TCK 29 Haksız Tahrik Nedir? İndirim Oranı ve Şartları

Haksız tahrik, bir kişinin haksız bir fiilin kendisinde meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlemesidir ve TCK 29’da düzenlenir. Haksız tahrik suçu ortadan kaldırmaz; fail mahkûm edilir, ancak cezası indirilir. Haksız tahrik indirimi süreli hapis ve adli para cezasında dörtte birden dörtte üçe kadardır; ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 18-24 yıl, müebbet hapis yerine 12-18 yıl hapis verilir (Türk Ceza Kanunu m.29). Bu yazı, hakkında ceza yargılaması süren ve suçun karşı tarafın haksız bir davranışına tepki olarak işlendiğini ileri süren sanık ile yakınları için haksız tahrikin şartlarını, indirim oranını ve hesaplanma sırasını kanun maddelerine dayanarak açıklar.

1. Haksız Tahrik: Öne Çıkanlar

• Haksız tahrik, haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlenmesidir; suç ortadan kalkmaz, ceza indirilir (TCK m.29).
• Haksız tahrik indirimi süreli hapis ve adli para cezasında dörtte birden dörtte üçe kadardır; ağırlaştırılmış müebbet 18-24 yıla, müebbet 12-18 yıla dönüşür (TCK m.29).
• TCK 29 haksız fiil ile suç arasında geçebilecek süre için bir sınır koymaz; aranan, suçun hiddet veya elemin etkisi altında işlenmesidir (TCK m.29).
• Yürürlükteki kanunda “ağır tahrik” ve “hafif tahrik” için ayrı kademe yoktur; tek bir indirim aralığı vardır ve oran bu aralıkta belirlenir (TCK m.29).
• Haksız tahrik indirimi, sonuç ceza hesabında teşebbüs, iştirak ve zincirleme suçtan sonra, takdiri indirimden önce uygulanır (TCK m.61/5).
• Hakaret suçunda haksız fiile tepki için ayrı hüküm vardır: ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir (TCK m.129/1).

2. Haksız Tahrik Nedir? TCK 29 Ne Demek?

Haksız tahrik, failin başkasının haksız bir fiili yüzünden öfkeye (kanundaki adıyla hiddet) ya da derin bir üzüntüye (şiddetli elem) kapılması ve suçu bu ruh hâlinin etkisi altında işlemesidir. TCK 29 bu durumda cezanın indirilmesini öngörür. Haksız tahrik suçu ortadan kaldırmaz ve beraat sonucu doğurmaz: madde “suç işleyen kimseye” ceza verileceğini söyler ve yalnız cezanın miktarını değiştirir (TCK m.29).

Haksız tahrikte ceza verilir. Bu, haksız tahriki ceza verilmemesini sağlayan hâllerden ayırır. Meşru müdafaada (TCK m.25/1) ve hakkın kullanılmasında (TCK m.26/1) kanun açıkça “ceza verilmez” der; TCK 29 ise cezayı indirir ya da müebbet cezayı süreli hapse çevirir. Bu nedenle “haksız tahrik beraat getirir mi” sorusunun cevabı hayırdır; haksız tahrik kabul edilen sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulur.

Haksız tahrik belirli bir suç tipine ait değildir; TCK 29 “suç işleyen kimseye” hitap eder ve suç tipleri arasında ayrım yapmaz (TCK m.29). Kasten öldürme, kasten yaralama, tehdit ve mala zarar verme dosyalarında haksız tahrik tartışması bu yüzden aynı madde üzerinden yürür.

3. Haksız Tahrik: TCK 29 Maddesi Ne Diyor?

TCK 29 tek fıkralı bir maddedir. Madde, haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla, müebbet hapis yerine on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis verileceğini, diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarının indirileceğini düzenler (TCK m.29). Maddenin güncel metni mevzuat.gov.tr’deki Türk Ceza Kanunu sayfasında okunabilir.

TCK 29 bugüne kadar değiştirilmemiştir; madde yürürlüğe girdiği metinle uygulanmaktadır. Aşağıdaki tablo maddenin üç kademesini gösterir:

Suçun cezası	Haksız tahrik kabul edilirse
Ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet hapis	On sekiz yıldan yirmi dört yıla kadar hapis
Müebbet hapis	On iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis
Diğer hâller (süreli hapis, adli para cezası)	Verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir

“TCK 29/1” diye aranan hüküm maddenin bu tek fıkrasıdır. Madde iki şey söyler: haksız tahrikin tanımını (haksız fiil, hiddet veya şiddetli elem, bu etki altında işlenen suç) ve sonucunu (dönüşüm ya da indirim).

4. Haksız Tahrikin Şartları Nelerdir?

TCK 29 lafzına göre haksız tahrikin üç şartı vardır ve üçü birlikte bulunmalıdır: (1) ortada haksız bir fiil bulunmalı, (2) bu fiil failde hiddet veya şiddetli elem meydana getirmeli, (3) suç bu hiddet veya elemin etkisi altında işlenmelidir (TCK m.29). Şartlardan biri eksikse haksız tahrik indirimi uygulanmaz.

4.1. Haksız Tahrikte “Haksız Fiil” Ne Demek?

Haksız tahrikin ilk şartı, tahrike yol açan davranışın hukuka aykırı olmasıdır. Kanunda suç olarak tanımlanan bir davranış, örneğin hakaret (TCK m.125), tehdit (TCK m.106) veya kasten yaralama (TCK m.86), hukuka aykırıdır ve haksız fiil niteliği taşır. Suç oluşturmayan bir davranış da hukuka aykırı olabilir: eşlerin birbirine sadık kalma yükümlülüğü kanunda yazılıdır (Türk Medeni Kanunu m.185/3). Bu tür bir aykırılığın somut olayda tahrik sayılıp sayılmayacağı, diğer iki şartla birlikte değerlendirilir.

Hukuka uygun davranış haksız tahrik oluşturmaz. Hakkını kullanan kişiye ceza verilmez (TCK m.26/1); hakkını kullanan kişinin davranışı da haksız fiil sayılmaz. Örneğin alacağını yasal yollarla isteyen, şikâyet hakkını kullanan ya da mahkemede tanıklık eden kişinin bu davranışına duyulan öfke, TCK 29’daki “haksız bir fiil” şartını karşılamaz.

4.2. Haksız Tahrikte Hiddet ve Şiddetli Elem

Haksız tahrikin ikinci şartı, haksız fiilin failde hiddet veya şiddetli elem meydana getirmesidir (TCK m.29). Hiddet, haksız fiile karşı duyulan yoğun öfkedir; şiddetli elem ise derin üzüntü ve acıdır. Kanun ikisini seçimlik saymıştır: birinin varlığı yeterlidir. Olağan bir kırgınlık ya da hoşnutsuzluk bu şartı karşılamaz; kanun “şiddetli” elem arar.

4.3. Haksız Tahrikte Zaman Sınırı Var mı?

Haksız tahrikte zaman sınırı yoktur. TCK 29, haksız fiil ile suç arasında geçebilecek süre için bir süre koymaz; aranan, suçun hiddet veya şiddetli elemin “etkisi altında” işlenmesidir (TCK m.29). Bu nedenle “tepki ani olmalıdır” biçimindeki genelleme kanun lafzında karşılık bulmaz. Aradan geçen süre, suç anında öfke veya elemin sürüp sürmediğinin delillerle değerlendirilmesinde dikkate alınır; tek başına tahriki ortadan kaldıran bir ölçüt değildir.

4.4. Haksız Tahrik Kimden Gelmeli? Üçüncü Kişi ve Yakınlar

TCK 29, haksız fiilin kimden gelmesi ve kime yönelmesi gerektiğini ayrıca düzenlemez. Madde yalnız haksız bir fiil, bu fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elem ve bu etki altında işlenen suç arar (TCK m.29). Arama sonuçlarında sık görülen “haksız fiil faile veya yakınlarına yönelmiş olmalıdır” biçimindeki şart kanun metninde yazılı değildir.

Tahriki oluşturan kişi ile suçun mağdurunun farklı olduğu durumda kanun lafzı açık bir çözüm getirmez. Bu durumda belirleyici olan, suçun o haksız fiilin meydana getirdiği hiddet veya elemin etkisi altında işlenip işlenmediğidir. Örneğin bir kişiye sinirlenen failin olayla ilgisi olmayan başka birine zarar vermesi, suç ile haksız fiil arasındaki bu bağı kurmaya yetmeyebilir.

5. Haksız Tahrik İndirimi Ne Kadar?

Haksız tahrik indirimi, süreli hapis ve adli para cezasında verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarıdır. Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapiste oran değil dönüşüm uygulanır: ağırlaştırılmış müebbet yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla, müebbet yerine on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis verilir (TCK m.29).

TCK 29’daki “diğer hâller” ifadesi yalnız süreli hapis cezasını kapsamaz. Suç karşılığında uygulanan cezalar hapis ve adli para cezalarıdır (TCK m.45/1); müebbet cezalar dışındaki her ceza bu nedenle dörtte bir ile dörtte üç arasındaki indirime tabidir. Adli para cezasında artırım ve indirimler gün üzerinden yapılır, sonuç gün sayısı kişinin bir gün karşılığı ödeyebileceği miktarla çarpılır (TCK m.61/8).

5.1. Haksız Tahrik ile Adam Öldürmenin Cezası Kaç Yıldır?

Kasten öldürme suçunun temel cezası müebbet hapistir (TCK m.81/1). Haksız tahrik kabul edilirse müebbet hapis yerine on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis verilir. Kasten öldürme tasarlayarak ya da TCK 82’de sayılan diğer nitelikli hâllerle işlenmişse ceza ağırlaştırılmış müebbettir (TCK m.82/1); haksız tahrik hâlinde bu ceza yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla kadar hapis verilir (TCK m.29). Kasten öldürmenin cezaları ve nitelikli hâlleri TCK 81 kasten öldürme suçu ve cezası yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Bu aralıklar sonuç ceza değildir. Suç teşebbüs aşamasında kalmışsa ya da iştirak, yaş küçüklüğü veya takdiri indirim gibi başka hükümler de uygulanıyorsa, sonuç ceza kanundaki hesap sırasıyla belirlenir (TCK m.61/5).

5.2. Haksız Tahrik İndirim Oranı Neye Göre Belirlenir?

TCK 29, dörtte bir ile dörtte üç arasındaki oranın hangi ölçütle seçileceğini saymaz. Oranı somut olayın özelliklerine göre hâkim belirler; ancak bu seçim gerekçesiz bırakılamaz. Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde, ileri sürülen istemler de dikkate alınarak cezanın TCK 61 ve 62’deki sıra ve esaslara göre nasıl belirlendiği gösterilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.230/1-c). Haksız tahrik talebi reddedilmişse ya da oran alt sınırda tutulmuşsa, gerekçede bunun nedeni aranır.

Oranın takdirinde tahrike yol açan haksız fiilin ağırlığı ile meydana getirdiği hiddet veya elemin yoğunluğu arasındaki ilişki öne çıkar; çünkü kanunun indirimi bağladığı olgu tam olarak budur (TCK m.29). Örneğin yalnız sözlü bir sataşma ile faile yönelik fiziksel bir saldırı, aynı indirim aralığında farklı noktalara yerleşebilir. Bu bir sonuç tahmini değildir; oran her dosyada delillere göre belirlenir.

5.3. Ağır Haksız Tahrik ve Hafif Haksız Tahrik Ayrımı Var mı?

Yürürlükteki TCK’da ağır tahrik ile hafif tahrik için ayrı ceza kademesi yoktur. TCK 29 tek bir aralık öngörür ve tahrikin ağırlığı yalnız bu aralıkta seçilecek oranı etkiler (TCK m.29). “Ağır ve şiddetli tahrik” kavramı, mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’ndan gelir: eski kanun, tahrikin “ağır ve şiddetli” olduğu hâl için ayrı ve daha yüksek bir indirim kademesi öngörüyordu (mülga 765 sayılı Kanun m.51). Bugün haksız tahrik indirimi yalnız TCK 29’a göre uygulanır; ağır/hafif ayrımını ayrı ceza kademesi gibi sunan anlatımlar eski kanuna dayanır.

6. Haksız Tahrik İndirimi Nasıl Hesaplanır?

Haksız tahrik indirimi, sonuç ceza hesabında belirli bir sırada uygulanır. Hâkim önce suçun kanuni tanımındaki alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler (TCK m.61/1), ardından şu sırayı izler:

1. Temel ceza, suçun işleniş biçimi, zarar veya tehlikenin ağırlığı ve failin kusuru gibi ölçütlerle suçun kanuni tanımındaki sınırlar arasında belirlenir (TCK m.61/1).
2. Suçun nitelikli hâlleri varsa temel cezada önce artırma, sonra indirme yapılır (TCK m.61/4).
3. Bulunan ceza üzerinden sırasıyla teşebbüs, iştirak ve zincirleme suç hükümleri uygulanır (TCK m.61/5).
4. Haksız tahrik indirimi bu hükümlerden sonra yapılır; ardından yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve şahsi indirim sebepleri gelir (TCK m.61/5).
5. Takdiri indirim nedenleri en son uygulanarak sonuç ceza belirlenir (TCK m.61/5, m.62/1).

Hapis cezasında bir günün, adli para cezasında bir Türk lirasının artakalanı hesaba katılmaz (TCK m.61/6). Süreli hapis cezasını gerektiren bir suçta bu hesapla bulunan sonuç ceza otuz yıldan fazla olamaz (TCK m.61/7). Temel cezanın belirlenmesi ve hesap sırasının tamamı TCK 61: Cezanın belirlenmesi yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

6.1. Haksız Tahrik İndiriminden Sonra HAGB ve Erteleme

Haksız tahrik indirimi, sonuç cezanın HAGB ve erteleme eşiklerinin altına inmesine yol açabilir. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir (CMK m.231/5). İki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası da ertelenebilir (TCK m.51/1). Her iki kurumun ayrıca kendi şartları vardır; ayrıntılar HAGB ve TCK 51 hapis cezasının ertelenmesi yazılarındadır.

7. Haksız Tahrik Hangi Suçlarda Uygulanır?

Haksız tahrik belirli suç tipleriyle sınırlı değildir; TCK 29 “suç işleyen kimseye” hitap eder ve suç tipi ayrımı yapmaz (TCK m.29). Uygulamada haksız tahrik en çok şu suçlarda gündeme gelir:

• Kasten öldürme: Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet cezalar süreli hapse dönüşür (TCK m.29, m.81/1, m.82/1).
• Kasten yaralama: Süreli hapis cezası dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir; ayrıntı TCK 86 kasten yaralama suçu ve cezası ile TCK 87 neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama yazılarında.
• Tehdit ve mala zarar verme: Aynı indirim aralığı uygulanır; suçların cezaları tehdit suçu (TCK 106) ve mala zarar verme (TCK 151) yazılarındadır.
• Hakaret: Kanun ayrıca TCK 129’da özel bir tahrik hükmü öngörür (aşağıda).

7.1. Hakaret Suçunda Haksız Tahrik (TCK 129)

Hakaret suçu için kanun haksız fiile tepkiyi ayrı bir maddede düzenler ve bu maddenin sonuçları TCK 29’dan farklıdır. Hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenirse verilecek ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir (TCK m.129/1). Hakaret kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmişse kişiye ceza verilmez (TCK m.129/2). Hakaretin karşılıklı işlenmesi hâlinde, olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir (TCK m.129/3).

TCK 129, TCK 29’dan iki noktada ayrılır: indirimin üst sınırı üçte birdir ve hâkime cezayı hiç vermeme imkânı tanır. “Hakarette haksız tahrik indirimi” sorusunun cevabı bu nedenle önce TCK 129’da aranır. Hakaret suçunun cezası ve şikâyet süresi hakaret suçu cezası (TCK 125) yazısında anlatılmıştır.

8. Haksız Tahrik Hangi Hallerde Uygulanmaz?

Haksız tahrik, TCK 29’daki üç şarttan biri eksik olduğunda uygulanmaz (TCK m.29):

• Haksız fiil yoksa: Tahrike konu davranış hukuka uygunsa, örneğin kişi hakkını kullanıyorsa, “haksız bir fiil” şartı gerçekleşmez (TCK m.26/1).
• Hiddet veya şiddetli elem yoksa: Olağan bir kırgınlık ya da hoşnutsuzluk, kanunun aradığı hiddet veya şiddetli elem düzeyine ulaşmaz.
• Suç bu etki altında işlenmemişse: Fail suçu öfke veya elemin etkisiyle değil başka bir saikle işlemişse, haksız fiil ile suç arasındaki bağ kurulamaz.

Kanun belirli suç tiplerini haksız tahrikin dışında tutan genel bir liste içermez. Hakaret suçunda ise TCK 129’daki özel hüküm uygulanır.

9. Karşılıklı Kavgada Haksız Tahrik

Karşılıklı kavgada haksız tahrik, her sanık için ayrı ayrı değerlendirilir: hangi tarafın ilk haksız fiili işlediği, diğer tarafın bu fiil yüzünden hiddet veya şiddetli elem içinde hareket edip etmediği delillerle belirlenir (TCK m.29). TCK 29, ilk haksız hareketin kimden geldiğinin belirlenemediği hâl için ayrı bir kural koymaz; bu hâlde mahkeme, iddia ve savunmada ileri sürülen görüşleri ve delillerin değerlendirilmesini gerekçede göstermek zorundadır (CMK m.230/1-a, m.230/1-b).

“Haksız tahrike karşı haksız tahrik olur mu” sorusu da bu çerçevede cevaplanır. İlk haksız fiile tepki olarak işlenen suç ikinci bir haksız fiildir; bu ikinci fiile karşı işlenen suçta da TCK 29’daki üç şart ayrıca aranır. Karşılıklı hakaret için ise kanun özel çözüm öngörür (TCK m.129/3).

10. Haksız Tahrik ile Meşru Müdafaa Farkı Nedir?

Haksız tahrik ile meşru müdafaa arasındaki temel fark sonuçtadır: meşru müdafaada faile ceza verilmez (TCK m.25/1), haksız tahrikte ise fail mahkûm edilir ve cezası indirilir (TCK m.29). Meşru müdafaa, kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda, saldırı ile orantılı biçimde defetme zorunluluğudur (TCK m.25/1).

	Meşru müdafaa (TCK 25)	Haksız tahrik (TCK 29)
Sonuç	Ceza verilmez	Ceza indirilir veya müebbet süreli hapse dönüşür
Zaman	Saldırı gerçekleşen, ger­çek­leş­mesi veya tekrarı muhakkak olmalı (“o anda”)	Kanunda zaman sınırı yok
Amaç	Saldırıyı defetmek	Haksız fiilin yarattığı hiddet veya elemin tepkisi
Orantı	Saldırı ile orantılı olmalı	Orantı şartı yok

Meşru müdafaada sınır kast olmaksızın aşılmışsa ayrı bir hüküm uygulanır: fiil taksirle işlendiğinde de cezalandırılıyorsa taksirli suçun cezasının altıda birinden üçte birine kadarı indirilir; sınırın aşılması mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan ileri gelmişse faile ceza verilmez (TCK m.27/1, m.27/2). Meşru müdafaanın şartları meşru müdafaa (nefsi müdafaa) TCK 25 yazısında anlatılmıştır.

“Haksız tahrik ve meşru müdafaa bir arada olur mu” sorusunun cevabı sonuçlarından çıkar. Meşru müdafaanın şartları tam olarak gerçekleşmişse faile ceza verilmez ve ceza indirimi sorunu doğmaz. Meşru müdafaa şartları gerçekleşmemiş, ancak suç haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya elemin etkisi altında işlenmişse haksız tahrik ayrıca değerlendirilir.

11. Haksız Tahrikte Hata (TCK 30/3)

Haksız tahrikte hata, failin ortada haksız bir fiil bulunduğunu yanlış biçimde düşünmesidir. Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi bu hatasından yararlanır (TCK m.30/3). Haksız tahrik cezayı azaltan bir hüküm olduğu için fail, haksız bir fiil bulunduğunu kaçınılmaz biçimde yanlış algılamışsa TCK 30/3’e dayanarak haksız tahrik indiriminden yararlanabilir. Kanun kaçınılmaz olmayan hatayı bu hükmün dışında bırakır; hatanın kaçınılmaz olup olmadığı olayın koşullarına göre belirlenir.

12. Haksız Tahrik ile Takdiri İndirim (TCK 62) Birlikte Uygulanır mı?

Evet. Haksız tahrik (TCK 29) ve takdiri indirim (TCK 62) ayrı hükümlerdir ve aynı hükümde birlikte uygulanabilir. Kanunun hesap sırasına göre haksız tahrik önce, takdiri indirim en son uygulanır (TCK m.61/5). İki indirim farklı olgulara dayanır: haksız tahrik suçun işlenişine yol açan haksız fiile, takdiri indirim ise failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları ve cezanın geleceği üzerindeki olası etkileri gibi faile ilişkin nedenlere bakar (TCK m.62/2). Takdiri indirimin oranı ve şartları TCK 62 iyi hal indirimi yazısındadır.

13. Haksız Tahrik Tazminat Davasını Etkiler mi?

Haksız tahrik ceza davasında bir ceza indirimi hükmüdür; tazminat davasında ise ayrı kurallar uygulanır. Hâkim tazminatın kapsamını, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler (Türk Borçlar Kanunu m.51). Zarar gören, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Tahrike yol açan haksız fiili zarar görenin kendisi işlemişse bu durum tazminat davasında TBK 52 kapsamında ileri sürülebilir. Tazminat davasının genel çerçevesi maddi ve manevi tazminat davası yazısında anlatılmıştır.

14. Haksız Tahrik Savunması Nasıl Yapılır?

Haksız tahrik, sanık veya müdafi tarafından savunmada ileri sürülebilir ve mahkeme bu istemi hükmün gerekçesinde karşılar. Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde iddia ve savunmada ileri sürülen görüşler, delillerin tartışılması ve ileri sürülen istemler dikkate alınarak cezanın nasıl belirlendiği gösterilir (CMK m.230/1-a, m.230/1-b, m.230/1-c). Haksız tahrik savunmasında şu sıra izlenir:

1. Tahrike yol açan haksız fiil somut olarak tanımlanır: kim, ne zaman, hangi davranışı yaptı ve bu davranış neden hukuka aykırıdır (TCK m.29).
2. Haksız fiilin failde meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elem, olayın akışı ve tanık anlatımları gibi delillerle ortaya konur (TCK m.29).
3. Suçun bu ruh hâlinin etkisi altında işlendiği, haksız fiil ile suç arasındaki bağ açıklanarak gösterilir (TCK m.29).
4. İndirim oranının üst sınıra yakın belirlenmesi isteniyorsa haksız fiilin ağırlığı ayrıca savunmaya yazılır; hükümde bu istemin karşılanıp karşılanmadığı gerekçeden denetlenir (CMK m.230/1-c).

Hakaret suçunda savunma TCK 129’daki özel hükme göre kurulur; orada ceza vermekten vazgeçme de istenebilir (TCK m.129/1).