Müstehcenlik Suçu ve Cezası (TCK 226)

Müstehcenlik suçu, müstehcen görüntü, yazı veya söz içeren ürünlerin çocuğa verilmesini, alenen gösterilmesini, basın ve yayın yoluyla yayınlanmasını, çocuk kullanılarak üretilmesini ve bu ürünlerin bulundurulmasını cezalandıran suçtur (Türk Ceza Kanunu m.226). Müstehcenlik suçunun cezası fıkraya göre altı ay ile on yıl arasında hapis ve adli para cezasıdır. En ağır hâl, müstehcen ürünün üretiminde çocuk kullanılmasıdır. Bu yazı, müstehcenlik suçlamasıyla karşılaşan şüpheli veya sanık ile çocuğunun müstehcen içerikle karşılaştığını öğrenen ebeveyn için, hangi fiilin hangi fıkraya girdiğini, cezanın paraya çevrilip çevrilemeyeceğini ve yargılamanın hangi mahkemede yürüdüğünü madde dayanaklarıyla açıklar.

1. Müstehcenlik Suçu: Öne Çıkanlar

• Müstehcenlik suçunun temel hâli altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir; basın ve yayın yoluyla yayınlamada üst sınır üç yıldır (TCK m.226/1-2).
• Müstehcen ürünün üretiminde çocuk kullanan kişi beş yıldan on yıla kadar, bu ürünü bulunduran kişi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.226/3).
• İnternet ve sosyal medya yayınları basın ve yayın yolu tanımına girebilir; müstehcenlik suçu içeren yayınlara erişim engeli ve içerik çıkarma kararı verilebilir (TCK m.6/1-g, 5651 sayılı Kanun m.8/1-a-5).
• Müstehcenlik suçu şikâyete bağlı değildir ve CMK 253’teki uzlaştırma listesinde yer almaz; dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11).
• Hükmedilen ceza iki yıl veya daha azsa erteleme ya da HAGB, bir yıl veya daha azsa adli para cezasına çevirme gündeme gelebilir (TCK m.50/1-a, m.51/1, CMK m.231/5).

2. Müstehcenlik Suçu Nedir?

Müstehcenlik suçu, müstehcen görüntü, yazı veya söz içeren ürünlerle ilgili belirli fiilleri cezalandıran ve Türk Ceza Kanunu’nun 226. maddesinde “Müstehcenlik” başlığıyla düzenlenen suçtur. Kanun çocuğa yönelik verme ve gösterme, alenen sergileme, satış, reklam, basın ve yayın yoluyla yayınlama, çocuk kullanarak üretme ve bulundurma fiillerini ayrı fıkralarda sayar (TCK m.226).

Müstehcenlik suçunda “müstehcen” kavramı kanunda tanımlanmaz. TCK 226 yalnız hangi ürünlerin konu olabileceğini sayar: müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünler ile dördüncü fıkrada şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya görüntüleri içeren ürünler (TCK m.226/1, m.226/4). Bir içeriğin müstehcen sayılıp sayılmadığı bu nedenle somut içerik üzerinden değerlendirilir. İnceleme özel veya teknik bilgi gerektiriyorsa, örneğin dijital cihazdaki dosyaların niteliği ve tarihi belirlenecekse, bilirkişi görüşü alınabilir (CMK m.63/1).

Müstehcenlik suçunda “çocuk” deyimi, henüz on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi ifade eder (TCK m.6/1-b). Çocuğa yönelik fıkralarda mağdurun yaşı bu tanıma göre belirlenir. Müstehcenlik suçunun manevi unsuru kasttır: suçun oluşması için failin suçun kanuni tanımındaki unsurları bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir (TCK m.21/1).

3. Müstehcenlik Suçunun Cezası Ne Kadar?

Müstehcenlik suçunun cezası fiilin hangi fıkraya girdiğine göre altı ay ile on yıl arasında değişen hapis cezasıdır ve her fıkrada hapis cezasının yanında adli para cezası da verilir. Aşağıdaki tablo, TCK 226’daki her fiili ve cezasını madde metnindeki sırayla gösterir.

Fıkra	Ceza­lan­dı­rı­lan fiil	Hapis cezası	Adli para cezası
226/1	Çocuğa müs­teh­cen ürün verme, içe­ri­ğini gös­terme; alenen veya çocuk­la­rın göre­bi­le­ceği yerde ser­gi­leme; satış, kira­lama, bedel­siz dağıtım ve reklam	6 ay – 2 yıl	Var (gün sayısı maddede belir­til­mez)
226/2	Müs­teh­cen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yoluyla yayın­lama ya da yayın­lan­ma­sına ara­cı­lık etme	6 ay – 3 yıl	5.000 güne kadar
226/3 (1. cümle)	Müs­teh­cen ürün­le­rin üre­ti­minde çocuk, temsili çocuk görün­tüsü veya çocuk gibi görünen kişi kul­lanma	5 – 10 yıl	5.000 güne kadar
226/3 (2. cümle)	Bu ürün­leri ülkeye sokma, çoğaltma, satışa arz etme, satma, nak­letme, depo­lama, ihraç etme, bulun­durma, baş­ka­la­rı­nın kul­la­nı­mına sunma	2 – 5 yıl	5.000 güne kadar
226/4	Şiddet, hayvan, ölü beden veya doğal olmayan yoldan cinsel dav­ra­nış içeren ürün­leri üretme, ülkeye sokma, satma, nak­letme, depo­lama, baş­ka­la­rı­nın kul­la­nı­mına sunma veya bulun­durma	1 – 4 yıl	5.000 güne kadar
226/5	Üçüncü ve dör­düncü fık­ra­daki ürün­leri basın ve yayın yoluyla yayın­lama, yayın­lan­ma­sına ara­cı­lık etme ya da çocuk­la­rın gör­me­sini, din­le­me­sini veya oku­ma­sını sağlama	6 – 10 yıl	5.000 güne kadar

Müstehcenlik suçları nedeniyle tüzel kişiler hakkında ayrıca bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (TCK m.226/6).

3.1. Müstehcenlik Suçunda Adli Para Cezası Ne Kadar?

Müstehcenlik suçunda adli para cezası, mahkemenin belirlediği tam gün sayısının bir gün karşılığı olarak takdir edilen tutarla çarpılmasıyla hesaplanır (TCK m.52/1). Bir gün karşılığı tutar en az yüz, en fazla beş yüz Türk Lirasıdır ve kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâllerine göre belirlenir (TCK m.52/2).

Gün sayısının sınırı fıkraya göre değişir. TCK 226/1 adli para cezasının gün sayısını belirtmediği için genel kural uygulanır: gün sayısı beş günden az, yedi yüz otuz günden fazla olamaz (TCK m.52/1). İkinci ile beşinci fıkralarda ise kanun beş bin güne kadar adli para cezası öngörür (TCK m.226/2-5). Mahkeme ödeme için bir yılı geçmeyen mehil verebilir veya cezanın en az dört taksitle, iki yılı geçmeyen sürede ödenmesine karar verebilir (TCK m.52/4). Genel kurallar için adli para cezası nedir yazısına bakılabilir.

4. Müstehcenlik Suçunda Hangi Fiiller Cezalandırılır?

Müstehcenlik suçunun temel hâlinde cezalandırılan fiiller, müstehcen ürünün çocuğa ulaştırılması ve ürünün herkesin görebileceği biçimde sergilenmesi ya da denetimsiz satılmasıdır. TCK 226/1 altı ayrı bent sayar ve bunlardan birini yapan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır:

• Çocuğa verme veya gösterme (a bendi): Bir çocuğa müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri vermek ya da içeriklerini göstermek, okumak, okutmak veya dinletmek.
• Alenen veya çocuğun görebileceği yerde gösterme (b bendi): İçeriği çocukların girebileceği veya görebileceği yerlerde ya da alenen göstermek, görülebilecek şekilde sergilemek, okumak, okutmak, söylemek veya söyletmek.
• İçeriği görülerek satışa veya kiraya arz (c bendi): Ürünleri içeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa veya kiraya arz etmek.
• Satışa mahsus yer dışında satış (d bendi): Ürünleri bunların satışına mahsus alışveriş yerleri dışında satışa arz etmek, satmak veya kiraya vermek.
• Bedelsiz dağıtım (e bendi): Ürünleri başka mal veya hizmet satışları yanında ya da dolayısıyla bedelsiz olarak vermek veya dağıtmak.
• Reklam (f bendi): Bu ürünlerin reklamını yapmak.

Müstehcenlik suçunun ikinci fıkrası, müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yoluyla yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişiyi altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır (TCK m.226/2). Bu fıkrada ürünün çocuğa ulaşması aranmaz; belirleyici olan yayın yoludur.

5. Müstehcenlik Suçu ve Çocuklar (TCK 226/3 ve 226/5)

Müstehcenlik suçunun en ağır hâli, müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukların, temsili çocuk görüntülerinin veya çocuk gibi görünen kişilerin kullanılmasıdır. Bu fiilin cezası beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m.226/3). Hüküm yalnız gerçek çocuğu değil, temsili çocuk görüntüsünü ve çocuk gibi görünen kişiyi de kapsar. “Temsili çocuk görüntüleri veya çocuk gibi görünen kişiler” ibaresi fıkraya 24.03.2016 tarihli 6698 sayılı Kanun’la eklenmiştir; fiil tarihi bu değişiklikten önceyse o tarihte yürürlükte olan lafız ayrıca doğrulanmalıdır.

Müstehcenlik suçunda üretimi yapmayan kişiler de sorumlu olabilir. Aynı fıkranın ikinci cümlesi, bu ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, ihraç eden, bulunduran ya da başkalarının kullanımına sunan kişiyi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır (TCK m.226/3). Bu nedenle çocukların kullanıldığı bir ürünün telefonda, bilgisayarda veya bir depolama hizmetinde bulundurulması, ürünü paylaşmadan da suç oluşturabilir. Kast şartı burada da geçerlidir: failin ürünün niteliğini bilerek ve isteyerek bulundurması gerekir (TCK m.21/1).

Müstehcenlik suçunda ürünün çocuklara ulaştırılması veya geniş kitleye yayılması cezayı daha da artırır. Üçüncü ve dördüncü fıkradaki ürünlerin içeriğini basın ve yayın yoluyla yayınlayan, yayınlanmasına aracılık eden ya da çocukların görmesini, dinlemesini veya okumasını sağlayan kişi altı yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.226/5).

TCK 226/3, çocuğa fiziksel temas içeren eylemleri değil, müstehcen ürünlerle ilgili fiilleri cezalandırır. Çocuğa yönelik cinsel davranış ayrıca çocuğun cinsel istismarı suçu (TCK 103) kapsamında değerlendirilir.

6. Müstehcenlik Suçu İnternette ve Sosyal Medyada Nasıl İşlenir?

Müstehcenlik suçu internette iki yoldan işlenebilir: içeriğin basın ve yayın yoluyla yayınlanması (TCK m.226/2) veya içeriğin çocuğa gönderilmesi ya da çocukların görebileceği biçimde gösterilmesi (TCK m.226/1-a, b). Ceza kanunlarının uygulanmasında “basın ve yayın yolu ile” deyimi, her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınları kapsar (TCK m.6/1-g). Herkese açık bir hesapta, internet sitesinde veya geniş kitleye ulaşan bir kanalda yapılan paylaşım bu tanıma girebilir.

Müstehcenlik suçunda internet paylaşımının hangi fıkraya gireceği içeriğe ve muhataba göre değişir. Yetişkinlere ait müstehcen içeriğin kitle iletişim aracıyla yayınlanması ikinci fıkraya girer. Çocukların kullanıldığı ya da şiddet, hayvan veya ölü beden içeren ürünlerin aynı yolla yayınlanması beşinci fıkraya girer ve altı yıldan on yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.226/5). İki kişi arasındaki özel yazışmanın “kitle iletişim aracı” sayılıp sayılmayacağını kanun ayrıca düzenlemez. Bu nedenle kapalı bir yazışmada değerlendirme, içeriğin kime ulaştırıldığına ve muhatabın çocuk olup olmadığına göre yapılır. Karşılıklı rızaya dayanan yetişkin yazışmalarının değerlendirmesi için karşılıklı cinsel konuşma suç mu yazısına bakılabilir.

6.1. Müstehcenlik Suçunda Erişim Engeli ve İçeriğin Çıkarılması

Müstehcenlik suçunu oluşturduğu konusunda yeterli şüphe sebebi bulunan internet yayınları hakkında içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilir (5651 sayılı Kanun m.8/1-a-5). Bu kararı soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme verir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir ve kararını yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunar (5651 sayılı Kanun m.8/2). Koruma tedbiri olarak verilen karara CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir (5651 sayılı Kanun m.8/2).

Müstehcenlik suçu nedeniyle verilen erişim engeli kovuşturmanın sonucuna bağlıdır. Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı ya da kovuşturmada beraat kararı verilirse, içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır (5651 sayılı Kanun m.8/7-8). İçerik kaldırma yolları için internetten içerik ve haber kaldırma yazısına bakılabilir. Kanunun güncel metni mevzuat.gov.tr’de 5651 sayılı Kanun sayfasından okunabilir.

7. Müstehcen İçerik İzlemek veya Bulundurmak Suç mu?

Müstehcenlik suçu, yetişkinlere ait müstehcen içeriğin kişinin kendi başına izlenmesini TCK 226’da sayılan fiiller arasında göstermez. Madde; vermeyi, göstermeyi, sergilemeyi, satmayı, reklamı, yayınlamayı, üretmeyi ve belirli ürünler için bulundurmayı sayar (TCK m.226). İzleme veya bulundurma şu üç durumda suç oluşturabilir:

• Çocuk içerikli ürün: Çocukların, temsili çocuk görüntülerinin veya çocuk gibi görünen kişilerin kullanıldığı ürünü bulundurmak iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.226/3).
• Şiddet, hayvan, ölü beden veya doğal olmayan yoldan cinsel davranış içeren ürün: Bu ürünleri bulundurmak bir yıldan dört yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.226/4).
• Çocuğun görebileceği ortam: İçeriği çocukların girebileceği veya görebileceği yerlerde göstermek ya da görülebilecek şekilde sergilemek altı aydan iki yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.226/1-b).

Müstehcenlik suçunda dördüncü fıkranın bulundurmayı da cezalandırdığı gözden kaçırılmamalıdır: bu ürünlerde suçun oluşması için içeriğin çocuk içermesi veya paylaşılması gerekmez (TCK m.226/4). Her durumda failin ürünün niteliğini bilerek ve isteyerek hareket etmesi aranır (TCK m.21/1).

8. Müstehcenlik Suçunda Bilimsel, Sanatsal ve Edebi Eser İstisnası

Müstehcenlik suçu hükümleri bilimsel eserler hakkında uygulanmaz. Sanatsal ve edebi değeri olan eserler hakkında da uygulanmaz; ancak bu istisna iki koşula bağlıdır: eser üçüncü fıkra kapsamında olmamalı, yani üretiminde çocuk kullanılmamalı ve eserin çocuklara ulaşması engellenmiş olmalıdır (TCK m.226/7).

Müstehcenlik suçundaki bu istisnanın sonucu şudur: bilimsel bir eser müstehcen içerik taşısa bile TCK 226 uygulanmaz. Sanatsal veya edebi değeri olan bir eser ise çocuklara ulaşması engellenmemişse ya da üretiminde çocuk kullanılmışsa istisnadan yararlanamaz. Eserin sanatsal, edebi veya bilimsel değeri tartışmalıysa bu değerlendirme de somut içerik üzerinden yapılır ve gerekirse bilirkişi görüşü alınır (CMK m.63/1).

9. Müstehcenlik Suçu ile Karıştırılan Suçlar

Müstehcenlik suçu, müstehcen ürünlerle ilgili fiilleri cezalandırır; kişinin kendi bedeniyle yaptığı davranış, bir kişinin özel görüntülerinin ifşası veya belirli bir kişiye yönelik cinsel amaçlı rahatsız etme başka maddelerde düzenlenir. Aşağıdaki tablo, sık karıştırılan suçları cezalandırdıkları fiil ve temel cezalarıyla ayırır.

Suç	Ceza­lan­dı­rı­lan fiil	Temel ceza
Müs­teh­cen­lik (TCK 226)	Müstehcen ürünü çocuğa verme, alenen gösterme, yayınlama, çocuk kullanarak üretme, belirli ürünleri bulundurma	6 ay – 10 yıl hapis ve adli para cezası (fıkraya göre)
Hayasızca hareketler (TCK 225)	Alenen cinsel ilişkide bulunma veya teşhircilik	6 ay – 1 yıl hapis
Özel hayatın gizliliğini ihlal, ifşa (TCK 134/2)	Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etme	2 – 5 yıl hapis
Cinsel taciz (TCK 105/1)	Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz etme (mağdurun şikâyeti üzerine)	3 ay – 2 yıl hapis veya adli para; çocuğa karşı 6 ay – 3 yıl hapis

Müstehcenlik suçu ile özel hayatın gizliliğini ihlal suçu arasındaki fark, özellikle bir kişinin rızası dışında cinsel içerikli görüntülerinin paylaşıldığı olaylarda sonucu değiştirir. TCK 134/2, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmeyi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırır ve verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanmasında da aynı cezayı öngörür (TCK m.134/2). Aynı paylaşım içeriğine göre TCK 226 kapsamına da girebilir; hangi hükmün uygulanacağı fiilin somut özelliklerine göre belirlenir. Teşhircilik için teşhircilik suçu (TCK 225), cinsel amaçlı rahatsız etme için cinsel taciz suçu (TCK 105) ve fuhşa teşvik ile aracılık için fuhuş suçu (TCK 227) yazılarına bakılabilir.

10. Müstehcenlik Suçunda Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

Müstehcenlik suçu şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma kapsamında yer almaz, asliye ceza mahkemesinde yargılanır ve dava zamanaşımı fıkraya göre sekiz ya da on beş yıldır.

10.1. Müstehcenlik Suçu Şikâyete Bağlı mı?

Müstehcenlik suçu şikâyete bağlı değildir. TCK 226, soruşturma ve kovuşturmayı mağdurun şikâyetine bağlayan bir ibare içermez; Cumhuriyet savcılığı suçu öğrendiğinde re’sen soruşturur. Bu nedenle şikâyetçinin şikâyetinden vazgeçmesi davayı tek başına düşürmez.

10.2. Müstehcenlik Suçunda Uzlaştırma Var mı?

Müstehcenlik suçunda kural olarak uzlaştırma yoktur. Uzlaştırma şikâyete bağlı suçlar ile CMK 253’te tek tek sayılan TCK suçları için öngörülür ve TCK 226 bu listede yer almaz (CMK m.253/1-a, b). Tek sınırlı ihtimal, fail suç tarihinde çocuksa ortaya çıkar: adli süreçteki çocuklar bakımından, mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlarda da uzlaştırma yoluna gidilir (CMK m.253/1-c). Bu koşul 226/1 ve 226/2 gibi üst sınırı üç yılı aşmayan fıkralarda, somut olayda gerçek kişi bir mağdur bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir.

10.3. Müstehcenlik Suçunda Görevli Mahkeme

Müstehcenlik suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemesi, kanunda sayılan belirli suçlar ile on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar; TCK 226’daki hiçbir fıkranın üst sınırı on yılı aşmaz ve suç bu listede yer almaz (5235 sayılı Kanun m.12). Ağır cezanın görevi dışında kalan davalara asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11). Fail suç tarihinde çocuksa çocuklara özgü kovuşturma hükümleri saklıdır (5235 sayılı Kanun m.12).

10.4. Müstehcenlik Suçunda Zamanaşımı

Müstehcenlik suçunda dava zamanaşımı, fıkradaki cezanın üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66/4). Üst sınırı beş yılı aşmayan fıkralarda (226/1, 226/2, 226/3 ikinci cümle ve 226/4) süre sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Üst sınırı on yıl olan 226/3 birinci cümle ve 226/5’te süre on beş yıldır (TCK m.66/1-d). Fail suç tarihinde on iki ile on beş yaş arasındaysa bu sürelerin yarısı, on beş ile on sekiz yaş arasındaysa üçte ikisi uygulanır (TCK m.66/2). Ayrıntı için dava zamanaşımı (TCK 66) yazısına bakılabilir.

11. Müstehcenlik Suçu Paraya Çevrilir mi? Erteleme ve HAGB

Müstehcenlik suçunda hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha azsa kısa süreli hapis cezasıdır ve mahkeme bunu adli para cezasına ya da kanunda sayılan diğer seçenek yaptırımlara çevirebilir (TCK m.49/2, m.50/1-a). Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, otuz gün veya daha az süreli hapis cezası ile fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış ya da altmış beş yaşını bitirmiş kişinin bir yıl veya daha az süreli hapis cezası ise seçenek yaptırımlardan birine çevrilir (TCK m.50/3). TCK 226 hapis ile adli para cezasını birlikte öngördüğü için, seçimlik cezalarda çevirmeyi yasaklayan kural burada uygulanmaz (TCK m.50/2).

Müstehcenlik suçunda iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir; bu sınır fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler için üç yıldır. Erteleme için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve yargılama sürecindeki pişmanlığı nedeniyle tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir (TCK m.51/1). Ayrıntı için hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51) yazısına bakılabilir.

Müstehcenlik suçunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verebilir (CMK m.231/5). Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve varsa zararın tamamen giderilmesi gerekir (CMK m.231/6). HAGB verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez; sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/7-8). Ayrıntı için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazısına bakılabilir.

Bu üç yolda sınır, kanundaki ceza aralığına değil mahkemenin hükmettiği cezaya bakar (TCK m.49/2, m.51/1, CMK m.231/5). Alt sınırı iki yıl ve üzerinde olan 226/3 ve 226/5 mahkûmiyetlerinde erteleme ve HAGB ancak hükmedilen ceza iki yılı aşmazsa gündeme gelir.

12. Müstehcenlik Suçundan Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Müstehcenlik suçundan süreli hapis cezasına mahkûm olan kişi, cezasının yarısını infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m.107/1-2). Kanun bazı suçlar için bu oranı üçte iki olarak belirler; TCK 226 bu listede sayılmaz (5275 sayılı Kanun m.107/2). Koşullu salıverilmenin genel işleyişi için koşullu salıverilme nedir yazısına bakılabilir.

Müstehcenlik suçundan kasten işlenmiş bir suç nedeniyle hapis cezasına mahkûm olan kişi, bu mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kamu görevinin üstlenilmesi gibi haklardan yoksun bırakılır ve bu hakları hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar kullanamaz (TCK m.53/1-a, m.53/2). Hak yoksunluğunun kapsamı için TCK 53 hak yoksunluğu yazısına bakılabilir.

Müstehcenlik suçunda birden fazla paylaşım veya dosya söz konusuysa zincirleme suç hükmü de gündeme gelebilir. Bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı suç birden fazla işlenirse bir ceza verilir ve bu ceza dörtte birden dörtte üçüne kadar artırılır; kanun bu kuralın mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da uygulanacağını açıkça söyler (TCK m.43/1). Birden fazla fiilin tek suç işleme kararına bağlı olup olmadığı somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

13. Müstehcenlik Suçunda Beraat Hangi Hâllerde Verilir?

Müstehcenlik suçunda beraat kararı, CMK’da sayılan beraat hâllerinden biri gerçekleştiğinde verilir: yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması, suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması, sanığın kast veya taksirinin bulunmaması, bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması veya suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması (CMK m.223/2). Müstehcenlik suçlamalarında bu hâller şöyle somutlaşır:

• İçeriğin suç tanımına girmemesi: İçerik müstehcen sayılmıyorsa ya da fiil TCK 226’da sayılan hareketlerden biri değilse suç tanımı gerçekleşmez (CMK m.223/2-a). Bilimsel eser ile koşulları taşıyan sanatsal ve edebi eser de bu kapsamdadır (TCK m.226/7).
• Kastın bulunmaması: Müstehcenlik suçu kasten işlenir; sanığın ürünün niteliğini bilmediği ya da bulundurmayı istemediği anlaşılırsa kast unsuru gerçekleşmez (TCK m.21/1, CMK m.223/2-c).
• Fiilin sanığa ait olduğunun sabit olmaması: Paylaşımın veya dosyanın sanık tarafından yapıldığı ya da bulundurulduğu kesin olarak ispatlanamazsa beraat kararı verilir (CMK m.223/2-e).
• Delilin hukuka uygun elde edilmemesi: Yüklenen suç ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebilir (CMK m.217/2). Cihaz incelemesi gibi özel veya teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişi görüşü alınabilir (CMK m.63/1).

Beraat kararının türleri ve sonuçları için beraat ne demek, bilirkişi raporuna karşı yollar için bilirkişi raporuna itiraz yazısına bakılabilir. Müstehcenlik suçlamasında beraat verilirse, suç nedeniyle verilmiş içerik çıkarma veya erişim engeli kararı da kendiliğinden hükümsüz kalır (5651 sayılı Kanun m.8/8).

14. Müstehcenlik Suçlamasında İzlenecek Adımlar

Müstehcenlik suçlamasıyla karşılaşan kişi için ilk iş, yüklenen fiilin TCK 226’nın hangi fıkrasına dayandırıldığını öğrenmektir; ceza aralığı, görevli mahkeme ve paraya çevirme ihtimali buna göre değişir. Aşağıdaki sıra, soruşturma evresinde yapılabilecek işlemleri kanundaki dayanaklarıyla gösterir:

1. Suçlamanın fıkrasını belirleyin. Çocuğa gösterme (226/1), yayınlama (226/2), çocuk içerikli üretim veya bulundurma (226/3) ve dördüncü fıkra ürünleri (226/4) farklı ceza aralıklarına bağlıdır (TCK m.226).
2. İçeriğin istisna kapsamında olup olmadığını inceleyin. Bilimsel eser ile çocuğa ulaşması engellenmiş sanatsal ve edebi eser, üçüncü fıkra dışında kalıyorsa TCK 226 uygulanmaz (TCK m.226/7).
3. Kast ve fiilin kime ait olduğunu ortaya koyun. Dosyanın kim tarafından, hangi tarihte ve hangi cihaza kaydedildiği teknik bir sorudur ve bilirkişi incelemesine konu olabilir (TCK m.21/1, CMK m.63/1).
4. Delillerin elde ediliş biçimini kontrol edin. Hukuka aykırı elde edilen delille suç ispat edilemez (CMK m.217/2).
5. Erişim engeli kararına karşı süreyi kaçırmayın. Koruma tedbiri olarak verilen içerik çıkarma veya erişim engeli kararına CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir (5651 sayılı Kanun m.8/2).

TCK 226’nın tam metni mevzuat.gov.tr’de Türk Ceza Kanunu sayfasından okunabilir. Çocuk içerikli fıkralarda ceza aralığı beş ila on yıla çıktığından, suçlamanın ilk aşamada doğru fıkraya göre değerlendirilmesi için bir avukattan destek alınabilir.