Adli Para Cezası Nedir, Nereye Ödenir, Ödenmezse Ne Olur?

Adli para cezası, ceza mahkemesinin bir suç karşılığında belirlediği gün sayısının, bir gün karşılığı takdir ettiği miktarla çarpılmasıyla bulunan ve Devlet Hazinesine ödenen ceza yaptırımıdır (Türk Ceza Kanunu m.52/1). Gün sayısı kural olarak 5 ile 730 arasındadır, bir gün karşılığı ise 100 ile 500 Türk lirası arasında takdir edilir (m.52/1-2). Adli para cezası ödenmezse kişi doğrudan cezaevine girmez: ödenmeyen kısım gün miktarı üzerinden hapis cezasına çevrilir, ama bu ceza önce kamuya yararlı işte çalıştırılarak infaz edilir; programa uyulmazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir (5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.106/3). Bu yazı, hakkında adli para cezasına hükmedilmiş ya da ödeme emri almış kişinin cezanın tutarını, nereye ve ne zaman ödeneceğini ve ödenmezse ne olacağını öğrenmesi için hazırlanmıştır.

1. Adli Para Cezası: Öne Çıkanlar

• Adli para cezası, gün sayısının bir gün karşılığı miktarla çarpılmasıyla hesaplanır ve Devlet Hazinesine ödenir (TCK m.52/1).
• Adli para cezasında bir gün karşılığı en az 100, en fazla 500 Türk lirasıdır; bu aralık 1 Haziran 2024’ten beri uygulanır (TCK m.52/2).
• Adli para cezası ödenmezse ödenmeyen kısım hapis cezasına çevrilir; bu ceza önce kamuya yararlı işte çalıştırılarak infaz edilir, programa uyulmazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir (5275 sayılı Kanun m.106/3).
• Adli para cezası yerine çektirilen hapis üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez (m.106/7).
• Adli para cezasına mahkûmiyet adli sicil kaydına alınmaz, doğrudan arşiv kaydına işlenir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.9/3).
• Hapisten çevrilmemiş ve 15.000 Türk lirası dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf yolu kapalıdır (CMK m.272/3-a).

2. Adli Para Cezası Nedir?

Adli para cezası, bir suçun karşılığı olarak ceza mahkemesince hükmedilen ve hükümlünün Devlet Hazinesine belirli bir para ödemesinden ibaret olan ceza yaptırımıdır (TCK m.52/1). Hapis cezası kişinin özgürlüğünü kısıtlarken adli para cezası malvarlığına yönelir. İnfaz Kanunu da aynı tanımı kullanır ve miktarın TCK m.52/1’deki usule göre belirleneceğini söyler (5275 sayılı Kanun m.106/1).

Adli para cezası iki yoldan ortaya çıkar. Bazı suçlarda kanun doğrudan adli para cezası öngörür ya da hapis cezasının yanına ayrıca adli para cezası ekler. Diğer yolda ise mahkeme bir yıl veya daha az süreli hapis cezasını, koşulları varsa adli para cezasına çevirir (TCK m.50/1-a). Çevrilen ceza da bir adli para cezasıdır ve uygulamada asıl mahkûmiyet çevrilen adli para cezası sayılır (m.50/5).

2.1. Adli Para Cezası ile İdari Para Cezası Farkı

Adli para cezası ile idari para cezası arasındaki temel fark, yaptırımı kimin hangi fiil için verdiğidir. Adli para cezasına ceza mahkemesi bir suç nedeniyle hükmeder; idari para cezası ise kanunun karşılığında idari yaptırım öngördüğü bir kabahat nedeniyle verilir (Kabahatler Kanunu m.2/1). Bu farkın üç somut sonucu vardır:

Ölçüt	Adli para cezası	İdari para cezası
Kim verir	Ceza mahkemesi, suç kar­şı­lı­ğında (TCK m.52/1)	Kabahat kar­şı­lı­ğında idari yaptırım olarak (Kabahatler Kanunu m.2/1)
Sicil	Adli sicile alınmaz, doğrudan arşive kaydedilir (5352 sayılı Kanun m.9/3)	Adli sicile kaydedilmez (5352 sayılı Kanun m.5/1-c)
Ödenmezse	Kamuya yararlı iş, ardından hapis (5275 sayılı Kanun m.106/3)	Genel bütçeye gelir kay­de­di­len­ler 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (Kabahatler Kanunu m.17/4)

2.2. Adli Para Cezası ile Ön Ödeme Farkı

Adli para cezası bir mahkûmiyet sonucudur; ön ödeme ise dava açılmadan önce ödenen ve davanın açılmasını önleyen bir paradır. Uzlaşma kapsamı dışındaki, yalnız adli para cezasını gerektiren veya kanundaki hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda fail, Cumhuriyet savcılığının bildirdiği miktarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz (TCK m.75/1). Ön ödeme yapılan dosyada mahkûmiyet hükmü kurulmaz, dolayısıyla adli para cezası da doğmaz.

3. Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır, Ne Kadar?

Adli para cezası ne kadar sorusunun cevabı iki sayıya bağlıdır: mahkemenin belirlediği tam gün sayısı ve bir gün karşılığı takdir ettiği miktar; ceza bu ikisinin çarpımıdır (TCK m.52/1). Hesap iki aşamalıdır:

1. Mahkeme suçun ağırlığına göre tam gün sayısını belirler. Kanunda aksine hüküm yoksa bu sayı beş günden az, yedi yüz otuz günden fazla olamaz (TCK m.52/1).
2. Mahkeme bir gün karşılığı miktarı, kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâllerini gözeterek 100 ile 500 Türk lirası arasında takdir eder (m.52/2).

Kararda gün sayısı ile bir gün karşılığı miktar ayrı ayrı gösterilir (TCK m.52/3). Bu ayrım yalnız biçimsel değildir: ceza ödenmezse ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hesaplanarak infaz edilir (5275 sayılı Kanun m.106/3), bu hesap da kararda yazan bir gün karşılığı miktara dayanır. Varsayımsal bir örnekle, 200 gün üzerinden ve bir günü 300 Türk lirası takdir edilen ceza 60.000 Türk lirasıdır. Gün sayısı ve bir gün karşılığı bilinen bir karar için adli para cezası hesaplama aracı toplam tutarı verir.

3.1. Adli Para Cezası 1 Günlük Ne Kadar?

Adli para cezasının bir günlük karşılığı en az 100, en fazla 500 Türk lirasıdır ve hâkim somut tutarı kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâllerini gözeterek belirler (TCK m.52/2). Bu aralık, 7499 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve değişiklik 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girmiştir (7499 sayılı Kanun m.40/1-a); önceki metin “en az yirmi ve en fazla yüz Türk Lirası” diyordu. Bu nedenle 2024 öncesine ait kaynaklarda görülen 20-100 Türk lirası aralığı bugün uygulanmaz.

Suç 1 Haziran 2024’ten önce işlenmiş ve hüküm sonra kurulmuşsa hangi aralığın uygulanacağı lehe kanun kuralına göre belirlenir: suçun işlendiği zamanki kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanun farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur (TCK m.7/2).

3.2. Adli Para Cezası 730 Günü Aşabilir mi? 5.000 Gün Ne Kadar?

Adli para cezası, kanunda aksine hüküm bulunan suçlarda 730 günü aşabilir; TCK m.52/1’deki 730 gün sınırı yalnız “kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde” geçerlidir. Bazı suç tanımları çok daha yüksek gün sayıları öngörür:

• Nitelikli dolandırıcılıkta üç yıldan on yıla kadar hapis ile birlikte beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur (TCK m.158/1).
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticaretinde ruhsatsız imal, ithal veya ihraç için iki bin günden yirmi bin güne kadar, ülke içinde satış, nakil veya bulundurma gibi fiiller için bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülür (TCK m.188/1, m.188/3).

“5.000 gün” veya “20.000 gün” adli para cezası bu tür özel hükümlerden gelir. Toplam tutar yine gün sayısı ile bir gün karşılığı miktarın çarpımıdır: 5.000 gün adli para cezası, bir gün 100 Türk lirası takdir edilmişse 500.000 Türk lirası, 500 Türk lirası takdir edilmişse 2.500.000 Türk lirasıdır. Aşağıdaki tablo yalnız formülün alt ve üst ucunu gösterir; ödenecek tutar, kararda yazan bir gün karşılığı miktara göre belirlenir:

Gün sayısı	Bir gün 100 TL takdir edilirse	Bir gün 500 TL takdir edilirse
730	73.000 TL	365.000 TL
1.000	100.000 TL	500.000 TL
5.000	500.000 TL	2.500.000 TL
10.000	1.000.000 TL	5.000.000 TL
20.000	2.000.000 TL	10.000.000 TL

4. Adli Para Cezası Nereye ve Nasıl Ödenir?

Adli para cezası Devlet Hazinesine ödenir (TCK m.52/1, 5275 sayılı Kanun m.106/1); ödeme, Cumhuriyet başsavcılığının gönderdiği ödeme emrindeki bilgilerle yapılır ve Gelir İdaresi Başkanlığının Dijital Vergi Dairesi sitesinden internetten de yapılabilir. Süreç şu sırayı izler:

1. Adli para cezasını içeren kesinleşmiş hüküm (ilam) Cumhuriyet başsavcılığına verilir (5275 sayılı Kanun m.106/2).
2. Cumhuriyet savcısı otuz gün içinde, cezanın ödenmesi için hükümlüye bir ödeme emri tebliğ eder (m.106/2).
3. Ödeme emri hükümde gösterilen adrese tebliğ edilir. Hükümlü adres değişikliğini mahkemeye veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse eski adrese yapılan tebligat geçerli sayılır (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.144/1).
4. Hükümlü, ödeme emrinde gösterilen tutarı ödeme emrindeki süre içinde öder.

Adli para cezası internetten de ödenebilir. Gelir İdaresi Başkanlığının Dijital Vergi Dairesi sitesinde “Hızlı Ödeme” başlığı altında “Adli Para Cezası” formu bulunur. Form ödenecek tutarı, il ve vergi dairesini, T.C. veya yabancı kimlik numarasını, adı ve soyadı ile “Mahkeme/C.Savcılığı Adı”, “Esas No” ve “Karar No” bilgilerini ister (erişim 27 Eylül 2026). Bu sayfa kurumun ödeme hizmetidir, mevzuat değildir ve Resmî Gazete’de yayımlanmaz; formun istediği bilgiler ödeme emrinde yer alır.

4.1. Adli Para Cezası Ne Zaman Ödenir?

Adli para cezası, ödeme emrinde gösterilen süre içinde ödenir; İnfaz Kanunu bu süreyi m.106’da rakamla yazmaz, “belli süre içinde” ifadesini kullanır (5275 sayılı Kanun m.106/3). Kanundaki “otuz gün” ise hükümlünün ödeme süresi değil, Cumhuriyet savcısının ödeme emrini tebliğ etmesi için öngörülen süredir (m.106/2). Bu iki süre sıkça karıştırılır. Ödeme için esas alınacak olan, tebliğ edilen ödeme emrindeki süredir.

Mahkeme hükümde mehil verdiyse ödeme, hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı geçmeyen bu süre içinde yapılabilir (TCK m.52/4).

4.2. Adli Para Cezası Taksitle Ödenebilir mi?

Adli para cezası taksitle ödenebilir. Hâkim, kişinin ekonomik ve şahsi hâllerini gözeterek hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebilir ya da cezanın taksitle ödenmesine karar verebilir; taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz (TCK m.52/4). Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi hâlinde kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceği belirtilir (m.52/4).

Hükümde taksit yoksa infaz aşamasında sınırlı bir taksit imkânı vardır. Bir aylık süre içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine kalan kısmın birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir; ilk taksit süresinde ödenmezse ikinci taksit izni hükümsüz kalır (5275 sayılı Kanun m.106/6). Bu imkânı hükümlü kendisi ister; mahkeme kararına bağlı değildir.

5. Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?

Adli para cezası ödenmezse kişi doğrudan cezaevine girmez; ödenmeyen kısım hapis cezasına çevrilir, ama önce kamuya yararlı işte çalıştırılarak infaz edilir ve cezaevi ancak programa uyulmazsa gündeme gelir (5275 sayılı Kanun m.106/3). Ödeme emrine rağmen ödeme yapılmazsa süreç şöyle ilerler:

1. Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilir (m.106/3).
2. Hükümlünün iki saat çalışması bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi en az iki, en fazla sekiz saat olarak denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir (m.106/3).
3. Hükümlü programa veya denetimli serbestlik görevlilerinin uyarılarına uymazsa çalıştığı günler hapis cezasından düşülür ve kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda çektirilir (m.106/3).

Kararda “ödenmezse hapse çevrilecektir” ihtarının yazılmamış olması sonucu değiştirmez; adli para cezasının hapse çevrileceği ilamda yazılı olmasa bile Cumhuriyet Başsavcılığı bu hükmü uygular (m.106/5).

Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmese de hapse çevrilemez (5275 sayılı Kanun m.106/4). Bu durumda ceza, aşağıda anlatılan kamu alacağı yoluyla tahsil edilir (m.106/11).

5.1. Adli Para Cezası Ödenmezse En Fazla Ne Kadar Hapis Yatılır?

Adli para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı geçemez; birden fazla hükümle adli para cezalarına mahkûmiyet hâlinde bu sınır beş yıldır (5275 sayılı Kanun m.106/7). Adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bu infazda koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (m.106/9). Buna karşılık ceza hapse çevrilmiş olsa da hak yoksunlukları bakımından esas alınan yine adli para cezasıdır (m.106/9).

5.2. Adli Para Cezası Geç Ödenirse Ne Olur?

Adli para cezası geç ödenirse ödenen kısım kadar infaz sona erer. Hükümlü, hapis yattığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günlerin dışında kalan günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkarılır ya da kamuya yararlı işte çalıştırma sona erer (5275 sayılı Kanun m.106/8).

Hapis veya kamuya yararlı işte çalışma cezayı tamamen karşılamazsa kalan kısım için ilam, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir ve kalan adli para cezası 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir (m.106/11).

6. Hapis Cezası Adli Para Cezasına Çevrilir mi?

Hapis cezası, kısa süreli ise adli para cezasına çevrilebilir. Kısa süreli hapis cezası; suçlunun kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlık ve suçun işlenmesindeki özellikler gözetilerek adli para cezasına ya da kanunda sayılan diğer seçenek yaptırımlardan birine çevrilebilir (TCK m.50/1). Diğer seçenek yaptırımlar arasında zararın tamamen giderilmesi, belirli yerlere gitmekten yasaklanma ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı işte çalıştırma vardır (m.50/1-b, d, f).

Çevirmenin kapalı ve zorunlu olduğu hâller kanunda ayrıca düzenlenir:

• Seçenekli suçta hapse hükmedilmişse: Suç tanımında hapis ile adli para cezası seçenek olarak öngörülmüş ve mahkeme hapis cezasına hükmetmişse bu ceza artık adli para cezasına çevrilmez (TCK m.50/2).
• Çevirmenin zorunlu olduğu hâller: Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin bir yıl veya daha az süreli hapis cezası seçenek yaptırımlardan birine çevrilir (m.50/3).
• Taksirli suçlar: Taksirli suçlardan dolayı verilen hapis cezası uzun süreli olsa bile diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilebilir; bu imkân bilinçli taksirde uygulanmaz (m.50/4).
• Tekerrür: Tekerrür hâlinde, sonraki suçun kanun maddesinde hapis ile adli para cezası seçimlik öngörülmüşse hapis cezasına hükmolunur (TCK m.58/3).

Hapis cezası adli para cezasına çevrildiğinde asıl mahkûmiyet artık çevrilen adli para cezasıdır (TCK m.50/5). Bu cezanın infazı da TCK m.50 ve m.52 ile 5275 sayılı Kanunun 105 ve 106. maddelerine göre yapılır (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.38/1).

7. Adli Para Cezası Sicile İşler mi?

Adli para cezası adli sicil kaydına işlenmez; adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri adli sicile alınmadan doğrudan arşiv kaydına kaydedilir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.9/3). Bu nedenle kişinin kendi adına aldığı adli sicil kaydında adli para cezası görünmez, arşiv kaydında görünür. Arşiv kaydı çoğu mahkûmiyette, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçince tamamen silinir (m.12/1-c). Arşiv kaydını kimlerin görebildiği ve silme başvurusunun nasıl yapıldığı adli sicil kaydı nasıl silinir yazısında anlatılmıştır.

7.1. Adli Para Cezası Memuriyete Engel mi?

Adli para cezasının memuriyete engel olup olmadığı suçun türüne bağlıdır. Devlet memurluğuna alınma şartlarından biri; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamaktır (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5).

Bu lafızdan iki sonuç çıkar:

• Sayılan suçlarda: Madde bu suçlarda cezanın türünü ve süresini aramaz, mahkûmiyeti yeterli sayar. Bu suçlardan birinden yalnız adli para cezasına mahkûmiyet de memuriyete engeldir.
• Diğer suçlarda: Engel, kasten işlenen suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasıdır. Yalnız adli para cezasına mahkûmiyet bu şartı karşılamaz. Kısa süreli hapis adli para cezasına çevrilmişse de asıl mahkûmiyet çevrilen adli para cezasıdır (TCK m.50/5).

Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında ayrıca aranan şartlar saklıdır (657 sayılı Kanun m.48/B-2). HAGB kararının memuriyete etkisi ayrı bir konudur ve HAGB memuriyete engel mi yazısında incelenmiştir.

7.2. Adli Para Cezası Tekerrüre Esas Olur mu?

Adli para cezası kural olarak tekerrüre esas olur. Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına mahkûmiyette tekerrür hükümleri, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlara uygulanmaz (TCK m.58/2-b). Yani adli para cezasının infazından itibaren üç yıl içinde işlenen yeni suçta tekerrür hükümleri uygulanabilir.

İstisna, istinaf yolu kapalı kesin hükümlerdir. Hapis cezasından çevrilenler hariç 15.000 Türk lirası dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ve üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan beraat hükümleri istinaf edilemez ve bu şekilde verilen hükümler tekerrüre esas olmaz (CMK m.272/3).

7.3. Adli Para Cezası ve HAGB

Adli para cezasına hükmedilen dosyada hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) mümkündür. Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkeme HAGB’ye karar verebilir (CMK m.231/5). HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli ise seçenek yaptırımlara çevrilemez (m.231/7). Maddenin beşinci ve sonraki fıkraları 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmıştır.

Adli para cezasının HAGB’yi bozup bozmayacağı sorusunun cevabı denetim süresindeki davranışa bağlıdır. HAGB kararından sonra sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur (m.231/8). Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenirse veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar (m.231/11). Fıkra, yeni suç için verilen cezanın hapis ya da adli para cezası olmasına göre ayrım yapmaz; belirleyici olan, denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmesidir.

8. Adli Para Cezası Ertelenir mi?

Adli para cezası ertelenmez. Türk Ceza Kanunu yalnız iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezasının ertelenebileceğini düzenler; fiil sırasında on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde bu sınır üç yıldır (TCK m.51/1). Adli para cezası için erteleme hükmü yoktur; ödeme kolaylığı olarak mehil ve taksit öngörülmüştür (m.52/4). Hapis cezasının ertelenmesi ile ilgili şartlar ayrı yazıda ele alınmıştır.

8.1. Adli Para Cezasından Mahsup Yapılır mı?

Adli para cezasından mahsup yapılır. Hüküm kesinleşmeden önce gözaltı veya tutuklama gibi kişisel özgürlüğü sınırlayan hâllerde geçirilen süreler, adli para cezasına hükmedilmişse bir gün 500 Türk lirası sayılarak cezadan indirilir (TCK m.63/1). Bir günün karşılığı 12 Mart 2024’te yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanunla 100 Türk lirasından 500 Türk lirasına çıkarılmıştır. Mahsup konusunun genel kuralları ayrı yazıda anlatılmıştır.

8.2. Adli Para Cezası Mirasçılara Geçer mi?

Adli para cezası mirasçılara geçmez. Hükümlünün ölümü, hapis ve henüz infaz edilmemiş adli para cezalarını ortadan kaldırır (TCK m.64/2). Ancak ölümden önce kesinleşmiş olan müsadere ve yargılama giderlerine ilişkin hüküm infaz olunur (m.64/2).

9. Adli Para Cezasına İtiraz: İstinaf, Temyiz ve İnfaz Aşaması

Adli para cezasına itiraz, hükmün kendisine mi yoksa infazına mı yöneldiğine göre farklı yoldan yapılır. Cezanın miktarına, gün sayısına veya çevirme yapılmamasına karşı başvuru kanun yolu, yani istinaf ve temyizdir. Ödeme emri, kamuya yararlı işe çevirme veya hesaplanan gün miktarı gibi infaz aşamasındaki uyuşmazlıklar ise infaz hâkimliğine ya da hükmü veren mahkemeye götürülür.

9.1. Adli Para Cezasında İstinaf Sınırı

Adli para cezasında istinaf sınırı (kesinlik sınırı) 15.000 Türk lirasıdır. Hapis cezasından çevrilen adli para cezaları hariç, sonuç olarak belirlenen 15.000 Türk lirası dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükümlerine karşı istinaf yoluna başvurulamaz (CMK m.272/3-a). Bu sınır 1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanunla 3.000 Türk lirasından 15.000 Türk lirasına çıkarılmıştır.

Aynı fıkraya göre üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat hükümleri de istinaf edilemez (CMK m.272/3-b). Hapisten çevrilen adli para cezası bu sınırın dışında kaldığı için, çevrilen ceza 15.000 Türk lirasının altında olsa bile istinaf edilebilir.

9.2. Adli Para Cezasında Temyiz Sınırı

İlk derece mahkemesince verilen adli para cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları, miktarı ne olursa olsun temyiz edilemez (CMK m.286/2-a). Adli para cezasını gerektiren suçlarda ilk derece mahkemesi hükümlerine ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararı da temyiz edilemez (m.286/2-e). Kanun, hakaret (TCK m.125/3) ve halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (TCK m.217/A) gibi bazı suçlarda bu sınırlara rağmen temyiz yolunu açık tutar (CMK m.286/3).

9.3. Adli Para Cezasının İnfazına İtiraz

Adli para cezasının infazındaki uyuşmazlıkta başvurulacak merci, uyuşmazlığın konusuna göre belirlenir (5275 sayılı Kanun m.98/1):

Uyuş­maz­lı­ğın konusu	Baş­vu­ru­la­cak merci
Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama; sonradan yürürlüğe giren kanunun TCK m.7 kapsamında değer­len­di­ril­mesi	Hükmü veren mahkeme (m.98/1-a)
Çek­ti­ri­le­cek cezanın hesabında duraksama; cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip geti­ri­le­me­ye­ceği	İnfaz hâkimliği (m.98/1-b)

Madde 98, 14 Nisan 2020 tarihli 7242 sayılı Kanunla bu biçimde yeniden düzenlenmiştir. Ödenmeyen kısmın kaç güne çevrildiği veya ödenen tutarın mahsubu gibi hesap uyuşmazlıkları infaz hâkimliğinin alanındadır. Başvuru cezanın infazını kendiliğinden durdurmaz; mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (m.98/2).

10. Adli Para Cezasında Zamanaşımı

Adli para cezasında ceza zamanaşımı on yıldır; beş yıla kadar hapis ve adli para cezaları bu sürenin geçmesiyle infaz edilmez (TCK m.68/1-e). Süre, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir şekilde kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve kalan ceza miktarı esas alınarak hesaplanır (m.68/5). Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup on beş yaşını doldurmamış olanlarda sürenin yarısı, on beş yaşını doldurmuş olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlarda üçte ikisi geçince ceza infaz edilmez (m.68/2).

Hapis ile adli para cezasını birlikte içeren hükümde zamanaşımı, en ağır ceza için öngörülen sürenin geçmesiyle dolar (TCK m.68/4). Ceza zamanaşımının dolması aynı zamanda adli sicil kaydının arşive alınma hâllerinden biridir (5352 sayılı Kanun m.9/1-c).