Boşanma Davası Ücreti ve Masrafları Ne Kadar?

Boşanma davası ücreti, harçlar, gider avansı, tanık ve bilirkişi gibi delil masrafları ve dava avukatla takip ediliyorsa avukatlık ücretinden oluşur; tek ve sabit bir tutar yoktur. 2026 yılında aile mahkemesinde başvurma harcı 732,00 TL, boşanma için maktu karar ve ilam harcı 732,00 TL’dir ve ikisi de dava açılırken gider avansıyla birlikte yatırılır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.120/1). Avukatla takip edilen davada ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin asliye mahkemeleri için öngördüğü 45.000,00 TL’nin altında kararlaştırılamaz (Avukatlık Kanunu m.164).

Bu yazı, boşanma davası açmayı düşünen ve davanın açılışında, sürerken ve sonunda hangi masrafın doğacağını ve kime yükleneceğini öğrenmek isteyen eş için hazırlandı. Rakamlar 2026 yılında yürürlükte olan harç ve tarife metinlerinden alınmıştır; bu tutarlar her yıl yeniden belirlenir.

1. Boşanma Davası Ücreti: Öne Çıkanlar

• Boşanma davası ücreti 2026’da aile mahkemesinde 732,00 TL başvurma harcı ve 732,00 TL maktu karar ve ilam harcıyla başlar (Harçlar Kanunu Genel Tebliği Seri No: 98).
• Davacı harçları ve gider avansını dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır (HMK m.120/1).
• Gider avansı, taraf sayısının beş katı tebligat ücreti ile diğer işlemler için 530 TL’den oluşur (HMK Gider Avansı Tarifesi m.4/1).
• Aile mahkemesi asliye derecesinde olduğu için Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin asliye kalemi olan 45.000,00 TL uygulanır; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma için ayrı satır yoktur (4787 sayılı Kanun m.2; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, ikinci kısım ikinci bölüm, sıra 10).
• Yargılama giderleri kural olarak davayı kaybeden tarafa yüklenir; karşı vekalet ücreti kazanan tarafın avukatına aittir (HMK m.326/1, m.330; Avukatlık Kanunu m.164).
• Kullanılmayan gider avansı hüküm kesinleşince kendiliğinden iade edilir (HMK m.333).
• Masrafları karşılayamayan kişi adli yardımla harç ve giderlerden geçici olarak muaf tutulabilir (HMK m.334-335).

2. Boşanma Davası Ücreti Ne Kadar? 2026 Kalem Kalem Tablo

Boşanma davası ücreti 2026’da 732,00 TL başvurma harcı ve 732,00 TL maktu karar ve ilam harcıyla başlar; gider avansı, delil masrafları ve avukatla takip edilen davada avukatlık ücreti buna eklenir. Kanunun saydığı yargılama giderleri başvurma, karar ve ilam harçları; tebliğ ve posta giderleri; dosya giderleri; tanık ve bilirkişiye ödenen ücretler; keşif giderleri ve avukatla takip edilen davada vekalet ücretidir (HMK m.323/1). Aşağıdaki tablo, boşanma davasında en sık doğan kalemleri 2026 tutarlarıyla gösterir.

Kalem	2026 tutarı	Ne zaman ödenir	Dayanak
Baş­vurma harcı (aile mah­ke­mesi)	732,00 TL	Dava açı­lır­ken	Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-2
Karar ve ilam harcı (boşanma, maktu)	732,00 TL	Dava açı­lır­ken	(1) sayılı tarife A-III-2-a; HMK m.120/1
Nafaka hükmü için karar ve ilam harcı	Bir yıllık nafaka tuta­rı­nın binde 11,38’i	Nafa­kaya hük­me­di­lince	(1) sayılı tarife A-III-1-d
Maddi veya manevi taz­mi­nat talebi	Hüküm altına alınan değerin binde 68,31’i	Taz­mi­nata hük­me­di­lince	(1) sayılı tarife A-III-1-a
Gider avansı	Taraf sayı­sı­nın beş katı teb­li­gat ücreti + 530 TL	Dava açı­lır­ken	HMK Gider Avansı Tari­fesi m.4/1
Tanık ücreti	Tanık başına 130 ilâ 200 TL	Tanık din­len­mesi iste­nince	HMK Tanık Ücret Tari­fesi m.3/1
Keşif harcı	5.188,00 TL	Keşif yapı­la­caksa	(1) sayılı tarife A-V
İstinaf baş­vurma harcı	2.002,00 TL	Karara istinaf baş­vu­ru­sunda	(1) sayılı tarife A-IV-e
Temyiz baş­vurma harcı	3.608,50 TL	Yar­gı­tay’a temyiz baş­vu­ru­sunda	(1) sayılı tarife A-IV-a
Avu­kat­lık ücreti (tarife tabanı)	45.000,00 TL’den az olamaz	Avu­katla söz­leş­meye göre	Avu­kat­lık Asgari Ücret Tari­fesi 2. kısım 2. bölüm s.10

Harç tutarları, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarifelerdeki maktu harçların 2026 yılında uygulanacak tutarlarını ilan eden Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98) ile belirlenmiştir ve bu tebliğ 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girmiştir (Harçlar Kanunu Genel Tebliği Seri No: 98 m.1, m.4). Gider avansı tutarı 28.10.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan HMK Gider Avansı Tarifesinden, tanık ücreti aynı tarihte yayımlanan HMK Tanık Ücret Tarifesinden alınmıştır. Tabloda toplam tutar verilmemiştir: toplam, taraf sayısına, istenen delillere ve talep edilen nafaka ya da tazminatın miktarına göre dosyadan dosyaya değişir.

Boşanma davası ücretinin ne kadar tutacağını en çok üç soru belirler: dava anlaşmalı mı çekişmeli mi, boşanmayla birlikte nafaka veya tazminat isteniyor mu ve dava avukatla mı takip ediliyor. Aşağıdaki bölümler bu üç soruya göre ilerler.

3. Boşanma Davası Harcı Ne Kadar?

Boşanma davası harcı 2026 yılında aile mahkemesinde 732,00 TL başvurma harcı ve 732,00 TL maktu karar ve ilam harcıdır; boşanma talebi belli bir değerle ilgili olmadığı için harç maktu (sabit tutarlı) alınır ((1) sayılı tarife A-I-2, A-III-2-a). Harçlar Kanunu, konusu belli bir değerle ilgili davalarda nispi, bunun dışında kalan davalarda maktu karar ve ilam harcı öngörür ((1) sayılı tarife A-III). Aile mahkemesinde alınan başvurma harcı da 732,00 TL’dir; çünkü aile mahkemeleri asliye mahkemesi derecesinde kurulur ve asliye mahkemelerinde başvurma harcı bu tutardadır (4787 sayılı Kanun m.2; (1) sayılı tarife A-I-2).

Maktu harçlar, ilgili oldukları işlem yapılmadan önce peşin ödenir (Harçlar Kanunu m.27). Hukuk Muhakemeleri Kanunu da davacının yargılama harçlarını dava açarken mahkeme veznesine yatırmasını şart koşar (HMK m.120/1).

3.1. Boşanma Davasında Nafaka ve Tazminat Talebinin Harcı

Boşanma davası ücretine, nafaka ve tazminat istenirse bu talepler için nispi karar ve ilam harcı eklenir. Boşanmayla birlikte nafaka istenirse, nafakaya hükmedilmesi hâlinde karar ve ilam harcı bir senelik nafaka bedeli üzerinden binde 11,38 oranında alınır ((1) sayılı tarife A-III-1-d). Nafakanın türleri ve miktarının belirlenmesi için nafakanın türleri ve miktarı yazısına bakabilirsiniz.

Maddi veya manevi tazminat istenirse, bu talep konusu belli bir değerle ilgili olduğundan hüküm altına alınan değer üzerinden binde 68,31 oranında nispi karar ve ilam harcı doğar ((1) sayılı tarife A-III-1-a). Nispi harç 732 TL’den aşağı olamaz ((1) sayılı tarife A-III-1). Tazminatın şartları için Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat yazısı ayrıntılıdır. Harç tutarını dava değerine göre görmek için dava harcı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

3.2. Boşanma Davasında İstinaf ve Temyiz Harcı

Boşanma davası ücretine, karara karşı kanun yoluna gidilirse istinaf veya temyiz başvurma harcı eklenir. Karara karşı bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusunda 2026 yılında 2.002,00 TL, Yargıtay’a temyiz başvurusunda 3.608,50 TL başvurma harcı alınır ((1) sayılı tarife A-IV). İstinafın işleyişi için İstinaf Nedir? yazısına bakabilirsiniz. Kanun yolu aşamasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a yapılır (HMK m.336/3).

4. Boşanma Davası Açma Ücreti: Dava Açılırken Ödenenler

Boşanma davası açma ücreti, davacının dava dilekçesini verirken mahkeme veznesine yatırdığı yargılama harçları ile gider avansından oluşur (HMK m.120/1). 2026 yılında bu harçlar 732,00 TL başvurma harcı ve 732,00 TL maktu karar ve ilam harcıdır; nafaka veya tazminat da isteniyorsa bu talepler için ayrıca nispi karar ve ilam harcı doğar ((1) sayılı tarife A-III-1). Dava açma işleminin kendisi için Boşanma Davası Nasıl Açılır? ve dilekçenin içeriği için Boşanma Dilekçesi yazılarına bakabilirsiniz.

Boşanma davası açma ücreti dava açılırken şu sırayla yatırılır:

1. Başvurma harcı: Dilekçeyle dava açılırken asliye derecesindeki aile mahkemesi için alınır ((1) sayılı tarife A-I-2).
2. Karar ve ilam harcı: Boşanma talebi için maktu tutar yatırılır (HMK m.120/1; (1) sayılı tarife A-III-2-a).
3. Gider avansı: Tebligat, posta ve diğer işlemler için tarifedeki tutar yatırılır (HMK Gider Avansı Tarifesi m.3/1, m.4/1).

5. Boşanma Davasında Gider Avansı Ne Kadar?

Boşanma davasında gider avansı, davacının dava açarken yatırdığı ve tebligat ile posta gibi giderleri karşılamak için kullanılan tutardır. HMK Gider Avansı Tarifesine göre davacı, taraf sayısının beş katı tutarında tebligat ücreti ile diğer iş ve işlemler için 530 TL’yi avans olarak öder (Tarife m.4/1). Gider avansı her türlü tebligat ücreti ile posta ücretleri gibi giderleri kapsar (Tarife m.3/1). Tebligat ücretinin kendisi bu tarifede yazılı değildir, bu yüzden gider avansının TL karşılığı dava açıldığı gün uygulanan tebligat ücretine göre hesaplanır.

Gider avansı tarifesi her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılır (HMK m.120/1); yukarıdaki tutar 28.10.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve yayımı tarihinde yürürlüğe giren tarifeye aittir (Tarife m.8/1). Avansın dava sırasında yetmediği anlaşılırsa dava durmaz; mahkeme eksiğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verir (HMK m.120/2).

Gider avansı ile delil avansı ayrı kalemlerdir. Taraflardan her biri, ikamesini istediği delil için mahkemenin belirlediği avansı verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır; iki taraf aynı delili isterse gideri yarı yarıya öderler (HMK m.324/1). Tanık ve bilirkişi ücretleri bu delil avansından karşılanır. İki avansın farkı Gider Avansı ve Delil Avansı yazısında ayrıca anlatılmıştır.

5.1. Kullanılmayan Gider Avansının İadesi

Boşanma davasında yatırılan gider avansının harcanmayan kısmı davacıya geri döner. Hüküm kesinleştikten sonra mahkeme, avansın kullanılmayan kısmının iadesine kendiliğinden karar verir; bu kararın tebliğ gideri iade edilecek avanstan karşılanır (HMK m.333). Davacı hesap numarası bildirmişse iade elektronik ortamda o hesaba aktarılır, bildirmemişse PTT aracılığıyla adreste ödemeli olarak gönderilir (HMK Gider Avansı Tarifesi m.5/1). Bu nedenle dava başında yatırılan avans, davanın gerçek maliyeti değil, masrafların karşılandığı bir ön ödemedir.

6. Boşanma Davası Avukatlık Ücreti Ne Kadar?

Boşanma davası avukatlık ücreti avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılır; ancak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin asliye mahkemeleri için öngördüğü 45.000,00 TL’nin altında olamaz (Avukatlık Kanunu m.164). Ücret sözleşmesinin şekli ve sınırları için Avukatlık Ücret Sözleşmesi yazısına bakabilirsiniz.

6.1. Boşanma Davası Avukatlık Asgari Ücreti: 30.000 TL Değil 45.000 TL

Boşanma davasında Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre uygulanan taban 45.000,00 TL’dir; 30.000,00 TL sulh hukuk mahkemelerine ait tutardır (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, ikinci kısım ikinci bölüm, sıra 8 ve 10). Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde “boşanma davası” ya da “aile mahkemesi” adıyla ayrı bir satır yoktur; tarife mahkeme türüne göre düzenlenir. Aile mahkemeleri asliye mahkemesi derecesinde kurulduğu için (4787 sayılı Kanun m.2), boşanma davasında tarifenin “Asliye Mahkemelerinde takip edilen davalar için” öngördüğü 45.000,00 TL uygulanır (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, ikinci kısım ikinci bölüm, sıra 10). Bu tutar anlaşmalı ve çekişmeli boşanma için aynıdır.

Tarifede 30.000,00 TL olarak yazılı tutar sulh hukuk mahkemelerinde takip edilen davalara aittir (aynı bölüm, sıra 8). Boşanma davası sulh hukuk mahkemesinde değil aile mahkemesinde görüldüğü için 30.000,00 TL boşanma davasının tarife tabanı değildir.

Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır (Avukatlık Kanunu m.168). Barolar tarife önerilerini her yıl Eylül ayında hazırlar ve Türkiye Barolar Birliği tarifeyi Ekim ayı sonuna kadar Adalet Bakanlığına gönderir (Avukatlık Kanunu m.168). 45.000,00 TL, 04.11.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tarifenin tutarıdır ve yeni tarifeyle değişir.

6.2. Boşanma Davasında Baroların Tavsiye Ettiği Ücretler

Boşanma davası avukatlık ücreti tarife tabanının üzerinde de kararlaştırılabilir. Barolar kendi bölgeleri için tavsiye niteliğinde en az ücret çizelgeleri yayımlar. Bu çizelgeler mevzuat değildir, Resmî Gazete’de yayımlanmaz ve taraflar için bağlayıcı bir alt veya üst sınır oluşturmaz; kanunun alt sınır olarak tanıdığı tek metin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesidir (Avukatlık Kanunu m.164).

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanmayı ayrı satırda gösteren 2026 yılı tavsiye niteliğindeki ücret çizelgelerinden, metni doğrudan okunabilen beş baronun tutarları şöyledir (kaynak: baroların kendi sitelerinde yayımladığı çizelgeler, derleme tarihi 27 Temmuz 2026):

Kaynak	Anlaşmalı boşanma	Çekişmeli boşanma
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (bağlayıcı taban, asliye kalemi)	45.000,00 TL	45.000,00 TL
Ankara Barosu	114.100,00 TL	228.200,00 TL
Ankara 2 No’lu Barosu	123.200,00 TL	193.600,00 TL
Manisa Barosu	90.500,00 TL	135.000,00 TL
Sakarya Barosu	72.800,00 TL	150.000,00 TL
Trabzon Barosu	75.000 TL	106.250 TL

Bu çizelgelerin hepsinde çekişmeli boşanma, anlaşmalı boşanmadan yüksek tutulmuştur. Çizelgeler her yıl yenilenir ve baroya göre değişir; güncel tutar için ilgili baronun kendi sitesindeki çizelgeye bakılmalıdır.

6.3. Tazminat ve Nafaka İstenen Boşanma Davasında Avukatlık Ücreti

Boşanma davası avukatlık ücreti, dava para ile ölçülebilen talepler de içeriyorsa bu talepler için ayrıca belirlenebilir. Değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uygulanır (Avukatlık Kanunu m.164). Manevi tazminat davalarında avukatlık ücreti, hüküm altına alınan miktar üzerinden tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir; manevi tazminat maddi tazminat veya parayla değerlendirilebilen diğer taleplerle birlikte istenirse, manevi tazminat için ücret ayrı bir kalem olarak hükmedilir (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.10/1, m.10/4). Manevi tazminat talebi tamamen reddedilirse ücret, tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur (m.10/3). Bu kalemin ayrıntısı Manevi Tazminat Vekalet Ücreti yazısındadır.

Ücret sözleşmesinde değere bağlı ücret de kararlaştırılabilir: dava veya hükmolunacak şeyin değerinin ya da paranın belli bir yüzdesi, yüzde yirmi beşi aşmamak üzere avukatlık ücreti olarak belirlenebilir (Avukatlık Kanunu m.164). Bu yüzde sınırı, boşanmanın tazminat ve mal paylaşımı gibi parasal yönleri için yapılan ücret sözleşmelerinde uygulanır.

7. Anlaşmalı Boşanma Ücreti ve Masrafları

Anlaşmalı boşanma ücreti, harçlar bakımından çekişmeli boşanmadan farklı değildir: 2026’da başvurma harcı ve maktu karar ve ilam harcı 732,00’er TL’dir ve dava açılırken gider avansı yatırılır ((1) sayılı tarife A-I-2, A-III-2-a; HMK m.120/1). Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde de anlaşmalı boşanma için ayrı bir satır bulunmaz; asliye kalemi olan 45.000,00 TL uygulanır.

Anlaşmalı boşanmada masrafı azaltan unsur, delil masraflarının doğmayabilmesidir. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurur ya da bir eş diğerinin davasını kabul ederse evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır; hâkim tarafları bizzat dinler ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir (Türk Medeni Kanunu m.166/3). Anlaşmalı boşanmada tanık veya bilirkişi delili istenmedikçe HMK m.324’teki delil avansı doğmaz.

Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse TMK m.166/3’teki anlaşmalı boşanma hükmü uygulanamaz; boşanma, sebebi ispat edilerek açılan davayla istenir ve bu davada delil masrafları da gündeme gelebilir. Şartlar ve protokol için Anlaşmalı Boşanma ve Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği yazılarına bakabilirsiniz.

8. Çekişmeli Boşanma Davası Ücreti

Çekişmeli boşanma davası ücreti, harçlar ve gider avansı bakımından anlaşmalı boşanmayla aynıdır; fark tanık, bilirkişi ve keşif gibi delil masraflarıyla doğar. Kusur, nafaka, velayet veya tazminat tartışmalı olduğunda taraflar tanık ve bilirkişi deliline dayanır; her taraf istediği delil için mahkemenin belirlediği avansı kesin süre içinde yatırır (HMK m.324/1). Tanığa, tanıklık nedeniyle kaybettiği zamanla orantılı olarak 130 ilâ 200 TL arasında ücret ödenir (HMK Tanık Ücret Tarifesi m.3/1). Keşif yapılacaksa 2026 yılında 5.188,00 TL keşif harcı alınır ((1) sayılı tarife A-V).

Taraflardan biri delil avansını yatırmazsa diğer taraf yatırabilir; hiçbiri yatırmazsa o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.324/2). Ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır (HMK m.324/3). Çekişmeli sürecin aşamaları için Çekişmeli Boşanma yazısına bakabilirsiniz.

9. Avukatsız Boşanma Davası Ücreti

Avukatsız boşanma davası ücreti, yalnız harçlardan, gider avansından ve varsa delil masraflarından oluşur; avukat tutulmadığı için vekalet ücreti ödenmez. Dava avukatsız da takip edilebilir; kanun yargılama giderlerini sayarken vekille takip edilmeyen davaları ayrıca düzenler. Vekil ile takip edilmeyen davalarda tarafların hazır bulundukları günlere ait gündelik, seyahat ve konaklama giderlerine karşılık hâkimin takdir edeceği miktar da yargılama giderine girer (HMK m.323/1-g).

Avukatsız boşanma davasında da karşı vekalet ücreti riski vardır. Davayı kazanan taraf avukatla takip etmişse mahkeme, tarifeye göre takdir edilen vekalet ücretini onun lehine hükmeder (HMK m.330). Bu ücret, karşı tarafa yükletilecek tutarın tarifede yazılı miktardan az ve üç katından çok olamayacağı kuralına tabidir (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.3/1). Avukat tutmadan davayı yürütmenin ayrıntıları için Avukat Tutacak Param Yok yazısına bakabilirsiniz.

10. Boşanma Davası Ücretini Kim Öder?

Boşanma davası ücretini dava açılırken davacı öder; dava sonunda mahkeme yargılama giderlerini kural olarak aleyhine hüküm verilen tarafa yükler (HMK m.120/1, m.326/1).

İki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa mahkeme yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır (HMK m.326/2). Bu oransal paylaştırma 14.12.2025’ten beri manevi tazminat talepleri bakımından uygulanmaz; boşanmayla birlikte manevi tazminat da istenmişse bu kalemdeki giderler oransal olarak paylaştırılmaz. Aleyhine hüküm verilenler birden fazlaysa mahkeme giderleri aralarında paylaştırabilir veya müteselsilen sorumlu tutabilir (HMK m.326/3).

Mahkeme yargılama giderlerine kendiliğinden hükmeder; giderin tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü hükümde gösterilir (HMK m.332/1-2). Anlaşmalı boşanmada da giderler bu kurala göre hükme yazılır.

10.1. Karşı Vekalet Ücreti

Boşanma davasında karşı vekalet ücreti, davayı avukatla takip eden taraf lehine mahkemenin tarifeye göre takdir ettiği ücrettir (HMK m.330). Karar ile tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenen vekalet ücreti avukata aittir ve iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez (Avukatlık Kanunu m.164). Bu ücret, kendi avukatınıza sözleşmeyle ödediğiniz ücretten ayrıdır. Davayı kaybeden taraf, kendi avukatının ücretine ek olarak karşı tarafın vekalet ücretini de ödemek durumunda kalabilir. Ayrıntı için dava kaybedilirse avukatlık ücretini kimin ödediği yazısına bakabilirsiniz.

10.2. Davadan Feragat Edilirse veya Dava Konusuz Kalırsa

Boşanma davası her zaman esastan hükümle bitmez. Davasından feragat eden veya karşı tarafın davasını kabul eden taraf, aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir (HMK m.312/1). Anlaşmazlık feragat, kabul veya sulh gibi bir nedenle ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse mahkemenin hükmedeceği vekalet ücreti tarifedeki tutarın yarısı, tutanak imzalandıktan sonra giderilirse tamamıdır (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.6/1).

Dava konusuz kaldığı için esas hakkında karar verilmesine gerek kalmazsa hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir eder (HMK m.331/1). Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir (HMK m.331/3). Genel kurallar için Mahkeme Masrafları ve Yargılama Giderleri yazısına bakabilirsiniz.

11. Boşanma Davası Ücretini Karşılayamayanlar: Adli Yardım

Boşanma davası ücretini karşılayamayan kişi adli yardım isteyebilir; adli yardım harç ve giderlerden geçici muafiyet ile gerektiğinde avukat temini sağlar (HMK m.335/1). Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kişiler, talepleri açıkça dayanaktan yoksun olmadıkça adli yardımdan yararlanabilir (HMK m.334/1).

Adli yardım kararı şunları sağlar (HMK m.335/1):

• Yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet.
• Yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet.
• Dava sırasında yapılması gereken tüm giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi.
• Davanın avukatla takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini.

Mahkeme bu imkânlardan yalnız bir kısmına da karar verebilir ve adli yardım hükmün kesinleşmesine kadar devam eder (HMK m.335/2-3). Adli yardım, davanın karara bağlanacağı mahkemeden istenir; talepte bulunan kişi iddiasının özetini, dayanacağı delilleri ve giderleri karşılayamayacağını gösteren mali belgeleri sunmak zorundadır (HMK m.336/1-2). Talebe ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır (HMK m.336/4).

Adli yardım talebi reddedilirse, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçeyle itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir ve ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir (HMK m.337/2). Adli yardım, daha önce yapılmış yargılama giderlerini kapsamaz (HMK m.337/3).

Adli yardım masrafları tamamen ortadan kaldırmaz. Ertelenen giderler ve Devletçe ödenen avanslar dava sonunda haksız çıkan kişiden tahsil edilir; adli yardımdan yararlanan kişi haksız çıkarsa giderlerin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine karar verilebilir (HMK m.339/1). Tahsil adli yardımdan yararlananın mağduriyetine yol açacaksa mahkeme, hükümde onu tamamen veya kısmen ödemeden muaf tutabilir (HMK m.339/2). Mahkemeden istenen adli yardım ile baronun adli yardım bürosundan avukat istemek ayrı başvurulardır; ikisinin yolu Adli Yardım Başvurusu yazısında anlatılmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun yargılama giderleri ve adli yardım hükümlerinin tam metni Mevzuat Bilgi Sistemi sayfasında yer alır.