Kentsel dönüşümde parası olmayan malikin önünde Kanunda yazılı iki yol vardır. Birincisi anlaşmaya katılmak ve Kanunun sunduğu yardım ve finansman kalemlerinden yararlanmaktır: geçici konut, kira yardımı, yapım için yardım, konut sertifikası, kredi ve faiz desteği (6306 sayılı Kanun m.5/1 · m.6/3 · m.7/6). İkincisi karara katılmamaktır. Bu yol süreci durdurmaz: katılmayanın arsa payı, Başkanlıkça tespit ettirilen rayiç değerden az olmamak üzere açık artırmayla satılır ve bedeli malike ödenir (6306 sayılı Kanun m.6/1).
Bu yazıda kentsel dönüşümde parası olmayan, yani inşaat bedelini karşılayamayan malikin yararlanabileceği kalemleri, İstanbul’daki hibe, kredi ve tahliye desteğini, kredi ve faiz desteğinin şartlarını, güçlendirme seçeneğini, yoksul veya dar gelirliler için borçlandırma ve oturma hakkını, karara katılmamanın sonuçlarını ve hareketsiz kalmanın masrafını açıklıyoruz.
1. Kentsel Dönüşüm Devlet Desteği: Parası Olmayan Malik İçin Kanundaki Kalemler
Kentsel dönüşüm devlet desteği tek bir yardım değildir; Kanun parası olmayan malik için ayrı hükümlere dağılmış bir kalemler listesi öngörür. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir; yapım için yapılacak yardımın usul ve esaslarını Cumhurbaşkanı belirler (6306 sayılı Kanun m.5/1). Anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapıların maliklerine konut, işyeri, arsa, dönüşüm projeleri özel hesabından kredi ya da mülkiyet veya sınırlı ayni hak sağlayan konut sertifikası verilebilir; konutunu kendi imkânlarıyla yapmak veya edinmek isteyenlere de kredi verilebilir (6306 sayılı Kanun m.6/3).
| Kalem | Kime | Dayanak |
|---|---|---|
| Geçici konut veya işyeri tahsisi | Anlaşma ile tahliye edilen yapının maliki, kiracısı, yapıda ikamet eden sınırlı ayni hak sahibi | 6306 sayılı Kanun m.5/1 |
| Kira yardımı | Malike aylık; kiracıya ve diğerlerine tek seferlik | 6306 sayılı Kanun m.5/1 · Yönetmelik m.16 |
| Yapım için yardım | Aynı grup; usul ve esasları Cumhurbaşkanı belirler | 6306 sayılı Kanun m.5/1 |
| Konut, işyeri, arsa veya konut sertifikası | Anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapının maliki; en az bir yıldır ikamet eden kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi | 6306 sayılı Kanun m.6/3 |
| Kredi | Konutunu kendi imkânlarıyla yapmak veya edinmek isteyenler dâhil | 6306 sayılı Kanun m.6/3 |
| Faiz desteği | Bankadan kredi kullanan hak sahipleri | 6306 sayılı Kanun m.7/6 |
| Hibe, yapım kredisi ve tahliye desteği (İstanbul) | Riskli yapının bulunduğu parselde ruhsat alınıp kat irtifakı kurulduktan sonra talep eden hak sahibi | 8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3 |
| Güçlendirme kredisi | Riskli alan ve rezerv yapı alanı dışındaki güçlendirilebilir yapılar | 6306 sayılı Kanun m.6/8 |
| Borçlandırma suretiyle konut | 775 sayılı Kanuna göre yoksul veya dar gelirli sayılanlar | 6306 sayılı Kanun m.6/3 |
Bu kalemlerin tamamı Kanunda “verilebilir” veya “yapılabilir” kipinde yazılıdır. Bu anlatım idareye takdir yetkisi tanır; tutarlar ve oranlar Kanunda rakamla yer almaz, Cumhurbaşkanı kararı ve Başkanlık düzenlemeleriyle belirlenir.
1.1. Kentsel Dönüşümde Parası Olmayan Malik ve Anlaşma ile Tahliye Şartı
Kentsel dönüşümde parası olmayan malikin yararlanabileceği yardım kalemlerinin ortak şartı anlaşma ile tahliyedir. Kanun m.5/1 “anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine”, m.6/3 “anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapıların maliklerine” ifadesiyle başlar. Kanun, riskli yapıların yıktırılmasında öncelikle malikler ile anlaşma yoluna gidilmesini esas kabul eder (6306 sayılı Kanun m.5/1).
Parası olmayan malik için bunun sonucu şudur: karara katılmamak yalnız arsa payının satışına yol açmaz, anlaşma şartına bağlanan yardım kalemlerinin dışında kalınmasına da yol açabilir. Katılmama ile katılma karşılaştırılırken yalnız payın satış bedeli değil, geçici konut, kira yardımı, kredi ve faiz desteği gibi kalemlerin değeri de hesaba katılmalıdır. Kira yardımının kimlere, ne kadar süre ve hangi biçimde yapıldığı kentsel dönüşüm kira yardımı yazımızda açıklanmıştır.
2. Kentsel Dönüşümde Parası Olmayan Malik Para Öder mi?
Kentsel dönüşümde parası olmayan malikin ödeyeceği tutar Kanunda rakamla yazılı değildir. Parsellerin malikleri tarafından değerlendirilmesi esastır; uygulamanın biçimine paydaşlar, yapının paydaşı olup olmadıklarına bakılmaksızın sahip oldukları hisseler oranında salt çoğunlukla karar verir (6306 sayılı Kanun m.6/1). Malikin yeni bağımsız bölüm için ödeme yapıp yapmayacağı, bu karara ve paydaşların yükleniciyle yaptığı sözleşmeye göre belirlenir.
Kentsel dönüşümde parası olmayan malik için bu nedenle ilk bakılacak belge, önerilen sözleşmedir. Sözleşmede bulunması gereken maddeler ve doldurulabilir bir taslak kentsel dönüşüm sözleşme örneği yazımızdadır. Arsa payı karşılığında bağımsız bölüm verilen sözleşmelerin kuruluşu ve riskleri kat karşılığı inşaat sözleşmesi yazımızda, yüklenicinin işi bitirmemesi hâlinde başvurulabilecek yollar kentsel dönüşümde müteahhit mağdurları yazımızda açıklanmıştır.
3. Kentsel Dönüşüm Hibe Desteği Şartları: Parası Olmayan Malik İçin İstanbul’da Hibe, Kredi ve Tahliye Desteği
Kentsel dönüşüm hibe desteği Kanunda değil, yapım için yardımın usul ve esaslarını belirleyen Cumhurbaşkanı Kararında düzenlenir. Kentsel dönüşümde parası olmayan malik, yapısı İstanbul’daysa ayrı bir Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hibe, yapım kredisi ve tahliye desteği isteyebilir. Kararın dayanağı, yapım için yardımın usul ve esaslarını Cumhurbaşkanına bırakan hükümdür (6306 sayılı Kanun m.5/1). Karar, İstanbul’da yürütülecek kentsel dönüşüm uygulamalarında hibe, kredi ve tahliye desteğini kapsayan yapım için yardımın usul ve esaslarını belirler (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.1).
Kentsel dönüşümde bu yardım, riskli yapının bulunduğu parselde ruhsat alınması ve kat irtifakı kurulması sonrasında, talep edilmesi hâlinde verilebilir. Yardım, mevcut yapıda sahip olunan ve idarece tespit edilen konut ve işyerleri için verilir (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/1). Karardaki üst sınırlar şunlardır (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/5 · m.3/6):
| Kalem | Konut | İşyeri |
|---|---|---|
| Hibe (karşılıksız) | 875.000 TL’ye kadar | 437.500 TL’ye kadar |
| Yapım kredisi | 875.000 TL’ye kadar | 437.500 TL’ye kadar |
| Hak sahibinin diğer her bir bağımsız bölümü için kredi | 1.750.000 TL’ye kadar | 875.000 TL’ye kadar |
| Tahliye desteği (bir kereye mahsus, karşılıksız) | Bağımsız bölüm başına 125.000 TL | Bağımsız bölüm başına 125.000 TL |
Kentsel dönüşümde tahliye desteği, bağımsız bölümde ikamet etmek veya onu kullanmak şartıyla maliklere, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine verilebilir (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/6). Tablodaki tutarlar 1 Mayıs 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle artırılmıştır; o değişiklikten önce yapılmış sözleşmelerde, sözleşme tarihindeki tutarlar uygulanmaya devam eder (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı geçici m.1).
Kentsel dönüşümde parası olmayan malik için kredinin geri ödeme şartları da Kararda yazılıdır. Kredi verilirken hak sahiplerinin gelir ve kredi puanı durumlarına bakılmaz (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/10). Geri ödeme, ruhsat tarihinden itibaren 24 aylık geri ödemesiz dönemden sonra başlar ve ilk 12 taksit faizsiz olmak üzere en fazla 120 ayda tamamlanır (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.2 · m.3/8). Kredi borcu her yılın ocak ayında, TÜFE’deki yıllık değişim oranının yarısı uygulanarak güncellenir (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.2 · m.3/8). Başkanlık, taşınmaz üzerinde kredi tutarının iki katı kadar ipotek kurar (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/11).
Kentsel dönüşümde bu desteğin üç sınırı vardır:
- Yeni projedeki bağımsız bölüm sayısı veya inşaat alanı mevcut olanın bir buçuk katını geçerse hibe ve kredi desteğinden yararlanılamaz (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/2).
- Parselde yeni yapının ruhsatı 1/4/2023’ten önce düzenlenmişse yapım için yardımdan yararlanılamaz (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/3).
- Hibe ve kredi malike elden verilmez; inşaatın subasman seviyesinde, taşıyıcı sistemin bitiminde ve inşaat bitiminde üç eşit taksitle, hak sahiplerinin anlaştığı yüklenicinin bankadaki hesabına ödenir (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/7).
Kentsel dönüşümde karara katılmayanın payını satın alan malik, satışla edindiği taşınmaz için payı satılan hak sahibinin kullanacağı hibe ve krediyi kullanabilir (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3/5). Pay satışında payı alan paydaş bu hükümle ek finansmana ulaşabilir.
4. Kentsel Dönüşümde Parası Olmayan Malik İçin Kredi ve Faiz Desteği
Kentsel dönüşümde parası olmayan malikin en sık kullandığı yol, yeni bağımsız bölümün bedelini krediyle karşılamaktır. Kanun kapsamında sağlanması öngörülen krediler ile dönüşüm kapsamında yapılacak veya edinilecek konut ve işyerleri için hak sahiplerinin bankalardan kullanacağı kredilere, dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere faiz desteği verilebilir; usul ve esaslarını Cumhurbaşkanı belirler (6306 sayılı Kanun m.7/6).
Kentsel dönüşüm kredisinin hukuki niteliği de Kanunda yazılıdır. Bu fıkra uyarınca hak sahiplerinin bankalardan kullanacağı krediler, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.57 ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.32’de belirtilen konut finansmanı amaçlı kredilerden sayılır (6306 sayılı Kanun m.7/6). Bu nitelendirme sonucu, tüketici mevzuatının konut finansmanına özgü hükümleri bu kredilere de uygulanır. Erken kapatma hâlinde istenebilecek tazminatın sınırları kredinin erken kapatılması ve erken ödeme tazminatı yazımızda açıklanmıştır.
Kentsel dönüşümde faiz desteğinin iki şartı Yönetmelikte yazılıdır. Faiz desteği verilebilmesi için tahliye veya yıkım tarihinden itibaren en geç üç yıl içinde, kredi almak üzere Başkanlıkla protokol imzalamış bankalara başvurulmuş olması gerekir (6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m.16/6). Ayrıca aynı kişiye Dönüşüm Projeleri Özel Hesabından hem kira yardımı hem faiz desteği yapılamaz; kira yardımından yararlanan faiz desteğinden, faiz desteğinden yararlanan kira yardımından yararlanamaz (6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m.16/7). Parası olmayan malik, kira yardımı başvurusunun bir yıllık süresi dolmadan hangi desteği seçeceğine karar vermelidir.
5. Kentsel Dönüşümde Parası Olmayan Malik İçin Güçlendirme
Kentsel dönüşümde parası olmayan malik için yıkım ve yeniden yapım tek seçenek değildir. Riskli alan ve rezerv yapı alanı dışında olup Kanunun amaçları bakımından güçlendirilebileceği teknik olarak tespit edilen yapılar için, Cumhurbaşkanınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Başkanlıkça dönüşüm projeleri özel hesabından güçlendirme kredisi verilebilir (6306 sayılı Kanun m.6/8).
Kentsel dönüşümde güçlendirmenin usulü Yönetmelikte düzenlenir. Riskli yapının yıktırılması yerine güçlendirilmesi isteniyorsa, maliklere yıktırma için verilen süre içinde güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğu tespit ettirilmeli, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesinin ikinci fıkrasındaki şekilde güçlendirme kararı alınmalı, güçlendirme projesi hazırlatılmalı ve ruhsat alınmalıdır (6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m.8/7). Yıktırma süresi doksan günü aşamadığı için (6306 sayılı Kanun m.5/3) bu adımlar kısa sürede tamamlanmalıdır. Güçlendirme tamamlandıktan sonra tapudaki riskli yapı belirtmesinin kaldırılması için Müdürlüğe başvurulur (Yönetmelik m.8/7).
6. Kentsel Dönüşümde Parası Olmayan Dar Gelirli Malik: Borçlandırma, Devletle Hisseli Konut ve Oturma Hakkı
Kentsel dönüşümde parası olmayan ve hiç ödeme gücü bulunmayan malik için Kanun ayrı bir rejim öngörür. 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre yoksul veya dar gelirli kabul edilenlere ve diğer hak sahiplerine verilecek konut veya işyerleri, Başkanlık, TOKİ veya İdare tarafından 7269 sayılı Kanunda belirtilen usul ve esaslara göre borçlandırma suretiyle de verilebilir (6306 sayılı Kanun m.6/3). Bu durumda bedel peşin istenmez; hak sahibi borçlandırılır.
Kentsel dönüşümde parası olmayan yoksul veya dar gelirli hak sahibine verilecek konutta Başkanlık paydaş olabilir ve hak sahibine oturma hakkı da tanınabilir. 7471 sayılı Kanunla 2023’te eklenen cümleye göre Başkanlıkça yürütülen uygulamalarda, 775 sayılı Kanuna göre yoksul veya dar gelirli kabul edilenlere verilecek bağımsız bölüm paylı mülkiyet esaslarına göre Başkanlık ile hisseliyse, hak sahibinin eski taşınmazındaki ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa gibi haklar yalnız hak sahibinin hissesi üzerinde devam eder. Hak sahibinin üzerine kayıtlı, ikamet edebileceği konut nitelikli başka bir taşınmazı yoksa, hak sahibine, evliyse hak sahibi ve eşine bu bağımsız bölüm üzerinde Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre oturma hakkı tanınır (6306 sayılı Kanun m.6/3).
Kentsel dönüşümde parası olmayan malike oturma hakkı tanınması için dört şart birlikte aranır:
- Uygulama Başkanlıkça yürütülüyor olmalıdır.
- Hak sahibi 775 sayılı Kanuna göre yoksul veya dar gelirli kabul edilmelidir.
- Verilecek bağımsız bölüm Başkanlık ile hisseli olmalıdır.
- Hak sahibinin üzerine kayıtlı, ikamet edebileceği konut nitelikli başka bir taşınmaz bulunmamalıdır.
Bu hükümdeki “oturma hakkı”, taşınmaz üzerinde kişiye bağlı olarak kurulan bir ayni haktır; yabancılar hukukundaki “oturma izni” ile ilgisi yoktur.
7. Kentsel Dönüşümde Parası Olmayan Malik Karara Katılmazsa Ne Olur?
Kentsel dönüşümde karar, yapının paydaşı olup olmadıklarına bakılmaksızın sahip olunan hisseler oranında paydaşların salt çoğunluğuyla alınır (6306 sayılı Kanun m.6/1). Parası olmayan malik bu karara katılmazsa süreç durmaz; arsa payı satışa çıkar.
Kentsel dönüşümde karara katılmayan malike, karar ve anlaşma şartlarını içeren teklif ya da teklifin incelenebileceği yer noter aracılığıyla veya muhtarlıkta on beş gün ilan edilerek bildirilir. İlanla yapılan bildirimde ilanın son günü bildirim tarihi sayılır. Bildirimden itibaren on beş gün içinde teklif incelenmez veya kabul edilmezse arsa payının satılacağı da bildirimde yer alır (6306 sayılı Kanun m.6/1). 4 Şubat 2026 tarihli Yönetmelik değişikliğine göre tapuya elektronik tebligat adresi bildirmiş malike bu bildirim elektronik tebligat adresine yapılır ve bildirim, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m.15/2).
Kentsel dönüşümde karara katılmayanların arsa payları, Başkanlıkça rayiç değeri tespit ettirilerek ve bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulüyle satılır. Paydaşlara satış gerçekleşmezse, riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında pay rayiç bedeli ödenerek Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından satın alınır; riskli yapılarda ise anlaşma sağlayan paydaşlara ya da yapılan anlaşmaya uymayı kabul eden üçüncü kişilere satış yapılıncaya kadar satış işlemi tekrarlanır (6306 sayılı Kanun m.6/1).
Bu hükmün parası olmayan malik için iki güvencesi vardır. Pay, Başkanlıkça tespit ettirilen rayiç değerden az olmamak üzere satılır; ve pay üzerindeki ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakkı gibi haklar satıştan sonra satış bedeli üzerinde devam eder (6306 sayılı Kanun m.6/1). Karara katılmayan tek malikin durumu, satışın iptali ve payın eski malike dönmesi kentsel dönüşümde 1 kişi itiraz ederse ne olur yazımızda ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
7.1. Kentsel Dönüşümde Parası Olmayan Malikin Rayiç Değere Karşı Davası
Kentsel dönüşümde parası olmayan malik, arsa payının rayiç değerinin düşük tespit edildiğini düşünüyorsa idari yargıya başvurabilir. 6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir (6306 sayılı Kanun m.6/9). Bu süre, idare mahkemelerindeki altmış günlük genel dava açma süresinden kısadır (İYUK m.7/1); genel süreye güvenerek beklemek davanın süre aşımından reddine yol açabilir.
Kanun, satışın yargı kararıyla iptalinin sonuçlarını da düzenler. Satış, satış bedelinin eksik hesaplandığı gerekçesi dışında bir sebeple iptal edilirse ve pay üçüncü kişiye devredilmemişse, pay resen eski malik adına tescil edilir ve satış bedeli iade edilinceye kadar alıcı lehine kanuni ipotek kurulur. Satış bedelinin eksik hesaplandığı gerekçesiyle iptal edilirse satış bozulmaz; yargı kararıyla hesaplanan bedel ile satış bedeli arasındaki farkı payı satın alan malik eski malike öder (6306 sayılı Kanun m.6/1). Dolayısıyla rayiç değere itiraz eden malikin davadan beklemesi gereken sonuç çoğunlukla payın geri dönmesi değil, bedel farkının ödenmesidir.
8. Kentsel Dönüşümde Parası Olmayan Malik Hiçbir Şey Yapmazsa
Kentsel dönüşümde parası olmayan malikin hareketsiz kalması masraftan kurtarmaz. Başkanlık veya İdare tarafından yapılan ya da yaptırılan riskli yapı tespit, tahliye ve yıktırma masrafları, hisseleri oranında maliklerden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir (6306 sayılı Kanun m.5/4). Masraf sıradan bir alacak değil, kamu alacağı usulüyle takip edilen bir borca dönüşür; bu usulün takip araçları vergi borcu ödenmezse ne olur yazımızda açıklanmıştır.
Kentsel dönüşümde anlaşma sağlanamazsa süreç kamulaştırmaya da taşınabilir. Üzerindeki bina yıkılmış arsanın maliklerine yapılan tebligatı takip eden otuz gün içinde salt çoğunlukla anlaşma sağlanamazsa, gerçek kişilerin veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki taşınmazlar için Başkanlık, TOKİ veya İdare acele kamulaştırma yoluna gidebilir. Bu kamulaştırmalar 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.3/2 anlamında iskân projelerinin gerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırma sayılır ve ilk taksit ödemesi, o fıkraya göre belirlenen tutarların beşte biri oranında yapılır (6306 sayılı Kanun m.6/2). Bedelin tamamı peşin ödenmez; nakde ihtiyacı olan malik bu ayrıntıyı hesaba katmalıdır. Acele kamulaştırmanın genel usulü acele kamulaştırma yazımızdadır.
| Seçenek | Sonuç | Yardım kalemleri |
|---|---|---|
| Anlaşmaya katılmak | Yeni yapıda bağımsız bölüm; bedel farkı sözleşmeye göre | Geçici konut, kira yardımı, yapım yardımı, kredi, faiz desteği |
| Güçlendirme (şartları varsa) | Yapı yıkılmaz | Güçlendirme kredisi (6306 sayılı Kanun m.6/8) |
| Borçlandırma (yoksul veya dar gelirli) | Konut peşin bedel alınmadan verilebilir | Şartları varsa oturma hakkı (6306 sayılı Kanun m.6/3) |
| Karara katılmamak | Arsa payı rayiç değerden az olmamak üzere açık artırmayla satılır | Anlaşma şartına bağlı kalemlerin dışında kalınabilir |
| Hareketsiz kalmak | Masraflar 6183’e göre tahsil edilir; acele kamulaştırma gündeme gelebilir | Anlaşma şartına bağlı kalemlerin dışında kalınabilir |
| İdari işleme karşı dava | Tebliğden itibaren otuz gün içinde idari yargı | Dava, yardım kalemlerinin yerine geçmez |
Arsa payının hatalı olduğunu düşünen malikin, oy ağırlığını ve paylaşımdaki konumunu etkileyen bu sorunu ayrı bir dava ile ileri sürme imkânı arsa payı düzeltme davası yazımızda açıklanmıştır. Kentsel dönüşüm sürecinin bütünü için kentsel dönüşüm yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kentsel dönüşümde parası olmayan malik ne yapacak?
Kanun iki yol tanır. Birincisi anlaşmaya katılıp yardım ve finansman kalemlerinden yararlanmaktır: geçici konut, kira yardımı, yapım için yardım, konut sertifikası, kredi ve faiz desteği (6306 sayılı Kanun m.5/1 · m.6/3 · m.7/6). İkincisi karara katılmamaktır; bu durumda arsa payı Başkanlıkça tespit ettirilen rayiç değerden az olmamak üzere açık artırmayla satılır ve bedeli ödenir (6306 sayılı Kanun m.6/1).
Kentsel dönüşüm devlet desteği nelerdir?
Kentsel dönüşüm devlet desteği ayrı hükümlere dağılmıştır: anlaşma ile tahliyede geçici konut veya işyeri tahsisi, kira yardımı ve yapım için yardım (6306 sayılı Kanun m.5/1); konut, işyeri, arsa, kredi veya konut sertifikası (6306 sayılı Kanun m.6/3); bankadan kullanılan kredilere faiz desteği (6306 sayılı Kanun m.7/6); güçlendirilebilir yapılar için güçlendirme kredisi (6306 sayılı Kanun m.6/8). İstanbul'daki hibe, yapım kredisi ve tahliye desteği ayrı bir Cumhurbaşkanı Kararıyla düzenlenir (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3). Kalemlerin tamamı "verilebilir" veya "yapılabilir" kipindedir; tutarlar Kanunda yazılı değildir.
Kentsel dönüşümde parası olmayan malik para öder mi?
Kanun, malikin yeni yapı için ne ödeyeceğini rakamla belirlemez. Parsellerin malikleri tarafından değerlendirilmesi esastır ve uygulamaya paydaşlar hisseleri oranında salt çoğunlukla karar verir (6306 sayılı Kanun m.6/1). Malikin ödeme yapıp yapmayacağı bu karara ve yükleniciyle yapılan sözleşmeye göre belirlenir.
Kentsel dönüşümde parası olmayan malik İstanbul'da hibe alabilir mi?
Alabilir. İstanbul'da riskli yapının bulunduğu parselde ruhsat alınıp kat irtifakı kurulduktan sonra, talep eden hak sahibine bir konut için 875.000 TL'ye kadar hibe ve 875.000 TL'ye kadar kredi, bir işyeri için 437.500 TL'ye kadar hibe ve 437.500 TL'ye kadar kredi verilebilir. (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.3).
Kentsel dönüşüm kredisinde gelir ve kredi notuna bakılır mı?
İstanbul'da 8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında verilen yapım kredisinde hak sahiplerinin gelir ve kredi puanı durumlarına bakılmaz. Geri ödeme, ruhsat tarihinden itibaren 24 aylık geri ödemesiz dönemden sonra başlar; ilk 12 taksit faizsiz olmak üzere en fazla 120 ayda tamamlanır (8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.2 · m.3).
Kentsel dönüşümde devlet kredi veriyor mu?
Verebilir. Anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapıların maliklerine dönüşüm projeleri özel hesabından kredi verilebilir; konutunu kendi imkânlarıyla yapmak veya edinmek isteyenlere de kredi verilebilir (6306 sayılı Kanun m.6/3). Hak sahiplerinin bankalardan kullanacağı kredilere faiz desteği de verilebilir (6306 sayılı Kanun m.7/6).
Kentsel dönüşüm kredisi konut kredisi sayılır mı?
Sayılır. Faiz desteği kapsamında hak sahiplerinin bankalardan kullanacağı krediler, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.57 ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.32'de belirtilen konut finansmanı amaçlı kredilerden sayılır (6306 sayılı Kanun m.7/6).
Kira yardımı ile faiz desteği birlikte alınabilir mi?
Alınamaz. Dönüşüm Projeleri Özel Hesabından aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği yapılamaz (6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m.16/7). Faiz desteği için tahliye veya yıkım tarihinden itibaren en geç üç yıl içinde Başkanlıkla protokol imzalamış bir bankaya kredi başvurusu yapılmış olmalıdır (m.16/6).
Binayı yıkmadan güçlendirmek mümkün mü?
Mümkündür. Riskli alan ve rezerv yapı alanı dışında olup güçlendirilebileceği teknik olarak tespit edilen yapılar için Başkanlıkça güçlendirme kredisi verilebilir (6306 sayılı Kanun m.6/8). Güçlendirme için yıktırma süresi içinde teknik tespit, Kat Mülkiyeti Kanunu m.19/2'ye göre karar, proje ve ruhsat gerekir (6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m.8/7).
Kentsel dönüşümde parası olmayan yoksul veya dar gelirli malik konutu nasıl edinir?
775 sayılı Gecekondu Kanununa göre yoksul veya dar gelirli kabul edilenlere verilecek konut veya işyerleri, 7269 sayılı Kanundaki usul ve esaslara göre borçlandırma suretiyle de verilebilir (6306 sayılı Kanun m.6/3). Bedel peşin istenmez, hak sahibi borçlandırılır.
Kentsel dönüşümde parası olmayana devlet ortak olur mu, oturma hakkı kime tanınır?
Başkanlıkça yürütülen uygulamalarda, 775 sayılı Kanuna göre yoksul veya dar gelirli kabul edilen hak sahibine verilecek bağımsız bölüm, paylı mülkiyet esaslarına göre Başkanlıkla hisseli olabilir. Bu durumda hak sahibinin üzerine kayıtlı ikamet edebileceği başka konut yoksa, hak sahibine, evliyse eşine de bu bağımsız bölüm üzerinde Türk Medeni Kanunu'na göre oturma hakkı tanınır (6306 sayılı Kanun m.6/3).
Kentsel dönüşümde karara katılmazsam ne olur?
Karar hisseleri oranında salt çoğunlukla alınır; katılmayanın arsa payı, Başkanlıkça tespit ettirilen rayiç değerden az olmamak üzere anlaşan paydaşlara açık artırmayla satılır. Riskli yapılarda paydaşlara satılamazsa, anlaşmaya uymayı kabul eden üçüncü kişilere satış yapılıncaya kadar satış tekrarlanır (6306 sayılı Kanun m.6/1).
Kentsel dönüşümde karara katılmayana teklif nasıl bildirilir?
Karar ve anlaşma şartlarını içeren teklif, karara katılmayan maliklere noter aracılığıyla veya muhtarlıkta on beş gün ilan edilerek bildirilir; ilanla yapılan bildirimde ilanın son günü bildirim tarihi sayılır. Bildirimden itibaren on beş gün içinde teklif incelenmez veya kabul edilmezse arsa payının satılacağı da bildirilir (6306 sayılı Kanun m.6/1).
Arsa payının satışına karşı dava süresi kaç gündür?
6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idari yargıda dava açılabilir (6306 sayılı Kanun m.6/9). Bu süre, idare mahkemelerindeki altmış günlük genel süreden kısadır (İYUK m.7/1).
Kentsel dönüşümde parası olmayan malik hiçbir şey yapmazsa yıkım masrafını kim öder?
Malik öder. Başkanlık veya İdare tarafından yapılan veya yaptırılan riskli yapı tespit, tahliye ve yıktırma masrafları hisseleri oranında maliklerden 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (6306 sayılı Kanun m.5/4).
Anlaşma sağlanamazsa kamulaştırma yapılır mı?
Yapılabilir. Üzerindeki bina yıkılmış arsanın maliklerine yapılan tebligatı takip eden otuz gün içinde salt çoğunlukla anlaşma sağlanamazsa Başkanlık, TOKİ veya İdare acele kamulaştırma yoluna gidebilir; ilk taksit ödemesi belirlenen tutarların beşte biri oranında yapılır (6306 sayılı Kanun m.6/2).
İlgili çalışma alanı: Gayrimenkul Hukuku
← Tüm makaleler