“Ancak, 89 uncu maddesi hariç olmak üzere 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer.”

(5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.20)

Bu cümlenin pratik sonucu şudur: bir alkollü araç kullanma fiili için idari para cezası, fiilin işlendiği yılı izleyen takvim yılının son günü bitimine kadar verilip tebliğ edilmemişse artık idari yaptırım kararı verilemez ve verilmiş olanlar düşer. Süre cezanın kesilmesine değil tebliğ edilmesine bağlanmıştır; tutanağın düzenlenmiş olması tek başına yetmez. İdari para cezasının genel rejimi için idari para cezası nedir yazısına bakabilirsiniz.

Bu kısa sürenin sınırı, aynı maddenin son fıkrasındadır. Fıkra, kabahati oluşturan fiilin aynı zamanda suç oluşturması hâlinde suça ilişkin dava zamanaşımı hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Alkollü araç kullanmada bu ihtimal soyut değildir: Karayolları Trafik Kanunu m.48 idari para cezasının fiil bir suç oluştursa bile verileceğini yazar ve ölçüm 1,00 promilin üzerindeyse Türk Ceza Kanunu m.179/3 ayrıca uygulanır. Ölçümü bu düzeyin üzerinde olan ve hakkında ayrıca soruşturma yürütülen sürücü bakımından hangi zamanaşımının esas alınacağı, tutanağın dayandığı fıkraya ve soruşturmanın akıbetine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Cezanın tahsili: karar kesinleştikten sonra beş ilâ yedi yıl. Kesinleşmiş cezanın tahsili ayrı bir süreye tabidir:

“Yerine getirme zamanaşımının dolması halinde idarî para cezasına veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar artık yerine getirilemez.”

(5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.21)

Sürenin uzunluğu, karar verilen idari para cezası tutarına bağlanmıştır. Madde, ellibin Türk lirası veya daha fazlasında yedi, yirmibin Türk lirası veya daha fazlasında beş yıl öngörür. Karayolları Trafik Kanunu m.48’in kademeleri bu eşiklere göre okunduğunda ilk ihlaldeki 25.000 Türk liralık ceza beş yıllık, ikinci ihlaldeki 50.000 ve sonraki kademelerdeki 150.000 Türk liralık cezalar ise yedi yıllık süreye girer. Süre, kararın kesinleşmesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren işler; yani kesinleşme tarihinden değil, ertesi yılın başından sayılır.

İki süreyi birbirine karıştırmamak gerekir. Birincisi cezanın hiç doğmamasına, ikincisi doğmuş ve kesinleşmiş bir cezanın tahsil edilememesine yol açar. Hiçbiri sürücü belgesinin geri alınma süresini kısaltmaz ve hiçbiri ödenmiş bir cezayı geri getirmez.