Kaçakçılık Suçu ve Cezası (5607 Sayılı Kanun)

Kaçakçılık suçu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3. maddesinde düzenlenir. Tek bir kaçakçılık cezası yoktur; ceza, fiilin maddedeki hangi fıkraya girdiğine göre belirlenir. Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (5607 sayılı Kanun m.3/1). Eşyanın türü, değeri ve fiilin birlikte veya örgütlü işlenmesi bu cezayı artırır ya da azaltır. Bu yazı, hakkında 5607 sayılı Kanun’a muhalefetten soruşturma veya dava açılan kişi için hangi fıkranın uygulandığını, gümrüklenmiş değerin cezayı nasıl değiştirdiğini ve el konulan eşya ile aracın akıbetini açıklar.

1. Kaçakçılık Suçu: Öne Çıkanlar

• Kaçakçılık suçunda eşyayı gümrük işlemine tabi tutmadan ülkeye sokmanın cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır (5607 m.3/1).
• Kaçakçılık suçunda eşya akaryakıt, tütün veya alkolse ceza yarısından iki katına kadar artırılır ve üç yıldan az olamaz (m.3/10).
• Kaçakçılık suçunda eşyanın gümrüklenmiş değeri, değer artırımı ve indirimi (m.3/23) ile etkin pişmanlıkta ödenecek tutarın (m.5/2) ölçüsüdür.
• Kaçakçılık suçunda gümrüklenmiş değerin iki katını soruşturmada ödeyen kişinin cezası yarı, kovuşturmada hükümden önce ödeyenin cezası üçte bir oranında indirilir (m.5/2).
• Kaçakçılık suçunda teşebbüs indirimi yapılmaz; fiil teşebbüste kalsa da tamamlanmış gibi cezalandırılır (m.3/22).
• Kaçakçılık davaları Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye ceza mahkemelerinde görülür ve gümrük idaresi davaya katılan olarak girebilir (m.17/2, m.18).

2. Kaçakçılık Suçu Nedir?

Kaçakçılık suçu, eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmadan ya da gümrük mevzuatına aykırı biçimde ülkeye sokulması, ülkeden çıkarılması veya bu eşyayla bilerek ticaret yapılmasıdır. 5607 sayılı Kanun tek bir kaçakçılık fiili tanımlamaz; 3. maddede birbirinden bağımsız fıkralar hâlinde ayrı suç tipleri sayar. Kanunun amacı, kaçakçılık fiilleri ve yaptırımları ile kaçakçılığı önleme, izleme ve araştırma usul ve esaslarını belirlemektir (5607 m.1).

Kaçakçılık suçunun fıkraları üç gruba ayrılır:

• Gümrük rejimine aykırı ithalat ve ihracat: Eşyayı gümrüksüz ülkeye sokma (m.3/1), aldatıcı işlemle gümrük vergilerini eksik ödeyerek sokma (m.3/2), transit ve geçici ithalat rejimine aykırılık (m.3/3, m.3/4), muafiyetle ithal edilen eşyayı amaç dışı kullanma (m.3/6), ithali veya ihracı yasak eşya (m.3/7, m.3/8) ve gerçekleşmemiş ihracatı gerçekleşmiş gösterme (m.3/9).
• Kaçak eşyanın ticareti: Kaçakçılığa katılmadan kaçak eşyayı bilerek ve ticari amaçla satın alma, satma, taşıma veya saklama (m.3/5).
• Akaryakıt, tütün ve alkole özgü suçlar: Akaryakıta ilişkin fıkralar (m.3/11 ila m.3/15) ile bandrol ve tütün ticaretine ilişkin fıkralar (m.3/16 ila m.3/21). Bu fıkralar akaryakıt kaçakçılığı suçu ve sigara kaçakçılığı suçu yazılarında ayrıca ele alınmıştır.

Yolcunun beyanına aykırı olarak üzerinde, eşyası arasında veya taşıma aracında çıkan eşya ticari mahiyette ya da ithali veya ihracı yasak eşyaysa, yolcu hakkında da 3. madde hükümleri uygulanır (5607 m.6/4). Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.

3. Kaçakçılık Cezası Ne Kadar?

Kaçakçılık cezası, fiilin girdiği fıkraya göre altı aydan altı yıla kadar hapis ve fıkraya göre beş bin, on bin veya yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Aşağıdaki tablo gümrük rejimine ilişkin temel fıkraları gösterir:

Fıkra	Fiil	Hapis	Adli para cezası
m.3/1	Eşyayı gümrük işle­mine tabi tut­mak­sı­zın ülkeye sokma	1-5 yıl	10.000 güne kadar
m.3/2	Alda­tıcı işlem ve dav­ra­nış­larla gümrük ver­gi­le­rini kısmen veya tamamen öde­me­den sokma	2-5 yıl	10.000 güne kadar
m.3/3	Transit reji­min­deki eşyayı rejime aykırı olarak gümrük böl­ge­sinde bırakma	1-3 yıl	5.000 güne kadar
m.3/4	Geçici ithalat veya dahilde işleme eşya­sını hileyle yurt dışına çıkmış gibi gös­terme	1-3 yıl	5.000 güne kadar
m.3/5	Kaçak eşyayı bilerek ve ticari amaçla satın alma, satma, taşıma, saklama	1-3 yıl	5.000 güne kadar
m.3/6	Mua­fi­yetle ithal edilen eşyayı amaç dışı kul­lanma, satma, dev­retme	6 ay-2 yıl	5.000 güne kadar
m.3/7	İthali kanun gereği yasak eşyayı ülkeye sokma veya bilerek satın alma, satma, taşıma	2-6 yıl	20.000 güne kadar
m.3/8	İhracı kanun gereği yasak eşyayı ülkeden çıkarma	1-3 yıl	5.000 güne kadar
m.3/9	Teşvik veya iade için ihra­catı ger­çek­leş­miş ya da farklı gös­terme	1-5 yıl	10.000 güne kadar

Tablodaki bantlar temel cezadır. Kaçakçılık suçunda eşyanın gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması hâlinde m.3/1’e göre verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır (m.3/1). m.3/9’da beyan edilen ile gerçekte ihraç edilen eşya arasındaki fark yüzde onu aşmıyorsa yalnız Gümrük Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır (m.3/9). Adli para cezasının gün sayısı TCK’daki yedi yüz otuz günlük genel sınırı aşabilir, çünkü bu sınır kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllere uygulanır (TCK m.52/1); günlük tutarın hesabı adli para cezası nedir yazısında anlatılmıştır.

3.1. Kaçakçılık Suçunda Cezayı Artıran ve Azaltan Hâller

Kaçakçılık suçunda temel ceza, eşyanın türüne ve değerine, fiilin işleniş biçimine göre artırılır veya indirilir:

• Akaryakıt, tütün ve alkol: Eşya akaryakıt, tütün, tütün mamulü, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol veya alkollü içkiyse yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır ve bu yolla verilecek ceza üç yıldan az olamaz (m.3/10).
• Eşyanın değeri: Değer fahişse ceza yarısından bir katına kadar artırılır; hafifse yarısına kadar, pek hafifse üçte birine kadar indirilir (m.3/23).
• Örgüt ve birlikte işleme: Suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza iki kat, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse yarı oranında artırılır (m.4/1, m.4/2).
• Görevli kişi ve meslek kolaylığı: Suç, kaçakçılık fiillerini önlemek, izlemek, araştırmak ve soruşturmakla görevli kişilerce ya da meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.4/4).
• Belgede sahtecilik: Suç belgede sahtecilik yapılarak işlenirse ayrıca sahtecilik suçundan da cezaya hükmolunur (m.4/5).
• Güvenlik ve sağlık tehdidi: Eşya Devletin siyasi, iktisadi veya askerî güvenliğini bozacak ya da çevre veya toplum sağlığını tehdit edecek nitelikteyse, fiil daha ağır bir suç oluşturmadıkça hapis cezası on yıldan az olamaz (m.4/7).

3.2. Kaçakçılık Suçunda Teşebbüs İndirimi Yapılır mı?

Kaçakçılık suçunda teşebbüs indirimi yapılmaz. 5607 sayılı Kanun, 3. maddedeki fiillerin teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılacağını söyler (m.3/22). Genel kuralda teşebbüs cezada indirim sebebidir (suça teşebbüs); kaçakçılıkta ise eşya gümrük kapısında yakalanmış ve ülkeye hiç girmemiş olsa da ceza tamamlanmış suç üzerinden belirlenir.

3.3. Kaçakçılık Cezası Paraya Çevrilir mi veya Ertelenir mi?

Kaçakçılık suçunda hükmolunan hapis cezası bir yıl veya daha azsa kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2) ve adli para cezasına çevrilebilir (TCK m.50/1-a). Çevirme mahkemenin takdirindedir; suçlunun kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecindeki pişmanlığı ve suçun işlenmesindeki özellikler dikkate alınır.

Kaçakçılık suçunda iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir (TCK m.51/1); ayrıntı TCK 51 hapis cezasının ertelenmesi yazısındadır. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına da karar verilebilir (CMK m.231/5). Bu fıkra 16 Temmuz 2026’da 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; güncel metindeki sınır iki yıldır. Koşullar HAGB yazısında anlatılmıştır.

4. Kaçakçılık Suçunda Ülkeye Sokma, Eksik Beyan ve Kaçak Eşya Ticareti Ayrımı

Kaçakçılık suçunda en sık karıştırılan üç fıkra m.3/1, m.3/2 ve m.3/5’tir. Üçü farklı fiilleri ve farklı ceza bantlarını düzenler; iddianamedeki “5607 sayılı Kanun’a muhalefet” ifadesi hangisinin uygulandığını tek başına göstermez.

1. Gümrük işlemine hiç tabi tutmama (m.3/1): Eşya gümrükten hiç geçirilmeden ülkeye sokulmuştur. Ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır; eşya gümrük kapıları dışından sokulmuşsa ceza ayrıca artırılır.
2. Aldatıcı işlemle eksik ödeme (m.3/2): Eşya gümrükten geçmiştir, ancak aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmemiştir. Alt sınır iki yıldır.
3. Kaçak eşya ticareti (m.3/5): Kişi birinci ila dördüncü fıkralardaki fiillere katılmamıştır; kaçak eşyayı bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın almış, satışa arz etmiş, satmış, taşımış veya saklamıştır. İki unsurdan biri ispat edilemezse bu fıkra uygulanmaz. Fıkranın kaçak cep telefonuna uygulanışı kaçak telefon almak suç mu yazısında ele alınmıştır.

İthali kanun gereği yasak olan eşya ayrı bir fıkraya tabidir. Bu eşyayı ülkeye sokan kişi ile bu özelliğini bilerek satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; bu fıkra satın alma için ticari amaç aramaz (m.3/7).

5. Kaçakçılık Suçunda KEMT Varakası ve Gümrüklenmiş Değer

Kaçakçılık suçunda cezayı, etkin pişmanlık tutarını ve müsaderenin ölçüsünü aynı rakam belirler: suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değeri. Bu değer üç kuralın hesabına girer: eşyanın değerine göre ceza artırımı veya indirimi (m.3/23), etkin pişmanlıkta ödenecek tutar (m.5/2) ve müsaderede kaim değer (m.15).

5.1. KEMT Varakası Nedir?

KEMT varakası, uygulamada kaçak eşyaya mahsus tespit varakası adıyla anılan ve kaçak eşyanın gümrüklenmiş değerini gösteren belgedir. Belgenin adı 5607 sayılı Kanun’da geçmez; kanunun aradığı şey belge değil, gümrüklenmiş değerin kendisidir. Kaçak şüphesiyle el konulan eşya, miktarını, cinsini, markasını ve diğer ayırıcı özelliklerini gösteren bir tutanakla gümrük idaresine teslim edildiği için (m.11/1) değer tespiti de uygulamada gümrük idaresinde yapılır.

Kaçakçılık suçunda KEMT varakasındaki değer dosyanın en önemli rakamıdır: değer hatalıysa hem m.3/23’teki değer sınıflandırması hem de m.5/2’deki ödeme tutarı hatalı kurulur. 5607 sayılı Kanun bu belgeye karşı ayrı bir idari itiraz yolu düzenlemez. Değerin doğruluğu ceza dosyası içinde tartışılır; değerin tespiti özel veya teknik bilgi gerektirdiğinde bilirkişinin oy ve görüşü alınabilir (CMK m.63/1). KEMT varakasını kimin düzenlediği, varakadaki değerin nasıl hesaplandığı ve değere nasıl itiraz edileceği KEMT varakası nedir yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

5.2. Gümrüklenmiş Değer Nedir?

Gümrüklenmiş değer, ithal eşyası için eşyanın CIF kıymeti ile gümrük vergilerinin toplamı, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile gümrük vergilerinin toplamıdır; değer uluslararası kıymet sözleşmesine göre belirlenir (5607 m.2/1-b). Gümrük vergileri de kanunda tanımlanmıştır: gümrük idaresi veya başka idarelerce eşyanın ithali veya ihracına bağlı olarak uygulanan vergiler ile diğer mali yükümlülüklerdir (m.2/1-a).

Kaçakçılık suçunda gümrüklenmiş değer eşyanın piyasadaki satış fiyatı değildir. İthalatta CIF kıymetinin üzerine gümrük vergileri eklenir; bu nedenle dosyada CIF kıymeti ve gümrüklenmiş değer olmak üzere iki ayrı rakam bulunur ve ikisi aynı sayı değildir.

5.3. Gümrüklenmiş Değerin İki Katı Nereye Ödenir?

Kaçakçılık suçunda etkin pişmanlık için ödenen gümrüklenmiş değerin iki katı Devlet Hazinesine ödenir (5607 m.5/2). Ödeme tutarı KEMT varakasındaki gümrüklenmiş değer üzerinden hesaplanır; indirim oranı ise ödemenin hangi evrede yapıldığına bağlıdır (aşağıdaki bölüm).

6. Kaçakçılık Suçunda Etkin Pişmanlık

Kaçakçılık suçunda etkin pişmanlığın iki ayrı yolu vardır: ihbarla cezasızlık ve ödemeyle indirim. Genel çerçeve etkin pişmanlık nedir yazısındadır.

İhbar yolu (m.5/1): Kaçakçılık suçuna iştirak eden kişi, resmî makamlar haber almadan önce fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri merciine bildirir ve bu bilgi faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlarsa cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişinin cezası üçte iki oranında indirilir (5607 m.5/1).

Ödeme yolu (m.5/2): Kaçakçılık suçunu işleyen kişi suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katını Devlet Hazinesine öderse indirim, ödemenin evresine göre belirlenir:

1. Soruşturma evresi sona erinceye kadar ödeme: Ceza yarı oranında indirilir (m.5/2-a).
2. Kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödeme: Ceza üçte bir oranında indirilir (m.5/2-b).

Kaçakçılık suçunda ödeme imkânı soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı tarafından şüpheliye ihtar edilir; soruşturmada ihtar yapılmamışsa kovuşturma evresinde hâkim sanığa ihtar eder (m.5/2). İhtarın yapılıp yapılmadığı, hangi evrede ve hangi tutar üzerinden yapıldığı dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.

Ödeme yolu üç durumda uygulanmaz: suç m.3/7’deki ithali yasak eşya suçuysa (m.5/2), fail mükerrirse veya suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse (m.5/3).

7. Kaçakçılık Suçunda Araç ve Eşyaya El Koyma, Müsadere ve Tasfiye

Kaçakçılık suçunda el konulan eşya ve araç, ceza davasından ayrı işleyen sürelere tabidir. Bu süreler dava sonucunu beklemez.

7.1. Kaçakçılıkta El Konulan Araç Geri Alınabilir mi?

Kaçakçılık suçunun işlenmesinde kullanılan taşıta CMK m.128/4’e göre el konulur (5607 m.10/1). El konulan taşıt; eşya özel hazırlanmış gizli tertibatta taşınmışsa, taşıt Türkiye’de sicile kayıtlı değilse ya da soruşturma veya kovuşturma sürerken kaçakçılıkta tekrar kullanılmışsa alıkonulur (m.10/2). Alıkonulan taşıtın sahibi, taşıtın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim ederse taşıt kendisine iade edilir. Teminat verilmezse taşıt soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeden tasfiye edilir (m.10/2). Kara taşıtlarında değer olarak kasko değeri esas alınır (m.10/5).

El konulduğu hâlde alıkonulmayan taşıt, gümrük idaresinin tebligatından itibaren doksan gün içinde masraflar karşılanarak sahibince teslim alınmazsa tasfiye edilir (m.10/3). Satış yoluyla tasfiyede masraflar düşüldükten sonra kalan tutar, kovuşturma sonucuna göre işlem yapılmak üzere emanet hesabına alınır (m.10/4).

7.2. Kaçakçılık Suçunda Araç Müsaderesinin Koşulları

Kaçakçılık suçunda kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan aracın müsaderesi otomatik değildir; şu üç koşuldan biri gerekir (5607 m.13/1):

• Gizli tertibat: Eşya, suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya ortaya çıkmasını engelleyecek biçimde özel hazırlanmış gizli tertibatta saklanmış veya taşınmıştır.
• Yükün ağırlığı: Kaçak eşya aracın yükünün miktar veya hacim bakımından tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturur ya da eşyanın nakli bu aracın kullanılmasını gerekli kılar.
• Eşyanın niteliği: Araçtaki eşyanın Türkiye’ye girmesi veya çıkması yasaktır ya da eşya toplum veya çevre sağlığı açısından zararlıdır.

Koşullardan biri gerçekleşse de suçta kullanılan eşyanın müsaderesi işlenen suça göre daha ağır sonuçlar doğuracak ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacaksa müsaderesine hükmedilmeyebilir (TCK m.54/3). Etkin pişmanlık nedeniyle ceza verilmemesi veya davanın düşmesi ise suç konusu eşyanın müsaderesine engel değildir (5607 m.13/2). Müsaderenin genel kuralları müsadere ne demek yazısındadır.

7.3. Kaçak Eşyanın Tasfiyesi ve Kaim Değer

Kaçakçılık suçunda müsadere edilebilecek eşya sahibine iade edilemez. Kaçak akaryakıt dışındaki her türlü eşya hakkında el koyma tarihinden itibaren altı ay içinde, eşyanın zarar görme veya değer kaybetme tehlikesi ya da muhafazasının ciddi külfet oluşturması hâlinde bir ay içinde tasfiye kararı verilir; bu süreler içinde karar verilmezse eşya derhal tasfiye edilir (5607 m.16/1). Tasfiye edilen eşyanın sonradan iadesine karar verilirse satış bedeli, el koyma tarihinden iade tarihine kadar kanuni faiziyle birlikte hak sahibine ödenir (m.16/2).

Eşya müsadere edilemiyorsa yerine kaim değeri müsadere edilir. 5607 sayılı Kanun’a göre kaim değer, eşyanın gümrüklenmiş değeridir (m.15). Bu nedenle KEMT varakasındaki rakam müsadere bakımından da sonuç doğurur.

8. Adında “Kaçakçılık” Geçen Ama 5607’ye Dayanmayan Suçlar

Kaçakçılık suçu adını taşıyan her fiil 5607 sayılı Kanun’a tabi değildir. Etkin pişmanlık, müsadere ve görevli mahkeme kuralları her rejimde farklı olduğundan önce dayanak kanun belirlenmelidir:

Suç	Dayanağı	5607 kapsamında mı?
Gümrük kaçakçılığı, akaryakıt kaçakçılığı	5607 m.3	Evet
Sigara, tütün ve alkol kaçakçılığı	5607 m.3/10, 16-18, 20-21	Evet
Silah kaçakçılığı ve ticareti	6136 sayılı Kanun m.12	Hayır
Tarihi eser kaçakçılığı	2863 sayılı Kanun	Hayır
Göçmen kaçakçılığı	TCK m.79	Hayır
Vergi kaçakçılığı	VUK m.359	Hayır
Uyuşturucu ithal ve ihracı	TCK m.188/1	Hayır
Kaçak elektrik kullanma	TCK m.163	Hayır

9. Kaçakçılık Davasında Görevli Mahkeme, Gümrük İdaresi ve Zamanaşımı

Kaçakçılık davaları, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye ceza mahkemelerinde görülür. Bu suçlarla bağlantılı olarak resmî belgede sahtecilik suçu da işlenmişse görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir (5607 m.17/2).

Gümrük idaresinin katılması: Kaçakçılık davalarında mahkeme iddianamenin bir örneğini ilgili gümrük idaresine de gönderir. Gümrük idaresi başvurursa davaya katılan olarak kabul edilir (5607 m.18). Katılan sıfatını alan idare, dosyada savcılıktan ayrı bir taraftır.

Gözaltı: 5607 m.3’teki suçlarda, suçüstü hâliyle sınırlı olmak kaydıyla, mülki amirlerce belirlenen kolluk amirleri yirmi dört saate kadar gözaltına alma kararı verebilir (CMK m.91/4-f). Ayrıntı gözaltı süresi (CMK m.91) yazısındadır.

Şikâyet ve uzlaştırma: 5607 sayılı Kanun kaçakçılık suçlarını şikâyete bağlamaz; soruşturma resen yürütülür. Diğer kanunlardaki suçlarda uzlaştırma ancak kanunda açık hüküm bulunduğunda mümkündür (CMK m.253/2) ve 5607 sayılı Kanun’da böyle bir hüküm yoktur.

9.1. Kaçakçılık Suçunda Dava Zamanaşımı

Kaçakçılık suçunda dava zamanaşımı, fıkradaki hapis cezasının üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66/4). Üst sınırı beş yılı aşmayan fıkralarda (m.3/1 ila m.3/6, m.3/8 ve m.3/9) süre sekiz yıl (TCK m.66/1-e), üst sınırı altı yıl olan m.3/7’de on beş yıldır (TCK m.66/1-d). Sürenin belirlenmesinde dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de dikkate alınır (TCK m.66/3); bu nedenle eşya akaryakıt, tütün veya alkolse (m.3/10) süre değişebilir. Zamanaşımının başlangıcı ve kesilmesi dava zamanaşımı (TCK m.66) yazısında anlatılmıştır.

9.2. Kaçakçılık Suçunda Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

10 Temmuz 2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 5607 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır (5607 m.25); 4926 sayılı Kanun mülgadır. 3. madde 28 Mart 2013’te 6455 sayılı Kanunla bütünüyle yeniden yazılmış, sonra 2014 (6545), 2017 (7061), 2020 (7242 ve 7255), 2021 (7318) ve 2022 (7423) değişiklikleriyle bugünkü hâlini almıştır. En son değişiklik 30 Kasım 2022 tarihli 7423 sayılı Kanunla 21. fıkranın eklenmesidir. Bu ekleme sonraki fıkraların numarasını kaydırmıştır: teşebbüs kuralı bugün m.3/22’de, eşyanın değerine göre artırım ve indirim bugün m.3/23’tedir.

Değer indirimini düzenleyen cümle (hafif değerde yarıya, pek hafif değerde üçte bire kadar indirim) 14 Nisan 2020 tarihli 7242 sayılı Kanunla eklenmiş ve 15 Nisan 2020’de yürürlüğe girmiştir. Suç tarihinde yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanun farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2).

9.3. Kaçakçılık Suçu Memuriyete Engel mi?

Kaçakçılık suçundan mahkûmiyet devlet memurluğuna engeldir. Devlet memurluğuna alınmanın genel şartları arasında, TCK m.53’teki süreler geçmiş olsa bile kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak sayılmıştır (657 sayılı Kanun m.48/A-5). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ise kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir (CMK m.231/5); memuriyete etkisi HAGB memuriyete engel mi yazısında ele alınmıştır.

10. Kaçakçılık Soruşturmasında Atılacak Adımlar

Kaçakçılık soruşturmasında cezayı ve el konulan malvarlığının akıbetini doğrudan etkileyen işlemler şunlardır:

1. İddianamedeki fıkrayı belirleyin. “5607 sayılı Kanun’a muhalefet” ifadesi fıkrayı göstermez; ceza bandı ve ispat edilmesi gereken unsurlar fıkraya göre değişir (5607 m.3).
2. KEMT varakasını ve gümrüklenmiş değeri inceleyin. Değer, ceza artırımı veya indiriminin (m.3/23), etkin pişmanlık tutarının (m.5/2) ve kaim değerin (m.15) ölçüsüdür.
3. Etkin pişmanlık ihtarını ve ödeme evresini kontrol edin. İndirim oranı ödemenin soruşturmada mı kovuşturmada mı yapıldığına göre değişir (m.5/2).
4. Araç alıkonulduysa otuz günlük teminat süresini kaçırmayın. Teminat verilmezse araç dava sonucu beklenmeden tasfiye edilir (m.10/2).
5. Eşyanın tasfiye süresini izleyin. Tasfiye kararı el koymadan itibaren altı ay, bazı hâllerde bir ay içinde verilir (m.16/1).
6. Araç müsaderesinin koşullarını tartışın. m.13/1’deki üç koşuldan biri yoksa araç müsadere edilemez; koşul varsa hakkaniyet ayrıca değerlendirilir (TCK m.54/3).
7. Suç tarihini ve o tarihte yürürlükte olan metni belirleyin. Lehe kanun karşılaştırması bu tarih üzerinden yapılır (TCK m.7/2).