Müsadere Ne Demek? Türleri ve Şartları (TCK 54-55)

Müsadere, bir suçla bağlantılı eşyanın veya suçtan elde edilen kazancın mülkiyetinin mahkeme kararıyla devlete geçmesidir. Türk Ceza Kanunu (TCK) iki tür müsadere düzenler: suçta kullanılan, suça tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesi ve suçtan elde edilen maddi menfaatin müsaderesi. Müsadere hapis veya adlî para cezası gibi bir ceza değildir (TCK m.45/1, m.54, m.55).

Bu yazı, soruşturma veya kovuşturma sırasında aracına, parasına ya da başka bir eşyasına el konulan şüpheli, sanık veya eşyanın sahibi olan üçüncü kişi için hazırlandı. Müsaderenin şartları, müsadere edilemeyen hâller, araç müsaderesi, HAGB ve beraatte müsaderenin durumu, müsadere kararına itiraz yolu ve zamanaşımı TCK m.54-55, m.70 ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) üzerinden anlatılır.

1. Müsadere: Öne Çıkanlar

• Eşya müsaderesi için eşyanın kasıtlı bir suçta kullanılmış, suça tahsis edilmiş veya suçtan meydana gelmiş olması ve iyiniyetli üçüncü kişiye ait olmaması gerekir (TCK m.54/1).
• Müsaderenin suça göre daha ağır sonuç doğuracağı ve hakkaniyete aykırı olacağı anlaşılırsa hâkim müsadereye hükmetmeyebilir; fıkranın lafzı yalnız suçta kullanılan eşyadan söz eder (TCK m.54/3).
• Kazanç müsaderesi ancak suçtan elde edilen maddi menfaat mağdura iade edilemiyorsa verilir (TCK m.55/1).
• HAGB kararı ve önödeme müsadereyi ortadan kaldırmaz (CMK m.231/5, TCK m.75/5).
• Müsadere hükmüne karşı istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır; 12.03.2024’ten önce bu süre yedi gündü (CMK m.273/1).
• Müsadereye ilişkin hüküm, kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçtikten sonra infaz edilmez (TCK m.70).
• Genel müsadere, yani malvarlığının tamamının devlete geçirilmesi Anayasa ile yasaktır (Anayasa m.38).

2. Müsadere Ne Demek?

Müsadere, suçla bağlantılı belirli bir eşyanın veya suçtan elde edilen belirli bir kazancın mülkiyetinin mahkeme kararıyla devlete geçmesidir. Karar metinlerinde geçen “müsaderesine karar verilmesi” ifadesi, o eşyanın artık sahibine geri verilmeyeceği ve mülkiyetin devlete geçeceği anlamına gelir. Müsadere, hükümle birlikte veya ayrı bir yargılamayla verilir (TCK m.54/1, CMK m.256/1).

Müsadere ceza değildir. Kanun, suç karşılığında uygulanan cezaları hapis ve adlî para cezası olarak sayar (TCK m.45/1). Müsadere bu sayımda yer almaz; kanun müsadereyi “Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri” başlıklı maddede güvenlik tedbiri olarak anar (TCK m.60/2). Anayasa da ceza ile “ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri”ni ayrı ayrı sayar ve ikisinin de ancak kanunla konulabileceğini söyler (Anayasa m.38).

Bu ayrımın somut sonuçları vardır. Müsadere hükmü, sanığın ölümüyle düşen hapis cezasından farklı olarak ölümden sonra da infaz edilebilir (TCK m.64/2). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükmün diğer sonuçlarını askıya alırken müsadereye dokunmaz (CMK m.231/5). Bu iki sonuç aşağıda ayrı bölümlerde açıklanır. Müsadere, kasıtlı suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olan hak yoksunluğundan da ayrı bir kurumdur (TCK m.53/1). Müsaderenin dayandığı hükümlerin güncel metni Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemindeki Türk Ceza Kanunu sayfasında (m.54, m.55, m.70) okunabilir.

2.1. Müsadere ile Osmanlı Müsadere Sistemi Arasındaki Fark

Bu yazıdaki müsadere, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda düzenlenen bir hukuk kurumudur. Tarih derslerinde “müsadere sistemi” veya “müsadere usulü” adıyla anlatılan Osmanlı dönemi uygulaması ise farklı bir konudur ve bugünkü ceza hukukundaki müsaderenin dayanağı değildir. Bugün kişinin malvarlığının tamamına yönelen bir müsadere, Anayasa ile yasaktır (Anayasa m.38).

3. Müsadere Türleri: Eşya Müsaderesi ve Kazanç Müsaderesi

Müsadere Türk Ceza Kanununda iki türe ayrılır. Eşya müsaderesi, suçla bağlantılı somut bir eşyaya yönelir (TCK m.54). Kazanç müsaderesi, suçtan elde edilen maddi menfaate ve bu menfaatin dönüştürülmesiyle ortaya çıkan ekonomik kazanca yönelir (TCK m.55). İki türün şartları farklıdır; en önemli fark, kazanç müsaderesinde mağdura iadenin önce gelmesidir.

Konu	Eşya müsaderesi	Kazanç müsaderesi
Dayanak	TCK m.54	TCK m.55
Konusu	Suçta kullanılan, suça tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşya	Suçla elde edilen, suçun konusunu oluşturan veya suç için sağlanan maddi menfaat ve bundan doğan ekonomik kazanç
Suç türü	Kasıtlı suç (m.54/1)	Maddede kasıt şartı yazılı değil
İyiniyetli üçüncü kişi	Ona ait eşya müsadere edilmez; sınırlı ayni hakkı saklı kalır (m.54/1)	Sonradan edinen kişi TMK’nın iyiniyet koru­ma­sın­dan yarar­la­nı­yorsa müsadere edilmez (m.55/3)
Mağdura iade	Maddede yer almaz	Menfaat mağdura iade edi­le­bi­li­yorsa müsadere yapılmaz (m.55/1)
Eşya ele geçmezse	Eşyanın değeri kadar para (m.54/2)	Karşılığını oluşturan değerler (m.55/2)
Hakkaniyet sınırı	Suçta kullanılan eşyada hâkim hük­met­me­ye­bi­lir (m.54/3)	Maddede yer almaz

3.1. Müsadere Kabahatlerde: Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi

Müsadere suçlara özgü bir kurumdur. Kabahatlerde bunun karşılığı “mülkiyetin kamuya geçirilmesi”dir ve ancak kanunda açık hüküm bulunan hâllerde verilebilir (Kabahatler Kanunu m.18/1). Bu karar için fail hakkında idari para cezası verilmiş olması şart değildir; mülkiyeti kamuya geçirilen eşya başka türlü değerlendirilemiyorsa imha edilir (Kabahatler Kanunu m.18/5, m.18/7).

4. Müsadere Şartları: Eşya Müsaderesi (TCK 54)

Eşya müsaderesi için üç şartın birlikte bulunması gerekir: ortada kasıtlı bir suç olmalı, eşya bu suçla kanunda sayılan bağlardan biriyle bağlanmalı ve eşya iyiniyetli üçüncü kişiye ait olmamalıdır (TCK m.54/1). Bu şartlardan biri eksikse eşya müsadere edilemez ve el konulmuşsa sahibine geri verilir (CMK m.131/1).

4.1. Müsadere İçin Kasıtlı Suç Şartı

Müsadere, TCK m.54/1’e göre yalnız kasıtlı bir suçla bağlantılı eşyada mümkündür. Fıkra “kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan” eşyadan söz eder. Bu nedenle taksirle işlenen bir suçta kullanılan eşya, bu fıkraya dayanılarak müsadere edilemez. Üretimi, bulundurulması veya taşınması başlı başına suç olan eşya ise bu şarttan bağımsız olarak müsadere edilir (TCK m.54/1, m.54/4).

4.2. Müsadereye Konu Eşya: Kullanılan, Tahsis Edilen ve Suçtan Meydana Gelen

Müsadereye konu eşya kanunda üç grupta sayılır (TCK m.54/1):

• Suçun işlenmesinde kullanılan eşya: Suçun işlendiği sırada araç olarak kullanılan eşyadır; örneğin yaralamada kullanılan bıçak.
• Suçun işlenmesine tahsis edilen eşya: Suçun işlenmesi için ayrılmış eşyadır. Kanun bu grubu kullanılan eşyadan ayrı sayar; aradaki fark, hakkaniyet sınırının hangi eşyaya uygulanacağını belirler (aşağıda, TCK m.54/3).
• Suçtan meydana gelen eşya: Suçun işlenmesiyle ortaya çıkan eşyadır; örneğin sahte olarak üretilen belge veya para.

Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanmış ama henüz kullanılmamış eşya için ek bir şart vardır. Bu eşya ancak kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak bakımından tehlikeliyse müsadere edilir (TCK m.54/1).

4.3. Müsadere Edilecek Eşya Yoksa: Değer Müsaderesi

Müsadere edilecek eşya ortadan kaldırılmış, elden çıkarılmış, tüketilmiş ya da müsaderesi başka bir biçimde imkânsız hâle getirilmişse, eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir (TCK m.54/2). Kazanç müsaderesinde de aynı mantık vardır: menfaate el konulamamış veya teslim edilmemişse karşılığını oluşturan değerler müsadere edilir (TCK m.55/2).

Değer müsaderesi, suçla doğrudan bağlantısı olmayan paraya da yönelebilir; çünkü eşya elden çıkınca kanun eşyanın yerine onun değerini koyar. Bu yüzden “suçla ilgisi olmayan mal hiçbir zaman müsadere edilemez” genellemesi doğru değildir. Değer müsaderesinin sınırı, eşyanın veya menfaatin değeridir; kişinin malvarlığının tamamına yönelemez (Anayasa m.38).

4.4. Müsadere Her Durumda: Bulundurulması Suç Olan Eşya

Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya müsadere edilir (TCK m.54/4). Uyuşturucu madde ve ruhsatsız bulundurulması suç olan silah bu gruba girer. Fıkra kasıtlı suç şartını ve hakkaniyet sınırını anmaz; bu eşyada müsadere, eşyanın niteliğinden doğar. Ayrıntı için uyuşturucu ticareti suçu ve ruhsatsız silah cezası yazılarına bakılabilir.

4.5. Müsaderede Kısmi ve Paylı Eşya

Müsadere yalnız gerektiği kadar yapılır. Bir eşyanın yalnız bazı kısımlarının müsaderesi gerekiyorsa ve bu kısım eşyanın tümüne zarar vermeden ayrılabiliyorsa, yalnız o kısım müsadere edilir (TCK m.54/5). Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşyada ise yalnız suça iştirak eden kişinin payı müsadere edilir; suça katılmayan paydaşın payı korunur (TCK m.54/6).

5. Müsadere Her Zaman Verilir mi? Hakkaniyet Sınırı (TCK 54/3)

Müsadere her zaman verilmez. Suçta kullanılan eşyanın müsaderesinin işlenen suça göre daha ağır sonuç doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşılırsa, hâkim müsadereye hükmetmeyebilir (TCK m.54/3). Kanun burada “hükmedilmeyebilir” der; yani müsadere etmeme hâkime tanınmış bir takdir yetkisidir, sanığın kendiliğinden doğan bir hakkı değildir.

Fıkranın kapsamı lafzıyla sınırlıdır. TCK m.54/3 yalnız “suçta kullanılan eşya”dan söz eder. Aynı maddenin birinci fıkrasında ayrıca sayılan suça tahsis edilen eşya ve suçtan meydana gelen eşya bu fıkrada anılmaz; bulundurulması suç olan eşya ise dördüncü fıkrada ayrı bir kuralla her durumda müsadereye tabidir (TCK m.54/1, m.54/3, m.54/4). Hakkaniyet sınırını ileri süren kişi bu yüzden önce eşyanın suçta kullanıldığını, suça tahsis edilmediğini açıklamalıdır.

Hakkaniyet değerlendirmesinde karşılaştırılan iki şey, müsaderenin sonucu ile işlenen suçtur. Eşyanın değeri, suçtaki rolü ve suçun ağırlığı arasındaki dengesizlik somut olarak gösterilmelidir; yalnız eşyanın pahalı olması bu fıkrayı kendiliğinden uygulatmaz.

6. Müsadere ve Araç: Aracım Müsadere Edilir mi?

Kasıtlı bir suçta kullanılan araç, TCK m.54/1’deki şartlar varsa müsadere edilebilir. Araç iyiniyetli üçüncü kişiye aitse müsadere edilemez; araç üzerinde iyiniyetli üçüncü kişi lehine rehin gibi sınırlı ayni hak varsa müsadere kararı bu hak saklı kalarak verilir (TCK m.54/1). Aracın suçta kullanıldığı hâllerde hakkaniyet sınırı da ileri sürülebilir (TCK m.54/3).

6.1. Müsadere ve Kaçakçılık: Taşıma Aracı (5607 Sayılı Kanun m.13)

Kaçakçılık suçlarında taşıma aracının müsaderesi ek şarta bağlıdır. Kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen taşıma aracı ancak şu koşullardan biri varsa müsadere edilir (5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.13/1):

1. Kaçak eşya, suçu kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek biçimde özel olarak hazırlanmış gizli bir tertibat içinde saklanmış veya taşınmıştır.
2. Kaçak eşya, aracın yüküne göre miktar veya hacim bakımından yükün tamamını ya da ağırlıklı bölümünü oluşturmaktadır veya eşyanın taşınması bu aracın kullanılmasını gerekli kılmaktadır.
3. Araçtaki kaçak eşya, Türkiye’ye girişi veya Türkiye’den çıkışı yasak olan ya da toplum veya çevre sağlığına zararlı maddelerdendir.

Bu koşulların hiçbiri yoksa, aracın içinde kaçak eşya bulunması tek başına aracın müsaderesine yetmez. Etkin pişmanlık nedeniyle faile ceza verilmemesi veya davanın düşmesi ise yalnız suç konusu eşya bakımından müsadereye engel değildir (5607 sayılı Kanun m.13/2). Kaçakçılık suçunun kendisi için kaçakçılık suçu ve cezası, gümrükte düzenlenen tutanak için KEMT varakası yazısına bakılabilir.

7. Müsadere Şartları: Kazanç Müsaderesi (TCK 55)

Kazanç müsaderesi, suçun işlenmesiyle elde edilen, suçun konusunu oluşturan veya suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatlere yönelir. Bu menfaatlerin değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazanç da müsadere edilir (TCK m.55/1). Örneğin suçtan elde edilen parayla satın alınan bir mal, dönüştürülmüş ekonomik kazanç olarak kapsama girer.

7.1. Müsaderede Mağdura İade Önceliği

Kazanç müsaderesine karar verilebilmesi için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir (TCK m.55/1). Mağdur belliyse ve menfaat ona iade edilebiliyorsa, menfaat devlete değil mağdura döner. Mağduru belli olan malvarlığı suçlarında, örneğin dolandırıcılık suçu dosyalarında, suçtan elde edilen para bu koşul nedeniyle önce mağdura iade edilir.

7.2. Müsadere ve Sonradan Edinen Kişi

Suçtan elde edilen menfaat başkasına geçmişse, o kişiden müsadere yapılabilmesi için onun Türk Medeni Kanununun iyiniyetin korunmasına ilişkin hükümlerinden yararlanamıyor olması gerekir (TCK m.55/3). Malı iyiniyetle edinen ve Medeni Kanunun korumasından yararlanan kişiye karşı kazanç müsaderesi uygulanamaz.

8. Müsaderede İyiniyetli Üçüncü Kişinin Eşyası

Müsadere, iyiniyetli üçüncü kişiye ait eşyaya uygulanmaz. Eşya müsaderesi “iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla” mümkündür (TCK m.54/1). Aracın ruhsat sahibi ile suçta aracı kullanan kişinin farklı olduğu dosyalarda bu koşul doğrudan belirleyicidir: araç, suçtan habersiz ve iyiniyetli bir malike aitse müsadere edilemez; müsadere için aracın bu nitelikte bir kişiye ait olmadığının belirlenmesi gerekir.

Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişi lehine kurulmuş sınırlı bir ayni hak, örneğin rehin varsa, müsadere yine verilebilir; ancak bu hak saklı kalır (TCK m.54/1, 24.11.2016 tarihli 6763 sayılı Kanunla eklenen cümle). Üçüncü kişinin usuldeki yeri de korunur: ayrı müsadere yargılamasında eşya üzerinde hakkı olan kimseler duruşmaya çağrılır ve sanığın haklarını kullanabilir (CMK m.257/2).

9. Müsadere Tüzel Kişilere Uygulanır mı?

Müsadere hükümleri, yararına işlenen suçlarda özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanır (TCK m.60/2). Bu hükmün uygulanmasının işlenen fiile göre daha ağır sonuç doğurabileceği durumlarda hâkim bu tedbire hükmetmeyebilir (TCK m.60/3). Maddenin hükümleri kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanır (TCK m.60/4). Şirket ve dernek gibi tüzel kişilerin hukuki niteliği için tüzel kişi nedir yazısına bakılabilir.

10. Müsadere Yasağı: Genel Müsadere Nedir?

Genel müsadere, bir kişinin malvarlığının tamamının devlete geçirilmesidir ve Türk hukukunda yasaktır. Anayasa, ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemeyeceğini açıkça söyler (Anayasa m.38). Türk Ceza Kanunundaki müsadere bu nedenle yalnız belirli bir eşyaya, belirli bir kazanca veya bunların değerine yönelir (TCK m.54, m.55).

Genel müsadere yasağı değer müsaderesini kaldırmaz. Eşya elden çıkarıldığında onun değeri kadar para müsadere edilebilir (TCK m.54/2); bu, malvarlığının tamamına değil, belirli bir eşyanın değerine yönelen müsaderedir. Anayasa ayrıca ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerinin ancak kanunla konulabileceğini söyler; kanunda dayanağı olmayan bir müsadere uygulanamaz (Anayasa m.38).

11. Müsadere Kararını Kim Verir, Ne Zaman Verilir?

Müsadere kararını mahkeme verir ve kural olarak yargılama sonunda esas hükümle birlikte kurar. Esas hükümle birlikte karar verilmemiş veya kamu davası hiç açılmamış olabilir. Bu hâllerde müsadere kararı verilmesi için Cumhuriyet savcısı veya katılan, davayı görmeye yetkili mahkemeye başvurabilir (CMK m.256/1).

Bu başvuru üzerine mahkeme duruşma yapar. Müsadere veya iade edilecek eşya üzerinde hakkı olan kimseler duruşmaya çağrılır; çağrıya uymamaları işlemi ertelemez ve hükmün verilmesini engellemez (CMK m.257). Suç konusu olmayıp yalnız müsadereye tabi bulunan eşyada ise sulh ceza hâkimi duruşma yapmadan karar verir (CMK m.259).

Kamu davası açılmış, fakat iade edilmesi gereken eşya hakkında esasla birlikte karar verilmemişse mahkeme bu eşyanın iadesine kendiliğinden veya ilgililerin istemi üzerine karar verir (CMK m.256/2). Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda eşyanın durumu için kovuşturmaya yer olmadığına dair karar yazısına bakılabilir.

12. Müsadere Beraat, HAGB, Önödeme ve Ölüm Hâlinde

Müsadere, sanığın mahkûm olmasına bağlı bir sonuç olarak yazılmamıştır. Bu yüzden davanın mahkûmiyet dışında bir kararla bitmesi, müsadereyi her zaman ortadan kaldırmaz. Hangi sonucun doğacağı, davanın neden ve hangi kararla bittiğine göre değişir.

• HAGB: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasıdır (CMK m.231/5). Müsadere hükmü HAGB’ye rağmen etkisini korur. HAGB’nin diğer sonuçları için HAGB nedir yazısına bakılabilir.
• Önödeme: Önödemeyle kamu davasının açılmaması veya ortadan kalkması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez (TCK m.75/5). Ayrıntı: önödeme nedir.
• Sanığın ölümü: Sanık ölürse kamu davası düşer; ancak niteliği itibarıyla müsadereye tabi eşya ve maddi menfaatler hakkında davaya devam edilerek müsaderelerine hükmedilebilir (TCK m.64/1).
• Hükümlünün ölümü: Hükümlünün ölümü hapis ve infaz edilmemiş adlî para cezasını ortadan kaldırır; ölümden önce kesinleşmiş müsadere hükmü ise infaz edilir (TCK m.64/2).
• Beraat: Beraat kararı, eşyanın kasıtlı bir suçta kullanıldığının sabit olmadığı anlamına geliyorsa TCK m.54/1’in şartı gerçekleşmez ve el konulan eşya sahibine geri verilir (CMK m.131/1). Bulundurulması başlı başına suç olan eşya ise mahkûmiyet şartı aramayan ayrı bir kurala tabidir (TCK m.54/4). Beraat sebepleri için beraat ne demek yazısına bakılabilir.

13. Müsadere Kararına İtiraz ve İstinaf

Müsadere kararına karşı başvurulacak yol, kararı hangi merciin hangi usulle verdiğine göre değişir. Süreler 7499 sayılı Kanunla değişmiştir: 12.03.2024’ten önce yedi gün olan istinaf ve itiraz süreleri bugün iki haftadır (CMK m.268/1, m.273/1).

Karar	Başvuru yolu	Süre ve başlangıcı
Esas hükümle birlikte verilen müsadere	İstinaf (CMK m.272/1)	Hükmün gerek­çe­siyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273/1)
CMK m.256 başvurusu üzerine verilen müsadere hükmü	İstinaf; Cumhuriyet savcısı, katılan ve eşya üzerinde hakkı olanlar baş­vu­ra­bi­lir (CMK m.258)	İki hafta (CMK m.273/1)
Sulh ceza hâkiminin duruşmasız müsadere kararı	İtiraz (CMK m.259, m.267)	Kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta (CMK m.268/1)
El konulan eşyanın iadesi isteminin reddi	İtiraz (CMK m.131/1)	Kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta (CMK m.268/1)

İstinaf dilekçesi hükmü veren mahkemeye verilir veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak tutanağa geçirilir (CMK m.273/1). İtiraz ise kararı veren mercie verilecek dilekçeyle veya zabıt kâtibine beyanla yapılır; merci itirazı yerinde görmezse en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir (CMK m.268/1-2). Başvuru ve süre hükümlerinin güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemindeki Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasındadır (m.256-259, m.268, m.273). İstinaf yolunun genel işleyişi için istinaf nedir ve istinaf dilekçesi örneği yazılarına bakılabilir.

14. Müsaderede Zamanaşımı: 20 Yıl

Müsadereye ilişkin hüküm, kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçtikten sonra infaz edilmez (TCK m.70). Süre, kararın verildiği günden değil kesinleştiği günden başlar. Bu süre, müsadere hükmünün infazına ilişkin bir zamanaşımıdır; suçun kovuşturulmasına ilişkin dava zamanaşımı ayrı kurallara tabidir (dava zamanaşımı).

15. Müsadere ile El Koyma Farkı

Müsadere ile el koyma aynı işlem değildir. El koyma, soruşturma veya kovuşturma sırasında eşyanın geçici olarak devlet eline alınmasıdır ve mülkiyeti değiştirmez; müsadere ise yargılama sonunda mülkiyeti devlete geçiren kesin sonuçtur. İspat aracı olarak yararlı görülen veya müsaderenin konusunu oluşturan eşya muhafaza altına alınır; rızayla teslim edilmezse el konulabilir (CMK m.123/1-2).

Konu	El koyma	Müsadere
Aşama	Soruşturma ve kovuşturma sırasında	Hükümle veya ayrı müsadere yar­gı­la­ma­sında
Mülkiyet	Değişmez	Devlete geçer
Kararı veren	Hâkim; gecik­me­sinde sakınca varsa savcı, ona ula­şı­la­mazsa kolluk amiri (CMK m.127/1)	Mahkeme; bazı eşyada sulh ceza hâkimi (CMK m.256, m.259)
Sona ermesi	Muhafazaya gerek kalmaz veya müsadere edil­me­ye­ceği anlaşılırsa eşya geri verilir (CMK m.131/1)	Kesin­le­şince infaz edilir; 20 yıl sonra infaz edilmez (TCK m.70)

Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur; hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse el koyma kendiliğinden kalkar (CMK m.127/3). Eşyasına el konulan kişi hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir (CMK m.127/4). Taşınmazlara, araçlara, banka hesaplarına ve alacaklara el koyma ise suçun işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ister (CMK m.128/1).

El konulan eşya zarar görme veya değerinde esaslı kayıp tehlikesi varsa hüküm kesinleşmeden önce elden çıkarılabilir; bu kararı soruşturmada hâkim, kovuşturmada mahkeme verir ve eşyanın sahibi önceden dinlenir (CMK m.132/1-3). Eşya delil olarak saklanmaya gerek kalmamışsa rayiç değeri hemen ödenerek ilgiliye teslim edilebilir; bu durumda müsadere kararının konusu ödenen rayiç değer olur (CMK m.132/6).