Elektronik Kelepçe Nedir? Kimlere Takılır, Süresi ve İhlali

Elektronik kelepçe, şüpheli, sanık veya hükümlünün toplum içinde elektronik cihazla izlenmesini, gözetimini ve denetimini sağlayan takip cihazıdır (5402 sayılı Kanun m.15/A). Elektronik kelepçe tek başına bir ceza değildir: adli kontrol, konutta infaz, denetimli serbestlik ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri gibi kararların uygulanma yöntemidir. Bu yazı, hakkında elektronik kelepçeyle takip kararı verilen kişi ve yakınları için hazırlandı; takılma nedenini, süreyi, mesafeyi, ses kaydını, ihlali ve itirazı kanun ve yönetmelik hükümleriyle açıklar.

1. Elektronik Kelepçe: Öne Çıkanlar

• Elektronik kelepçe ayrı bir ceza değildir; mağdurun ve toplumun korunmasını destekleyen kararların infazında kullanılan bir izleme yöntemidir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.97).
• Elektronik kelepçede iki ayrı rejim vardır: ceza yargılaması ve infaz kararları denetimli serbestlik teşkilatının elektronik izleme merkezinden (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.98), 6284 sayılı Kanun tedbirleri Emniyet Genel Müdürlüğündeki izleme merkezinden izlenir (6284 Sayılı Kanun Kapsamında Teknik Yöntemlerle Takip Sistemlerinin Kullanılmasına Dair Yönetmelik m.4).
• Elektronik kelepçe mesafesi için kanunda veya yönetmelikte sabit bir metre yoktur; yasak bölge ve asgari mesafe vakaya göre belirlenir (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.3).
• Elektronik kelepçenin dayandığı adli kontrol en çok iki yıl (ağır ceza işlerinde üç yıl) sürer; 6284 tedbiri ilk defasında en çok altı ay için verilir (CMK m.110/A; 6284 sayılı Kanun m.8/2).
• Elektronik kelepçe ihlalinin sonucu rejime göre değişir: adli kontrolde tutuklama, 6284 tedbirinde zorlama hapsi, denetimli serbestlikte uyarı ve dosyanın kapatılması (CMK m.112/1; 6284 sayılı Kanun m.13/1; Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.44/3).
• 6284 kapsamındaki elektronik kelepçe ses ve görüntü kaydetmez; yalnız uyarı ve ihlal görüşmeleri kayda alınır (6284 sayılı Kanun m.12/1; Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.20/2).

2. Elektronik Kelepçe Nedir?

Elektronik kelepçe, yükümlünün ayak veya kol bileğine takılan ve konumunu tanımlayarak izleme merkeziyle iletişim kuran elektronik cihazdır (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.3). Bu yazıda 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Teknik Yöntemlerle Takip Sistemlerinin Kullanılmasına Dair Yönetmelik, kısaca Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği olarak anılır. Kanuni dayanağı, şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde izlenmesinin, gözetiminin ve denetiminin elektronik cihazlarla da yerine getirilebileceğini söyleyen hükümdür (5402 sayılı Kanun m.15/A). Hükmün “şüpheli, sanık ve hükümlü” diye üç sıfatı birlikte sayması, elektronik kelepçenin hem soruşturma ve kovuşturma aşamasındaki tedbirlerde hem de cezanın infazında kullanılabileceğini gösterir.

Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği elektronik izlemeyi, yükümlülerin elektronik yöntem ve araçlarla toplum içinde izlenmesini, gözetim ve denetim altında tutulmasını sağlayan ve mağdurun ve toplumun korunmasını destekleyen kararların infazında kullanılan bir yöntem olarak tanımlar (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.97). Bu tanım uygulamadaki en önemli ayrımı verir: elektronik kelepçe bir kararın uygulama biçimidir. Kişinin neyle yükümlü olduğu, ne kadar süre izleneceği ve ihlalde ne olacağı elektronik kelepçenin kendisinden değil, dayandığı karardan çıkar.

2.1. Elektronik Kelepçe Yerine Telefonla İzleme

Elektronik kelepçe her zaman bileğe takılan fiziksel bir cihaz olmak zorunda değildir. 2020’de 5402 sayılı Kanun’a eklenen cümleyle izleme, rızası alınmak koşuluyla şüpheli, sanık veya hükümlünün kendi elektronik cihazı kullanılarak da yapılabilir hâle geldi (5402 sayılı Kanun m.15/A). Bu yöntemde kişinin sisteme uyumlu bir cihaz, GSM hattı, internet ve gerekiyorsa program aboneliği sağlaması gerekir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.103/2).

Yönetmelik bu yöntemin nasıl uygulanacağını yükümlülük türüne göre ayırır. Konutu terk etmeme kararlarında konutun çevresi sistem haritasında kısıtlı alan yapılır ve kişinin kararda belirtilen saatlerde konutta olup olmadığı izlenir. Adli kontrol dahil, belirli yere düzenli başvurma (imza) yükümlülüğü ise il sınırları kısıtlı alan yapılarak, kişinin başvuru zaman diliminde bu bölgeden konumu alınıp biyometrik imza atmasıyla yerine getirilebilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.103/3).

3. Elektronik Kelepçe Şartları: Kimlere ve Neden Takılır?

Elektronik kelepçe, konut, yer, bölge veya kişiye bağlanmış bir yükümlülük taşıyan kararın muhatabına takılır. Denetimli serbestlik rejiminde üç yükümlülük tipi sayılır: belirli yerlere gitmekten yasaklama, belirlenen konut, yer veya bölgeden çıkmama ve belirlenen kişilere yaklaşmama (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.100/1). 6284 sayılı Kanun ise kendi tedbir kararları için teknik araç ve yöntem kullanılmasına ayrıca izin verir (6284 sayılı Kanun m.12/1). Elektronik kelepçe bu kararlardan birine bağlı olarak takılır.

3.1. Elektronik Kelepçe ve Adli Kontrol

Adli kontrol, tutuklama sebeplerinin bulunduğu durumlarda şüphelinin tutuklanması yerine verilebilen bir tedbirdir (CMK m.109/1); kanunda tutuklama yasağı öngörülen hâllerde de uygulanabilir (CMK m.109/2). Adli kontrol yükümlülükleri arasında elektronik kelepçeyle izlenmeye elverişli olanlar konutunu terk etmemek, belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek ve belirlenen yer veya bölgelere gitmemektir (CMK m.109/3-j, k, l). CMK m.109/3’teki bentlerin hiçbiri “elektronik kelepçe” adını taşımaz; elektronik kelepçe bu yükümlülüklerin nasıl denetleneceğine ilişkin yöntemdir. Adli kontrolün şartları ve diğer yükümlülükleri ayrı yazıda ele alındı.

3.2. Elektronik Kelepçe ve 6284 Sayılı Kanun Kapsamındaki Tedbirler

Kadına karşı şiddet ve aile içi şiddet dosyalarında hâkim, şiddet uygulayanın korunan kişilere, bu kişilerin bulunduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşmamasına karar verebilir (6284 sayılı Kanun m.5/1-c). Bu koruma kararı teknik araç ve yöntemlerle takip edilebilir (6284 sayılı Kanun m.12/1). Teknik takip kararı ilgili tedbir kararı olmadan tek başına uygulanamaz (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.12/1). Bu rejimde şiddet uygulayana elektronik kelepçe takılırken, korunan kişiye de konumunu tanımlayan ve yasak bölgeye yaklaşıldığında uyarı veren bir izleme ünitesi teslim edilebilir (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.3). Uzaklaştırma kararının alınması ve ihlali ayrı yazıda anlatıldı.

3.3. Elektronik Kelepçe ve Cezanın İnfazı

Hüküm aşamasından sonra elektronik kelepçe, cezanın cezaevi dışında infazına imkân veren kararlarda kullanılır:

• Hapis cezasının konutta infazı: Kadın, çocuk veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin toplam üç yıl, yetmiş yaşını bitirmişlerin dört yıl, yetmiş beş yaşını bitirmişlerin beş yıl ve seksen yaşını bitirmişlerin altı yıl veya daha az süreli hapis cezası, infaz hâkiminin kararıyla konutta çektirilebilir (5275 sayılı Kanun m.110/2). Konutta infaz kararları elektronik cihazla da yerine getirilebilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/9).
• Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle konutta infaz: Bu kapsamda toplam cezası on yıldan fazla olan hükümlülerin elektronik cihazla takibi zorunludur (5275 sayılı Kanun m.110/3).
• Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz: Hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulundurulma ya da belirlenen yer veya bölgelere gitmeme yükümlülüğüne tabi tutulabilir (5275 sayılı Kanun m.105/A/5). Denetimli serbestliğin şartları ayrı yazıda anlatıldı.
• Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırım: Kısa süreli hapis cezası, cezanın yarısından bir katına kadar süreyle belirli yerlere gitmekten yasaklanmaya çevrilebilir (TCK m.50/1-d).
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: Mahkeme, denetim süresi içinde bir yılı geçmemek üzere sanığın belli yerlere gitmekten yasaklanmasına karar verebilir (CMK m.231/8). HAGB kararının diğer sonuçları ayrı yazıdadır.
• Mükerrirler ve bazı suçlardan hükümlüler: Cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı gibi suçlardan hükümlüler hakkında infaz hâkimi; suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten veya mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanma gibi yükümlülüklerden bir veya birkaçına karar verir (5275 sayılı Kanun m.108/9).

Seksen yaşını bitirmiş kişilere ilişkin bent 4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’la eklendi (5275 sayılı Kanun m.110/2-d). Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/1 ise konutta infaz için kanundaki güncel sürelerden daha düşük süreler yazmaya devam ediyor. Kanun hükmü yönetmelikten üstün olduğundan yukarıdaki kanun rakamları esas alınır (5275 sayılı Kanun m.110/2).

3.4. Elektronik Kelepçe Hangi Suçlara Uygulanır?

Elektronik kelepçe için kanunda bir suç listesi yoktur. Ölçüt, suçun türü değil, verilen kararın konum üzerinden denetlenebilen bir yükümlülük içerip içermediğidir. Bu nedenle aynı suçtan yargılanan iki kişiden birine elektronik kelepçe takılıp diğerine takılmaması mümkündür.

Kararın elektronik kelepçeye uygun olması da tek başına yeterli değildir. Denetimli serbestlik komisyonu risk durumunu, yükümlülüğün gereklerini ve mağdurun veya toplumun korunma ihtiyacını dikkate alarak cihazla takibi önerir; ilgili şube müdürlüğü izleme merkezinin kapasitesini, yükümlünün durumunu, kararın niteliğini ve infaz kabiliyetini teknik yönden değerlendirerek karar verir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.100/2-3).

Bazı suçlar ise dolaylı yoldan kapsam dışında kalır. Terör suçları, örgüt suçları ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan hükümlü olanlar, ağır hastalık ve doğum sonrası kadın hükümlü hâlleri dışında konutta infazdan yararlanamaz (5275 sayılı Kanun m.110/9).

4. Elektronik Kelepçe Kararını Kim Verir?

Elektronik kelepçenin dayandığı kararı yargı mercii verir; cihazla izlemenin teknik yönden uygun olup olmadığını ise idare değerlendirir. Merci karar türüne göre değişir:

Karar türü	Kararı veren merci	Dayanak
Soruş­tur­mada adli kontrol	Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi	CMK m.110/1
Kovuş­tur­mada adli kontrol	Görevli ve yetkili yargı mercii (davaya bakan mahkeme)	CMK m.110/3
Hapis cezasının konutta infazı	İnfaz hâkimi	5275 sayılı Kanun m.110/2
Denetimli ser­best­likte konut veya bölge yükümlülüğü	Denetimli serbestlik müdürlüğü	5275 sayılı Kanun m.105/A/5
6284 kapsamında teknik takip	Aile mahkemesi hâkimi	Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.10

6284 kapsamındaki teknik takip kararını şiddet önleme ve izleme merkezi (ŞÖNİM), kolluk, şiddet mağduru veya Cumhuriyet savcısı, en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer aile mahkemesi hâkiminden talep edebilir (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.10). Denetimli serbestlik rejiminde ise elektronik cihazla izlemeye, komisyonun önerisi üzerine Denetimli Serbestlik Daire Başkanlığının ilgili şube müdürlüğü karar verir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.100/3). Soruşturma aşamasındaki adli kontrol kararlarının mercii sulh ceza hâkimliğidir; elektronik kelepçenin dayandığı bu karar da orada verilir (CMK m.110/1).

5. Elektronik Kelepçe Yönetmeliği: Denetimli Serbestlik ve 6284 Rejimleri

Elektronik kelepçe iki ayrı yönetmelikle uygulanır: ceza yargılaması ve infaz kararlarında Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, 6284 sayılı Kanun tedbirlerinde Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği. İki rejimde izlemeyi farklı kurumlar yürütür. Hangi rejimde olduğunuz, ihlalin sonucunu, itirazın mercii ve süresini ve ses kaydı kuralını değiştirir.

Ölçüt	Denetimli serbestlik rejimi (adli kontrol, konutta infaz, denetimli serbestlik)	6284 sayılı Kanun rejimi (koruma tedbiri)
Kanuni dayanak	5402 sayılı Kanun m.15/A	6284 sayılı Kanun m.12
Uygulama düzenlemesi	Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.97-103	Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği
İzleme merkezi	Denetimli serbestlik teş­ki­la­tın­daki elektronik izleme merkezi (m.98)	İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdür­lü­ğün­deki izleme merkezi (m.4)
Cihazı takan	Denetimli serbestlik müdür­lü­ğü­nün müdahale ekibi (m.99)	Kolluk bün­ye­sin­deki uygulama ekibi (m.16)
İhlalin sonucu	Adli kontrolde tutuklama (CMK m.112); infazda uyarı, dosyanın kapatılması	Zorlama hapsi (6284 sayılı Kanun m.13)
İtiraz	Kararı veren merciye göre (CMK m.268; 5275 sayılı Kanun m.110/8)	İki hafta içinde aile mahkemesine (6284 sayılı Kanun m.9/1)
Ses ve görüntü	Kanunda 6284’teki gibi açık bir yasak cümlesi yok	Dinlenemez, izlenemez, kayda alınamaz (6284 sayılı Kanun m.12/1)

Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün Elektronik İzleme sayfası, denetimli serbestlik rejiminde dört tür elektronik izleme ünitesi kullanıldığını belirtir: konutun terk edilmemesi ünitesi, belirlenen yerlere gitmekten yasaklanma veya belirli alanların terk edilmemesi ünitesi, alkol kullanımı izleme ünitesi ve mağdur koruma ünitesi. Bu bilgi idarenin kendi yayımıdır, mevzuat değildir; sayfada bir güncelleme tarihi gösterilmez (erişim 29.09.2026).

6. Elektronik Kelepçe Süresi Ne Kadar?

Elektronik kelepçe süresini cihaz değil, dayandığı karar belirler. Süre adli kontrolde kanunla sınırlanmıştır, 6284 tedbirinde altı aylık dönemlerle verilir, infazda ise cezanın veya yükümlülüğün süresine bağlıdır.

• Adli kontrol: Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl daha uzatılabilir. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde en çok üç yıldır; uzatma toplam üç yılı, Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerindeki suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda dört yılı geçemez. Bu süreler çocuklar için yarı oranında uygulanır (CMK m.110/A). Tedbirin devamının gerekip gerekmediği en geç dört aylık aralıklarla değerlendirilir (CMK m.110/4).
• 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir: Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir; şiddet tehlikesinin sürdüğü anlaşılırsa süresi veya şekli değiştirilebilir ya da aynen devamına karar verilebilir (6284 sayılı Kanun m.8/2). Teknik takibin devamı, süre bitmeden on beş gün önce değerlendirilir ve devam talebi süre bitmeden on gün önce aile mahkemesine sunulur (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.15/1).
• Konutta infaz: Konutta infaz, planın hükümlüye tebliğinden on gün sonra başlar ve kararda belirtilen sürenin dolmasıyla sona erer (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/14).
• Denetimli serbestlikte konutta bulunma yükümlülüğü: Yüksek riskli hükümlüler, denetimli serbestlik süresinin en az üçte birini konuttan çıkmadan tamamlar; bu yükümlülük günde en az on, en fazla on iki saat süreyle ve 18:00 ile 08:00 saatleri arasında uygulanır (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.82/2).

7. Elektronik Kelepçe Mesafesi Ne Kadar? Kaç Metre?

Elektronik kelepçe mesafesi için kanunda veya yönetmelikte sabit bir metre yazılı değildir. Sınırı, kararın gösterdiği konut, yer, bölge veya kişi çizer. Genel bir metre değeri, kişinin elindeki kararla uyuşmayabilir; bu yüzden doğru soru, kararda hangi yerin veya hangi kişinin gösterildiğidir.

6284 kapsamındaki teknik takipte yönetmelik “asgari mesafe”yi rakamla değil, ölçütlerle tanımlar: yükümlü ile şiddet mağdurunun ev ve iş adreslerinin ve bulundukları konumun yakınlığı, şehrin yüzölçümü, nüfus yoğunluğu, trafik durumu ve kolluğun etkin müdahale süresi dikkate alınır. Amaç, yükümlünün mağdura fiziksel olarak zarar vermesini engelleyecek mesafeyi belirlemektir (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.3). Bu mesafe izleme merkezinde sisteme kaydedilir; yükümlünün girmemesi gereken tampon bölge ve yasak bölge harita üzerinde işaretlenir (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.12/3). Yasak bölge mağdurun konutu, işyeri ve okulu gibi yerlerdir; tampon bölge ise kolluğun müdahalesi için yasak bölgeye eklenen ara bölgedir (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.3).

Denetimli serbestlik rejiminde belirli bir kişiye belirli mesafeden fazla yaklaşmama kararı, kişinin rızasıyla takip yazılımının onun cihazına da kurulması ve iki cihaz arasındaki mesafenin ölçülmesiyle uygulanır (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.103/3-ç). Konutta infazda “mesafe” bir yarıçap değildir: sınır, hükümlünün bildirdiği ya da kararda gösterilen konut ve eklentileridir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/2).

8. Elektronik Kelepçe ile Dışarı Çıkılır mı?

Elektronik kelepçe ile dışarı çıkılıp çıkılamayacağı kararın içeriğine bağlıdır. Belirli yerlere gitmeme kararında yasak yalnız kararda gösterilen yerler içindir; konutta infaz veya konuttan çıkmama kararında ise konuttan ayrılmak kural olarak ihlaldir ve istisnalar yönetmelikte sayılır.

Konutta infazda komisyon, hükümlünün risk durumuna ve kurallara uymadaki başarısına göre ilk altı ay günde bir, ikinci altı ay günde iki, üçüncü altı ay günde üç ve on sekizinci aydan sonra günde dört saat konuttan ayrılmaya izin verebilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/5). Örgün eğitime devam eden çocuklara ve kronik rahatsızlığı nedeniyle düzenli olarak sağlık kuruluşuna gitmesi gerekenlere, belgelendirmeleri hâlinde ayrıca izin verilebilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/6).

Acil sağlık durumu, deprem, yangın veya doğal afet gibi öngörülemeyen nedenlerle konuttan ayrılmak ihlal sayılmaz. Zaruret nedeniyle konutu terk eden hükümlü, zorunluluk ortadan kalktıktan sonra üç gün içinde müdürlüğe başvurmak zorundadır; bu durumda konut dışında geçen süre infazdan sayılır (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/10). Hükümlü mazereti olmadan konutunu değiştiremez; değişiklik talebi müdürlüğe yazılı olarak bildirilir ve komisyon karar verir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/11).

8.1. Elektronik Kelepçeyle Banyo Yapılır mı?

Kanun ve yönetmelikler banyo veya duş hakkında bir kural koymaz. Yönetmeliğin koyduğu yükümlülük, elektronik cihazı kullanılır durumda bulundurmak ve cihazın kullanımına ilişkin kurallara uymaktır; bu kurallara aykırı davranış yükümlülüğün ihlali sayılır (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.101/3). Cihazın kullanımına ilişkin kurallar ve uymamanın sonuçları, takılma sırasında yükümlüye yazılı olarak bildirilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.101/2). Cihazın suya dayanıklılığı gibi teknik sorular bu yazılı kurallardan veya müdahale ekibinden öğrenilmelidir.

9. Elektronik Kelepçe Ses Kaydı Yapar mı? Dinler mi?

6284 sayılı Kanun kapsamındaki elektronik kelepçe ses kaydı yapamaz. Kanun, tedbir kararlarının teknik araç ve yöntemlerle uygulanmasına izin verirken kişilerin ses ve görüntülerinin dinlenemeyeceğini, izlenemeyeceğini ve kayda alınamayacağını açıkça yazar (6284 sayılı Kanun m.12/1). Bu rejimde teknik takibin konusu konumdur.

Bu kuralın tek istisnası, izleme merkezi ile kişi arasındaki görüşmelerdir. İhlal veya uyarı durumunda yükümlü ve şiddet mağdurunun izleme merkeziyle yaptığı görüşmeler kayda alınır ve bu durum sistem etkinleştirilirken kişilere bildirilir. Bunun dışında özel hayatın gizliliğini ihlal edecek şekilde ses ve görüntü dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.20/2). İzleme merkezinde tutulan veriler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun işlenir ve beş yıl saklanır (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.20/3).

Denetimli serbestlik rejiminde durum farklı yazılmıştır. 5402 sayılı Kanun m.15/A’da 6284’teki yasak cümlesinin karşılığı yoktur; madde elektronik cihazla izlemeye izin verir ve esas ve usulleri yönetmeliğe bırakır (5402 sayılı Kanun m.15/A). Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, izleme merkezi çalışanlarının yükümlülerle yaptıkları iletişimi, ihlal ve arıza durumlarını tutanağa geçirmesini düzenler (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.98/5). Bu, denetimli serbestlikte ortam dinlemesi yapıldığı anlamına gelmez; yalnız yasağın 6284’teki gibi kanun düzeyinde ve aynı lafızla yazılmadığını gösterir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin genel kurallar bu rejimde de uygulanır.

10. Elektronik Kelepçe Nasıl Takılır, Nasıl Çıkarılır?

Elektronik kelepçe denetimli serbestlik rejiminde müdürlüğün müdahale ekibi, 6284 rejiminde kolluğun uygulama ekibi tarafından takılır ve sökülür. Denetimli serbestlik rejiminde süreç şöyle işler:

1. Cihazla izlenmesine karar verilen yükümlü bilgilendirilir; cihazın özelliğine göre müdürlüğe davet edilir veya evine gidilerek izleme ünitesi kurulur ve kimlik bilgileri kontrol edilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.101/1).
2. Yükümlüye cihazın kullanımı, uyulması gereken kurallar ve uymamanın sonuçları yazılı olarak bildirilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.101/2).
3. İzleme merkezi, yükümlünün kurallara aykırı davrandığını belirlerse müdahale ekibi derhâl haberdar edilir ve durum müdürlüğe yazılı olarak da bildirilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.101/4).
4. Yükümlülüğün sona ermesi veya ihlal edilmesi, yükümlünün cezaevine alınması ya da cihazla takipten vazgeçilmesi hâlinde cihaz görevli personelce sökülür ve tutanakla teslim alınır (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.102/1).

6284 rejiminde taraflar izleme ünitelerinin teslimi için farklı zamanlarda kolluk birimine davet edilir; kurallar ve cihaz kullanım prosedürleri anlatılır, bir uygulama kılavuzu verilir ve kurallara uyulacağını taahhüt eden tutanak imzalatılır (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.16). Karar sona erdiğinde cihazlar yine kolluk birimince tutanakla geri alınır (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.17).

10.1. Elektronik Kelepçeyi Kişi Kendisi Çıkarabilir mi?

Elektronik kelepçeyi kişi kendisi çıkaramaz. Cihaz izleme merkezi bilgilendirilmeden sökülmez (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.102/2). Kişinin cihazı kendi başına çıkarması yönetmelikteki sökme değil, cihazı kullanılır durumda bulundurma yükümlülüğünün ihlalidir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.101/3). 6284 rejiminde elektronik kelepçenin yükümlünün vücudundan çıkarılması hâlinde izleme personeli acil çağrı hatları ve kolluk birimleriyle irtibata geçer ve yükümlü ile mağdurun bulunduğu bölgenin koordinatlarını paylaşır (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.13/7). Teslim sırasında imzalanan tutanağın bir örneğinin saklanması, sonradan doğabilecek cihaz zararı tartışmasında teslimin hangi durumda yapıldığını gösterir.

11. Elektronik Kelepçe İhlal Edilirse Ne Olur?

Elektronik kelepçe ihlalinin sonucu, elektronik kelepçenin dayandığı karara göre değişir. Aynı davranış, adli kontrolde tutuklamaya, 6284 tedbirinde zorlama hapsine, infazda ise dosyanın kapatılmasına yol açabilir.

11.1. Elektronik Kelepçe İhlali: Adli Kontrol

Adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir (CMK m.112/1). Adli kontrol tedbirinin gereklerini mazeretsiz ve kasıtlı olarak ihlal eden şüpheli veya sanık, denetimli serbestlik müdürlüğünce ayrıca uyarılmaz; varsa mazereti komisyon tarafından değerlendirilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.44/6). Kanun “isteyerek” ihlali aradığı için, arıza veya zorunluluk gibi iradeye dayanmayan kesintilerin derhâl bildirilmesi ve belgelenmesi bu ayrımın kurulmasına yardım eder.

11.2. Elektronik Kelepçe İhlali: Denetimli Serbestlik ve Konutta İnfaz

Denetimli serbestlik kararlarının infazında yükümlülüğe uyulmaması önce uyarıyla karşılanır; uyarı yazıyla tebliğ edilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.44/1-2). Yükümlülüğün bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı olarak üç defa ihlal edilmesi, yükümlülüğe uymamada ısrar sayılır. İkinci uyarıdan sonra bir yıl içinde üçüncü ihlal tespit edilirse dosyanın kapatılması süreci başlar; suça sürüklenen çocuklarda bu sınır dördüncü ihlaldir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.44/3). Kayıt kapatıldığında durum Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla ilgili yargı merciine bildirilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.47/1).

Konutta infazda daha sert bir kural vardır: hükümlü haklı ve belgelendirilebilen bir mazereti olmadan yirmi dört saatten fazla izinsiz olarak konuttan ayrılırsa veya iznin bitmesinden sonra bu süre içinde konuta dönmezse uyarı yapılmadan dosya kapatılır ve infaz hâkimliğine gönderilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/12). Özel infaz usulünün gereklerine geçerli bir mazeret olmadan uyulmazsa bu usule son verilir ve infaza cezaevinde devam edilir (5275 sayılı Kanun m.110/7). Denetimli serbestlik tedbiriyle infazda yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar kalan cezasının infazı için infaz hâkiminin kararıyla açık cezaevine gönderilir (5275 sayılı Kanun m.105/A/6).

11.3. Elektronik Kelepçe İhlali: 6284 Sayılı Kanun

6284 rejiminde önce uyarı, uyarıya rağmen ihlalde ihlal prosedürü uygulanır. Yükümlünün tampon bölgeye girmesi, alıcı cihazı yanında taşımaması veya şarj etmemesi ya da elektronik kelepçeye zarar verecek biçimde müdahale etmesi uyarı gerektirir. Tampon bölgeye girdikten sonra uyarıya rağmen yasak bölgeye girmeye devam etmesi veya cihaza müdahaleyi sürdürmesi ihlal sayılır; ihlal tespit tutanağı Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmek üzere kolluğa iletilir (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.13).

Tedbir kararına aykırı hareket eden kişi, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır ve toplam süre altı ayı geçemez (6284 sayılı Kanun m.13/1-2).

11.4. Elektronik Kelepçeyi Kırmak veya Zarar Vermek

Elektronik kelepçeye zarar vermek, rejim ihlalinin yanında ayrı bir ceza soruşturmasının konusu olabilir. 6284 rejiminde yükümlünün izleme ünitelerine zarar vermesi veya kullanımını hukuka aykırı olarak engellemesi hâlinde durum tutanağa geçirilir ve Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur; aynı davranış ayrıca karar ihlali sayılır (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.18). Mala zarar verme suçunun kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya kamu hizmetine tahsis edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK m.152/1-a). Cihazın hangi kuruma ait olduğu ve kastın bulunup bulunmadığı somut dosyada değerlendirilir.

12. Elektronik Kelepçe Kararına İtiraz ve Kaldırma

Elektronik kelepçe kararına itirazın mercii ve süresi, dayanak karara göre değişir. İtiraz, elektronik kelepçenin kendisine değil, onu gerektiren tedbire veya infaz kararına yöneltilir.

• Adli kontrol: Şüpheli veya sanık adli kontrolün kaldırılmasını ya da yükümlülüklerin değiştirilmesini isteyebilir; hâkim veya mahkeme Cumhuriyet savcısının görüşünü aldıktan sonra beş gün içinde karar verir (CMK m.111/1). Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.111/2). Hâkim kararına itiraz, kanunda ayrıca hüküm yoksa kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek dilekçeyle yapılır (CMK m.268/1). Bu süre 2024’te 7499 sayılı Kanun’la değiştirildi; daha eski kaynaklarda geçen farklı itiraz süresi artık uygulanmaz. Sulh ceza hâkimliği kararlarına itiraz dilekçesinin biçimi ayrı yazıda anlatıldı.
• 6284 tedbiri: Kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (6284 sayılı Kanun m.9). Teknik takip kararına itiraz, kararın uygulanmasını durdurmaz (Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği m.14/2).
• Konutta infaz: Özel infaz usulüne ilişkin kararlara itiraz yolu açıktır (5275 sayılı Kanun m.110/8).
• Dosyanın kapatılması: Denetimli serbestlik kararlarının infazında ihlal nedeniyle dosya kapatılırsa bu durum yükümlüye tebliğ edilir ve ilgili mahkemeye itiraz hakkı olduğu bildirilir (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.47/3).

13. Elektronik Kelepçede Geçen Süre Cezadan Düşer mi?

Elektronik kelepçede geçen sürenin cezadan düşüp düşmeyeceği, kelepçenin dayandığı yükümlülüğe bağlıdır. Adli kontrol altında geçen süre kural olarak cezadan mahsup edilmez. İstisna konutunu terk etmeme yükümlülüğüdür: bu yükümlülük altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır (CMK m.109/6). Belirli bir yerleşim bölgesini terk etmeme veya belirlenen yerlere gitmeme yükümlülüğünde geçen süre bu istisnaya girmez.

Konutunu terk etmeme adli kontrolünden sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen kişi tazminat isteyebilir (CMK m.141/1-l). Bu kararı veren merci, ilgiliye tazminat hakkı bulunduğunu bildirir ve bu husus karara geçirilir (CMK m.141/2).

Konutta infaz ise adli kontrolden farklıdır: burada elektronik kelepçe, cezanın kendisinin infaz edilme biçimidir. Özel infaz usulüne göre geçirilen süre infaz aşamasında mahsup edilir (5275 sayılı Kanun m.110/7); zaruret nedeniyle konut dışında geçen süre de infazdan sayılır (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.74/10). Konutta infaz veya denetimli serbestlikten sonraki koşullu salıverme hesabı için müddetname üzerinden kalan sürenin kontrol edilmesi gerekir.