Mükerrer Ne Demek? Tekerrür, Mükerrirlik ve İnfaz Rejimi

Tekerrür, önceden işlenen bir suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenmesidir ve bunun için önceki cezanın çekilmiş olması gerekmez (Türk Ceza Kanunu m.58/1). Tekerrür hükümleri uygulanan kişiye kanun mükerrir der; günlük dilde aranan “mükerrer” sözcüğü bu kişiyi anlatmak için kullanılır. Tekerrür ceza miktarını artırmaz, cezanın nasıl çektirileceğini değiştirir: koşullu salıverilme oranı yükselir ve infazdan sonra denetimli serbestlik uygulanır (TCK m.58/6).

Bu yazı, adli sicilinde önceki bir mahkûmiyet bulunan ve yeni bir ceza yargılamasında ya da infaz aşamasında tekerrürün kendisine uygulanıp uygulanmayacağını öğrenmek isteyen kişi ile yakınları için hazırlanmıştır.

1. Tekerrür: Öne Çıkanlar

• Tekerrür için önceki hükmün kesinleşmesi yeter; cezanın infaz edilmiş olması gerekmez (TCK m.58/1).
• Tekerrür süresi infaz tarihinden başlar: beş yıldan fazla hapiste beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ile adlî para cezasında üç yıl (TCK m.58/2).
• Adlî para cezası kural olarak tekerrüre esastır; istinaf yolu kapalı adlî para cezası hükümleri esas alınmaz (CMK m.272/3).
• Birinci defa mükerrir, süreli hapis cezasının üçte ikisini kurumda iyi hâlli geçirince koşullu salıverilebilir (Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.108/1-d; aşağıda İnfaz Kanunu).
• İkinci defa tekerrürde oran 4 Haziran 2025’ten beri dörtte üçtür; bu tarihten önce hükümlü koşullu salıverilmiyordu (7550 sayılı Kanun m.14).
• Mükerrir hakkında infazdan sonra en az bir yıl, uzatmayla en fazla beş yıl denetim süresi belirlenir (İnfaz Kanunu m.108/4, m.108/6).

2. Tekerrür Ne Demek?

Tekerrür, önceki bir suçtan verilen mahkûmiyet hükmü kesinleştikten sonra aynı kişinin yeniden suç işlemesidir ve ikinci suç bakımından “tekerrür hükümleri” uygulanır (TCK m.58/1). Yalnız ikinci kez suç işlemek kişiyi mükerrir yapmaz; ikinci suçun, önceki hüküm kesinleştikten sonra işlenmiş olması gerekir (TCK m.58/1). Sözlük anlamı tekrarlanmadır. Ceza hukukunda bu tekrarın hukuki sonuç doğurması için iki olayın sırası önemlidir: önce önceki hüküm kesinleşir, sonra yeni suç işlenir.

Tekerrür hükümleri uygulanan kişi mükerrir olarak anılır (TCK m.58/6). Tekerrür ceza miktarını artıran bir hüküm taşımaz. TCK m.58’in saydığı sonuçlar üç tanedir: seçimlik cezalı suçta hapis cezasına hükmedilmesi, cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesi ve infazdan sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanması (TCK m.58/3, m.58/6). Bu sonuçların ayrıntısı aşağıdaki bölümlerdedir.

3. Mükerrer Ne Demek? Tekerrür, Mükerrer ve Mükerrir Farkı

Mükerrer, günlük dilde “tekrarlanmış, ikinci kez yapılmış” anlamına gelir; ceza hukukunda önceki mahkûmiyeti kesinleştikten sonra yeniden suç işleyen kişi için kanunun kullandığı sözcük ise mükerrirdir. TCK m.58’in altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkralarında geçen kelime “mükerrir” ve “mükerrirlere”dir; madde metninde “mükerrer” hiç geçmez. Mahkûmiyet kararlarında görülen ibare de “mükerrirlere özgü infaz rejimi”dir (TCK m.58/7).

Hukuk metinlerinde “mükerrer” bir kişiyi değil, çoğunlukla bir numarayı veya yayımı niteler. Bir kanuna sonradan eklenen maddeye numaralar kaymasın diye “mükerrer madde” denir. Resmî Gazete’nin aynı gün yayımlanan ek sayısı da “mükerrer sayı” olarak anılır: tekerrürle ilgili son değişikliği yapan 7550 sayılı Kanun, 4 Haziran 2025 tarihli ve 32920 sayılı Resmî Gazete’nin 1. mükerreri ile yayımlanmıştır.

Aranan kavram çoğu zaman şu üç terimden biridir:

• Tekerrür: önceki hüküm kesinleştikten sonra yeniden suç işlenmesi; kurumun adıdır (TCK m.58/1).
• Mükerrir: hakkında tekerrür hükümleri uygulanan kişi; kişinin sıfatıdır (TCK m.58/6).
• Mükerrirlere özgü infaz rejimi: mükerririn cezasının çektirilme biçimi; koşullu salıverilme oranını ve infaz sonrası denetimi belirler (İnfaz Kanunu m.108).

“Mükerrer suç” ifadesi de günlük dilde tekerrür hâlinde işlenen suç için kullanılır; kanunun kullandığı ad “tekerrür hâlinde işlenen suç”tur (İnfaz Kanunu m.108/1).

4. Tekerrürün Şartları

Tekerrür hükümlerinin uygulanması için önceki kesinleşmiş bir mahkûmiyetin bulunması, yeni suçun bu kesinleşmeden sonra işlenmesi ve kanunun saydığı istisnalardan birine girilmemesi gerekir (TCK m.58). Madde metni birlikte okunduğunda şartlar şunlardır:

1. Önceki bir mahkûmiyet hükmü bulunmalıdır. Tekerrürün dayanağı “önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm”dür (TCK m.58/1).
2. Bu hüküm kesinleşmiş olmalıdır. Kesinleşmemiş hüküm tekerrür doğurmaz (TCK m.58/1).
3. Yeni suç, önceki hükmün kesinleşmesinden sonra işlenmiş olmalıdır. Önceki hüküm yeni suçtan sonra kesinleşmişse bu sıra kurulmamıştır (TCK m.58/1).
4. Tekerrür süresi dolmamış olmalıdır. Beş yıl veya üç yıllık süre infaz tarihinden itibaren işler (TCK m.58/2).
5. Suçlar aynı türden olmalıdır. Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür uygulanmaz (TCK m.58/4).
6. Önceki suç, fail on sekiz yaşını doldurduktan sonra işlenmiş olmalıdır (TCK m.58/5).
7. Önceki hüküm kural olarak Türk mahkemesinden verilmiş olmalıdır. Yabancı mahkeme hükümleri, kanunun saydığı suçlar dışında tekerrüre esas olmaz (TCK m.58/4).

4.1. Tekerrür İçin Cezanın İnfaz Edilmiş Olması Gerekmez

Tekerrür için önceki cezanın çekilmiş olması şart değildir; kanun, hüküm kesinleştikten sonra yeni suç işlenmesini yeterli sayar ve “Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.” der (TCK m.58/1). “Cezamı henüz çekmedim, o hâlde mükerrir sayılmam” düşüncesi bu lafızla bağdaşmaz.

İnfazın rolü başka bir yerdedir: tekerrürün sona ermesini sağlayan beş ve üç yıllık süreler infaz tarihinden başlar (TCK m.58/2). Önceki ceza infaz edilmemişse bu süreler işlemeye başlamamıştır. Kanun böylece tekerrürün doğmasını kesinleşmeye, sona ermesini infaza bağlar.

4.2. Tekerrür Süresi: Tekerrür Kaç Yıl Sonra Düşer?

Tekerrür süresi, önceki cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıldan fazla hapiste beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adlî para cezasında üç yıldır; bu süre geçtikten sonra işlenen suçlar için tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK m.58/2). Süre, önceki hükmün kesinleştiği günden değil, cezanın infaz edildiği tarihten başlar.

Önceki mahkûmiyet	Tekerrür süresi	Başlangıç
Beş yıldan fazla hapis cezası	Beş yıl	Cezanın infaz edildiği tarih (TCK m.58/2-a)
Beş yıl veya daha az hapis cezası	Üç yıl	Cezanın infaz edildiği tarih (TCK m.58/2-b)
Adlî para cezası	Üç yıl	Cezanın infaz edildiği tarih (TCK m.58/2-b)

Yeni suç bu sürenin içinde işlenmişse tekerrür hükümleri uygulanır; süre dolduktan sonra işlenmişse uygulanmaz. Hesapta esas alınan iki tarih, önceki cezanın infaz tarihi ile yeni suçun işlendiği tarihtir.

5. Tekerrüre Esas Sabıka Kaydı Ne Demek?

Tekerrüre esas sabıka kaydı, yeni suç bakımından tekerrür hükümlerinin uygulanmasına dayanak olabilecek önceki kesinleşmiş mahkûmiyettir; adli sicil veya arşiv kaydında görünen her mahkûmiyet bu niteliği taşımaz. Kaydın tekerrüre esas olup olmadığı, yukarıdaki şartlara göre ayrı ayrı belirlenir: kesinleşme tarihi yeni suçtan önce mi, tekerrür süresi dolmuş mu, suç kasıtlı mı taksirli mi, fail o tarihte on sekiz yaşını doldurmuş mu (TCK m.58/1-5).

Tekerrür süresinin ölçüsü TCK m.58/2’deki infaz tarihidir; kaydın adli sicilden arşive alınması bu ölçüyü değiştirmez. Cezanın infazının tamamlanmasıyla adli sicildeki bilgi arşiv kaydına alınır (Adli Sicil Kanunu m.9/1-a). Mahkeme, hâkim ve Cumhuriyet başsavcılığı bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında hem adli sicil hem de arşiv kayıtlarında doğrudan sorgulama yapabilir (Adli Sicil Kanunu m.13/1-a). Kaydın arşivden tamamen silinme süreleri ayrı bir konudur ve adli sicil kaydının silinmesi yazısında anlatılmıştır.

Kişi kendi adli sicil ve arşiv kaydını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabilir (Adli Sicil Kanunu m.13/2). Bu sorgu e-Devlet üzerindeki Adli Sicil Kaydı Sorgulama hizmetinden yapılır.

6. Tekerrüre Esas Alınmayan Kararlar

Tekerrüre esas alınmayan kararlar, kanunun açıkça dışarıda bıraktığı hükümler ile tekerrürün şartlarını taşımayan kayıtlardır. Başlıcaları şunlardır:

• Kesinleşmemiş hükümler ve yeni suçtan sonra kesinleşen hükümler (TCK m.58/1).
• Tekerrür süresi dolmuş mahkûmiyetler (TCK m.58/2).
• Taksirli suç ile kasıtlı suç arasında ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında (TCK m.58/4).
• Yabancı ülke mahkemesi hükümleri, kanunun saydığı suçlar hariç (TCK m.58/4).
• On sekiz yaşından önce işlenen suçlar (TCK m.58/5).
• İstinaf yolu kapalı adlî para cezası hükümleri (CMK m.272/3).
• Açıklanması geri bırakılan hükümler (HAGB), açıklanmadıkça (CMK m.231/5).

6.1. Tekerrür ve HAGB Kararı

Tekerrür ile HAGB ilişkisinde kural şudur: hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m.231/5). Tekerrür ise kesinleşmiş bir hükmün sonucudur (TCK m.58/1). Bu nedenle açıklanması geri bırakılan hüküm, açıklanmadığı sürece tekerrür doğurmaz.

HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/8). Denetim süresi kasten yeni suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10). Denetim süresinde kasten yeni suç işlenir veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar (CMK m.231/11). CMK m.231’in beşinci ila on dördüncü fıkraları 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmış ve yeni metin 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir (7589 sayılı Kanun m.15, m.26/1-c); ayrıntı HAGB nedir yazısındadır.

6.2. Tekerrür ve Adli Para Cezası

Adli para cezası kural olarak tekerrüre esas olur: kanun, beş yıl veya daha az süreli hapis ile adlî para cezasına mahkûmiyeti aynı bende koyar ve üç yıllık tekerrür süresine bağlar (TCK m.58/2-b). “Tekerrür yalnız hapis cezasında uygulanır, adli para cezası tekerrüre esas alınmaz” şeklindeki genelleme bu lafızla bağdaşmaz.

İstisna, miktarı nedeniyle istinaf yolu kapalı olan adlî para cezası hükümleridir. CMK m.272/3-a, hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç olmak üzere belirli bir tutara kadar olan adlî para cezasına mahkûmiyet hükümlerine karşı istinaf yolunu kapatır ve fıkranın son cümlesi bu şekilde verilen hükümlerin tekerrüre esas olmayacağını söyler (CMK m.272/3). Hapis cezasından çevrilen adlî para cezası bu istisnaya girmez. Adlî para cezasının türleri ve hesaplanması adli para cezası nedir yazısında ayrıca ele alınmıştır.

6.3. Tekerrür ve Ertelenmiş Ceza

Ertelenmiş ceza bir mahkûmiyettir ve kanun, denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi hâlli olarak geçirildiğinde cezanın infaz edilmiş sayılacağını söyler (TCK m.51/8). TCK m.58/2’deki beş ve üç yıllık tekerrür süreleri de cezanın infaz edildiği tarihe bağlıdır. Ertelenen cezada tekerrür süresinin başlangıcı bu nedenle iki hükmün birlikte değerlendirilmesini gerektirir: süre, cezanın infaz edilmiş sayıldığı ana bağlanır. Denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine infaz hâkimliğince karar verilir (TCK m.51/7).

Erteleme için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması gerekir (TCK m.51/1-a). Önceki mahkûmiyet kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezası ise, aynı kişinin yeni cezası bu şart nedeniyle ertelenemez. Erteleme kurumunun diğer şartları TCK 51 hapis cezasının ertelenmesi yazısındadır.

6.4. Tekerrür ve Taksirli Suçlar

Taksirli bir suçtan mahkûmiyet, kasıtlı bir suç bakımından tekerrüre esas alınamaz; tersi de geçerlidir (TCK m.58/4). Trafik kazasına bağlı taksirle yaralama gibi bir mahkûmiyet, sonradan işlenen kasıtlı bir suçta mükerrirlik doğurmaz. Aynı yasak sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında da uygulanır. Kasıt ile taksir ayrımı taksir ne demek yazısında açıklanmıştır.

6.5. Tekerrür ve Yabancı Mahkeme Kararları

Yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler kural olarak tekerrüre esas olmaz. Kanun bu kuralın dışında tuttuğu suçları sayar: kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik (TCK m.58/4). Bu suçlardan yabancı mahkemede verilen mahkûmiyet, diğer şartlar varsa Türkiye’de işlenen yeni suç bakımından tekerrüre esas alınabilir.

6.6. Tekerrür ve On Sekiz Yaşından Önce İşlenen Suçlar

Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK m.58/5). Belirleyici olan, önceki suçun işlendiği tarihteki yaştır; mahkûmiyetin kesinleştiği veya yeni suçun işlendiği tarihteki yaş değildir.

7. Tekerrürün Sonucu: Seçimlik Cezada Hapis Zorunludur

Tekerrür hâlinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesi hapis cezası ile adlî para cezasını seçimlik olarak öngörmüşse hâkim hapis cezasına hükmeder (TCK m.58/3). Hâkimin iki yaptırım arasında seçim yapma imkânı mükerrir sanık bakımından ortadan kalkar. Bu sonuç ceza miktarını artırmaz; yaptırımın türünü belirler.

Hükmedilen hapis cezasının kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilip çevrilemeyeceği ayrı bir sorudur ve TCK m.50’nin şartlarına göre değerlendirilir.

8. Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi Nedir?

Mükerrirlere özgü infaz rejimi, tekerrür hâlinde işlenen suçtan mahkûm olan hükümlünün koşullu salıverilebilmesi için kurumda geçirmesi gereken sürenin uzatılması ve infazdan sonra denetim süresi uygulanmasıdır (İnfaz Kanunu m.108; TCK m.58/6). Mahkûmiyet kararında bu rejimin ve infaz sonrası denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağı belirtilir (TCK m.58/7).

Tekerrür hâlinde işlenen suçtan mahkûm olan kişi, aşağıdaki süreleri infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabilir (İnfaz Kanunu m.108/1):

Ceza	Normal koşullu salıverilme	Birinci defa tekerrür
Ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet hapis	Otuz yıl (m.107/2)	Otuz dokuz yıl (m.108/1-a)
Müebbet hapis	Yirmi dört yıl (m.107/2)	Otuz üç yıl (m.108/1-b)
Süreli hapis	Cezanın yarısı (m.107/2)	Cezanın üçte ikisi (m.108/1-d)
Birden fazla süreli hapis cezası	En fazla yirmi sekiz yıl (m.107/3-e)	En fazla otuz iki yıl (m.108/1-c)

Koşullu salıverilme oranı zaten üçte ikiden fazla olan suçlarda o oran uygulanır; tekerrür oranı düşürmez (İnfaz Kanunu m.108/1). Tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz (m.108/2). Tekerrür dolayısıyla belirlenen denetim süresinde koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır (m.108/5). Koşullu salıverilmenin genel kuralları koşullu salıverme nedir yazısındadır.

8.1. Mükerrir Ne Kadar Yatar?

Birinci defa mükerrir, süreli hapis cezasının üçte ikisini infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirdiğinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir; mükerrir olmayan hükümlüde bu oran cezanın yarısıdır (İnfaz Kanunu m.108/1-d, m.107/2). İkinci defa tekerrürde süreli hapis cezaları bakımından oran dörtte üçtür (m.108/3). Oranı üçte ikiden fazla olan suçlarda o oran korunur (m.108/1).

Kişinin fiilen ne kadar süre kurumda kalacağı yalnız bu orana bağlı değildir. Suç tarihi, suç türü, mahsup, açık kuruma ayrılma ve infaz içi denetimli serbestlik de hesaba girer. Somut bir cezanın koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihleri infaz yatar hesaplama aracıyla tekerrür durumu seçilerek hesaplanabilir; tutuklulukta geçen sürenin düşülmesi mahsup yazısında, hesaplanan tarihlerin resmî belgesi ise müddetname yazısında anlatılmıştır.

8.2. ”Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimine Göre Çektirilmesine” Ne Demek?

Mahkûmiyet kararındaki “cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine” ibaresi, sanığın mükerrir sayıldığını ve cezasının İnfaz Kanunu m.108’deki oranlarla infaz edileceğini gösterir. Kanun, mahkûmiyet kararında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağının belirtilmesini emreder (TCK m.58/7). Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı da hükümde ayrıca belirtilir (İnfaz Kanunu m.108/3).

Bu ibare cezanın süresini değiştirmez. Karardaki hapis cezası aynı kalır; değişen, koşullu salıverilme için kurumda geçirilecek oran ve infazdan sonra uygulanacak denetim süresidir. Mükerrirlerin cezasının infazı ile denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması kanunda gösterilen şekilde yapılır (TCK m.58/8).

9. İkinci Defa Tekerrür (4/4 Mükerrer, Çift Mükerrir) Ne Demek?

İkinci defa tekerrür, hakkında tekerrür hükümleri uygulanmış bir kişinin yeniden tekerrür şartları içinde suç işlemesi ve bu durumun hükümde belirtilmesidir (İnfaz Kanunu m.108/3). “4/4 mükerrer” veya “çift mükerrir” ifadeleri kanunda geçmez; uygulamada, cezasının tamamını kurumda çekmesi gereken ikinci defa mükerrir hükümlü için kullanılırdı. Bu kullanımın kaynağı İnfaz Kanunu m.108/3’ün eski lafzıdır.

4 Haziran 2025 tarihinden önce İnfaz Kanunu m.108/3, ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda “hükümlü koşullu salıverilmez” diyordu. 7550 sayılı Kanun bu ibareyi “birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır” şeklinde değiştirdi ve fıkraya süreli hapis cezaları bakımından oranın dörtte üç olarak uygulanacağını söyleyen cümleyi ekledi (7550 sayılı Kanun m.14). Kanun yayımı tarihinde, 4 Haziran 2025’te yürürlüğe girdi (7550 sayılı Kanun m.21).

Konu	4 Haziran 2025 öncesi	4 Haziran 2025’ten beri
İkinci defa mükerrir koşullu salıverilir mi?	Hayır, “hükümlü koşullu salı­ve­ril­mez”	Evet, m.108/1’deki süreler uygulanır
Süreli hapiste oran	Yok	Dörtte üç (m.108/3)
Eklenecek miktarın üst sınırı (m.108/2)	İkinci defa tekerrür için istisna yazılı değildi	İkinci defa tekerrürde uygulanmaz

Değişikliğin bir yönü hükümlü lehine, bir yönü aleyhinedir. Koşullu salıverilme yolu açılmıştır; buna karşılık tekerrür nedeniyle eklenecek miktarın tekerrüre esas cezanın en ağırını geçemeyeceği kuralı, 7550 sayılı Kanunla eklenen cümle gereğince ikinci defa tekerrürde uygulanmaz (İnfaz Kanunu m.108/2).

9.1. İkinci Defa Tekerrürde Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

İkinci defa tekerrürde uygulanacak kanun, suç tarihinde yürürlükte olan kanun ile sonraki kanunun karşılaştırılmasıyla belirlenir. İnfaz rejimine ilişkin hükümler kural olarak derhal uygulanır; ancak kanun, hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili hükümleri bu kuralın dışında tutar (TCK m.7/3). Bu hükümlerde suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonraki kanun farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2).

4 Haziran 2025’ten önce işlenen suçlarda eski ve yeni m.108 hükümleri, somut dosyadaki ceza ve süre hesabıyla birlikte karşılaştırılır. Yeni hüküm koşullu salıverilme yolunu açar; buna karşılık m.108/2’deki üst sınırın ikinci defa tekerrürde uygulanmaması bazı hesaplarda aleyhe sonuç doğurabilir. Hangisinin lehe olduğu, iki hükme göre ayrı ayrı yapılan hesapların sonucuna bağlıdır.

9.2. Mükerrirler Açık Cezaevine Geçebilir mi?

Haklarında ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlüler kapalı kurumdan açık ceza infaz kurumuna ayrılamaz (Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.8/1-b). Yönetmelik bu yasağı ikinci defa tekerrür için koymuştur; birinci defa mükerrir hükümlü bu bentte sayılmaz ve açık kuruma ayrılması yönetmelikteki genel şartlara göre değerlendirilir.

Açık kuruma ayrılamamanın infaz içi denetimli serbestliğe de etkisi vardır. Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan hükümlünün cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazı, kural olarak açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan iyi hâlli hükümlüler için öngörülmüştür (İnfaz Kanunu m.105/A-1). Açık kuruma ayrılma şartları ve istisnaları açık cezaevi nedir yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

10. Tekerrürde İnfazdan Sonra Denetimli Serbestlik

Tekerrürde infazdan sonra denetimli serbestlik, mükerrir hakkında cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlayan ve en az bir yıl süren denetim dönemidir (TCK m.58/6; İnfaz Kanunu m.108/4). Bu tedbir, koşullu salıverilme tarihinden önce uygulanabilen infaz içi denetimli serbestlikten (İnfaz Kanunu m.105/A) ayrıdır ve cezanın infazı tamamlandıktan sonra ayrıca uygulanır.

• Süreyi kim belirler: infaz hâkimi, cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak ve bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirler (İnfaz Kanunu m.108/4).
• Uzatma: infaz hâkimi denetim süresinin uzatılmasına karar verebilir; süre en fazla beş yıla kadar uzatılabilir (m.108/6).
• Denetim süresindeki kurallar: tekerrür dolayısıyla belirlenen denetim süresinde koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır (m.108/5).
• Yükümlülüğe aykırılık: infazdan sonra devam eden denetim süresinde yükümlülüklere ve yasaklara aykırı davranan mükerrir, infaz hâkimi kararıyla disiplin hapsine tabi tutulur; disiplin hapsinin süresi on beş günden az ve üç aydan fazla olamaz (m.108/7).

“Mükerrirlere özgü denetimli serbestlik süresiz midir” sorusunun cevabı hayırdır: TCK m.58/6 süreyi kendisi yazmaz, kanunda gösterilen şekle bırakır (TCK m.58/8). Süre İnfaz Kanunu m.108/4 ve m.108/6’ya göre en az bir yıldır ve uzatmayla en fazla beş yıla ulaşabilir. İnfaz içi denetimli serbestlik ise ayrı bir kurumdur ve denetimli serbestlik nedir yazısında anlatılmıştır.

11. Tekerrür ve Özel Tehlikeli Suçlular (TCK 58/9)

Tekerrür ve özel tehlikeli suçlular TCK m.58’in başlığında birlikte düzenlenir. Mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanmasına hükmedilir (TCK m.58/9). Bu sonuç, kişinin TCK m.6’daki tanımlardan birine girmesine bağlıdır.

• İtiyadi suçlu: kasıtlı bir suçun temel şeklini ya da daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekillerini bir yıl içinde ve farklı zamanlarda ikiden fazla işleyen kişidir (TCK m.6/1-h).
• Suçu meslek edinen kişi: kısmen de olsa geçimini suçtan elde ettiği kazançla sağlamaya alışmış kişidir (TCK m.6/1-i).
• Örgüt mensubu suçlu: bir suç örgütünü kuran, yöneten, örgüte katılan veya örgüt adına diğerleriyle birlikte veya tek başına suç işleyen kişidir (TCK m.6/1-j).

Örgüt suçlarının kendisi suç örgütü kurma ve örgüt üyeliği yazısında ele alınmıştır.

12. Tekerrür Oran ve Süre Tablosu

Konu	Kural	Dayanak
Önceki cezanın infazı	Gerekmez; kesinleşme yeter	TCK m.58/1
Tekerrür süresi (beş yıldan fazla hapis)	İnfazdan itibaren beş yıl	TCK m.58/2-a
Tekerrür süresi (beş yıl veya daha az hapis, adlî para cezası)	İnfazdan itibaren üç yıl	TCK m.58/2-b
Seçimlik cezalı suç	Hapis cezasına hükmolunur	TCK m.58/3
İstinafa kapalı adlî para cezası hükmü	Tekerrüre esas olmaz	CMK m.272/3
Birinci defa tekerrür (süreli hapis)	Üçte iki	İnfaz Kanunu m.108/1-d
İkinci defa tekerrür (süreli hapis)	Dörtte üç (4 Haziran 2025’ten beri)	İnfaz Kanunu m.108/3
İkinci defa mükerririn açık kuruma ayrılması	Ayrılamaz	Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.8/1-b
İnfazdan sonra denetim süresi	En az bir yıl, uzatmayla en fazla beş yıl	İnfaz Kanunu m.108/4, m.108/6
Denetim süresinde yükümlülük ihlali	On beş gün ile üç ay arası disiplin hapsi	İnfaz Kanunu m.108/7

İlgili yazılar: Koşullu Salıverme (Şartlı Tahliye) Nedir? · HAGB Nedir? · Sanık Ne Demek?