Asliye Ceza Mahkemesi Nedir? Hangi Davalara Bakar?

Asliye ceza mahkemesi, sulh ceza hâkimliğinin ve ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan bütün ceza davalarına bakan, tek hâkimli ilk derece ceza mahkemesidir (5235 sayılı Kanun m.11, m.9). Kanun başka bir mahkemeyi görevli kılmamışsa ve suç ağır ceza mahkemesinin listesinde yer almıyorsa, üst sınırı on yıl ve daha az hapis cezası gerektiren suçlarla ilgili dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Bu yazı, asliye ceza mahkemesinden tebligat alan sanık, mağdur veya tanık ile davanın hangi mahkemede görüleceğini ve karara nasıl karşı çıkılacağını öğrenmek isteyen kişi için hazırlanmıştır.

1. Asliye Ceza Mahkemesi: Öne Çıkanlar

• Asliye ceza mahkemesi, sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan ceza davalarına bakar (5235 sayılı Kanun m.11).
• Asliye ceza mahkemesi tek hâkimlidir; ağır ceza mahkemesi ise bir başkan ve iki üyeyle toplanır (5235 sayılı Kanun m.9).
• Asliye ceza mahkemesinin görevini belirlerken artırım ve indirim nedenleri gözetilmez, suçun kanundaki cezasının üst sınırına bakılır (5235 sayılı Kanun m.14).
• 1., 2. veya 23. asliye ceza mahkemesi gibi numaralar aynı adliyedeki eşit görevli daireleri ayırır; derece farkı göstermez (5235 sayılı Kanun m.9).
• Asliye ceza mahkemesi kovuşturma evresinde tutuklama kararı verebilir; yalnız adlî para cezası gerektiren suçlarda ve vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler dışında üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda tutuklama yasaktır (CMK m.101/1, m.100/4).
• 7571 sayılı Kanun’dan sonra yeni açılan nitelikli dolandırıcılık davaları asliye ceza mahkemesinde görülür; değişiklik anında ağır cezada derdest olan dosyalar orada tamamlanır (5235 sayılı Kanun geçici m.7).
• Asliye ceza mahkemesi hükmüne karşı istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1).

2. Asliye Ceza Mahkemesi Nedir?

Asliye ceza mahkemesi, ceza yargılamasında genel görevli ilk derece mahkemesidir: bir ceza davası kanunla ağır ceza mahkemesine veya özel bir mahkemeye verilmemişse asliye ceza mahkemesinde görülür. 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, ceza mahkemelerini asliye ceza ve ağır ceza mahkemeleri ile özel kanunlarla kurulan diğer ceza mahkemeleri olarak sayar (5235 sayılı Kanun m.8).

Asliye ceza mahkemesinde kararı tek hâkim verir (5235 sayılı Kanun m.9). Duruşmada hâkimin yanında Cumhuriyet savcısı ile zabıt kâtibinin, kanunun zorunlu müdafiliği kabul ettiği hâllerde de müdafiin hazır bulunması şarttır (CMK m.188/1).

Asliye ceza mahkemesi, her il merkezinde ve bölgelerin coğrafi durumu ile iş yoğunluğu gözetilerek belirlenen ilçelerde, kanun metnindeki adıyla Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca kurulur (5235 sayılı Kanun m.9). Mahkeme, bulunduğu il veya ilçenin adıyla anılır; “Bakırköy 4. Asliye Ceza Mahkemesi” adındaki “Bakırköy” mahkemenin bulunduğu yeri, “4.” ise o yerdeki dairenin numarasını gösterir.

Asliye ceza mahkemesi ile sulh ceza hâkimliği farklı işler görür. Sulh ceza hâkimliği ceza davası görmek için değil, yürütülen soruşturmalarda hâkim tarafından verilmesi gereken kararları almak, işleri yapmak ve bunlara yapılan itirazları incelemek için kurulmuştur (5235 sayılı Kanun m.10). Sulh ceza hâkimliğinin baktığı işler için sulh ceza mahkemesi nedir yazısına bakılabilir. Örneğin soruşturmada şüphelinin tutuklanmasına sulh ceza hâkimi karar verir; iddianame kabul edilip dava açıldıktan sonra ise tutuklama kararını davaya bakan asliye ceza mahkemesi verir (CMK m.101/1).

3. Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?

Asliye ceza mahkemesi, kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere bakar (5235 sayılı Kanun m.11). Kanun asliye ceza mahkemesine giren suçları tek tek saymaz; önce ağır ceza mahkemesinin görev alanını belirler, geri kalanı asliye ceza mahkemesine bırakır.

Ağır ceza mahkemesinin görev alanı iki ölçüte dayanır (5235 sayılı Kanun m.12):

• Liste suçları: yağma (TCK m.148), irtikâp (TCK m.250/1-2), resmî belgede sahtecilik (TCK m.204/2), hileli iflas (TCK m.161), Türk Ceza Kanunu İkinci Kitap Dördüncü Kısmın dört, beş, altı ve yedinci bölümlerindeki suçlar (318, 319, 324, 325 ve 332. maddeler hariç) ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar. Bu suçların cezası ne olursa olsun dava ağır ceza mahkemesinde görülür.
• Ceza ölçütü: ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar.

Bu iki ölçüte girmeyen her ceza davası asliye ceza mahkemesinindir. Özel kanunla kurulan mahkemelerin görevleri ise saklıdır (5235 sayılı Kanun m.13). Örneğin asliye ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suç nedeniyle adli süreçteki çocuk hakkında açılacak davaya çocuk mahkemesi bakar (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.26/1).

3.1. Asliye Ceza Mahkemesinde Görülen Suçlara Örnekler

Asliye ceza mahkemesinin görevine giren suçları görmek için suçun kanundaki cezasına ve ağır ceza listesine birlikte bakmak gerekir. Aşağıdaki tabloda sık sorulan suçların kanundaki hapis cezası aralığı ve bu aralığa göre görevli mahkeme yer alır:

Suç ve madde	Kanundaki hapis cezası	Görevli mahkeme
Hırsızlık (TCK m.141/1)	Bir yıldan üç yıla kadar	Asliye ceza
Nitelikli hırsızlık (TCK m.142/2)	Beş yıldan on yıla kadar	Asliye ceza (üst sınır on yılı aşmıyor)
Kasten yaralama (TCK m.86/1)	Bir yıl altı aydan üç yıla kadar	Asliye ceza
Tehdit (TCK m.106/1)	Altı aydan iki yıla kadar	Asliye ceza
Silahla tehdit (TCK m.106/2)	İki yıldan yedi yıla kadar	Asliye ceza
Hakaret (TCK m.125/1)	Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası	Asliye ceza
Mala zarar verme (TCK m.151/1)	Dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası	Asliye ceza
Güveni kötüye kullanma (TCK m.155/2)	Bir yıldan yedi yıla kadar	Asliye ceza
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m.179/2)	Dört aydan iki yıla kadar	Asliye ceza
Kullanmak için uyuşturucu bulundurma (TCK m.191/1)	İki yıldan beş yıla kadar	Asliye ceza
İftira (TCK m.267/1)	Bir yıldan dört yıla kadar	Asliye ceza
Dolan­dı­rı­cı­lık (TCK m.157/1)	Bir yıldan beş yıla kadar	Asliye ceza
Nitelikli dolan­dı­rı­cı­lık (TCK m.158/1)	Üç yıldan on yıla kadar	Asliye ceza (7571 sayılı Kanun’dan sonra açılan davalar)
Resmî belgede sahtecilik (TCK m.204/1)	İki yıldan beş yıla kadar	Asliye ceza
Kamu görev­li­si­nin resmî belgede sahteciliği (TCK m.204/2)	Üç yıldan sekiz yıla kadar	Ağır ceza (liste suçu)
Taksirle öldürme (TCK m.85/1)	İki yıldan altı yıla kadar	Asliye ceza
Birden fazla kişinin ölümüne taksirle neden olma (TCK m.85/2)	İki yıldan on beş yıla kadar	Ağır ceza (üst sınır on yılı aşıyor)

Suçların unsurları ve cezanın hesaplanması için ilgili yazılara bakılabilir: hırsızlık suçu, nitelikli hırsızlık, kasten yaralama, tehdit suçu, hakaret suçu, taksirle öldürme ve resmî belgede sahtecilik.

3.2. Asliye Ceza Mahkemesinin Görevinde On Yıl Kuralı ve Liste Suçları

Asliye ceza mahkemesinin görevini belirleyen “on yıl” ölçüsü tek başına yeterli değildir; önce suçun ağır ceza listesinde olup olmadığına bakılır. Kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliğinde (TCK m.204/2) cezanın üst sınırı sekiz yıldır, yani on yılın altındadır. Buna rağmen suç 5235 sayılı Kanun m.12’deki listede yer aldığı için dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Aynı maddenin birinci fıkrasındaki sahtecilik (TCK m.204/1) listede olmadığından asliye ceza mahkemesine gider.

Suç listede değilse ikinci adımda kanundaki cezanın üst sınırına bakılır. Kanun “on yıldan fazla” hapis cezasını ağır cezaya verdiği için üst sınırı tam on yıl olan suçlar asliye ceza mahkemesinde kalır; nitelikli hırsızlık (TCK m.142/2) ve nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1) bu gruptadır (5235 sayılı Kanun m.12).

Bu hesapta suçun somut olayda artırılacak veya indirilecek cezası dikkate alınmaz: mahkemenin görevi belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırı esas alınır (5235 sayılı Kanun m.14). Örneğin kasten yaralamanın silahla işlenmesi cezayı yarı oranında artırır (TCK m.86/3-e); ancak görev, temel cezanın üst sınırına göre belirlendiği için dava asliye ceza mahkemesinde kalır. Buna karşılık suçun nitelendirmesi değişirse görev de değişebilir: aynı trafik kazası tek kişinin ölümüne neden olmuşsa asliye cezanın (TCK m.85/1), birden fazla kişinin ölümüne ya da ölümle birlikte yaralanmaya neden olmuşsa ağır cezanın görev alanına girer (TCK m.85/2).

4. Asliye Ceza Mahkemesi Numaraları: 1., 2., 3. Asliye Ceza Mahkemesi Ne Demek?

Asliye ceza mahkemesi numarası, aynı adliyede kurulan asliye ceza dairelerinin sıra numarasıdır. Kanun, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde ceza mahkemelerinin birden fazla dairesinin oluşturulabileceğini ve bu dairelerin numaralandırılacağını düzenler (5235 sayılı Kanun m.9). “1. asliye ceza mahkemesi”, “2. asliye ceza mahkemesi” veya “17. asliye ceza mahkemesi” aynı görevdeki mahkemelerdir; numara derece, önem ya da yetki farkı göstermez.

Asliye ceza mahkemesi numarası büyüdükçe mahkemenin baktığı suçlar ağırlaşmaz. 2. asliye ceza mahkemesi de, 1. asliye ceza mahkemesi gibi, ağır ceza listesinde yer almayan ve kanundaki cezasının üst sınırı on yıl ve daha az hapis olan suçlara bakar (5235 sayılı Kanun m.11-12); iki dairenin verebileceği ceza aynı kanun aralıklarına bağlıdır. Dava dosyasının hangi numaralı daireye gideceğini, adliyedeki tevzi (dağıtım) sistemi belirler ve daireler kendilerine tevzi edilen davalara bakmakla yükümlüdür (5235 sayılı Kanun m.9).

Asliye ceza mahkemesi daireleri arasında iş dağılımı tek bir istisna dışında eşittir: özel kanunlarda başka hüküm yoksa Kurul, ihtisaslaşmayı sağlamak için gelen işlerin yoğunluğunu ve niteliğini dikkate alarak daireler arasındaki iş dağılımını belirleyebilir ve bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır (5235 sayılı Kanun m.9). Böyle bir iş dağılımı yapıldığında, o tarihte görülmekte olan davalarda daireler iş bölümü gerekçesiyle dosyayı başka bir daireye gönderemez. Yani belirli bir numaralı dairenin belirli suç türlerine bakması mümkündür; bunun dayanağı numaranın kendisi değil, Kurulun yayımlanmış iş dağılımı kararıdır.

Tebligatta “Ankara 23. Asliye Ceza Mahkemesi” gibi bir ad görüldüğünde ilk kısım mahkemenin bulunduğu il veya ilçeyi, numara o adliyedeki daireyi, “asliye ceza” ise mahkemenin türünü gösterir (5235 sayılı Kanun m.9).

5. Asliye Ceza Mahkemesi ile Ağır Ceza Mahkemesi ve Sulh Ceza Hâkimliği Farkı

Asliye ceza mahkemesi ile ağır ceza mahkemesi arasındaki temel fark heyetin yapısı ve görev alanıdır: asliye ceza mahkemesi tek hâkimle karar verir, ağır ceza mahkemesi bir başkan ve iki üyeyle toplanır (5235 sayılı Kanun m.9); ağır ceza mahkemesi liste suçlarına ve üst sınırı on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara bakar (m.12). Sulh ceza hâkimliği ise dava görmez, soruşturma işlerine bakar (m.10).

	Asliye ceza mah­ke­mesi	Ağır ceza mah­ke­mesi	Sulh ceza hâkim­liği
İşlevi	Ceza davası (kovuş­turma)	Ceza davası (kovuş­turma)	Soruş­turma evre­sin­deki hâkim karar­ları ve bunlara itiraz
Yapısı	Tek hâkim	Başkan ve iki üye	Tek hâkim
Görev ölçütü	m.12 dışında kalan dava ve işler (m.11)	m.12 listesi ve üst sınırı on yılı aşan suçlar	m.10
Kara­rına itirazı ince­le­yen merci	Yargı çev­re­sin­deki ağır ceza mah­ke­mesi (CMK m.268/3-c)	Numara olarak izleyen daire veya en yakın ağır ceza mah­ke­mesi (CMK m.268/3-c)	Numara olarak izleyen sulh ceza hâkim­liği (CMK m.268/3-a)

Ağır ceza mahkemesinin görev listesi, kuruluşu ve kararlarına karşı yollar için ağır ceza mahkemesi nedir yazısına bakılabilir.

6. Asliye Ceza Mahkemesinde Nitelikli Dolandırıcılık Davaları (7571 sayılı Kanun)

Asliye ceza mahkemesi, 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten sonra nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158) davalarına da bakar. Değişiklikten önce nitelikli dolandırıcılık, 5235 sayılı Kanun m.12’deki ağır ceza listesinde yer alıyordu; bugünkü metinde bu suç listede yer almaz ve maddenin son değişikliği 7571 sayılı Kanun’la yapılmıştır. Nitelikli dolandırıcılığın cezası üç yıldan on yıla kadar hapis olduğu için (TCK m.158/1) suç, üst sınır ölçütüyle de ağır cezaya girmez ve m.11 uyarınca asliye ceza mahkemesinde görülür.

Değişiklik anında görülmekte olan dosyalar için 7571 sayılı Kanun ayrı bir geçiş hükmü koymuştur. Yürürlük tarihinde ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyalarında, görevin bu Kanunla değiştiği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez; bu davalara kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar eski görev kurallarına göre bakılmaya devam edilir (5235 sayılı Kanun geçici m.7). Sonuç olarak değişiklikten önce ağır cezada açılmış dosya ağır cezada tamamlanır, değişiklikten sonra açılan dava ise asliye ceza mahkemesinde görülür.

Bu geçiş hükmü yalnız hangi mahkemenin bakacağına ilişkindir. Suçun cezasını belirleyen kanun, suç tarihinden sonra değişmişse ayrı bir kurala tabidir: suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Suçun unsurları ve cezası için nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) yazısına bakılabilir.

7. Asliye Ceza Mahkemesinde Görevsizlik Kararı ve Görev Uyuşmazlığı

Asliye ceza mahkemesi, davanın kendi görevini aştığını veya dışında kaldığını anlarsa görevsizlik kararı verir ve dosyayı görevli mahkemeye gönderir (CMK m.5/1). Mahkemelerin görevi kanunla belirlenir (CMK m.3/1) ve davaya bakan mahkeme görevli olup olmadığına kovuşturmanın her aşamasında re’sen karar verebilir (CMK m.4/1). Görevsizlik kararı davayı sona erdirmez; yargılama görevli mahkemede sürer.

Adlî yargı içindeki mahkemeler arasında verilen görevsizlik kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir (CMK m.5/2). İki mahkeme de kendini görevsiz sayarsa görev uyuşmazlığı doğar ve görevli mahkemeyi, uyuşmazlığa taraf mahkemelerin ortak yüksek görevli mahkemesi belirler (CMK m.4/2).

8. Asliye Ceza Mahkemesinde Yargılama Nasıl İşler?

Asliye ceza mahkemesinde yargılama, iddianamenin kabulüyle başlar ve kural olarak duruşmalı yürür; mahkeme, üst sınırı iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası gerektiren suçlarda basit yargılama usulüyle duruşmasız da karar verebilir (CMK m.251/1). Duruşmada Cumhuriyet savcısı ve zabıt kâtibi bulunur (CMK m.188/1).

8.1. Asliye Ceza Mahkemesinde İlk Duruşma

Asliye ceza mahkemesinde ilk duruşma, hazır bulunanların saptanması ve iddianamenin kabulü kararının okunmasıyla başlar. Kanunun öngördüğü sıra şöyledir (CMK m.191):

1. Sanığın ve müdafiinin hazır bulunup bulunmadığı, çağrılan tanık ve bilirkişilerin gelip gelmediği saptanır; sanık duruşmaya bağsız alınır ve hâkim, iddianamenin kabulü kararını okuyarak duruşmanın başladığını açıklar (CMK m.191/1).
2. Tanıklar duruşma salonundan dışarı çıkarılır (CMK m.191/2).
3. Sanığın açık kimliği saptanır ve kişisel ve ekonomik durumu hakkında kendisinden bilgi alınır (CMK m.191/3-a).
4. İddianamede yer alan suçlamanın dayanağı olan eylemler ve deliller ile suçlamanın hukuki nitelendirmesi anlatılır (CMK m.191/3-b).
5. Sanığa, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı ve kanundaki diğer hakları bildirilir (CMK m.191/3-c).
6. Sanık açıklamada bulunmaya hazır olduğunu bildirirse usulüne göre sorgusu yapılır (CMK m.191/3-d).

8.2. Asliye Ceza Mahkemesinde Basit Yargılama Usulü

Asliye ceza mahkemesi, iddianamenin kabulünden sonra adlî para cezasını veya üst sınırı iki yıl ya da daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verebilir; duruşma günü belirlendikten sonra bu usul uygulanmaz (CMK m.251/1). Bu usulde iddianame sanığa, mağdura ve şikâyetçiye tebliğ edilir ve beyan ile savunmalarını iki hafta içinde yazılı bildirmeleri istenir (CMK m.251/2).

Süre dolduktan sonra mahkeme duruşma yapmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşünü almaksızın hüküm kurabilir; mahkûmiyet hâlinde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir (CMK m.251/3). Koşulları varsa kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilir, ertelenebilir veya sanık yazılı olarak karşı çıkmazsa hükmün açıklanması geri bırakılabilir (CMK m.251/4). Usulün ayrıntıları için basit yargılama usulü yazısına bakılabilir.

8.3. Asliye Ceza Mahkemesinde Avukat Zorunlu mu?

Asliye ceza mahkemesinde sanığın avukatla temsil edilmesi kural olarak zorunlu değildir. Sanıktan bir müdafi seçmesi istenir; müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse istemi hâlinde kendisine müdafi görevlendirilir (CMK m.150/1). Sanık çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsizse ya da suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiriyorsa müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir (CMK m.150/2-3). Zorunlu müdafilik hâllerinde müdafiin duruşmada hazır bulunması şarttır (CMK m.188/1). Müdafiin görevleri için müdafi ne demek yazısına bakılabilir.

9. Asliye Ceza Mahkemesi Tutuklama Kararı Verebilir mi?

Asliye ceza mahkemesi, kovuşturma evresinde sanığın tutuklanmasına karar verebilir: kovuşturmada tutuklama kararını Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re’sen davaya bakan mahkeme verir (CMK m.101/1). Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ile bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir; tutuklama, işin önemi ve verilmesi beklenen ceza ile ölçülü değilse verilemez (CMK m.100/1).

Asliye ceza mahkemesinin baktığı davaların bir bölümünde tutuklama kanunen yasaktır. Yalnız adlî para cezası gerektiren suçlarda ve vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/4). Tutuklama kararına itiraz edilebilir (CMK m.101/5). Ayrıntılar için tutuklama nedir yazısına bakılabilir.

10. Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Kararları Verir, Ne Tür Ceza Verir?

Asliye ceza mahkemesi duruşmanın sonunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi veya düşmesi kararlarından birini verir; bunların her biri hükümdür (CMK m.223/1). Mahkûmiyet hâlinde uygulanan cezalar hapis ve adlî para cezalarıdır (TCK m.45/1).

Asliye ceza mahkemesinin vereceği cezanın süresi, suçun kanunda yazılı ceza aralığına göre belirlenir. Görevi belirleyen üst sınır hesabında artırım ve indirim nedenleri gözetilmez (5235 sayılı Kanun m.14); bu nedenler cezanın belirlenmesinde uygulanır, fakat davayı ağır ceza mahkemesine taşımaz. Beraat kararı ve sonuçları için beraat ne demek yazısına bakılabilir.

11. Asliye Ceza Mahkemesi Kararına İtiraz ve İstinaf

Asliye ceza mahkemesi kararına karşı başvuru yolu, kararın türüne göre değişir. Davayı bitiren hükme karşı istinaf, hâkimin ara kararlarına karşı itiraz, basit yargılama usulüyle verilen hükme karşı ise kendine özgü bir itiraz yolu işler. Üç yolun merci ve süre başlangıcı farklıdır:

Karar	Yol	Süre ve baş­lan­gıcı	Dilekçe nereye verilir, kim inceler
Duruşma sonunda verilen hüküm (mah­kû­mi­yet, beraat vb.)	İstinaf	Gerek­çeli hükmün teb­li­ğin­den iti­ba­ren iki hafta (CMK m.273/1)	Hükmü veren asliye ceza mah­ke­me­sine verilir; bölge adliye mah­ke­mesi inceler (CMK m.272/1)
Tutuk­lama, görev­siz­lik gibi hâkim karar­ları	İtiraz	Kararın öğre­nil­diği günden iti­ba­ren iki hafta (CMK m.268/1)	Kararı veren mah­ke­meye verilir; yargı çev­re­sin­deki ağır ceza mah­ke­mesi inceler (CMK m.268/3-c)
Basit yar­gı­lama usu­lüyle verilen hüküm	İtiraz	Hükümde itiraz usulü belir­ti­lir (CMK m.251/5)	Dosya, tevzi kri­ter­le­rine göre belir­le­nen başka bir asliye ceza mah­ke­me­sine gider; duruşma açılır (CMK m.252/2)

11.1. Asliye Ceza Mahkemesi Hükmüne Karşı İstinaf Süresi

Asliye ceza mahkemesinin hükmüne karşı istinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır (CMK m.273/1). Sanık ve katılan sıfatını almış olanlar dilekçede başvuru nedenlerini göstermese de inceleme yapılır (CMK m.273/4). Ağır ceza mahkemesi nezdindeki Cumhuriyet savcısı ise yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesinin hükmüne karşı, kararın o yer Cumhuriyet başsavcılığına geliş tarihinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilir (CMK m.273/3).

Asliye ceza mahkemesinin her hükmü istinaf edilemez. Hapis cezasından çevrilenler hariç, sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk lirası dahil adlî para cezasına mahkûmiyet hükümleri, üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adlî para cezası gerektiren suçlardan verilen beraat hükümleri ve kanunlarda kesin olduğu yazılı hükümler istinafa götürülemez (CMK m.272/3). Gerekçeli hükmün tebliği ve sürenin başlangıcı için gerekçeli karar ne demek, başvurunun içeriği için istinaf nedir yazısına bakılabilir.

11.2. Asliye Ceza Mahkemesi Kararına İtiraz Nereye Yapılır?

Asliye ceza mahkemesi hâkiminin hüküm dışındaki kararlarına yapılan itirazı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi inceler (CMK m.268/3-c). İtiraz, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanla yapılır (CMK m.268/1). Asliye ceza mahkemesi itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde dosyayı ağır ceza mahkemesine gönderir (CMK m.268/2). Dilekçenin başlığı ve örnekleri için asliye ceza mahkemesi kararına itiraz dilekçesi yazısına bakılabilir.

Basit yargılama usulüyle verilen hükme itiraz edildiğinde ise dosya ağır ceza mahkemesine değil, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi varsa tevzi kriterlerine göre belirlenen başka bir asliye ceza mahkemesine gönderilir; bu mahkeme duruşma açarak genel hükümlere göre yargılamaya devam eder (CMK m.252/2). Taraflar gelmese de duruşma yapılır ve yokluklarında hüküm verilebilir. Bu mahkemenin hükmüne karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir (CMK m.252/5). Süresi içinde itiraz edilmeyen basit yargılama hükmü ise kesinleşir (CMK m.252/1).

11.3. Asliye Ceza Mahkemesi Kararının Temyizi

Asliye ceza mahkemesi hükmüne karşı istinaf incelemesi bittikten sonra, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin bozma dışında kalan hükümleri kural olarak temyiz edilebilir (CMK m.286/1). Ancak asliye ceza mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezalarına ve miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez (CMK m.286/2-a). İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezasını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları da temyize kapalıdır (CMK m.286/2-b). Bu hâllerde asliye ceza mahkemesi hükmüne ilişkin son inceleme bölge adliye mahkemesinde yapılır. Temyizin koşulları ve süresi için temyiz nedir yazısına bakılabilir.

12. Asliye Ceza Mahkemesinde Vekalet Ücreti

Asliye ceza mahkemesinde vekalet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde asliye mahkemeleri için belirlenen maktu tutardır. 4 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tarifede asliye mahkemelerinde takip edilen davalar için bu tutar 45.000,00 TL’dir (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ikinci kısım ikinci bölüm, sıra 10). Aynı tutar Türkiye Barolar Birliği’nin 2025-2026 tarifesi duyurusunda da yer alır. Bu tutar 2025-2026 tarifesine aittir; tarife yenilendiğinde değişebilir.

Asliye ceza mahkemesinde bu ücretin kime yükletileceği kararın türüne bağlıdır. Mahkûmiyet veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmişse, vekille temsil edilen katılan lehine ücret sanığa yükletilir (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.14/1). Beraat eden ve müdafi ile temsil edilen sanık yararına ise Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.14/4). Ayrıntılar için katılan vekalet ücreti yazısına bakılabilir.