Change (Çenç) Araç Nedir? Alan, Satan ve Mağdurun Hakları

Change araç, motor veya şasi numarası değiştirilerek başka bir aracın kimliğine büründürülmüş araçtır; halk arasında “çenç araba” olarak da bilinir. Mevzuat bu durumu, çalınan bir araca ait motor veya şasi numarasının başka bir araca ait numaralarla değiştirilmesi olarak anar (Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik m.47/2). Türk Ceza Kanunu change aracı ayrı bir suç olarak adlandırmaz: numarayı değiştiren, aracı satan ve aracı bilerek satın alan kişinin sorumluluğu ayrı maddelerden doğar. Bu yazı, change çıkan bir araç satın almış ya da satmış kişinin cezai durumunu, araca el konulduktan sonra ne olacağını ve satıcıya karşı hangi hakları kullanabileceğini madde dayanaklarıyla açıklar.

1. Change Araç: Öne Çıkanlar

• Change araç mevzuatta, çalınan bir araca ait motor veya şasi numarasının başka bir araca ait numaralarla değiştirilmesi olarak anılır (Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik m.47/2).
• Change aracın suçtan elde edildiğini bilerek satın alan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.165).
• Change aracı bilmeden satın alan veya satan kişi, kast şartı bulunmadığı için bu fiilden cezalandırılmaz (TCK m.21/1); ancak bu durum araca el konulmasını engellemez.
• Change araca el konulduktan sonra müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşılırsa geri verilmesine karar verilir (CMK m.131/1); iyiniyetli üçüncü kişiye ait eşya müsadere edilmez (TCK m.54/1).
• Change araç çalıntıysa asıl zilyet beş yıl içinde taşınır davası açabilir; araç benzeri eşya satan bir işletmeden iyiniyetle edinilmişse bu dava ancak ödenen bedelin geri verilmesi koşuluyla açılır (TMK m.989).
• Change araçta orijinal numara tespit edilirse başına ve sonuna # işareti konularak yeniden vurulur; şasi araca ait değilse noter yeni numara verir (Yönetmelik m.47/2, m.47/3).
• Change aracı satın alan kişi satıcıdan satış bedelini faiziyle ve zararlarını zapttan sorumluluk hükümlerine göre isteyebilir (TBK m.214, m.217).

2. Change (Çenç) Araç Nedir?

Change araç, tanıtım numaraları değiştirilmiş araçtır. Tescile tabi araçlarda aracın tanınmasına yarayan şasi ve motor seri numaralarının bulunması zorunludur (Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik m.47/1). Kanun da motor ve şasi numarası gibi tanınma işaretleri bulunmayan araçlara tescil belgesi verilmeyeceğini söyler (Karayolları Trafik Kanunu m.27). Change işleminin amacı, bu numarayı değiştirerek çalıntı ya da trafiğe çıkamayacak bir araca yasal görünen bir kimlik ve tescil kaydı kazandırmaktır.

Yönetmelik bu durumu kendi adıyla düzenler: çalınan bir araca ait motor veya şasi numarasının başka bir araca ait numaralarla değiştirildiği yetkili kurumlarca tespit edildiğinde yapılacak işlem ayrıca gösterilmiştir (m.47/2). “Çenç” ne demek sorusunun cevabı da budur: sözcük, İngilizce “değiştirme” anlamındaki “change” kelimesinin okunuşudur. Arama motorlarında görülen “change araba”, “çenç araç” ve “araç change” ifadeleri aynı durumu anlatır.

Change araç ile yalnız hasar kaydı gizlenmiş araç aynı şey değildir. Hasar kaydı gizlenmiş araçta aracın kimliği doğrudur, eksik olan araca ilişkin bir bilgidir; bu durum ayıplı araç kurallarıyla değerlendirilir. Change araçta ise aracın kimliği başka bir araca aittir; araç çalıntıysa suçtan elde edilmiş eşya niteliği taşır.

3. Change Araç Nasıl Anlaşılır?

Change aracın kesin tespiti yetkili kurum veya kuruluşların incelemesiyle yapılır; yönetmelik numaranın değiştirildiğinin ve şasi ile motorun orijinalliğinin “yetkili kurum veya kuruluşlarca” tespit edilmesinden söz eder (Yönetmelik m.47/2). Alıcının kendi yapabileceği kontrol, araç üzerindeki şasi numarasının tescil belgesindeki numarayla aynı olup olmadığına bakmaktır. Numaranın bulunduğu bölgede kazıma, kaynak veya boya izi görülmesi, numaranın okunamaması ya da tescil belgesiyle uyuşmaması, alım öncesinde yetkili bir incelemeye başvurmayı gerektiren işaretlerdir.

Bir araçta numaranın başında ve sonunda # işareti bulunması, tek başına change araç olduğunu göstermez. Yönetmelik, numarası düşmüş, tamir veya tadil nedeniyle silinmiş araçlarda da orijinal numaranın başına ve sonuna # işareti konularak yeniden vurulmasını öngörür (m.47/2). Bu işlemi yapan kişi, işleme dair belgeyi araç sahibine verir (m.47/5). Alıcı, # işaretli numarası olan araçta bu belgeyi satıcıdan isteyebilir.

3.1. Change Araç Muayeneden ve Ekspertizden Geçer mi?

Change aracın muayeneden veya ekspertizden geçmesi mümkündür; mevzuat bu kontrollerin change işlemini ortaya çıkaracağını güvence altına almaz. Muayene kuruluşları, yönetmelik uyarınca yeniden vurulmuş ya da düzeltilmiş motor ve şasi numaralarını elektronik ortamda sorgulayabilir (Yönetmelik m.47/6). Bu hüküm, kaydı olmayan bir numara değişikliğinin muayenede mutlaka tespit edileceği anlamına gelmez.

Galeriden alışta ayrıca ekspertiz raporu alınması zorunludur. İkinci el araç ticareti yapan işletme, tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtların satışından önceki on gün içinde ekspertiz raporu alır (Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.16/1). Model yılına göre sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar için bu rapor zorunlu değildir (m.16/3). Raporun asgari içeriğinde marka, tip, model yılı ve kilometre sayılır; şasi numarasının orijinalliği bu listede ayrıca yer almaz, diğer hususlar TSE standardına bırakılır (m.16/4). Ekspertiz işletmesi, rapordaki bilgilerin taşıtın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur (m.16/5).

4. Change Araç Suçu ve Cezası

Change araç suçu ve cezası, olaydaki kişinin rolüne göre belirlenir: aracı bilerek satın alana altı aydan üç yıla, hileyle satana bir yıldan beş yıla kadar hapis öngörülür (TCK m.165, m.157/1). Türk Ceza Kanunu change aracı ayrı bir suç olarak adlandırmadığı için aynı araçta numarayı değiştiren, aracı satan ve bilerek satın alan kişi farklı maddelerden sorumlu olur. Aşağıdaki tablo her rol için uygulanabilecek temel hükmü gösterir. Aracı ilk çalan kişi hakkında ayrıca hırsızlık suçu hükümleri uygulanır.

Kişi ve fiil	Uygu­la­na­bi­le­cek hüküm	Ceza
Aracı change olduğunu gizleyerek hileyle satan	Dolan­dı­rı­cı­lık (TCK m.157/1)	Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası
Aracı ticari faaliyeti sırasında hileyle satan tacir veya şirket yöneticisi	Nitelikli dolan­dı­rı­cı­lık (TCK m.158/1-h)	Üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası
Tescil ve devir işlem­le­rinde sahte resmi belge düzenleyen veya kullanan	Resmi belgede sahtecilik (TCK m.204/1)	İki yıldan beş yıla kadar hapis
Aracın suçtan elde edildiğini bilerek satın alan veya devralan	Suç eşyasının satın alınması (TCK m.165)	Altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası

Dolandırıcılık üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır (TCK m.158/3). Suçların ayrıntılı unsurları için dolandırıcılık suçu, nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik yazılarına bakabilirsiniz.

4.1. Change Aracı Bilerek Satın Almanın Cezası

Change aracı bilerek satın almanın cezası altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezasıdır. TCK m.165, bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı, o suça iştirak etmeksizin satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişiyi cezalandırır. Change araç çalıntı bir araçtan üretildiği için bu hükmün konusu olabilir. Maddenin satan ve devreden kişiyi de kapsaması, aracı bilerek elden çıkaran ara halkaların da aynı hükümle sorumlu tutulabileceğini gösterir. Hükmün diğer uygulamaları için suç eşyasını satın alma veya kabul etme yazısına bakabilirsiniz.

4.2. Change Aracı Bilmeden Alan veya Satan Ceza Alır mı?

Change aracı bilmeden alan veya satan kişi, bu fiil nedeniyle ceza almaz. Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır ve kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1). Aracın suçtan elde edildiğini bilmeyen alıcıda TCK m.165’in, değişikliği bilmeden aracı satan kişide de dolandırıcılığın aradığı kast bulunmaz.

Bu kuralın bir sınırı vardır. Kişi, suçun unsurlarının gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlerse olası kast vardır ve ceza indirilerek verilir (TCK m.21/2). Aracın bilinen piyasa değerinin çok altında, belgeleri eksik ya da numarası okunamaz hâlde satın alınması gibi durumlarda soruşturma makamı alıcının neyi öngördüğünü değerlendirir. Ceza almamak da araca el konulmasını engellemez: el koyma, alıcının kusurundan bağımsız olarak aracın delil ya da müsadere konusu olmasına bağlıdır.

5. Change Araca El Konulursa Ne Olur?

Change araca el konulursa araç, soruşturma veya kovuşturma süresince muhafaza altında tutulur. İspat aracı olarak yararlı görülen ya da müsaderenin konusunu oluşturan eşya muhafaza altına alınır; rıza ile teslim edilmezse el konulabilir (CMK m.123/1-2). El koyma hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, ona ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emriyle yapılır (CMK m.127/1).

Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa el koyma kendiliğinden kalkar (CMK m.127/3). Aracı elinde bulunduran kişi, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir (CMK m.127/4). Bu hak, aracı iyiniyetle satın almış kişinin el koymaya karşı kullanabileceği yollardan biridir.

5.1. Change Araç Sahibine Geri Verilir mi?

Change araç, muhafazasına gerek kalmadığında veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşıldığında geri verilir. Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait el konulmuş eşyanın geri verilmesine, resen veya istem üzerine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme karar verir; istemin reddi kararlarına itiraz edilebilir (CMK m.131/1).

“Change araç devlete geçer, sahibine iade edilmez” şeklindeki genel ifade, kanun karşısında eksiktir. Müsadere kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, suça tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşya içindir ve iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluna bağlıdır (TCK m.54/1). Müsaderenin şartları ve iyiniyetli kişinin durumu müsadere ne demek yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Aracın alıcıya mı, asıl sahibine mi verileceği ise medenî hukukun çalıntı eşya kuralına bağlıdır. Taşınırı çalınan zilyet, o şeyi elinde bulunduran herkese karşı beş yıl içinde taşınır davası açabilir (TMK m.989/1). Taşınır, açık artırmadan, pazardan ya da benzeri eşya satanlardan iyiniyetle edinilmişse, iyiniyetli birinci ve sonraki edinenlere karşı bu dava ancak ödenen bedelin geri verilmesi koşuluyla açılabilir (TMK m.989/2). Bu hükme göre change aracı benzeri eşya satan, yani araç alım satımı yapan bir işletmeden iyiniyetle alan kişi, asıl sahibe karşı ödediği bedelin geri verilmesini koşul olarak ileri sürebilir. Araç bir kişiden, pazar veya benzer satıcı niteliği taşımayan bir satışla alınmışsa bu koruma yoktur.

5.2. Change Aracın Şasi Numarası Nasıl Düzeltilir?

Change aracın şasi numarası, yetkili kurumların tespitine göre iki yoldan biriyle düzeltilir. Çalınan bir araca ait numaranın başka bir araca ait numarayla değiştirildiği ve şasi ile motorun orijinalliği tespit edilirse aracın orijinal numarası, başına ve sonuna # işareti konularak yeniden vurdurulur (Yönetmelik m.47/2). Aracın şasi veya motorunun araca ait olmadığı tespit edilirse, değişikliğin belgelendirilmesi ve teknik uygunluğun sağlanması şartıyla noter yeni bir numara verir; bu numara da # işaretiyle vurulur, ARTES’e kaydedilir ve yeni araç tescil belgesi düzenlenir (m.47/3).

Motor veya şasi numarasının sonradan vurma olduğu tespit edilip adli makamların değerlendirmesi sonucunda sahibine teslim edilen araç için de aynı hükümler uygulanır (m.41/1). Tamir veya tadil dışındaki sebeplerle numarası silinmiş ya da tahrip edilmiş motor blokları ise araçlara tadilatla takılamaz (m.41/2).

6. Change Araç Mağdurları Ne Yapmalı?

Change araç mağdurlarının ilk yapması gereken, durumu soruşturma makamına bildirmek ve el konulan araç için haklarını korumaktır. Başvuru ve dava işlemleri şu sırayla yürütülür:

1. Satıcı ve aracı satışa aracılık edenler hakkında Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa suç duyurusunda bulunulur; ihbar ve şikâyet yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir (CMK m.158/1, m.158/5). Dilekçenin içeriği için dolandırıcılık şikâyet dilekçesi örneği yazısına bakabilirsiniz.
2. Aracına el konulan kişi hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir (CMK m.127/4); muhafazaya gerek kalmadığında aracın geri verilmesi talep edilir, ret kararına itiraz edilir (CMK m.131/1).
3. Satış sözleşmesi, noter satış belgesi, ödeme kayıtları, ilan metni ve varsa ekspertiz raporu saklanır. Galeri satışında ekspertiz raporunu satıcı işletme ve ekspertiz işletmesi en az beş yıl saklar (Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.16/2).
4. Satıcıya karşı bedel iadesi ve tazminat istemi, aşağıda açıklanan zapt, ayıp veya aldatma hükümlerinden birine dayanılarak ileri sürülür. Aleyhinize bir dava açılırsa bu dava satıcıya zamanında bildirilir (TBK m.215).

7. Change Araç Satıcısına Karşı Hangi Haklar Kullanılır?

Change araç satıcısına karşı alıcı üç ayrı hukuki yoldan birine dayanabilir: zapttan sorumluluk, ayıptan sorumluluk ve aldatma nedeniyle sözleşmeyle bağlı olmama. Hangi yolun uygun olduğu, aracın alıcının elinden kimin hakkı nedeniyle alındığına ve alıcının neyi istediğine göre değişir.

Zapttan sorumluluk, change aracın asıl sahibine verildiği durumda en doğrudan yoldur. Satış sözleşmesinin kurulduğu sırada var olan bir hak dolayısıyla satılanın tamamı veya bir kısmı üçüncü kişi tarafından alıcının elinden alınırsa satıcı sorumlu olur (TBK m.214/1). Araç tamamen alıcının elinden alınmışsa satış sözleşmesi kendiliğinden sona ermiş sayılır; alıcı ödediği bedeli faiziyle, giderlerini, yargılama giderlerini ve doğrudan zararlarını isteyebilir, satıcı kusursuzluğunu ispat etmedikçe diğer zararları da öder (TBK m.217). Alıcı aracın elinden alınma tehlikesini satış sırasında biliyorsa satıcı, ayrıca üstlenmedikçe sorumlu olmaz (TBK m.214/2). Satıcı üçüncü kişinin hakkını gizlemişse sorumluluğu kaldıran anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.214/3).

Ayıptan sorumluluk, aracın hukuki ayıp taşıdığı hâlde uygulanır. Satıcı, satılanın değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıplardan, bunları bilmese bile sorumludur (TBK m.219). Alıcı sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değiştirme haklarından birini seçer; genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır (TBK m.227). Olağan gözden geçirmeyle anlaşılamayan ayıp sonradan ortaya çıkarsa satıcıya hemen bildirilmelidir (TBK m.223/2).

Aldatma, satıcının change durumunu bilerek gizlediği hâlde ayrıca kullanılabilir. Diğer tarafın aldatması sonucu sözleşme yapan kişi, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/1). Genel ayıp hükümleri için ayıplı araç yazısına bakabilirsiniz.

7.1. Change Araç Galeriden Alındıysa

Change araç, ticari veya mesleki amaçla hareket eden bir işletmeden alındıysa Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır; satıcı ticari veya mesleki amaçla tüketiciye mal sunan kişidir (m.3/1-i). Hukuki eksiklik içeren mal da ayıplı mal sayılır (m.8/2). Tüketici sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini kullanır ve bunlarla birlikte Türk Borçlar Kanunu’na göre tazminat da isteyebilir (m.11/1, m.11/6).

Tüketicinin sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olduğu veya haberdar olmasının kendisinden beklendiği hâllerde sözleşmeye aykırılık yoktur (m.10/2). Galeri satışında alınan ekspertiz raporunun gerçek durumu yansıtmaması hâlinde tüketicinin ayıplı hizmete ilişkin hakları saklıdır (Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.16/5). Tüketici hakları için ayrıca ayıplı mal ve tüketicinin seçimlik hakları yazısına bakabilirsiniz.

7.2. Change Araç Davasında Zamanaşımı

Change araç davasında zamanaşımı, dayanılan hukuki yola göre değişir. Ayıptan doğan davalar, ayıp sonradan ortaya çıksa bile aracın alıcıya devrinden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar; satıcı aracı ayıplı devretmekte ağır kusurluysa bu iki yıllık süreden yararlanamaz (TBK m.231). Tüketici işleminde de süre teslimden itibaren iki yıldır, ikinci el satışta satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz ve ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.12).

Aldatma nedeniyle sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri süren alıcı, aldatmayı öğrendiği andan itibaren bir yıl içinde bunu bildirmez veya verdiğini geri istemezse sözleşmeyi onamış sayılır; aldatma nedeniyle onanmış sayılma tazminat hakkını ortadan kaldırmaz (TBK m.39). Sürenin hangi olaydan başladığı dayanılan hükme göre değişir: ayıpta devir, aldatmada öğrenme anı esas alınır.

8. Change Araç Satan Kişi Sonradan Öğrenirse Ne Yapmalı?

Change araç satan ve durumu sonradan öğrenen kişi, bir yandan alıcıya karşı sorumlu olur, öte yandan kendisine aracı satan kişiye başvurabilir. Satıcının zapttan ve ayıptan sorumluluğu, değişikliği bilmemesine rağmen doğar (TBK m.214/1, m.219). Buna karşılık kast bulunmadığı için satıcıya dolandırıcılık veya TCK m.165 nedeniyle ceza verilmez (TCK m.21/1).

Aracı kendisi de satın almış olan satıcı, aynı hükümlere dayanarak önceki satıcısına başvurur. Alıcının açtığı davanın önceki satıcıya bildirilmesi sonucu değiştirir: bildirme davaya katılmaya elverişli bir zamanda yapılmışsa alıcı aleyhine verilen hüküm önceki satıcı için de sonuç doğurur (TBK m.215/2). Dava önceki satıcıya bildirilmezse o kişi, zamanında bildirilseydi daha elverişli bir hüküm elde edilebileceğini ispatladığı ölçüde sorumluluktan kurtulur (TBK m.215/3).

9. Change Araçta Noter, Ekspertiz ve İdarenin Sorumluluğu

Change araçta noter, ekspertiz işletmesi ve idarenin sorumluluğu, her birinin mevzuatta üstlendiği işle sınırlıdır. Noter, ikinci el araç alım satımında işletmenin yetki belgesi bilgilerini ve ibraz edilen ekspertiz raporunu düzenleyen işletmenin hizmet yeterlilik belgesini elektronik sistemlerden kontrol eder (Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.27/1). Bu hüküm noterin şasi numarasının orijinalliğini fiziken incelemesini öngörmez. Noter, bir işin yapılmamasından veya hatalı ya da eksik yapılmasından zarar görenlere karşı sorumludur (Noterlik Kanunu m.162/1); sorumluluk noterin yapmakla yükümlü olduğu işle bağlantılıdır.

Ekspertiz işletmesi, rapordaki bilgilerin taşıtın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur (Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.16/5). Trafik tescil işlemlerinde idarenin hizmet kusuru ileri sürülüyorsa, hakkı ihlal edilen kişi idari yargıda tam yargı davası açabilir (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.12). Zarar bir idari eylemden doğuyorsa dava açılmadan önce, eylemi öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulması gerekir (m.13/1). Bu yolun ayrıntıları için tam yargı davası nedir yazısına bakabilirsiniz.

9.1. Change Araç Davası Avukatsız Açılır mı?

Change araç davası avukatsız açılabilir: dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir (HMK m.71/1). Change araç uyuşmazlığında ceza soruşturması, el konulan aracın iadesi ve satıcıya karşı dava birlikte yürüdüğü için şu hususlar dikkat ister:

• Hukuki yolun seçimi: Zapttan sorumluluk sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirir ve bedelin faiziyle iadesini sağlar (TBK m.217); ayıp hükümlerinde ise alıcı seçimlik haklardan birini seçer (TBK m.227). Yanlış yolun seçilmesi talep edilebilecek kalemleri değiştirir.
• Süreler: Ayıp davası devirden itibaren iki yıl, aldatma bildirimi öğrenmeden itibaren bir yıl içinde yapılır (TBK m.231, m.39); idareye başvuru süresi ayrıca işler (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.13/1).
• Davanın bildirimi: Asıl sahibin açtığı dava satıcıya zamanında bildirilmezse satıcı sorumluluktan kısmen kurtulabilir (TBK m.215/3).
• El koymaya karşı başvuru: El konulan aracın iadesi için savcılık veya mahkemeye yapılacak talep ve ret kararına itiraz, ceza muhakemesi hükümlerine tabidir (CMK m.131/1).

Bu işlemler birden fazla mercide ve farklı sürelerle yürüdüğü için başvuruların sırası ve dayanağının belirlenmesinde bir avukattan destek alınabilir.