Ruhsatsız Silah Cezası: Taşıma, Bulundurma ve Yakalatma

Ruhsatsız silah cezası, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 13. maddesinde düzenlenir. Ruhsatsız bir ateşli silahı, mermisini veya ana parçasını satın alan, taşıyan ya da bulunduran kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (6136 sayılı Kanun m.13/1). Silah vahim nitelikteyse ceza beş yıldan sekiz yıla kadar hapse çıkar; tek silahın ev veya işyerinde bulundurulmasında ise bir yıldan üç yıla kadar hapse iner (6136 sayılı Kanun m.13/2-3). Bu yazı, üzerinde, aracında veya evinde ruhsatsız silahla yakalanan ve hakkında 6136 sayılı Kanun’a muhalefetten soruşturma ya da dava açılan kişi için cezanın hangi fıkradan belirleneceğini, adli para cezasının TL karşılığını, ilk kez ve ikinci kez yakalanmanın sonuçlarını, babadan kalan silahı ve kurusıkıyı madde dayanaklarıyla açıklar.

1. Ruhsatsız Silah Cezası: Öne Çıkanlar

• Ruhsatsız silah taşıma, bulundurma ve satın almanın temel cezası iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/1).
• Tek silahın mutat sayıdaki mermisiyle ev veya işyerinde bulundurulmasında ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir ve bu hâl seri muhakeme usulüne tabidir (6136 sayılı Kanun m.13/3; CMK m.250/1-b).
• Adli para cezasının bir günü, kişinin ekonomik durumuna göre en az yüz, en fazla beş yüz Türk Lirası olarak takdir edilir; ceza bu nedenle sabit bir tutar değildir (TCK m.52/2).
• Kanun “vahim”, “mutat” ve “pek az” sayı için rakam vermez; silahın ve merminin hangi fıkraya girdiği somut dosyada belirlenir (6136 sayılı Kanun m.13/2-4).
• Ruhsatsız silah bulundurma tutuklama kataloğunda sayılmaz; katalogda 6136 sayılı Kanun’dan yalnız silah kaçakçılığı vardır (CMK m.100/3-b).
• Vefat eden kişinin silahı emanete alınır; mirasçılar tebligattan itibaren altı ay içinde başvurmazsa silah müsadere için adli makamlara gönderilir (Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik m.18).
• Ruhsatsız silah davasına asliye ceza mahkemesi bakar; suç şikâyete bağlı değildir ve silah müsadere edilir (5235 sayılı Kanun m.11; TCK m.54/4).

2. Ruhsatsız Silah Cezası Tablosu (6136 Sayılı Kanun m.13)

Ruhsatsız silah cezası tek bir aralık değildir; 13. madde dört ceza kademesi ve iki idari para cezası hâli kurar. Hapis ve adli para cezası her kademede birlikte verilir; biri diğerinin seçeneği değildir.

Ruhsatsız silah fiili	Ceza	Dayanak
Ateşli silah, mermi veya ana parçayı satın alma, taşıma, bulundurma (temel hâl)	2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 500 güne kadar adli para cezası	6136 m.13/1
Silahın 12/4’te sayı­lan­lar­dan olması ya da sayı veya nitelik bakımından vahim olması	5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 5.000 güne kadar adli para cezası	6136 m.13/2
Tek silahın mutat sayıdaki mermisiyle ev veya işyerinde bulun­du­rul­ması	1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 100 günden 500 güne kadar adli para cezası	6136 m.13/3
Mermi veya ana parçanın pek az sayıda bulun­du­rul­ması veya taşınması	6 aya kadar hapis ve 30 günden 500 güne kadar adli para cezası	6136 m.13/4
Vefat, sağlık, mahkûmiyet, müsadere, satın alma veya devir nedeniyle yapılan ruhsat işlem­le­rinde yüküm­lü­lük­lere aykırı bulundurma ve taşıma	İdari para cezası	6136 m.13/5
Bulundurma izinli silahı nakil izin belgesi olmadan mesken veya işyeri değişikliği nedeniyle nakletme	İdari para cezası	6136 m.13/6

Ruhsatsız silah cezasının dayanağı 6136 sayılı Kanun’dur. Kanun ateşli silahların, mermilerinin ve namlu, sürgü, gövde, çerçeve, silindir, mekanizma başı, çıkarıcı, tırnak ve ateşleme iğnesinden oluşan ana veya balistik önemi haiz parçaların satın alınmasını, taşınmasını ve bulundurulmasını kendi hükümlerine bağlar (6136 sayılı Kanun m.1). Uygulamada “6136 sayılı Kanun’a muhalefet” diye anılan suç, bu fiillerin Kanun hükümlerine aykırı olarak işlenmesidir. Kanunun güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nde yayımlanır.

Tablodaki son iki satır 21/11/2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla bugünkü biçimini almıştır: beşinci fıkra değiştirilmiş, nakil ve yetki fıkraları eklenmiştir. İdari para cezalarını vermeye mülki idare amiri yetkilidir (6136 sayılı Kanun m.13/7).

3. Ruhsatsız Silah Taşıma Cezası

Ruhsatsız silah taşıma cezası iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/1). Silahı üzerinde, çantasında veya aracında Kanun hükümlerine aykırı olarak taşıyan kişi bu temel hükme girer. Ev veya işyeri dışındaki her taşıma bu fıkranın konusudur; ev ve işyeri için öngörülen hafif hâl taşımaya uygulanmaz (6136 sayılı Kanun m.13/3).

Ruhsatsız silah taşıma suçu için silahın dolu olması gerekmez. Madde ateşli silahları, bunlara ait mermileri ve ana parçaları “veya” bağlacıyla ayrı ayrı sayar; mermisiz silahı taşımak da, yalnız mermi taşımak da fıkranın konusudur (6136 sayılı Kanun m.13/1). Mermi sayısı ise hangi fıkranın uygulanacağını etkiler (aşağıda).

3.1. Bulundurma Ruhsatlı Silahı Taşımak

Bulundurma ruhsatlı silahı taşımak, izin türünün dışına çıkmak demektir. Kanun ateşli silah edinebilecek kişileri sayarken bu kişilerin silahı “taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler” diyerek iki ayrı yetkiyi birbirinden ayırır (6136 sayılı Kanun m.7). Ceza hükmü de silahı “Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak” taşıyanları sayar (6136 sayılı Kanun m.13/1).

Bulundurma izni verilen silahı mesken veya işyeri değişikliği nedeniyle, nakil izin belgesi almadan yeni adrese götürmek ise ayrı ve daha hafif bir hükme bağlanmıştır: bu fiil hapis değil, idari para cezası gerektirir (6136 sayılı Kanun m.13/6). Fıkra yalnız taşınma sebebiyle yapılan nakli kapsar; bulundurma ruhsatlı silahın başka bir amaçla dışarıda taşınmasını idari para cezasına çevirmez.

3.2. Vahim Nitelikte Silah: 5 Yıldan 8 Yıla

Ruhsatsız silahın vahim nitelikte olması hâlinde ceza beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/2). Bu fıkra iki durumda uygulanır:

• Nitelikli silah: Silah, 12. maddenin dördüncü fıkrasında sayılanlardan, yani tüfek ya da seri ateşli, kısa sürede çok sayıda ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik, dürbünlü, susturuculu veya hedef noktalayıcı aparat takılı tabanca veya bunların benzeriyse (6136 sayılı Kanun m.12/4, 13/2).
• Sayı veya nitelik bakımından vahamet: Silahın, mermilerin veya ana parçaların sayı veya nitelik bakımından vahim olması (6136 sayılı Kanun m.13/2).

Kanun kaç silahın veya kaç merminin “vahim” sayılacağını rakamla yazmaz. İnternette dolaşan “dört ve üzeri silah” gibi eşikler 6136 sayılı Kanun’un metninde yer almaz. Silahın 12/4’teki türlerden olup olmadığı ve sayının vahim olup olmadığı dosyadaki kriminal inceleme raporuna ve mahkemenin takdirine bağlıdır.

4. Ruhsatsız Silah Bulundurma Cezası (Evde ve İşyerinde)

Evde veya işyerinde ruhsatsız silah bulundurma cezası, dört koşul birlikte gerçekleşirse bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/3):

1. Silah, 12. maddenin dördüncü fıkrasında sayılan nitelikli silahlardan olmamalıdır.
2. Silah bir adet olmalıdır.
3. Mermiler veya ana parçalar mutat sayıda olmalıdır.
4. Silah ev veya işyerinde bulundurulmalıdır.

Koşullardan biri eksikse hafif hâl uygulanmaz. Evde iki ruhsatsız silah bulunması hâlinde “bir adet” koşulu, silahın araçta veya sokakta ele geçmesi hâlinde “ev veya işyeri” koşulu karşılanmaz ve ceza temel hükümden, yani iki yıldan dört yıla kadar hapisten belirlenir (6136 sayılı Kanun m.13/1). Silah nitelikli ya da sayı bakımından vahimse beş yıldan sekiz yıla kadar hapis öngören fıkra uygulanır (6136 sayılı Kanun m.13/2).

4.1. Ruhsatsız Silah Bulundurmada Seri Muhakeme

Evde veya işyerinde tek ruhsatsız silah bulundurma, seri muhakeme usulünün uygulandığı suçlar arasında adıyla sayılır: kovuşturma ertelenmediği takdirde 6136 sayılı Kanun’un 13. maddesinin üçüncü fıkrasındaki suçta bu usul uygulanır (CMK m.250/1-b). Aynı bentte 13. maddenin birinci ve ikinci fıkraları sayılmaz; ruhsatsız silah taşıma ve vahim nitelikte silah bulundurma seri muhakeme kapsamında değildir.

Seri muhakemede Cumhuriyet savcısı usulü şüpheliye teklif eder ve usul, şüphelinin müdafii huzurunda teklifi kabul etmesi hâlinde uygulanır (CMK m.250/3). Savcı temel cezayı belirler ve ondan yarı oranında indirim yapar; sonuç hapis cezası koşulları varsa seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya ertelenebilir (CMK m.250/4-5). Usulün işleyişi seri muhakeme usulü yazısında açıklanmıştır.

5. Ruhsatsız Silah Cezası Kaç TL?

Ruhsatsız silah cezasının TL karşılığı kanunda sabit bir tutar olarak yazılmaz. Adli para cezası, hâkimin belirlediği tam gün sayısının bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktarla çarpılmasıyla hesaplanır (TCK m.52/1). Bir günün karşılığı, kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak en az yüz, en fazla beş yüz Türk Lirası olarak takdir edilir (TCK m.52/2).

Ruhsatsız silah cezasında gün aralığı kademeye göre değişir: temel hâlde ve ev bulundurmada yüz ile beş yüz gün, vahim nitelikte beş yüz ile beş bin gün, pek az mermi hâlinde otuz ile beş yüz gündür (6136 sayılı Kanun m.13/1-4). Kararda gün sayısı ile bir günlük miktar ayrı ayrı gösterilir; hâkim ödeme için bir yılı geçmeyen mehil ya da en az dört taksit, en çok iki yıl süren taksit verebilir (TCK m.52/3-4). Gün sayısı ile günlük miktarı girerek tutarı adli para cezası hesaplama aracıyla görebilirsiniz; kurumun genel işleyişi adli para cezası nedir yazısındadır.

Bir günlük miktarın alt ve üst sınırı 2/3/2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; önceki metin “En az yirmi ve en fazla yüz Türk Lirası” diyordu (TCK m.52/2). Bu nedenle yıl eklenmiş eski hesaplar bugünkü sınırları yansıtmaz. Suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonraki kanun farklıysa failin lehine olan uygulanır (TCK m.7/2).

5.1. Ruhsat İhlalinde İdari Para Cezası Kaç TL?

Ruhsat işlemlerindeki yükümlülük ihlallerinde ve izinsiz nakilde verilen ceza adli değil idari para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/5-6). Kanunda yazılı idari para cezası tutarları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler Kanunu m.17/7). Kanun metnindeki rakam bu nedenle cari yıl tutarı değildir; cezanın o yıl uygulanan tutarı idari para cezası kararında gösterilir. İdari para cezasına itiraz yolu idari para cezasına itiraz yazısındadır.

6. İlk Kez Ruhsatsız Silah Yakalatmanın Cezası

İlk kez ruhsatsız silah yakalatmanın kanunda ayrı bir cezası yoktur; fiil hangi fıkraya giriyorsa o fıkranın cezası uygulanır. Üzerinde veya aracında ruhsatsız silahla ilk kez yakalanan kişi hakkında da ceza iki yıldan dört yıla kadar hapistir (6136 sayılı Kanun m.13/1). Suç şikâyete bağlı olmadığından ilk kez işlenmesi soruşturmayı durdurmaz.

İlk kez yakalanmanın etkisi, cezanın infazına ilişkin kurumlarda görülür. Bu kurumların her biri hükmolunan cezanın süresine ve kişinin geçmişine bağlıdır:

Kurum	Süre koşulu	Geçmişe ilişkin koşul	Dayanak
Hükmün açık­lan­ma­sı­nın geri bıra­kıl­ması (HAGB)	Hük­mo­lu­nan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası	Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmak	CMK m.231/5-6
Hapis ceza­sı­nın erte­len­mesi	İki yıl veya daha az hapis (18 yaş altı ve 65 yaş üstü için üç yıl)	Daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis ceza­sına mahkûm edil­me­miş olmak	TCK m.51/1
Adli para ceza­sına çevirme	Bir yıl veya daha az hapis (kısa süreli hapis)	Hâkim suç­lu­nun kişi­li­ğini, sosyal ve eko­no­mik duru­munu, piş­man­lı­ğını ve suçun özel­lik­le­rini gözetir	TCK m.49/2, 50/1-a
Seri muha­keme	Yalnız ev veya işye­rinde tek silah hâli	Şüp­he­li­nin müdafii huzu­runda kabulü	CMK m.250/1-b, 250/3
Ön ödeme	Yalnız pek az mermi hâli	Teb­liğ­den iti­ba­ren on gün içinde ödeme	TCK m.75/1; 6136 m.13/4

Temel hâldeki alt sınır iki yıl olduğundan, ruhsatsız silah taşımada hükmolunan hapis kural olarak HAGB ve erteleme sınırında kalır; adli para cezasına çevirmenin bir yıllık sınırına ise ancak indirimlerle inilebilir. Ev veya işyerindeki tek silah hâlinde alt sınır bir yıl olduğundan üç kurum da kanunun süre koşulları bakımından gündeme gelebilir (6136 sayılı Kanun m.13/1, 13/3). HAGB kararında hapis cezası ayrıca ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7).

HAGB hükümleri 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Bugünkü metne göre HAGB verilebilmesi için ayrıca mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zararın giderilmesi gerekir (CMK m.231/6-b-c). HAGB’nin sonuçları hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ertelemenin koşulları hapis cezasının ertelenmesi yazısındadır.

7. 2 Kez Ruhsatsız Silah Yakalatmak: Tekerrür ve HAGB

İkinci kez ruhsatsız silah yakalatmak 13. maddedeki ceza aralığını değiştirmez; sonucu değiştiren, ilk dosyanın nasıl bittiğidir. Üç durum ayrı sonuç doğurur:

• İlk hüküm kesinleşmiş mahkûmiyetse: Önceki suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır; cezanın infaz edilmiş olması gerekmez (TCK m.58/1). Tekerrür hâlinde ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir ve infazdan sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (TCK m.58/6). Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına mahkûmiyette, cezanın infazından itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçta tekerrür uygulanmaz (TCK m.58/2-b).
• İlk dosyada HAGB verilmişse: HAGB kararıyla sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur ve bu süre içinde kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez (CMK m.231/8). Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenirse mahkeme açıklanması geri bırakılan hükmü açıklar (CMK m.231/11).
• İlk dosyada ceza ertelenmişse: Erteleme için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması aranır (TCK m.51/1-a). İlk mahkûmiyet bu sınırı aşıyorsa ikinci dosyada erteleme koşulu karşılanmaz.

Tekerrürün infaza etkisi tekerrür ne demek yazısında açıklanmıştır. HAGB denetim süresi içinde yakalanan kişi için aynı dönemde iki dosya birlikte yürür: yeni dosyada yargılama, eski dosyada hükmün açıklanması.

8. Ruhsatsız Silahla Yakalanınca Ne Olur?

Ruhsatsız silahla yakalanan kişi hakkında Cumhuriyet savcılığınca re’sen soruşturma yürütülür, silaha el konulur ve dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Soruşturmada sonucu belirleyen üç konu tutuklama, müsadere ve silahın niteliğidir.

8.1. Ruhsatsız Silah Suçunda Tutuklama

Ruhsatsız silah bulundurma ve taşıma, tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasında yer almaz. Katalog 6136 sayılı Kanun’dan yalnız 12. maddedeki silah kaçakçılığını sayar (CMK m.100/3-b). Ruhsatsız silah suçunda tutuklama bu nedenle genel koşullara bağlıdır: kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve kaçma, saklanma ya da delilleri karartma şüphesini doğuran somut olgular gerekir; tutuklama işin önemi ve beklenen cezayla ölçülü olmalıdır (CMK m.100/1-2).

Pek az sayıda mermi hâlinde tutuklama kararı verilemez. Üst sınırı iki yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda, vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç, tutuklama yasaktır (CMK m.100/4); 13. maddenin dördüncü fıkrasındaki üst sınır altı aydır. Tutuklamanın koşulları tutuklama nedir yazısında ele alınmıştır.

8.2. Ruhsatsız Silahın Müsaderesi

Ruhsatsız silah müsadere edilir. Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya müsadere edilir (TCK m.54/4). Ruhsatsız silahın bulundurulması ve taşınması başlı başına suç olduğundan silah sahibine iade edilmez. HAGB kararı verilse bile müsadereye ilişkin hükümler sonuç doğurur (CMK m.231/5). Müsaderenin kapsamı müsadere ne demek yazısındadır.

8.3. Silahın Niteliği ve Kriminal İnceleme

Ruhsatsız silah cezasında hangi fıkranın uygulanacağı silahın niteliğine bağlıdır. Silahın 6136 sayılı Kanun kapsamında ateşli silah olup olmadığı, 12/4’teki nitelikli türlerden olup olmadığı, kurusıkıdan dönüştürülüp dönüştürülmediği ve merminin sayısı dosyadaki kriminal inceleme raporuyla belirlenir. Bu rapor, cezanın iki yıldan mı, beş yıldan mı yoksa bir yıldan mı başlayacağını belirleyen belgedir (6136 sayılı Kanun m.13/1-3).

9. Babadan Kalan Ruhsatsız Silah

Babadan kalan silahın hukuki durumu, silahın babanın adına ruhsatlı olup olmadığına göre ayrılır. İki durum farklı hükümlere bağlıdır.

Babadan kalan silah ruhsatlıysa: Vefat eden kişiye ait silahın ruhsatı iptal edilir ve silah emanete alınır. Mirasçılara tebligat yapılır; tebligat tarihinden itibaren altı ay içinde mirasçıların tamamının muvafakatiyle başvurulursa silah talepte bulunan mirasçıya veya üçüncü bir kişiye devredilir. Bu süre içinde mirasçı adına ruhsata bağlanamayan veya devredilemeyen silah, müsadere edilmek üzere adli makamlara gönderilir (Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik m.18).

Mirasçı, vefat nedeniyle yapılan ruhsat işlemlerindeki yükümlülüklere aykırı olarak silahı bulundurur veya taşırsa hapis değil idari para cezası verilir (6136 sayılı Kanun m.13/5). Fıkra vefatın yanında sağlık durumu, mahkûmiyet, müsadere, satın alma ve devir nedeniyle yapılan ruhsat işlemlerini de sayar.

Babadan kalan silah ruhsatsızsa: Miras, ruhsatsız silahı ruhsatlı hâle getirmez. Ruhsatsız silahı evde bulunduran mirasçı 13. maddenin kapsamına girer; tek silah ve mutat sayıda mermi evde bulunuyorsa bir yıldan üç yıla, diğer hâllerde iki yıldan dört yıla kadar hapis söz konusudur (6136 sayılı Kanun m.13/1, 13/3). 6136 sayılı Kanun ruhsatsız silahı teslim edenler hakkında takibat yapılmamasını geçmişte yalnız geçici maddelerle ve kısa sürelerle öngörmüştür; örneğin 1992’de eklenen hüküm, yürürlük tarihinden itibaren otuz gün içinde teslim edenleri kapsamıştı (6136 sayılı Kanun geçici m.8).

10. Ruhsatsız Silah Yakalatan Ruhsat Alabilir mi?

Ruhsatsız silah yakalatan kişinin sonradan ruhsat alıp alamayacağı, ilk dosyanın sonucuna ve cezanın süresine bağlıdır. 6136 sayılı Kanun iki engel sayar: ateşli silahla işlenen suçlardan hükümlü bulunanlara ve taksirli suçlar hariç olmak üzere bir yıldan fazla hapis cezasına mahkûm olanlara, cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren beş yıl geçmedikçe ve yasaklanmış hakların geri verilmesine karar verilmedikçe ateşli silah taşıma ve bulundurma izni verilemez (6136 sayılı Kanun m.7).

Maddenin lafzı engeli “hükümlü bulunan” ve “mahkûm olan” kişiye bağlar. HAGB kararı ise, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m.231/5). Ruhsat başvurusunu değerlendiren idare bu iki hükmü ilk dosyada verilen karara göre uygular; HAGB’nin memuriyet gibi diğer alanlardaki etkisi HAGB memuriyete engel mi yazısındadır.

11. Kurusıkı Tabanca: Ruhsatsız Taşımak Suç mu?

Kurusıkı tabanca, gerçek silaha dönüştürülmedikçe 6136 sayılı Kanun’un 13. maddesinin konusu olarak sayılmaz. Madde, ses veya gaz fişeği atabilen silahları ancak “bu Kanun hükümlerine tabi silah vasfına dönüştürülen” hâlleriyle sayar; dönüştürülmüş kurusıkıyı satın alan, taşıyan veya bulunduran kişi iki yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırılır (6136 sayılı Kanun m.13/1).

Kurusıkı silahı teknik özelliklerinde değişiklik yaparak gerçek silaha dönüştürmek ise izinsiz üretim sayılır ve silah kaçakçılığı hükümlerine göre cezalandırılır; dönüştürülen silah sayı ve nitelik bakımından vahim değilse ceza üçte birinden yarısına kadar indirilir (6136 sayılı Kanun m.12/6). Bu fıkra 21/11/2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla eklenmiştir. Silah kaçakçılığının cezası silah kaçakçılığı ve ticareti suçu yazısında açıklanmıştır.

Kurusıkı ile ateş etmek de ayrı bir suçtur. Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır; bu cümle 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla eklenmiştir (TCK m.170/1).

12. Ruhsatsız Silahla Ateş Etmenin ve Yaralamanın Cezası

Ruhsatsız silahla ateş etmek veya birini yaralamak, silahı ruhsatsız taşıma suçunun yanında ayrı bir suç tanımına girer. Ruhsatsız taşıma veya bulundurma için 6136 sayılı Kanun m.13, ateş etme ve yaralama için Türk Ceza Kanunu uygulanır.

• Ruhsatsız silahla ateş etme (havaya ateş dahil): Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda silahla ateş eden kişi bir yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.170/1-c). Suç kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.170/2). Bu suç seri muhakeme usulünün kapsamındadır (CMK m.250/1-a). Ayrıntı: genel güvenliği tehlikeye sokma (TCK 170).
• Ruhsatsız silahla yaralama: Kasten yaralama suçunun silahla işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında artırılır (TCK m.86/3-e). Silahla kasten yaralama, tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasında sayılır (CMK m.100/3-a-4). Yaralamanın temel cezası ve nitelikli hâlleri kasten yaralama suçu ve cezası yazısındadır.

13. Av Tüfeği: Yivsiz ve Yivli Tüfek Ayrımı

Ruhsatsız av tüfeğinin cezası tüfeğin yivsiz ya da yivli olmasına göre ayrılır. Yivsiz tüfek ruhsatnamesi olmadan yivsiz tüfek bulunduran veya taşıyan kişiye, tüfeğin mülkiyeti kendisine ait olup olmadığına bakılmaksızın, her tüfek için idari para cezası verilir ve tüfek ruhsatname işlemleri tamamlanıncaya kadar muhafaza altına alınır (2521 sayılı Kanun m.13/1). Kanunda yazılı tutar taban tutardır ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler Kanunu m.17/7).

Yivsiz av tüfeği muhafaza altına alındıktan itibaren bir ay içinde ruhsatname işlemleri tamamlanmaz veya menşeini ispata yarar belge ibraz edilmezse tüfeğin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir (2521 sayılı Kanun m.13/1). Ruhsatlı yivsiz tüfeğini başkasına veren kişiye de idari para cezası verilir; bu kararları mahalli mülki amir verir (2521 sayılı Kanun m.13/2-3).

Yivli av tüfekleri ise 6136 sayılı Kanun’un kapsamındadır. Yivli av tüfekleri 1970’te 1308 sayılı Kanunla 6136 sayılı Kanun kapsamına alınmış ve bunları bulunduranlara teslim için üç aylık süre tanınmıştı (6136 sayılı Kanun geçici m.6). Ruhsatsız yivli tüfek bu nedenle idari para cezasıyla değil, 13. maddedeki hapis cezasıyla sonuçlanır; tüfek 12/4’te sayılan türlerdense vahim nitelik fıkrası uygulanır (6136 sayılı Kanun m.12/4, 13/2).

14. Ruhsatsız Mermi Bulundurma Cezası

Ruhsatsız mermi bulundurma cezası, merminin sayısına göre üç ayrı fıkradan belirlenir. Kanun sayı eşiğini rakamla değil, “pek az”, “mutat” ve “vahim” kavramlarıyla kurar:

• Pek az sayıda mermi veya ana parça: Bulundurma veya taşıma mahkemece vahim olarak takdir edilmezse altı aya kadar hapis ve otuz günden beş yüz güne kadar adli para cezası verilir (6136 sayılı Kanun m.13/4).
• Silahla birlikte mutat sayıda mermi: Tek silahın mutat sayıdaki mermisiyle ev veya işyerinde bulundurulması bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir (6136 sayılı Kanun m.13/3).
• Sayı bakımından vahim mermi: Mermilerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması beş yıldan sekiz yıla kadar hapis gerektirir (6136 sayılı Kanun m.13/2).

Pek az mermi hâli ön ödeme kapsamındadır. Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç, hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili, Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebliğ üzerine kanunda gösterilen miktarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz (TCK m.75/1). Ödeme miktarının nasıl hesaplandığı ön ödeme nedir yazısındadır.

Mermi için internette verilen “elli mermiye kadar” veya “beş bine kadar” gibi sayı eşikleri 6136 sayılı Kanun’un metninde yer almaz. Merminin pek az, mutat veya vahim sayılması, dosyadaki sayıya ve mahkemenin takdirine bağlıdır (6136 sayılı Kanun m.13/2-4).

15. Ruhsatsız Silah Davasında Görevli Mahkeme, Şikâyet ve Zamanaşımı

Ruhsatsız silah davasına asliye ceza mahkemesi bakar. Asliye ceza mahkemeleri, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere bakar (5235 sayılı Kanun m.11). Görev belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmez, kanundaki cezanın üst sınırı esas alınır (5235 sayılı Kanun m.14); 13. maddenin en ağır kademesindeki üst sınır sekiz yıldır (6136 sayılı Kanun m.13/2). Mahkemenin görev alanı asliye ceza mahkemesi nedir yazısında açıklanmıştır.

Ruhsatsız silah suçu şikâyete bağlı değildir; 13. madde soruşturmayı şikâyet koşuluna bağlamaz ve suç re’sen soruşturulur. Suç uzlaştırma kapsamında da değildir: şikâyete bağlı olmayan ve Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda yer alan suçlarda uzlaştırma için kanunda açık hüküm bulunması gerekir (CMK m.253/2) ve 6136 sayılı Kanun böyle bir hüküm içermez.

Ruhsatsız silah suçunda dava zamanaşımı, cezanın üst sınırına göre sekiz veya on beş yıldır:

Kademe	Üst sınır	Dava zama­na­şımı	Dayanak
Temel hâl (m.13/1)	4 yıl	8 yıl	TCK m.66/1-e
Ev veya işye­rinde tek silah (m.13/3)	3 yıl	8 yıl	TCK m.66/1-e
Pek az mermi (m.13/4)	6 ay	8 yıl	TCK m.66/1-e
Vahim nitelik (m.13/2)	8 yıl	15 yıl	TCK m.66/1-d

Dava zamanaşımının işleyişi TCK 66 dava zamanaşımı yazısında açıklanmıştır.

16. Ruhsatsız Silah Soruşturmasında Kontrol Edilecekler

Ruhsatsız silah soruşturmasında cezayı belirleyen sorular, iddianamedeki fıkra numarasından önce dosyadaki olgularda cevaplanır. Aşağıdaki sıra, her adımın hangi hükme bağlandığını gösterir:

1. Fiilin yeri: Silah ev veya işyerinde mi, yoksa üzerde, araçta veya sokakta mı ele geçti? Hafif hâl yalnız ev ve işyeri için öngörülmüştür (6136 sayılı Kanun m.13/3).
2. Silahın sayısı ve türü: Tek silah mı, birden fazla silah mı; silah 12/4’te sayılan türlerden mi? Bu soru cezanın bir, iki veya beş yıldan başlamasını belirler (6136 sayılı Kanun m.13/1-3).
3. Mermi sayısı: Mermi pek az, mutat veya vahim sayıda mı? Pek az mermi hâli ön ödemeye tabidir ve tutuklamaya engeldir (6136 sayılı Kanun m.13/4; TCK m.75/1; CMK m.100/4).
4. Ruhsat durumu: Silah hiç ruhsatsız mı, yoksa bulundurma ruhsatlı bir silahın taşınması ya da vefat nedeniyle ruhsat işlemlerindeki bir yükümlülük ihlali mi? Son iki hâlden nakil ve ruhsat işlemi ihlali idari para cezası gerektirir (6136 sayılı Kanun m.13/5-6).
5. Seri muhakeme teklifi: Dosya ev veya işyerinde tek silah hâlindeyse savcının seri muhakeme teklifi müdafii huzurunda değerlendirilir; kabul edilmezse soruşturma genel hükümlere göre sürer (CMK m.250/1-b, 250/3, 250/9).
6. Sabıka durumu: Önceki kesinleşmiş mahkûmiyet veya süren bir HAGB denetim süresi, yeni dosyada tekerrür ve HAGB bakımından sonuç doğurur (TCK m.58/1; CMK m.231/8, 231/11).