TCK 132 Haberleşmenin Gizliliğini İhlal Suçu ve Cezası

TCK 132, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kişiyi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; ihlal haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır (Türk Ceza Kanunu m.132/1). Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu mektup, telefon görüşmesi, e-posta, kısa mesaj ve WhatsApp yazışması gibi iletişim içeriklerini korur. Başkaları arasındaki haberleşme içeriğini hukuka aykırı olarak ifşa etmek iki yıldan beş yıla, kendi yazışmasını karşı tarafın rızası olmadan alenen paylaşmak bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Suç şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır. Bu yazı, bir yazışmayı okuduğu, kaydettiği veya paylaştığı gerekçesiyle hakkında şikâyette bulunulan kişi ile yazışması izinsiz okunan ya da paylaşılan ve hangi hükmün uygulanacağını araştıran kişi için TCK 132’nin üç ayrı suçunu, cezasını ve usul kurallarını anlatır.

1. TCK 132: Öne Çıkanlar

• TCK 132’de üç ayrı suç vardır: başkaları arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal (1-3 yıl), başkaları arasındaki haberleşme içeriğini ifşa (2-5 yıl) ve kendi haberleşmesini rızasız alenen ifşa (1-3 yıl) (TCK m.132).
• Haberleşmenin gizliliği içeriğin kaydı suretiyle ihlal edilirse ceza bir kat artırılır (TCK m.132/1).
• Başkaları arasındaki haberleşmeyi ifşa suçunda (TCK 132/2) aleniyet aranmaz; aleniyet yalnız tarafın kendi haberleşmesini ifşa ettiği TCK 132/3’te aranır (TCK m.132/2-3).
• TCK 132 şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren altı aydır (TCK m.139/1, m.73/1-2).
• TCK 132 uzlaştırma kapsamındadır ve davaya asliye ceza mahkemesi bakar (CMK m.253/1-a, 5235 sayılı Kanun m.11).
• Tarafın kendi yazışmasını kaydetmesi TCK 132’de ayrı suç olarak sayılmaz; aleni olmayan bir söyleşinin rızasız ses kaydı ise TCK 133/2’de suçtur (TCK m.132/3, m.133/2).

2. TCK 132 Nedir? Haberleşmenin Gizliliğini İhlal Suçunun Tanımı

Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu (TCK 132), kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğinin ihlal edilmesi, bu haberleşmenin içeriğinin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi ya da kişinin kendisiyle yapılan haberleşmeyi diğer tarafın rızası olmadan alenen ifşa etmesidir. Korunan değer, kişiler arasındaki iletişimin içeriğinin gizli kalmasıdır (TCK m.132).

Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu, Anayasa’daki haberleşme hürriyetinin ceza hukukundaki karşılığıdır. Anayasa’ya göre herkes haberleşme hürriyetine sahiptir ve haberleşmenin gizliliği esastır. Kanunda sayılan sebeplerden birine dayanan ve usulüne göre verilmiş hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri olmadıkça haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz (Anayasa m.22). Ceza soruşturmasında hâkim veya savcı kararıyla yapılan iletişimin tespitinin kapsamı için HTS kaydı nedir yazısına bakılabilir.

TCK 132 haberleşmenin hangi araçla yapıldığını saymaz ve “haberleşme” kavramını tanımlamaz. Bu nedenle mektup, telefon görüşmesi, e-posta, kısa mesaj ve WhatsApp, Instagram veya Telegram gibi uygulamalardaki yazışmalar TCK 132’nin koruduğu haberleşme kapsamında değerlendirilir. Madde, eşler, aile üyeleri veya iş ilişkisindeki kişiler için ayrı bir istisna da öngörmez (TCK m.132).

TCK 132 yalnız kasten işlenebilir. Taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır ve TCK 132 taksirli bir hâl öngörmez (TCK m.22/1). Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1).

3. TCK 132’de Üç Ayrı Suç: Gizliliği İhlal, İçeriği İfşa ve Kendi Haberleşmesini İfşa

TCK 132 tek bir fiili değil, failin haberleşmedeki konumuna ve yaptığı işleme göre ayrılan üç suçu düzenler. Bu ayrım cezayı ve aleniyet şartını değiştirdiği için bir olayda önce failin haberleşmenin tarafı olup olmadığı, sonra içeriği okuyup okumadığı, kaydedip kaydetmediği veya başkasına açıklayıp açıklamadığı belirlenir.

Fıkra	Fail	Hareket	Aleniyet şartı	Ceza
TCK 132/1	Haber­leş­me­nin tarafı olmayan kişi	Gizliliği ihlal (okuma, dinleme, ele geçirme)	Aranmaz	1-3 yıl hapis; kayıt suretiyle ihlalde bir kat artırım
TCK 132/2	Haber­leş­me­nin tarafı olmayan kişi	Haberleşme içeriğini hukuka aykırı olarak ifşa	Aranmaz	2-5 yıl hapis
TCK 132/3	Haber­leş­me­nin tarafı	Kendi haber­leş­me­si­nin içeriğini rızasız alenen ifşa	Aranır	1-3 yıl hapis

Tablonun dayanağı: TCK m.132/1, m.132/2 ve m.132/3.

3.1. TCK 132/1: Başkasının Mesajlarını Okumak veya Dinlemek

TCK 132/1, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kişiyi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırır (TCK m.132/1). Başkasının telefonunu açıp WhatsApp yazışmalarını okumak, bir e-posta hesabına girip gelen kutusundaki iletileri incelemek veya kapalı bir mektubu açıp okumak bu fıkraya girer. Kanun ihlalin nasıl yapılacağını saymadığı için haberleşme içeriğine izinsiz erişimi sağlayan her yol hareket olarak değerlendirilebilir.

TCK 132/1’de fail, haberleşmenin tarafı olmayan kişidir. Kanun, failin tarafı olduğu haberleşmeyi ayrıca üçüncü fıkrada düzenler ve orada yalnız alenen ifşayı cezalandırır (TCK m.132/3). Bu nedenle bir kişinin kendisine gönderilen mesajı okuması TCK 132/1’deki ihlal değildir; aynı kişinin bir başkasına gönderilen mesajı izinsiz okuması ise bu fıkraya girer.

3.2. TCK 132/1 İkinci Cümle: Kayıt Suretiyle İhlal ve Ekran Görüntüsü Almak

TCK 132/1’in ikinci cümlesine göre gizlilik ihlali haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse verilecek ceza bir kat artırılır (TCK m.132/1). Başkasının yazışmasının ekran görüntüsünü almak, telefon görüşmesini ses kayıt uygulamasıyla kaydetmek veya e-postaları kendi hesabına iletip saklamak, haberleşme içeriğini kalıcı hâle getirdiği için bu ağırlaştırıcı hâl kapsamında değerlendirilir. Bir kat artırım sonucunda cezanın sınırları iki yıldan altı yıla kadar hapis olur.

Ekran görüntüsü almak konusunda ayrım faile göre yapılır. Başkaları arasındaki yazışmanın ekran görüntüsünü alan kişi TCK 132/1’in ağırlaştırılmış hâlinden sorumlu olabilir. Kendisine gönderilen mesajın ekran görüntüsünü alan kişi ise haberleşmenin tarafıdır ve TCK 132 bu kişi bakımından yalnız rızasız alenen ifşayı suç olarak tanımlar (TCK m.132/3).

3.3. TCK 132/2: Başkaları Arasındaki Yazışmayı İfşa Etmek

TCK 132/2, kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kişiyi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırır (TCK m.132/2). İfşa, içeriği onu bilmeyen bir kişiye açıklamaktır. Başkaları arasındaki bir yazışmanın ekran görüntüsünü bir arkadaşa göndermek, bir telefon görüşmesinin kaydını üçüncü kişiye dinletmek veya bir e-postayı içeriğin ait olmadığı kişilere iletmek bu fıkraya girer.

TCK 132/2 aleniyet şartı taşımaz. Kanun, üçüncü fıkrada tarafın kendi haberleşmesini ifşası için “alenen” ifadesini kullanırken ikinci fıkrada bu ifadeye yer vermez (TCK m.132/2-3). Bu nedenle başkaları arasındaki bir yazışmayı herkese açık bir sosyal medya hesabında yayımlamak ile tek bir kişiye göstermek arasında TCK 132/2 bakımından suçun oluşması yönünden fark yoktur; her iki hâlde de içerik hukuka aykırı olarak ifşa edilmiştir.

3.4. TCK 132/3: Kendi Yazışmasını Alenen Paylaşmak

TCK 132/3, kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişiyi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı cezaya hükmolunur (TCK m.132/3). Bir kişinin kendisine gönderilen mesajların ekran görüntüsünü herkese açık bir sosyal medya hesabında, bir internet sitesinde veya bir yayın organında yayımlaması bu fıkraya örnektir.

TCK 132/3’te suçun oluşması için üç koşul birlikte aranır: ifşa edilen içerik failin tarafı olduğu bir haberleşmeye ait olmalı, diğer taraf ifşaya rıza göstermemiş olmalı ve ifşa alenen yapılmalıdır. Diğer taraf paylaşıma rıza göstermişse rıza çerçevesinde kalan paylaşım cezalandırılmaz (TCK m.26/2).

4. TCK 132 ve Aleniyet: Yazışmayı Kime Gösterdiğinizin Önemi

TCK 132’de aleniyet yalnız tarafın kendi haberleşmesini ifşa ettiği üçüncü fıkrada aranır; başkaları arasındaki haberleşmeyi ifşa suçunda aranmaz (TCK m.132/2-3). Bu nedenle “yazışmayı kime gösterdiniz” sorusu, önce yazışmanın kime ait olduğu belirlendikten sonra anlam kazanır.

Kanun “alenen” kavramını TCK 132’de tanımlamaz. Herkese açık bir sosyal medya hesabında, üyeleri belirli olmayan bir grupta veya bir internet sitesinde yapılan paylaşım, içeriği belirsiz sayıda kişinin erişimine açtığı için aleni ifşanın tipik örneğidir. Buna karşılık kendisine gelen mesajı yalnız bir veya birkaç yakınına özel olarak gösteren kişinin durumunda aleniyetin gerçekleşip gerçekleşmediği madde metninden tek başına çıkmaz; paylaşımın yapıldığı ortam ve içeriğe kimlerin erişebildiği somut olayda ayrıca incelenir.

Aleniyet eşiğine ulaşmayan bir paylaşım TCK 132/3’ü oluşturmasa bile her durumda sonuçsuz kalmaz. Paylaşılan içerik özel hayata ilişkin görüntü veya ses taşıyorsa, bunların hukuka aykırı ifşası aleniyet aranmadan TCK 134/2’de iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.134/2). İçerikteki telefon numarası, adres veya kimlik bilgisi gibi kişisel verilerin bir başkasına verilmesi ise TCK 136 kişisel verileri yayma suçu kapsamında değerlendirilebilir.

5. TCK 132 Cezası Ne Kadar?

TCK 132 cezası fıkraya göre bir yıldan üç yıla veya iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Kayıt suretiyle ihlalde ceza bir kat, fail kamu görevlisiyse veya meslek kolaylığından yararlanmışsa yarı oranında artırılır.

Durum	Dayanak	Ceza
Başkaları arasındaki haber­leş­me­nin gizliliğini ihlal	TCK m.132/1	1-3 yıl hapis
Gizlilik ihlalinin haberleşme içe­rik­le­ri­nin kaydı suretiyle ger­çek­leş­mesi	TCK m.132/1	Ceza bir kat artırılır (2-6 yıl)
Başkaları arasındaki haberleşme içeriğini hukuka aykırı ifşa	TCK m.132/2	2-5 yıl hapis
Tarafın kendi haber­leş­me­sini rızasız alenen ifşası	TCK m.132/3	1-3 yıl hapis
İfşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla yayım­lan­ması	TCK m.132/3	Aynı ceza (1-3 yıl)
Kamu görev­li­since görev yetkisi kötüye kul­la­nı­la­rak ya da meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yarar­la­nı­la­rak işlenmesi	TCK m.137/1	Ceza yarı oranında artırılır
Suçun işlenmesi dolayısıyla tüzel kişi hakkında	TCK m.140	Tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirleri

TCK 137, kendisinden önceki maddelerde tanımlanan suçların kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde cezayı yarı oranında artırır (TCK m.137/1). Bir yazışma içeriğine görevi nedeniyle erişen kamu görevlisinin bu içeriği yetkisini kötüye kullanarak okuması veya açıklaması birinci hâle, telefon tamircisinin onarım için bırakılan cihazdaki mesajları okuması ikinci hâle örnek gösterilebilir.

5.1. TCK 132 Cezasında 2012 Değişikliği

TCK 132’nin metni 2/7/2012 tarihli 6352 sayılı Kanunla değişmiştir. Bu Kanunla üçüncü fıkraya, ifşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı cezaya hükmolunacağını belirten cümle eklenmiş ve maddenin dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır (TCK m.132). Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu değişiklikten önce işlenen fiillerde hangi metnin uygulanacağı, fiil tarihindeki metin ile bugünkü metin karşılaştırılarak belirlenir.

6. TCK 132 Cezası Ertelenir mi, Paraya Çevrilir mi, HAGB Verilir mi?

TCK 132 cezası, hükmedilen hapis bir yıl veya daha azsa adli para cezasına çevrilebilir; iki yıl veya daha azsa ertelenebilir ya da hükmün açıklanması geri bırakılabilir (TCK m.49/2, m.50/1, m.51/1, CMK m.231/5). Her kurumun bu süre eşiğinden başka koşulları da vardır ve üçü aşağıda ayrı ayrı incelenir.

Adli para cezasına çevirme. Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2) ve adli para cezasına çevrilebilen ceza budur (TCK m.50/1). TCK 132/1’in temel hâlinde ve TCK 132/3’te alt sınır bir yıl olduğu için alt sınırdan verilen ceza bu imkâna açıktır; takdiri indirim nedenleri varsa ceza ayrıca altıda birine kadar indirilebilir (TCK m.62/1). TCK 132/2’de ve kayıt suretiyle ihlalde alt sınır iki yıldır; bu hâllerde yalnız takdiri indirimle ceza bir yılın altına inmez. Ayrıntılar: adli para cezası nedir.

Erteleme. İki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Bunun için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve mahkemede tekrar suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşması gerekir (TCK m.51/1). Ayrıntılar: hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51).

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB). Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir; uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır (CMK m.231/5). Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve suçla mağdurun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir (CMK m.231/6). HAGB verilen hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7). Bu fıkralar 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmıştır. Kurumun tamamı için: hükmün açıklanmasının geri bırakılması.

7. TCK 132 Şikâyete Bağlı mı? Şikâyet Süresi ve Uzlaştırma

TCK 132 şikâyete bağlıdır. Kanun, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçların düzenlendiği bölümdeki suçların soruşturulmasını ve kovuşturulmasını şikâyete bağlar; yalnız kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçlarını bu kuralın dışında tutar (TCK m.139/1). TCK 132 bu istisnalar arasında değildir.

Şikâyet süresi altı aydır. Şikâyet hakkı olan kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar (TCK m.73/1-2). Yazışmasının okunduğunu veya paylaşıldığını sonradan öğrenen kişi için süre, fiilin işlendiği günden değil öğrendiği günden işler. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir (CMK m.158/1); dilekçenin içeriği için şikâyet dilekçesi ve suç duyurusu yazısına bakılabilir.

Şikâyetten vazgeçme davayı düşürür. Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m.73/4). Ayrıntılar: şikâyetten vazgeçme.

Uzlaştırma zorunlu bir aşamadır. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda şüpheli ile mağdurun uzlaştırılması girişiminde bulunulur (CMK m.253/1-a). Kamu davası açıldıktan sonra suçun uzlaşma kapsamında olduğu anlaşılırsa kovuşturma dosyası uzlaştırma işlemleri için uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m.254/1). Uzlaşma gerçekleşir ve sanık edimini def’aten yerine getirirse mahkeme davanın düşmesine karar verir; edim ileri tarihe bırakılmış veya taksite bağlanmışsa durma kararı verilir ve durma süresince zamanaşımı işlemez (CMK m.254/2). Uzlaştırmanın işleyişi: uzlaşma nedir.

8. TCK 132 Davasında Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

TCK 132 davasına asliye ceza mahkemesi bakar. Ağır ceza mahkemesinin görev alanı kanunda sayma yoluyla belirlenir ve sayılan suçlar dışında on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçları kapsar (5235 sayılı Kanun m.12). TCK 132 bu sayımda yer almaz; kayıt suretiyle ihlaldeki bir kat artırım ile TCK 137’deki yarı oranında artırım birlikte uygulansa bile cezanın üst sınırı on yılı aşmaz. Sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan davalara asliye ceza mahkemeleri bakar (5235 sayılı Kanun m.11). Yargılamanın işleyişi için: asliye ceza mahkemesi nedir.

TCK 132’de dava zamanaşımı cezanın kanundaki üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66/4):

Hâl	Üst sınır	Dava zamanaşımı
TCK 132/1 (temel hâl)	3 yıl	8 yıl (TCK m.66/1-e)
TCK 132/1 kayıt suretiyle ihlal	6 yıl	15 yıl (TCK m.66/1-d)
TCK 132/2 (ifşa)	5 yıl	8 yıl (TCK m.66/1-e)
TCK 132/3 (tarafın alenen ifşası)	3 yıl	8 yıl (TCK m.66/1-e)

Zamanaşımı süresi belirlenirken dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3). Bu nedenle kayıt suretiyle ihlal ya da TCK 137’deki artırım uygulanacaksa süre artırılmış üst sınıra göre hesaplanır; TCK 137 artırımıyla TCK 132/2’nin üst sınırı beş yılı aştığı için süre on beş yıla çıkar. Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden işlemeye başlar (TCK m.66/6). Ayrıntılı hesap için: dava zamanaşımı (TCK 66).

9. TCK 132, TCK 133 ve TCK 134 Arasındaki Fark

TCK 132’yi komşu iki suçtan ayıran şey korunan konudur: TCK 132 haberleşmeyi, TCK 133 aleni olmayan konuşmaları, TCK 134 ise özel hayatın gizliliğini korur. Üç suç da aynı bölümde düzenlenmiştir, şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır (TCK m.139/1, CMK m.253/1-a).

Ölçüt	TCK 132	TCK 133	TCK 134
Korunan konu	Kişiler ara­sın­daki haber­leşme	Kişiler ara­sın­daki aleni olmayan konuş­ma­lar	Kişi­le­rin özel haya­tı­nın giz­li­liği
Taraf olma­ya­nın müda­ha­lesi	Giz­li­liği ihlal: 1-3 yıl; kayıtla bir kat artırım (132/1)	Rızasız dinleme veya ses kaydı: 2-5 yıl (133/1)	Giz­li­liği ihlal: 1-3 yıl; görüntü veya ses kay­dıyla bir kat artırım (134/1)
Tarafın kaydı	Ayrıca suç olarak sayıl­ma­mış	Katıl­dığı söy­le­şiyi rızasız ses kaydı: 6 ay-2 yıl hapis veya adli para cezası (133/2)	Özel hayatın giz­li­li­ğini ihlal edi­yorsa 134/1
İfşa	Baş­ka­ları ara­sın­daki içerik: 2-5 yıl (132/2); tarafın alenen ifşası: 1-3 yıl (132/3)	Kayıtla elde edilen veri­leri ifşa: 2-5 yıl hapis ve adli para cezası (133/3)	Özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri ifşa: 2-5 yıl (134/2)

Tablonun dayanağı: TCK m.132, m.133 ve m.134.

TCK 132 ile TCK 133 arasındaki en önemli fark tarafın kaydıdır. TCK 132, haberleşmenin tarafı olan kişinin kendi haberleşmesini kaydetmesini ayrıca suç olarak saymaz. TCK 133/2 ise katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazıyla kayda alan kişiyi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırır (TCK m.133/2). Kanun “haberleşme” ve “söyleşi” kavramlarını tanımlamadığı için tarafların araya bir iletişim aracı koyarak yaptığı telefon görüşmesinin hangi maddeye gireceği madde metninden tek başına çıkmaz. Yüz yüze konuşmanın gizlice kaydı TCK 133/2’nin konusu olan söyleşiye daha açık biçimde uyar.

TCK 134 ise içeriğin niteliğine bakar. Kaydedilen veya paylaşılan yazışma ya da ses kaydı kişinin özel hayatına ilişkinse, TCK 132’nin koşulları oluşmasa bile TCK 134 uygulanabilir. Tek bir fiille birden fazla farklı suç oluşmuşsa kişi bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44/1). Ayrıntılar: özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK 134) ve içtima ne demek.

10. TCK 132 ve Tarafı Olunan Yazışmanın Kaydı: Ses Kaydı ve Delil

TCK 132, haberleşmenin tarafı olan kişi bakımından yalnız kendi haberleşmesinin içeriğini rızasız alenen ifşa etmeyi suç olarak tanımlar; kaydetmeyi bu fıkrada saymaz (TCK m.132/3). Bu nedenle kendisine gönderilen mesajların ekran görüntüsünü alan veya kendi e-postalarını saklayan kişi, bu işlem nedeniyle TCK 132’den sorumlu tutulmaz. Kaydın her durumda serbest olduğu da söylenemez: yüz yüze bir söyleşinin rızasız ses kaydı TCK 133/2’ye, özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin kaydı TCK 134/1’e girebilir.

Kaydın bir yargılamada delil olarak kullanılması ayrı bir sorudur. Ceza yargılamasında yüklenen suç ancak hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir ve kanuna aykırı olarak elde edilmiş delil reddolunur (CMK m.217/2, m.206/2-a). Hukuk yargılamasında da hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m.189/2). Kanun, delil elde etmek amacıyla yapılan kayıt için TCK 132’de ayrı bir istisna öngörmez. Böyle bir kaydın hukuka uygunluğu genel hukuka uygunluk nedenleri üzerinden tartışılır. Zorunluluk hâli, başka suretle korunma olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak için tehlikeyle orantılı biçimde yapılan fiili cezasız bırakır (TCK m.25/2). Önceden planlanarak ve başka yollar varken yapılan kayıt bu koşulları karşılamakta zorlanır. Ses kaydı ve yazışmaların delil değeri, boşanma ve ceza dosyalarındaki ayrımlarıyla ses kaydı ve WhatsApp yazışması delil olur mu yazısında anlatılmıştır.

11. TCK 132 ve Aile İçi Müdahale: Eşin veya Çocuğun Telefonuna Bakmak

TCK 132, eşler veya ana-baba ile çocuk arasında ayrı bir istisna öngörmez. Anayasa haberleşme hürriyetini “herkes” için tanır ve kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden “kimse” TCK 132/1’e göre cezalandırılır (Anayasa m.22, TCK m.132/1). Evlilik veya aynı evde yaşamak, eşin ya da diğer aile üyelerinin yazışmalarını izinsiz okuma yetkisi vermez.

11.1. TCK 132 Kapsamında Eşin Telefonunu Karıştırmak

Eşin telefonunu açıp yazışmalarını izinsiz okumak TCK 132/1’deki gizlilik ihlalini, bu yazışmaların ekran görüntüsünü almak veya kendi cihazına aktarmak ise kayıt suretiyle ihlali oluşturabilir (TCK m.132/1). Elde edilen yazışmaların başkalarına gösterilmesi, aleniyet aranmaksızın TCK 132/2’deki ifşa suçunu da gündeme getirir. Eşin açık rızası varsa rıza çerçevesinde kalan inceleme cezalandırılmaz (TCK m.26/2); rızanın kapsamı belirleyicidir ve telefona bakmaya verilen izin, yazışmaların kopyalanmasına veya başkalarına gösterilmesine de izin verildiği anlamına gelmez.

11.2. TCK 132 ve Çocuğun Yazışmalarını Okumak

Ana-babanın çocuğunun yazışmalarını okuması bakımından TCK 132 ayrı bir hüküm içermez; madde metni velayet hakkının haberleşme içeriğine müdahaleyi hangi ölçüde kapsadığı sorusunu tek başına cevaplamaz. Hakkını kullanan kimseye ceza verilmez (TCK m.26/1); velayetin bu anlamda bir hak olarak yazışmaları okumayı hangi durumda kapsadığı ise somut olayın koşullarına göre belirlenir. Kanun ayrıca, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişinin cezalandırılmayacağını öngörür (TCK m.30/4). Bu hüküm fiilin haksızlık olduğunu bilmeyen ve bu hatadan kaçınma imkânı bulunmayan kişiye ilişkindir; fiili hukuka uygun hâle getirmez.

12. TCK 132 ve Casus Yazılım: Telefonu Gizlice İzlemek

Bir başkasının telefonuna gizlice izleme yazılımı yüklemek ve yazışmalarını bu yolla kaydetmek, TCK 132/1’deki kayıt suretiyle gizlilik ihlalini oluşturabilir ve ceza bir kat artırılır (TCK m.132/1). Aynı eylem bilişim suçlarını da gündeme getirir:

• Sisteme girme: Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kişiye bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir (TCK m.243/1).
• Veri nakillerini izleme: Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.243/4).
• Sisteme veri yerleştirme: Bir bilişim sistemine veri yerleştiren veya var olan verileri başka bir yere gönderen kişi altı aydan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.244/2).

Birden fazla suçun tek fiille mi yoksa ayrı fiillerle mi işlendiği, verilecek cezanın tek mi birden fazla mı olacağını belirler (TCK m.44/1). Kaydedilen içeriklerin daha sonra bir başkasına dinletilmesi veya gösterilmesi ise ayrıca TCK 132/2’deki ifşa suçunu oluşturabilir. Bilişim sistemine girme suçunun unsurları TCK 243 bilişim sistemine girme yazısında ele alınmıştır.

13. TCK 132 ve İşyerinde Haberleşme: Kurumsal E-posta

TCK 132 işyerinde yapılan haberleşmeyi kapsam dışında bırakmaz; madde haberleşmenin yapıldığı yeri veya kullanılan hesabın kime ait olduğunu bir unsur olarak saymaz (TCK m.132). Anayasa’daki haberleşme hürriyeti de “herkes” için tanınmıştır (Anayasa m.22). Bu nedenle bir çalışanın işverene ait kurumsal e-posta hesabı üzerinden yaptığı yazışmalar da haberleşmenin gizliliği kapsamında tartışılır.

İşverenin kurumsal hesapları denetlemesinin hangi koşulda hukuka uygun olacağı TCK 132’nin metninden tek başına çıkmaz. Madde işveren denetimi için bir istisna içermez; denetimin cezasız kalıp kalmayacağı hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası gibi genel hukuka uygunluk nedenleri üzerinden tartışılır (TCK m.26). Bir çalışanın iş arkadaşının hesabına izinsiz girip yazışmalarını okuması ise işverenin denetim yetkisiyle ilgisi olmayan bir müdahaledir ve doğrudan TCK 132/1 kapsamında değerlendirilir.