Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi: Süre, Merci ve Örnekler

Tutukluluğa itiraz dilekçesi, tutuklama kararına ya da tutukluluğun devamı kararına karşı, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren sulh ceza hâkimliğine veya mahkemeye verilen dilekçedir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.101/5, m.104/2, m.268/1). Tutukluluğa itiraz dilekçesini inceleyen merci, kararın hangi evrede ve kim tarafından verildiğine göre değişir: soruşturmada sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararına itirazı asliye ceza mahkemesi hâkimi, kovuşturmada asliye ceza mahkemesinin kararına itirazı ağır ceza mahkemesi inceler (m.268/3). İtiraz süresi daha önce yedi gündü; iki haftalık süre 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır (CMK geçici m.6/1-c). Bu yazı, kendisi, eşi veya yakını soruşturma ya da kovuşturma evresinde tutuklanmış ve karara hangi süre içinde, nereye ve hangi dilekçeyle itiraz edileceğini öğrenmek isteyen kişi için hazırlanmıştır.

1. Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi: Öne Çıkanlar

• Tutukluluğa itiraz süresi, kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır (CMK m.268/1).
• Tutukluluğa itiraz süresi 1 Haziran 2024’ten önce verilen kararlarda yedi gündür; iki haftalık süre bu tarih ve sonrasında verilen kararlara uygulanır (CMK geçici m.6/1-c).
• Tutukluluğa itiraz dilekçesi, itirazı inceleyecek merciye değil, kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye verilir (CMK m.268/1).
• Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararına itirazı yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler (CMK m.268/3-b).
• Tutukluluğun devamı kararına ve tahliye isteminin reddine de itiraz edilebilir (CMK m.104/2).
• Tutukluluğa itiraz, tutuklu kişiyi kendiliğinden serbest bırakmaz (CMK m.269/1).
• İtiraz süresi geçmiş olsa bile tutuklu kişi her aşamada salıverilmesini isteyebilir (CMK m.104/1).

2. Tutukluluğa İtiraz Hangi Kararlara Karşı Yapılır?

Tutukluluğa itiraz üç karara karşı yapılır: tutuklama kararı, tutukluluğun devamı kararı ve tahliye isteminin reddi (CMK m.101/5, m.104/2). Gündelik dilde tutukluluğa itiraz, tutuklu kişinin serbest bırakılması için yapılan her başvuruyu anlatır; kanun ise bu üç kararı ayrı ayrı düzenler. Hangi karara itiraz edildiği, dilekçenin konusunu ve açıklamalarını belirler.

• Tutuklama kararı: Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde sanığın tutuklanmasına savcının istemi üzerine veya re’sen mahkeme karar verir (CMK m.101/1). Bu karara itiraz edilebilir (m.101/5). Tutuklamanın şartları tutuklama nedir yazısında ayrıca anlatılmıştır.
• Tutukluluğun devamı kararı: Şüpheli veya sanığın tutukluluk hâlinin devamına hâkim veya mahkemece karar verilir ve bu karara itiraz edilebilir (CMK m.104/2). Soruşturmada bu karar en geç otuzar günlük sürelerle yapılan incelemede (m.108/1), kovuşturmada her oturumda ya da gerektiğinde oturumlar arasında verilir (m.108/3).
• Tahliye isteminin reddi: Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir (CMK m.104/1). Salıverilme istemi reddedilirse bu karara da itiraz edilebilir (m.104/2).

Tutuklamaya, tutuklamanın devamına ve tahliye isteminin reddine ilişkin kararların üçünde de kanun aynı gerekçe unsurlarını arar (CMK m.101/2). Bu nedenle üç karara karşı yazılan dilekçenin iskeleti aynıdır; değişen, itiraz edilen kararın tarihi, veren merci ve kararın dayandığı gerekçedir.

2.1. Tutukluluğa İtiraz ile Tahliye Talebi Farkı

Tutukluluğa itiraz ile tahliye talebi farklı işlemlerdir. İtiraz, verilmiş bir karara karşı kanun yoludur; iki haftalık süreye bağlıdır ve incelemesi m.268/3’te gösterilen merciye gider (CMK m.268/1, m.268/3). Tahliye talebi ise süreye bağlı olmayan bir istemdir: şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir ve bu istemi dosyanın bulunduğu hâkim veya mahkeme karara bağlar (m.104/1-2).

İki yol birbirini izleyebilir. Tahliye talebi reddedilirse bu ret kararı itiraz konusu olur (CMK m.104/2). Tutuklamaya karşı itiraz süresi geçmiş kişi için tahliye talebi bu nedenle kullanılabilecek yoldur. Tahliye talebi dilekçesinin örneği aşağıda ayrıca verilmiştir.

İşlem	Konusu	Süre	Kime verilir	Kim karar verir
Tutuklama kararına itiraz	Tutuklama kararı (CMK m.101/5)	İki hafta; öğrenme günü (m.268/1)	Kararı veren hâkimlik veya mahkeme	İnceleme mercii (m.268/3)
Tutuk­lu­lu­ğun devamı kararına itiraz	Devam kararı (CMK m.104/2)	İki hafta; öğrenme günü (m.268/1)	Kararı veren hâkimlik veya mahkeme	İnceleme mercii (m.268/3)
Tahliye talebi	Salıverilme istemi (CMK m.104/1)	Süre yok; her aşamada	Dosyanın bulunduğu hâkim veya mahkeme	Aynı hâkim veya mahkeme (m.104/2)
Tahliye isteminin reddine itiraz	Ret kararı (CMK m.104/2)	İki hafta; öğrenme günü (m.268/1)	Ret kararını veren hâkimlik veya mahkeme	İnceleme mercii (m.268/3)

3. Tutukluluğa İtiraz Süresi Ne Kadar?

Tutukluluğa itiraz süresi iki haftadır ve ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren işler (CMK m.268/1). Süreyi karar tarihi değil, şüphelinin, sanığın veya müdafiin kararı öğrendiği gün başlatır. İlgilinin yüzüne karşı verilen karar kendisine açıklanır ve isterse kararın bir örneği verilir (CMK m.35/1); tutuklama kararı sorgu sonunda şüphelinin yüzüne karşı açıklanmışsa öğrenme günü açıklama günüdür. Tutuklu kişiye tebliğ edilen karar ise kendisine okunup anlatılır (m.35/3). Tutuklamaya itiraz süresi ile tutukluluğun devamı kararına itiraz süresi aynıdır; ikisi de iki haftadır (m.268/1).

Hafta olarak belirlenen süre, son haftada başlangıç gününe isim itibarıyla karşılık gelen günün mesai saati bitiminde sona erer (CMK m.39/2). Örneğin tutuklama kararı salı günü öğrenilmişse tutukluluğa itiraz süresi iki hafta sonraki salı günü mesai saati bitiminde dolar. Son gün tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter (m.39/4).

Tutuklu kişi dilekçesini bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne verdiğinde, dilekçe deftere kaydedilip tutanak düzenlendiği anda kanun yolu süresi kesilmiş sayılır (CMK m.263/4). Dilekçenin mahkemeye ulaştığı gün beklenmez.

3.1. Tutukluluğa İtiraz Süresi Ne Zaman Değişti?

Tutukluluğa itiraz süresi 12 Mart 2024 tarihli ve 32487 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Kanunla yedi günden iki haftaya çıkarıldı (CMK m.268/1). Değişikliğin hangi kararlara uygulanacağını aynı kanunla eklenen geçiş hükmü belirler: kanun yollarına başvuru süreleri bakımından CMK m.268’de yapılan değişiklik 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda eski hükümlerin uygulanmasına devam olunur (CMK geçici m.6/1-c).

Bu nedenle yayım tarihi ile uygulama tarihi farklıdır. Kanun 12 Mart 2024’te yayımlandı; iki haftalık süre ise yalnız 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen tutuklama veya devam kararları için geçerlidir. Kanunun yürürlük maddesi de ilgili hükümler için aynı tarihi gösterir (7499 sayılı Kanun m.40/1-b). Bugün verilen bir tutuklama kararında yedi günlük süreyi gösteren kaynaklar değişiklikten önceki metne dayanır.

3.2. Tutukluluğa İtiraz Süresi Geçerse Ne Olur?

Tutukluluğa itiraz süresi geçerse aynı karara itiraz edilemez; ancak tutuklu kişi serbest bırakılmasını istemek için başka bir yola sahiptir. Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında salıverilmesini isteyebilir (CMK m.104/1). Bu istem reddedilirse ret kararına iki hafta içinde itiraz edilebilir (m.104/2, m.268/1).

Süreyi kusuru olmadan kaçıran kişi eski hâle getirme isteminde bulunabilir (CMK m.40/1). Kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemiş kişi kusursuz sayılır (m.40/2). Kararda başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şekli belirtilir (CMK m.34/2); bu bilgi tutuklama kararında yoksa eski hâle getirme istemi m.40/2’ye dayanır.

Soruşturma evresinde tutukluluk ayrıca en geç otuzar günlük sürelerle sulh ceza hâkimi tarafından incelenir ve şüpheli bu incelemeyi aynı süre içinde kendisi de isteyebilir (CMK m.108/1-2). Her inceleme sonunda verilen devam kararı yeni bir itiraz süresi başlatır (m.104/2, m.268/1).

4. Tutukluluğa İtiraz Nereye Yapılır?

Tutukluluğa itiraz, itiraz edilen kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye dilekçe verilerek ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyanda bulunarak yapılır (CMK m.268/1). Dilekçe itirazı inceleyecek merciye doğrudan verilmez. Kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme itirazı yerinde görürse kararını kendisi düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili merciye gönderir (m.268/2).

Soruşturma evresinde tutuklama kararını sulh ceza hâkimi verdiği için dilekçe o sulh ceza hâkimliğine verilir. Kovuşturma evresinde tutuklama veya devam kararını davaya bakan mahkeme verdiği için dilekçe o mahkemeye verilir (CMK m.101/1, m.104/2). Tutuklu kişi dilekçesini adliyeye göndermek zorunda değildir; bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne dilekçe vererek veya beyanda bulunarak da itiraz edebilir (CMK m.263/1). Kurum müdürü tutanağı ve dilekçeyi derhâl ilgili mahkemeye gönderir (m.263/3).

4.1. Tutukluluğa İtirazı Kim İnceler?

Tutukluluğa itirazı inceleyen merci, itiraz edilen kararı kimin verdiğine göre belirlenir (CMK m.268/3). Dilekçenin başlığı da buna göre kurulur: inceleme mercii üstte “gönderilmek üzere” kaydıyla, kararı veren hâkimlik veya mahkeme altta yazılır.

Kararı veren	Evre	İtirazı inceleyen merci
Sulh ceza hâkimliği	Soruşturma	Yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimi (CMK m.268/3-b)
Sulh ceza hâkimliği işlerine bakan asliye ceza hâkimi	Soruşturma	Ağır ceza mahkemesi başkanı (CMK m.268/3-b)
Asliye ceza mahkemesi	Kovuşturma	Yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesi (CMK m.268/3-c)
Ağır ceza mahkemesi	Kovuşturma	Birden çok daire varsa numara olarak izleyen daire, son numaralı daire için birinci daire; tek daire varsa en yakın ağır ceza mahkemesi (CMK m.268/3-c)
Bölge adliye mahkemesi ceza dairesi	Kanun yolu	Numara itibarıyla izleyen ceza dairesi; son numaralı daire için birinci ceza dairesi (CMK m.268/3-e)

Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararına yapılan itirazda merci, kararı veren hâkimliği numara olarak izleyen sulh ceza hâkimliği değildir; bu genel kural tutuklama ve adli kontrol dışındaki kararlara uygulanır (CMK m.268/3-a, m.268/3-b). Asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerinin görevi asliye ceza mahkemesi nedir ve ağır ceza mahkemesi nedir yazılarında, sulh ceza hâkimliğinin kuruluşu sulh ceza mahkemesi nedir yazısında anlatılmıştır.

5. Tutukluluğa İtiraz Dilekçesini Kimler Verebilir?

Tutukluluğa itiraz dilekçesini tutuklu şüpheli veya sanık, müdafii, yasal temsilcisi ve eşi verebilir. Her birinin başvuru hakkı ayrı bir maddeye dayanır:

• Tutuklu şüpheli veya sanık: Zabıt kâtibine ya da tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek kanun yollarına başvurabilir (CMK m.263/1).
• Müdafi: Avukat, müdafiliğini üstlendiği kişinin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla kanun yollarına başvurabilir (CMK m.261). Tutuklama istenildiğinde şüpheli veya sanık, kendisinin seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin yardımından yararlanır (m.101/3). m.261 müdafiin seçilmiş ya da baro tarafından görevlendirilmiş olmasına göre ayrım yapmaz. Müdafiin görevi müdafi ne demek yazısında anlatılmıştır.
• Yasal temsilci ve eş: Şüpheli veya sanığın yasal temsilcisi ve eşi, şüpheli veya sanığa açık olan kanun yollarına süresi içinde kendiliklerinden başvurabilir (CMK m.262/1). Eşin tutukluluğa itiraz dilekçesi bu nedenle şüphelinin kendi dilekçesiyle aynı iki haftalık süreye ve aynı merciye tabidir.

Madde, eş ve yasal temsilci dışında anne, baba, kardeş veya diğer yakınları saymaz (CMK m.262/1). Reşit bir şüphelinin annesi veya kardeşi tutukluluğa itiraz etmek istiyorsa dilekçeyi şüphelinin kendisi ya da müdafii verir; yakınlar dilekçenin hazırlanmasına yardım edebilir.

6. Tutukluluğa İtiraz Nasıl Yapılır?

Tutukluluğa itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren hâkimlik veya mahkemeye dilekçe verilerek yapılır (CMK m.268/1). İşlem sırası şöyledir:

1. Kararın örneği edinilir. Tutuklama kararının içeriği şüpheli veya sanığa sözlü olarak bildirilir ve bir örneği yazılarak kendisine verilir (CMK m.101/2). İtiraz sebepleri bu örnekteki gerekçeye göre yazılır.
2. Kararı veren merciye göre inceleme mercii belirlenir ve dilekçenin başlığı buna göre kurulur (CMK m.268/3).
3. Dilekçe iki haftalık süre içinde kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye verilir ya da zabıt kâtibine beyanda bulunulur (CMK m.268/1). Tutuklu kişi dilekçeyi kurum müdürüne verebilir (m.263/1).
4. Kararı veren hâkim veya mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı en çok üç gün içinde merciye gönderir (CMK m.268/2).
5. Merci, itirazı Cumhuriyet savcısına ve karşı tarafa bildirebilir, inceleme ve araştırma yapabilir (CMK m.270/1). Savcıdan görüş alınırsa bu görüş şüpheli, sanık veya müdafiine bildirilir ve üç gün içinde karşı görüş sunulabilir (m.270/2).
6. Merci, kanunda yazılı hâller saklı kalmak üzere duruşma yapmadan karar verir; itirazı yerinde görürse itiraz konusu hakkında da karar verir (CMK m.271/1-2).

6.1. Tutukluluğa İtiraz Avukatsız Yapılabilir mi?

Tutukluluğa itiraz avukatsız yapılabilir: tutuklu şüpheli veya sanık, zabıt kâtibine ya da kurum müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek kanun yoluna kendisi başvurabilir (CMK m.263/1). Kanun itiraz için ayrı bir şekil şartı da koymaz (m.268/1). Avukatsız yapılan itirazda şu hususlar ayrıca kontrol edilmelidir:

• Süre: Dilekçe kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde verilmezse aynı karara itiraz edilemez; geriye tahliye talebi yolu kalır (CMK m.268/1, m.104/1).
• Merci ve başlık: Dilekçe kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye verilir ve inceleme mercii başlıkta gösterilir (CMK m.268/1, m.268/3).
• Gerekçe unsurları: Kanun tutuklama kararında kuvvetli suç şüphesinin, tutuklama nedeninin, ölçülülüğün ve adli kontrolün yetersizliğinin somut olgularla gösterilmesini ister (CMK m.101/2). Bu unsurlardan hangisinin kararda eksik kaldığını göstermeyen dilekçe, kararın hangi tespitine karşı çıkıldığını anlatmaz.
• Savcı görüşüne cevap: Savcıdan görüş alınırsa karşı görüş üç gün içinde bildirilebilir (CMK m.270/2).

Tutuklama kararının gerekçesini dört unsur bakımından incelemek ve dilekçeyi doğru merciye göre kurmak için bir avukattan destek alınabilir.

7. Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Tutukluluğa itiraz dilekçesi, itiraz edilen kararın kanunun aradığı gerekçe unsurlarını hangi yönden karşılamadığını somut olgularla gösterir. Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda kuvvetli suç şüphesini, tutuklama nedenlerinin varlığını, tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir (CMK m.101/2). Dilekçenin açıklamalar bölümü bu dört unsur üzerinden kurulur:

• Kuvvetli suç şüphesi: Tutuklama kararı ancak kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması hâlinde verilebilir (CMK m.100/1). Dilekçede kararda sayılan delilin şüpheyi neden desteklemediği yazılır.
• Tutuklama nedeni: Kaçma, saklanma veya kaçma şüphesini uyandıran somut olgular ya da delil karartma şüphesi tutuklama nedeni sayılabilir (CMK m.100/2). Sabit adres, aile ve iş durumu, delillerin toplanmış olması gibi olgular belgesiyle yazılır. Kanunda sayılan bazı suçlarda tutuklama nedeni var sayılabilir (m.100/3); bu suçların listesi katalog suçlar yazısındadır.
• Ölçülülük: İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmayan tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1). Dilekçede isnat edilen suçun cezası ile tutuklamanın karşılaştırması yapılır.
• Adli kontrolün yetersizliği: Tutuklama nedenlerinin bulunduğu hâllerde de şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m.109/1). Yurt dışına çıkış yasağı, belirli yerlere düzenli başvurma veya konutu terk etmeme gibi yükümlülüklerin neden yeterli olmayacağı kararda gösterilmemişse bu eksiklik ayrıca yazılır (m.109/3). Yükümlülüklerin türleri adli kontrol nedir yazısında anlatılmıştır.

Talep bölümünde esas istem tutuklama veya devam kararının kaldırılarak serbest bırakılmadır. Kararın kaldırılmaması ihtimaline karşı adli kontrol tedbiri uygulanması ikinci istem olarak yazılır (CMK m.109/1). Kararın örneği ve açıklamalarda anılan her olguyu gösteren belge dilekçeye eklenir.

8. Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi Örneği: Soruşturma Evresi

Tutukluluğa itiraz dilekçesi örneği, soruşturma evresinde sulh ceza hâkimliğinin verdiği tutuklama kararına karşı (gündelik dilde tutuklamaya itiraz dilekçesi) müdafi tarafından yazılmış biçimde aşağıdadır. İnceleme mercii yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi olduğu için başlık bu merciye gönderilmek üzere kurulur (CMK m.268/3-b). Köşeli parantezli alanlar dosyadan okunarak doldurulur; açıklamalar tutuklama kararının kendi gerekçesi okunmadan yazılamaz.

[İL] ASLİYE CEZA MAHKEMESİ HÂKİMİNE
gönderilmek üzere

[İL] [NO]. SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE


DEĞİŞİK İŞ NO     : [yıl/sayı] D.İş
SORUŞTURMA NO     : [yıl/sayı]

ŞÜPHELİ           : [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [11 hane]
                    [Tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu]

İTİRAZ EDEN
MÜDAFİİ           : Av. [Ad Soyad], [adres]

İTİRAZ EDİLEN
KARAR             : [İl] [No]. Sulh Ceza Hâkimliğinin [gg.aa.yyyy]
                    tarihli ve [yıl/sayı] D.İş sayılı tutuklama kararı

ÖĞRENME TARİHİ    : [gg.aa.yyyy]

KONU              : Tutuklama kararına itirazımız ile kararın
                    kaldırılarak şüphelinin serbest bırakılması,
                    olmadığı takdirde adli kontrol tedbiri
                    uygulanması istemidir.


AÇIKLAMALAR

1. Şüpheli [gg.aa.yyyy] tarihinde [suç adı] suçu şüphesiyle
   gözaltına alınmış, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine
   [gg.aa.yyyy] tarihinde tutuklanmıştır.                    (Ek-1)

2. Tutuklama kararının gerekçesi "[kararın gerekçesi birebir
   yazılır]" şeklindedir.

3. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil kararda
   gösterilmemiştir. Kararda yalnız [kararda sayılan delil]
   anılmıştır. [Bu delilin şüpheyi neden desteklemediği
   yazılır.] (CMK m.100/1, m.101/2-a)

4. Tutuklama nedeni somut olgulara dayanmamaktadır. Şüphelinin
   [adresi, ailesi, işi] bellidir. [Delillerin toplanmış olduğu
   ve şüphelinin bunlara etki imkânının bulunmadığı yazılır.]
   (CMK m.100/2, m.101/2-b)                         (Ek-2, Ek-3)

5. Tutuklama ölçülü değildir. [İsnat edilen suçun kanundaki
   cezası ve işin önemi ile tutuklamanın karşılaştırması
   yazılır.] (CMK m.100/1, m.101/2-c)

6. Adli kontrolün neden yetersiz kalacağı kararda
   gösterilmemiştir. Yurt dışına çıkış yasağı ve belirli
   yerlere düzenli olarak başvurma yükümlülükleri
   değerlendirilmemiştir. (CMK m.101/2-d, m.109/3)

7. Cumhuriyet savcısından görüş alınması hâlinde bu görüşün
   tarafımıza bildirilmesini talep ederiz. (CMK m.270/2)


SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. İtirazımızın kabulü ile tutuklama kararının kaldırılarak
   şüphelinin serbest bırakılmasına,
2. Aksi kanaatte olunması hâlinde CMK m.109 uyarınca
   [yükümlülük türü] adli kontrol tedbirinin uygulanmasına,
karar verilmesini saygıyla talep ederiz.

                                        [gg.aa.yyyy]
                                        Şüpheli Müdafii
                                        Av. [Ad Soyad, imza]

EKLER
Ek-1 Tutuklama kararının örneği
Ek-2 [Yerleşim yeri belgesi]
Ek-3 [Çalışma veya aile durumunu gösteren belge]

Dilekçeyi şüphelinin kendisi veriyorsa “İTİRAZ EDEN” satırına şüphelinin adı yazılır ve dilekçe kurum müdürüne verilebilir (CMK m.263/1). Eş itiraz ediyorsa “İTİRAZ EDEN” satırına eşin adı ve şüpheliyle ilişkisi yazılır (m.262/1). Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama dışındaki kararlarına itiraz ve elkoyma kararına karşı dilekçe örneği sulh ceza hâkimliğine itiraz dilekçesi yazısında anlatılmıştır.

9. Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi Örneği: Kovuşturma Evresi

Tutukluluğa itiraz dilekçesi örneği, kovuşturma evresinde asliye ceza mahkemesinin verdiği tutukluluğun devamı kararına karşı aşağıdadır. Asliye ceza mahkemesinin kararına yapılan itirazı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi incelediği için başlık bu mahkemeye gönderilmek üzere kurulur (CMK m.268/3-c). Karar ağır ceza mahkemesince verilmişse başlıktaki merci, numara olarak izleyen ağır ceza dairesi ya da tek daire varsa en yakın ağır ceza mahkemesidir (m.268/3-c).

[İL] AĞIR CEZA MAHKEMESİNE
gönderilmek üzere

[İL] [NO]. ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE


ESAS NO           : [yıl/sayı] Esas

İTİRAZ EDEN
SANIK             : [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [11 hane]
                    [Tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu]

MÜDAFİİ           : Av. [Ad Soyad], [adres]

İTİRAZ EDİLEN
KARAR             : Mahkemenizin [gg.aa.yyyy] tarihli
                    [oturumda / tensip ile / ara kararla] verdiği
                    tutukluluk hâlinin devamı kararı

ÖĞRENME TARİHİ    : [gg.aa.yyyy]

KONU              : Tutukluluğun devamı kararına itirazımız ile
                    sanığın salıverilmesi, olmadığı takdirde adli
                    kontrol tedbiri uygulanması istemidir.


AÇIKLAMALAR

1. Sanık [gg.aa.yyyy] tarihinden bu yana tutukludur.
   İddianame [gg.aa.yyyy] tarihinde kabul edilmiş, son olarak
   [gg.aa.yyyy] tarihli [oturumda / ara kararla] tutukluluk
   hâlinin devamına karar verilmiştir.                       (Ek-1)

2. Devam kararının gerekçesi "[kararın gerekçesi birebir
   yazılır]" şeklindedir.

3. Tutukluluğun devamı kararı da tutuklama kararıyla aynı
   gerekçe unsurlarını taşımak zorundadır (CMK m.101/2).
   Kararda [tutuklama nedeninin hâlâ devam ettiğini gösteren
   somut olgu gösterilmemiştir / önceki gerekçe tekrar
   edilmiştir].

4. [Tanıkların dinlenmiş, bilirkişi raporunun alınmış
   olması gibi] delil karartma şüphesini ortadan kaldıran
   olgular oluşmuştur. (CMK m.100/2)                         (Ek-2)

5. Sanığın tutuklulukta geçirdiği süre, isnat edilen suçun
   kanundaki cezası ve işin önemi bakımından ölçülülük
   sınırına ulaşmıştır. (CMK m.100/1, m.101/2-c)

6. Adli kontrolün neden yetersiz kalacağı devam kararında
   gösterilmemiştir. (CMK m.101/2-d, m.109/1)


SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. İtirazımızın kabulü ile tutukluluğun devamı kararının
   kaldırılarak sanığın salıverilmesine,
2. Aksi kanaatte olunması hâlinde [yükümlülük türü] adli
   kontrol tedbirinin uygulanmasına,
karar verilmesini saygıyla talep ederiz.

                                        [gg.aa.yyyy]
                                        Sanık Müdafii
                                        Av. [Ad Soyad, imza]

EKLER
Ek-1 Tutukluluğun devamı kararının örneği
Ek-2 [Tanık beyanının alındığı oturum tutanağı veya
     bilirkişi raporunun örneği]

Kovuşturma evresinde mahkeme tutukluluk hâlinin devamının gerekip gerekmeyeceğine her oturumda veya koşullar gerektirdiğinde oturumlar arasında ya da en geç otuzar günlük süre içinde re’sen karar verir (CMK m.108/3). Her yeni devam kararına karşı iki haftalık süre, o kararın öğrenildiği günden başlar (m.104/2, m.268/1). Asliye ceza mahkemesinin tutukluluk dışındaki kararlarına karşı hangi yolun izleneceği asliye ceza mahkemesi kararına itiraz dilekçesi yazısında anlatılmıştır.

10. Tutukluluğa İtiraz Süresi Geçtiyse: Tahliye Talebi Dilekçesi Örneği

Tutukluluğa itiraz süresi geçmişse ya da tutuklamadan sonra yeni bir olgu ortaya çıkmışsa, tutuklu kişi tahliye talebi dilekçesiyle salıverilmesini isteyebilir; bu istem süreye bağlı değildir (CMK m.104/1). Tahliye talebi itiraz değildir: dilekçe, istemi karara bağlayacak hâkim veya mahkemeye hitaben yazılır (m.104/2). Bu dilekçede “gönderilmek üzere” kaydı kullanılmaz.

[İL] [NO]. [SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE / ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE /
AĞIR CEZA MAHKEMESİNE]


DOSYA NO          : [yıl/sayı]

TALEP EDEN
[ŞÜPHELİ / SANIK] : [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [11 hane]
                    [Tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu]

MÜDAFİİ           : [varsa Av. Ad Soyad, adres]

KONU              : Tutuklu [şüphelinin / sanığın] salıverilmesi
                    istemidir. (CMK m.104/1)


AÇIKLAMALAR

1. [Şüpheli / Sanık] [gg.aa.yyyy] tarihinden bu yana
   tutukludur. Son tutukluluk incelemesi [gg.aa.yyyy]
   tarihinde yapılmıştır.

2. Son incelemeden sonra şu olgular ortaya çıkmıştır:
   [delillerin toplanması, sağlık durumu, adres veya iş
   durumunda değişiklik gibi yeni olgular belgesiyle
   yazılır.]                                                 (Ek-1)

3. Bu olgular karşısında tutuklama nedeni ortadan kalkmış,
   tutuklama ölçülülüğünü yitirmiştir. (CMK m.100/1-2)


SONUÇ VE İSTEM

[Şüphelinin / Sanığın] salıverilmesine, olmadığı takdirde
adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar verilmesini
saygıyla talep ederim.

                                        [gg.aa.yyyy]
                                        Talep Eden / Müdafii
                                        [Ad Soyad, imza]

EKLER
Ek-1 [Yeni olguyu gösteren belge]

Talebin reddine ilişkin karara karşı iki hafta içinde, bu yazıdaki tutukluluğa itiraz dilekçesi örnekleri kullanılarak itiraz edilebilir (CMK m.104/2, m.268/1).

11. Tutukluluğa İtiraz Kaç Günde Sonuçlanır?

Tutukluluğa itirazın sonuçlanması için kanunda bir gün sayısı yoktur; itiraz hakkındaki kararın mümkün olan en kısa sürede verileceği düzenlenmiştir (CMK m.271/3). Kanunun koyduğu kesin süreler ara aşamalara ilişkindir: kararı veren hâkim veya mahkeme itirazı yerinde görmezse dosyayı en çok üç gün içinde merciye gönderir (m.268/2), savcı görüşü alınırsa şüpheli, sanık veya müdafii üç gün içinde karşı görüşünü bildirebilir (m.270/2).

Sulh ceza hâkimliği kararlarında incelemeyi yapan merci farklı olduğunda kanun, itirazların gecikmeksizin incelenmesi için gerekli tedbirlerin kararına itiraz edilen sulh ceza hâkimliğince alınacağını düzenler (CMK m.268/3-b).

İtiraz beklenirken tutukluluk devam eder. İtiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz; ancak kararına itiraz edilen makam veya itirazı inceleyecek merci geri bırakmaya karar verebilir (CMK m.269). Tutuklu kişi bu nedenle inceleme süresince tutukevinde kalır.

12. Tutukluluğa İtiraz Reddedilirse Ne Olur?

Tutukluluğa itiraz reddedilirse merciin bu kararı kesindir ve aynı karara ikinci kez itiraz edilemez (CMK m.271/4). Kesinliğin tek istisnası, ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararlarıdır: örneğin sulh ceza hâkimliği tutuklama istemini reddetmiş, savcının itirazı üzerine asliye ceza mahkemesi hâkimi tutuklamaya ilk defa karar vermişse bu karara itiraz edilebilir (m.271/4).

Ret kararı tutuklu kişinin yeni istemde bulunmasını engellemez. Şüpheli veya sanık her aşamada salıverilmesini isteyebilir (CMK m.104/1). Soruşturma evresinde tutukluluk en geç otuzar günlük sürelerle sulh ceza hâkimi tarafından incelenir ve bu inceleme şüpheli tarafından da istenebilir (m.108/1-2). Kovuşturma evresinde mahkeme her oturumda tutukluluk hâlinin devamına ilişkin karar verir (m.108/3). Bu incelemeler sonucunda verilen her devam kararı yeniden itiraz konusudur (m.104/2).

Tutukluluğun kanundaki üst sınırları da ayrıca vardır. Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır ve zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir (CMK m.102/1); soruşturma evresinde tutukluluk bu işlerde altı ayı, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde ise kural olarak bir yılı geçemez (m.102/4). Tutukluluk süresinin ayrıntısı tutuklama nedir yazısında, gözaltından tutuklamaya kadar olan süreç gözaltı süresi yazısında anlatılmıştır. Ceza muhakemesindeki diğer dilekçe türleri dilekçe örnekleri sayfasında yer alır.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden, 7499 sayılı Kanunun yayımlandığı sayı Resmî Gazete arşivinden okunabilir.