Van Geri Gönderme Merkezi: Adres, Haklar ve İtiraz

Van Geri Gönderme Merkezi, resmî kayıtta VAN-KURUBAŞ adıyla tutulur ve Van şehir merkezinde değil, Edremit ilçesindeki Kurubaş Mahallesi’nde bulunur. Merkezi diğer merkezlerden ayıran tarafı, görüşme gün ve saatinin Van’da resmen yayımlanmış olmasıdır.

Göç İdaresi Başkanlığının geri gönderme merkezleri iletişim sayfasında merkez şu kayıtla yer alır: VAN-KURUBAŞ, telefon 0432 223 33 35, adres Kurubaş Mahallesi Hakkari Yolu Üzeri 7. km Tekstil Kent Yanı Edremit/VAN.

Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü ise ayrı bir adrestedir: Şemsi Bey Mahallesi Erciş Yolu 7. Km Dış Kapı No: 224B Tuşba/VAN. İki yer farklı ilçelerdedir ve yayımlanan telefon ikisinde de aynı santraldir.

Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü 11 Mart 2024 tarihli ziyaretçi görüşme çizelgesini yayımlar. Görüşmeye gidecek yakınlar ve avukatlar için güncel kabul düzeni ayrıca teyit edilmelidir.

Merkeze alınmak sınır dışı edilmek değildir. Sürelerin, hakların ve itiraz yollarının tamamı için geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısına bakılmalıdır. Resmî iletişim sayfasında bir son güncelleme tarihi bulunmadığı için, adres ve telefonun gitmeden önce teyit edilmesi gerekir.

Güncel ulaşım seçenekleri, güzergâh ve sefer bilgileri yola çıkmadan önce merkezden veya İl Müdürlüğünden teyit edilmelidir.

1. Van Geri Gönderme Merkezi Nerede?

Başkanlığın ulusal kaydında merkez, kayıt adında ilçe ve mahalle bilgisini taşıyan merkezlerden biridir. Kayıt adı VAN-KURUBAŞ’tır; yani merkez, yalnız il adıyla anılan merkezlerden farklı olarak, resmî listede zaten Kurubaş adıyla görünür.

Adres satırı şudur: Kurubaş Mahallesi Hakkari Yolu Üzeri 7. km Tekstil Kent Yanı Edremit/VAN. Merkez Edremit ilçesindedir ve Hakkari yolu üzerindedir.

İl Müdürlüğünün adresi başka bir ilçededir. Görüşmeye giderken Kurubaş’taki merkez adresi kullanılmalıdır.

2. Edremit’teki Merkez ve Tuşba’daki İl Müdürlüğü

Van İl Göç İdaresi Müdürlüğünün iletişim sayfası, birbirine karıştırılması kolay iki ayrı kayıt yayımlar:

Kayıt	Adres	İlçe
Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü	Şemsi Bey Mahallesi Erciş Yolu 7. Km Dış Kapı No: 224B	Tuşba
Kurubaş Geri Gönderme Merkezi	Kurubaş Mahallesi Hakkari Yolu Üzeri 7. Km Tekstilkent Yanı	Edremit

İki kayıt aynı sayfada yan yana durur, aynı e-posta adresini ve aynı telefonu gösterir. Fark yalnız adres satırındadır ve iki ayrı ilçeye işaret eder.

İki kayıt aynı sayfada yer aldığı için adres okunurken birim adı da kontrol edilmelidir. Tuşba’daki İl Müdürlüğü adresi, Edremit’teki görüşme yerinin yerine kullanılmamalıdır.

Ayrıca il müdürlüğünün 01.07.2016 tarihli eski bir sayfası merkezden “Erciş Yolu 7. Km’de bulunan Van Geri Gönderme Merkezi” diye söz eder. Bugünkü kayıtlarda merkezin adresi Edremit’tir. Eski resmî metnin dolaşımda kalması, internette farklı Van adresleri görülmesinin sebeplerinden biridir; esas alınacak kayıt Başkanlığın güncel iletişim sayfasıdır.

3. Ortak Santral Numarası

Başkanlığın ulusal kaydı merkez için 0432 223 33 35 numarasını gösterir. İl müdürlüğünün iletişim sayfası aynı numarayı hem kendi kaydında hem merkez kaydında yayımlar ve numarayı “santral” olarak niteler. Belgegeçer numarası da ikisinde aynıdır.

Aynı santral numarası iki birim için de yayımlanır. Aramada Kurubaş merkezine ilişkin bilgi istendiği ve kişinin kimliği belirtilmeli, hangi birime ulaşıldığı sorulmalıdır.

4. Van’ın Yayımladığı Ziyaret Çizelgesi

İl Müdürlüğünün 11 Mart 2024 tarihli Kurubaş ziyaretçi görüşme saatleri duyurusu şu saatleri gösterir:

Saatler	Pazartesi - Cuma
08:00-12:00	Avukat/Aile Görüşmeleri
12:00-13:00	Öğle Arası
13:00-17:00	Avukat/Aile Görüşmeleri

Duyurunun kendi ifadesiyle, sayılan kişiler “aşağıda yer alan çizelgeye göre merkezimizi ziyaret edip barınan ile görüşebilme imkânı” bulmaktadır.

Çizelge, Kurubaş merkezinin duyurulduğu tarihteki görüşme programıdır. Kanuni görüşme hakkı ile idarenin yayımladığı saat düzeni ayrı bilgilerdir; güncel kabul koşulları merkezden sorulmalıdır (6458 sayılı Kanun m.59/1-b).

Çizelge Van’daki merkez içindir ve başka ildeki merkez için bağlayıcı değildir. Duyuruda bir güncelleme tarihi bulunmadığı için, saatin hâlen aynı olup olmadığı gitmeden önce teyit edilmelidir.

5. Çizelgeye Göre Kimler Ziyaret Edebilir?

Aynı duyuru, ziyaret edebilecek kişileri de sayar: barınan yabancının eşi, vasisi, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları ile avukatlar.

Liste iki bakımdan okunmalıdır. Birincisi, avukat bu listede ayrı bir kalem olarak yer alır; yani avukatın görüşmesi hısımlık şartına bağlanmamıştır. İkincisi, hısımlık dereceleri sayıldığı için, listede bulunmayan bir yakının görüşme talebi çizelgeye dayanarak karşılanmayabilir.

Çizelge saat düzenini gösterir; görüşmenin kendisi kanundan doğan bir imkândır ve merkezde barınan kişiye yakınlarına, notere, yasal temsilcisine ve avukatına erişme imkânı sağlanması kanunun kendi hükmüdür. Bu hükmün kapsamı ve merkezde sağlanan diğer hizmetler geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısında ele alınmıştır.

6. Valiliğin Denetim Duyurusu

Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü, 01.07.2016 tarihli bir sayfada merkezin denetim düzenini kendi ağzından duyurmuştur. Duyuruya göre denetim, Valilik koordinesinde Vali Yardımcısı başkanlığında kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları üyelerinden oluşan bir komisyon eliyle yürütülür ve periyodu şöyle gösterilmiştir: iki ayda bir haberli, ayda bir kez habersiz.

Duyurudaki denetim sıklığı 2016 tarihli idari açıklamadır. Bugün aynı programın uygulandığı bu duyurudan çıkarılamaz. Yönetmelik, il müdürlüğünce sürekli denetim yapılmasını düzenler (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.16/1).

Aynı duyuruda denetimlerde görülenler de sıralanmıştır: barınanların aile, kadın ve erkek olmak üzere ayrıştırılmış bölümlerden oluştuğu, üç öğün yemek sağlandığı, sürekli sıcak su bulunduğu, merkezde bir doktor ve bir hemşire görev yaptığı, hastaneye sevk işlemlerinin İl Göç İdaresi Müdürlüğünce yapıldığı, dış güvenliğin genel kolluk, iç güvenliğin özel güvenlik görevlilerince sağlandığı, basketbol ve voleybol alanları ile çocuk oyun odası oluşturulduğu belirtilmiştir.

Bu kalemler idarenin beyanıdır, bağımsız bir heyetin ölçümü değildir. Ayrıca duyuru 2016 tarihlidir ve o tarihteki durumu anlatır. Başka bir ildeki merkez için Kocaeli Geri Gönderme Merkezi yazısına bakılabilir.

7. Denetim Komisyonuna Hangi Dernekler Katılabilir?

Van’ın duyurduğu komisyonda sivil toplum kuruluşu üyeleri de bulunur. Bu, mevzuatın sivil topluma tanıdığı yerin il düzeyine inmiş hâlidir ve kimin “göç alanında uzman” sayılacağı sorusunu doğurur. Yönetmelik bu soruyu bir beyana bırakmaz: kamu yararına çalışan dernekler ile bu derneklerden göç alanında uzmanlığı bulunanların tespiti, Bakanlık Dernekler Dairesi Başkanlığından sorulmak suretiyle yapılır (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.17/1).

Derneğin göç alanındaki uzmanlığı için yönetmelikteki tespit usulü uygulanır. Bu hüküm, belirli bir derneğe kendiliğinden ziyaret izni verildiğini göstermez.

Sivil toplum kuruluşlarının merkezleri ziyaret etmesinin kanuni dayanağı ve iznin hangi makamdan alındığı Çatalca Geri Gönderme Merkezi yazısında ayrıca ele alınmıştır.

8. Merkezdeki Hizmetleri Sağlayan Kurumlar

2016 tarihli duyuruda sayılan doktor, hemşire, güvenlik ve yemek kalemleri, merkezde bu hizmetlerin kim eliyle verildiği sorusunu doğurur. Yönetmelik burada bir esneklik tanır: merkezlerin doğrudan işletilmesi hâlinde merkezlerde sağlanacak hizmetler, satın alma yoluyla da yürütülebilir (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.7/1).

Yani merkez doğrudan işletiliyor olsa bile, içindeki hizmetler hizmet alımıyla karşılanabilir. Van duyurusundaki “iç güvenliğin özel güvenlik görevlilerince sağlandığı” ifadesi bu çerçeveye oturur.

Görüşme veya hizmet talebi karşılanmazsa hangi birime başvurulduğu ve verilen cevap kaydedilmeli; talep merkez idaresine açıkça iletilmelidir.

9. Sınır Dışı Davasında Yetkili İdare Mahkemesi

Van Geri Gönderme Merkezinde tutulmak, açılacak davanın Van’da görüleceği anlamına gelmez. Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesi gösterilmemişse yetkili mahkeme, dava konusu idari işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.32/1). Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir (m.32/2).

Sınır dışı etme kararı Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır ve gerekçeleriyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (6458 sayılı Kanun m.53/1-2). Yetkiyi belirleyen, kişinin nerede tutulduğu değil, iptali istenen işlemi hangi idarenin tesis ettiğidir. Kişi Edremit’teki merkezde barındırılırken dava edilen işlem başka bir ildeki valilikçe tesis edilmişse dava o yere göre belirlenen mahkemede görülür. İşlemi tesis eden idarenin adı tebliğ edilen belgenin üzerinden okunmalıdır. Sınır dışı kararına karşı açılacak davanın usulü ve süresi ile kararın hangi sebeplere dayandığı sınır dışı kararı: sebepler, itiraz süresi ve iptal davası yazısında ele alınmıştır.

İdari gözetim kararına itiraz ise ayrı bir yoldur ve sulh ceza hâkimine yapılır; başvuru gözetimi durdurmaz, dilekçe idareye verilirse yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır, hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir (6458 sayılı Kanun m.57/6). Bu yol iptal davasıyla karıştırılmamalıdır. Ayrıntısı için idari gözetim kararına itiraz yazısına bakılmalıdır.

10. Merkezde Sağlanan Haklar

Van Geri Gönderme Merkezinde tutulan kişiye tanınan asgari güvenceler merkezin iç düzeninden değil doğrudan kanundan doğar. Geri gönderme merkezlerinde yabancı tarafından bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz verilir; yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ve bunlarla görüşme yapabilme, ayrıca telefon hizmetlerine erişme imkânı sağlanır; ziyaretçileri, vatandaşı olduğu ülke konsolosluk yetkilisi ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlisiyle görüşebilme imkânı sağlanır; çocukların yüksek yararları gözetilir, aileler ayrı yerlerde barındırılır ve çocukların eğitim ve öğretimden yararlandırılmaları hususunda Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.59/1).

Maddenin (b) bendi, yakınlara, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme, bunlarla görüşme ve telefon hizmetlerine erişim imkânını düzenler. İtiraz ve dava yollarının fiilen kullanılabilmesi bu erişime bağlı olduğu için, erişimin karşılanmadığı hâller başlı başına bir şikâyet konusudur. Hizmetlerin tamamı ve uygulamada karşılaşılabilecek sorunlar için geri gönderme merkezi nedir yazısına bakılabilir.

11. Gitmeden Önce Doğrulanacaklar

1. İlçeyi teyit edin. Merkez Edremit’te, Kurubaş Mahallesi’ndedir; il müdürlüğü Tuşba’dadır. Arama sonucunda çıkan adresin hangi kayda ait olduğuna bakın.
2. Telefonun santral olduğunu bilerek arayın. 0432 223 33 35 numarası hem müdürlük hem merkez kaydında santral olarak yayımlanmıştır.
3. Görüşme saatini teyit edin. Yayımlanmış çizelge 11.03.2024 tarihlidir ve güncelleme tarihi taşımaz; saatin değişip değişmediğini sorun.
4. Ziyaretçi listesine bakın. Çizelge eşi, vasisi, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları ile avukatları sayar.
5. Kişinin hâlen orada olup olmadığını sorun. Merkezler arası nakil idari bir yetkidir; yerleştirme yabancının seçimine bağlı değildir.
6. Hangi yolu kullandığınızı ayırt edin. Sınır dışı kararının iptali idare mahkemesinde, idari gözetime itiraz sulh ceza hâkimliğinde görülür; ikisi ayrı sürelere tabidir.

İtiraz dilekçesinin hangi bilgileri taşıması gerektiği ve doldurulabilir bir şablon idari gözetim kararına itiraz dilekçesi örneğinde ele alınmıştır. Vekâlet ücretini karşılayamayacak durumda olanlar için adli yardım başvurusunun şartları ve avukat tutacak parası olmayanın önündeki yollar ayrı yazılarda incelenmiştir.