Ses Kaydı ve WhatsApp Yazışması Delil Olur mu, Suç mu?

Ses kaydı ve WhatsApp yazışması mahkemede delil olarak sunulabilir; kanun ikisini de belge sayar. Ancak delilin kullanılıp kullanılamayacağını içeriği değil, nasıl elde edildiği belirler: hukuka aykırı elde edilen delil hukuk davasında dikkate alınmaz, ceza davasında reddolunur (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199, m.189/2; Ceza Muhakemesi Kanunu m.206/2-a). Bu yazı, bir hakaret, tehdit, alacak, boşanma veya iş uyuşmazlığında elindeki ses kaydını ya da WhatsApp yazışmasını delil olarak kullanmak isteyen ve bunu yaparken kendisinin suç işleyip işlemediğini öğrenmek isteyen kişi için hazırlanmıştır.

Ses kaydı almak ayrıca suç olabilir. Katıldığınız bir konuşmayı diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmek altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (Türk Ceza Kanunu m.133/2). Aynı fiilden üç ayrı sonuç birlikte doğabilir: delil dışlanır, kaydı alan kişi hakkında ceza soruşturması başlar ve kaydedilen kişi manevi tazminat isteyebilir.

1. Ses Kaydı ve WhatsApp Yazışması: Öne Çıkanlar

• Ses kaydı ve elektronik ortamdaki veriler, WhatsApp yazışması dahil, kanuna göre belgedir (HMK m.199).
• Hukuka aykırı elde edilmiş delil hukuk davasında vakıanın ispatında dikkate alınmaz, ceza davasında reddolunur (HMK m.189/2, CMK m.206/2-a).
• Katıldığınız konuşmayı rızasız kaydetmek altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, tarafı olmadığınız konuşmayı kaydetmek iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.133/1-2).
• Kaydı hukuka aykırı olarak ifşa etmek iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası gerektirir (TCK m.133/3).
• Ses kaydı suçu şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır ve suç uzlaştırma kapsamındadır (TCK m.139/1, m.73/1-2, CMK m.253/1-a).
• Senetle ispat gereken alacakta karşı taraftan gelen WhatsApp mesajı delil başlangıcı sayılabilir ve tanık dinlenmesini sağlar (HMK m.202).
• Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması temyizde hukuka kesin aykırılık sayılır (CMK m.289/1-i).

2. Ses Kaydı Delil Olur mu? Hukuka Uygun Delil Kuralı

Ses kaydı delil olabilir, ancak yalnız hukuka uygun elde edilmişse. Kural Anayasa düzeyindedir: kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6). Bu hüküm 2001 yılında Anayasaya eklenmiştir ve hem ceza hem hukuk yargılamasında uygulanan ilkenin dayanağıdır.

Ses kaydının belge niteliği tartışmalı değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı metin, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi verileri ve elektronik ortamdaki verileri belge sayar (HMK m.199). Bu nedenle soru “ses kaydı delil türü müdür” değil, “bu ses kaydı hukuka uygun elde edilmiş midir” sorusudur.

2.1. Ses Kaydı Hukuk Davasında ve Ceza Davasında

Ses kaydının hukuka aykırı elde edilmesinin sonucu iki yargılama türünde farklı maddelere bağlanmıştır, ancak sonuç aynı yöndedir:

Yargılama	Kural	Dayanak
Hukuk davası (boşanma, alacak, iş, tazminat)	Hukuka aykırı elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz; delilin caiz olup olmadığına mahkeme karar verir	HMK m.189/2, m.189/4
Ceza davası (hakaret, tehdit, dolan­dı­rı­cı­lık)	Kanuna aykırı olarak elde edilmiş delil reddolunur; yüklenen suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delille ispat edilebilir	CMK m.206/2-a, m.217/2
Her ikisi	Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez	Anayasa m.38/6

HMK 189/2, hukuka aykırı delilin dışlanmasını karşı tarafın itirazına bağlamaz. Madde, delilin mahkeme tarafından dikkate alınamayacağını söyler ve delilin caiz olup olmadığına mahkemenin karar vereceğini ayrıca düzenler (HMK m.189/4). Karşı taraf sessiz kalsa bile mahkeme delilin nasıl elde edildiğini inceler.

İspat hakkı da bu sınırın içindedir. Taraflar ispat hakkına kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak sahiptir (HMK m.189/1); Anayasa da iddia ve savunma hakkını “meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle” tanır (Anayasa m.36/1). Hak arama hürriyeti tek başına hukuka aykırı yoldan delil toplamayı meşru kılmaz.

3. Ses Kaydının Delil Değerini Belirleyen Üç Soru

Ses kaydı veya yazışmanın delil değeri üç soruya verilen cevapla belirlenir: kaydı kim aldı, kaydeden konuşmanın tarafı mıydı ve kayıt hangi yöntemle elde edildi. Aşağıdaki tablo bu sorulara göre en sık karşılaşılan kayıt türlerini ve ilgili maddeleri gösterir:

Kayıt türü	Delil bakımından	Ceza bakımından
Tarafı olduğunuz konuşmanın ses kaydı	Elde edilişin hukuka uygunluğuna göre değer­len­di­ri­lir (HMK m.189/2)	Diğer konu­şan­la­rın rızası yoksa TCK m.133/2
Tarafı olmadığınız konuşmanın ses kaydı	Hukuka aykırı elde edilmiş delil	Taraflardan birinin rızası yoksa TCK m.133/1
Size gönderilmiş WhatsApp mesajı veya ekran görüntüsü	Belgedir; karşı taraftan geldiği doğ­ru­la­nırsa delil başlangıcı olabilir (HMK m.199, m.202)	Yazışmayı rızasız ve hukuka aykırı olarak alenen ifşa etmek TCK m.132/3
Başkasının telefonuna veya hesabına girilerek alınan yazışma	Hukuka aykırı elde edilmiş delil	TCK m.132/1, TCK m.243/1
Kaydın veya yazışmanın üçüncü kişilere yayılması	Delil değerini değiştirmez	TCK m.133/3, TCK m.134/2

Tablodaki ilk satır en çok karıştırılan durumdur. Konuşmanın tarafı olmak kaydı kendiliğinden serbest bırakmaz; kanun, katılınan söyleşinin rızasız kaydını ayrı bir fıkrada suç olarak düzenler (TCK m.133/2). Buna karşılık size gönderilmiş bir mesajı okumak veya saklamak, haberleşmenin tarafı olduğunuz için başkasının haberleşmesine girmek anlamına gelmez; sorun bu yazışmanın alenen yayılmasıyla başlar (TCK m.132/3).

4. Delil İçin Ses Kaydı Almak Suç mu?

Delil için ses kaydı almak suç olabilir. Kaydın amacı TCK 133’ün unsurları arasında yer almaz: madde, katıldığı aleni olmayan söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazıyla kayda alan kişiyi cezalandırır ve kaydın hangi amaçla alındığını sormaz (TCK m.133/2). “Mahkemede kullanmak için kaydettim” savunması bu nedenle suçun unsurlarını ortadan kaldırmaz.

Türk Ceza Kanunu “delil elde etmek amacıyla kayıt” adıyla ayrı bir hukuka uygunluk nedeni de saymaz. Kaydı alanın cezai sorumluluğunu kaldırabilecek olan, Türk Ceza Kanunu’nun genel hukuka uygunluk nedenleridir: kanun hükmünü yerine getirme (TCK m.24/1), meşru savunma (TCK m.25/1), zorunluluk hâli (TCK m.25/2) ve hakkın kullanılması (TCK m.26/1).

4.1. Ses Kaydı ve Zorunluluk Hâli: Kanunun Açık Bıraktığı Soru

Ses kaydının zorunluluk hâli kapsamında kalıp kalmadığı madde metninden tek başına cevaplanamaz. Zorunluluk hâli için kanun şu koşulları birlikte arar: kişinin kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelik ağır ve muhakkak bir tehlike bulunmalı, kişi bu tehlikeye bilerek neden olmamış olmalı, başka suretle korunma olanağı bulunmamalı ve tehlikenin ağırlığı ile kullanılan vasıta arasında orantı olmalıdır (TCK m.25/2).

Bu koşullar kayıt anındaki olaya göre değerlendirilir. Telefonda tehdit edilen ve o anda başka bir yolla kendini koruyamayan kişinin durumu ile günlerce planlanarak, cihaz yerleştirilerek veya karşı tarafı belli sözleri söylemeye yönlendirerek alınan kaydın durumu bu koşullar bakımından aynı değildir. “Başka suretle korunma olanağı” koşulu özellikle belirleyicidir: kişi şikâyet veya ihbar yoluyla kolluğa ya da savcılığa başvurabilecek durumdaysa (CMK m.158/1), bu olanağın bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. Somut olayda koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğine mahkeme karar verir; kanun lafzı sonucu önceden belirlemez.

4.2. Ses Kaydı Almak Yasal mı? Konuşmanın Tarafıysanız

Ses kaydı almak, konuşmanın tarafı olsanız bile diğer konuşanların rızası yoksa yasal değildir ve TCK 133/2 kapsamındadır. Madde, katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişiye altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür (TCK m.133/2). Karşı taraf kaydedildiğini bilir ve buna rıza gösterirse bu fıkranın unsuru gerçekleşmez.

Maddenin konusu “aleni olmayan” söyleşidir. Herkese açık bir toplantıda, basın açıklamasında veya kamuya açık bir etkinlikte yapılan konuşma bu nitelikte değildir.

4.3. Ses Kaydı: Tarafı Olmadığınız Konuşma

Tarafı olmadığınız bir konuşmayı kaydetmek daha ağır cezayı gerektirir. Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya ses alma cihazıyla kaydeden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.133/1). Eşin, iş arkadaşının veya komşunun başkalarıyla yaptığı konuşmayı gizlice kaydetmek bu fıkranın konusudur.

Kayıt kişinin özel hayatına ilişkinse aynı olay özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu da gündeme getirir; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi hâlinde ceza bir kat artırılır (TCK m.134/1). İki suçun sınırı özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134) yazısında ayrıca ele alınmıştır.

4.4. Ses Kaydını Paylaşmak: İfşa Suçu

Ses kaydını almak ile kaydı yaymak ayrı fiillerdir ve yayma daha ağır cezalandırılır. Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesi suretiyle elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır (TCK m.133/3).

Kaydı almak için kullanılan gerekçe, kaydın sosyal medyada, mesajlaşma gruplarında veya iş yerinde dolaştırılmasını kapsamaz. Kaydı yalnız yetkili makama veya mahkemeye sunmak ile kaydı üçüncü kişilerle paylaşmak bu nedenle ayrı ayrı değerlendirilir.

5. Ses Kaydı Almanın Cezası Ne Kadar?

Ses kaydı almanın cezası, yani izinsiz veya habersiz ses kaydı almanın yaptırımı, kaydedenin konuşmanın tarafı olup olmamasına ve kaydın ifşa edilip edilmediğine göre üç ayrı fıkrada düzenlenmiştir:

Fiil	Dayanak	Ceza
Tarafı olmadığınız aleni olmayan konuşmayı rızasız dinlemek veya kaydetmek	TCK m.133/1	İki yıldan beş yıla kadar hapis
Katıl­dı­ğı­nız aleni olmayan söyleşiyi diğer konu­şan­la­rın rızası olmadan kaydetmek	TCK m.133/2	Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
Kayıt yoluyla elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa etmek	TCK m.133/3	İki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası

TCK 133’ün üç fıkrasında da cezanın üst sınırı beş yılı geçmez. Bu nedenle dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e); ayrıntılı hesap için dava zamanaşımı (TCK 66) yazısına bakılabilir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ve sayılan suçlarla sınırlıdır; TCK 133 bu kapsama girmez ve dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11, m.12).

6. Ses Kaydı Suçu Şikâyete Bağlı mı? Şikâyet Süresi ve Uzlaştırma

Ses kaydı suçu şikâyete bağlıdır. TCK 139, bölümdeki suçların soruşturulmasını ve kovuşturulmasını şikâyete bağlar ve bundan yalnız kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçlarını ayırır (TCK m.139/1). TCK 133 bu istisnalar arasında sayılmaz.

Şikâyet süresi altı aydır. Şikâyete bağlı suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Süre kaydın alındığı gün değil, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar; ancak dava zamanaşımı süresi geçmişse şikâyet artık mümkün değildir (TCK m.73/2). Kaydedildiğinizi bir duruşmada karşı tarafın dilekçesinden öğrendiyseniz altı aylık süre o tarihten işlemeye başlar. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir (CMK m.158/1); dilekçenin içeriği için şikâyet dilekçesi örneği yazısına bakılabilir.

Şikâyetten vazgeçme davayı düşürür. Kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür; hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazını engellemez (TCK m.73/4).

Uzlaştırma uygulanır. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda uzlaştırma girişiminde bulunulur (CMK m.253/1-a). Ancak uzlaştırma kapsamına giren bir suç, bu kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3).

7. WhatsApp Yazışması Delil Olur mu?

WhatsApp yazışması delil olur; elektronik ortamdaki veriler kanuna göre belgedir (HMK m.199). Ses kaydında olduğu gibi burada da belirleyici olan yazışmanın içeriği değil, yazışmaya nasıl ulaşıldığıdır.

WhatsApp yazışmasının delil olarak değerlendirilmesinde üç husus ayrı ayrı incelenir:

• Hukuka uygun elde ediliş: Başkasının telefonuna veya hesabına girilerek alınan yazışma hukuka aykırı elde edilmiş delildir ve vakıanın ispatında dikkate alınmaz (HMK m.189/2). Yazışmayı sunan kişi haberleşmenin tarafıysa başkasının haberleşmesine girme sorunu doğmaz.
• Gönderenin kimliği: Mesajın aleyhine kullanılan kişiden geldiği doğrulanabilmelidir. Delil başlangıcı tanımı, belgenin o kişi veya temsilcisi tarafından verilmiş ya da gönderilmiş olmasını arar (HMK m.202/2).
• İçeriğin değiştirilmemiş olması: Karşı taraf ekran görüntüsünün değiştirildiğini veya kesildiğini ileri sürerse bu özel ve teknik bilgi gerektiren bir sorudur; mahkeme bilirkişi görüşü alabilir (HMK m.266).

Tarafı olduğunuz bir yazışmayı, yani size gönderilen veya sizin gönderdiğiniz mesajları sunmak, başkasının haberleşmesine girmek anlamına gelmez. Buna karşılık başkasının telefonunu açarak, WhatsApp Web oturumunu başlatarak veya hesabına girerek onun üçüncü kişilerle yazışmalarını elde etmek iki ayrı suçu gündeme getirir:

• Haberleşmenin gizliliğini ihlal: Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır; ihlal haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır (TCK m.132/1). Suçun ayrıntıları haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK 132) yazısındadır.
• Bilişim sistemine girme: Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren ya da orada kalmaya devam eden kişi bir yıla kadar hapis veya adli para cezası alır (TCK m.243/1). Ayrıntılar: bilişim sistemine girme suçu (TCK 243).

Bu yolla elde edilen yazışma hukuka aykırı elde edilmiş delildir ve hukuk davasında vakıanın ispatında dikkate alınmaz (HMK m.189/2).

7.1. WhatsApp Yazışması Alacak Davasında: Senetle İspat ve Delil Başlangıcı

WhatsApp yazışması alacak davasında tek başına yeterli olmayabilir, çünkü belli bir değerin üzerindeki hukuki işlemler senetle ispat edilmelidir (HMK m.200/1). Bu parasal sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve borç ilişkisinde hukuki işlemin yapıldığı tarihteki miktar esas alınır (HMK Ek m.1). Madde metnindeki rakam taban değerdir ve bugün uygulanan sınır değildir.

Senet yoksa ispat imkânı tamamen ortadan kalkmaz. Karşı taraf, madde hatırlatılarak açıkça muvafakat ederse tanık dinlenebilir (HMK m.200/2). Daha sık başvurulan yol ise delil başlangıcıdır: senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı varsa tanık dinlenebilir (HMK m.202/1).

Delil başlangıcı, iddia edilen işlemin tamamen ispatına yetmemekle birlikte onu muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kişi veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir (HMK m.202/2). Borçlunun “parayı ay sonunda göndereceğim” yazdığı bir WhatsApp mesajı bu tanıma girebilir. Tanımdaki “verilmiş veya gönderilmiş” ibaresi mesajın karşı taraftan çıktığının doğrulanmasını gerektirir; kimden geldiği belirlenemeyen bir çıktı bu şartı karşılamaz. Senetle ispat kuralının kendisi senet nedir yazısında anlatılmıştır.

7.2. WhatsApp Ekran Görüntüsü Delil Olur mu?

WhatsApp ekran görüntüsü de belgedir ve dosyaya sunulabilir (HMK m.199). Sorun, karşı tarafın mesajı göndermediğini veya ekran görüntüsünün değiştirildiğini ileri sürmesiyle başlar. Mesajın hangi hattan veya hesaptan gönderildiğinin ve içeriğin değiştirilip değiştirilmediğinin belirlenmesi teknik bilgi gerektirir; mahkeme bu durumda taraflardan birinin talebiyle veya kendiliğinden bilirkişi görüşü alır (HMK m.266). Bilirkişi incelemesinin nasıl yürüdüğü bilirkişi nedir yazısındadır.

Bu nedenle yazışmanın bulunduğu cihazı ve mesajları silmeden saklamak, yalnız ekran görüntüsü almaktan daha güvenilir bir hazırlıktır. Mesajların kaybolma veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşma ihtimali varsa dava açılmadan önce de mahkemeden bilirkişi incelemesi yoluyla delil tespiti istenebilir (HMK m.400/1-2). Mahkeme dışında internet içeriğinin tespiti için başvurulan noter yolu e-Tespit nedir yazısında, mahkeme yolu ise delil tespiti nedir yazısında ele alınmıştır.

7.3. WhatsApp Yazışmasını Paylaşmak Suç mu?

WhatsApp yazışmasını paylaşmak, paylaşımın biçimine göre suç olabilir. Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır; ifşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır (TCK m.132/3). Kanun “alenen” ifşayı aradığından yazışmayı yalnız delil olarak mahkemeye sunmak ile sosyal medyada veya kalabalık bir grupta paylaşmak bu unsur bakımından aynı durumda değildir.

Yazışmada ad, telefon numarası veya adres gibi kişisel veriler varsa bunların başkalarına verilmesi veya yayılması ayrıca kişisel verileri ele geçirme ve yayma (TCK 136) suçunu gündeme getirir.

8. Ses Kaydı ve WhatsApp Yazışması Boşanma Davasında

Boşanma davasında ses kaydı ve WhatsApp yazışması, eşin kusurunu ispatlamak için en sık sunulan delillerdir. Kural diğer davalarla aynıdır: hukuka aykırı elde edilmiş delil vakıanın ispatında dikkate alınmaz (HMK m.189/2). Evlilik bağı eşlerin birbirinin haberleşmesine girmesine izin vermez; herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkı ile haberleşme hürriyeti Anayasa ile güvence altındadır (Anayasa m.20/1, m.22/1).

Boşanma davasında en çok karşılaşılan üç durum şunlardır:

• Eşle yapılan konuşmanın kaydı: Eş konuşmanın tarafıdır; kaydın rızasız alınması TCK 133/2 kapsamındadır. Kaydın delil değeri elde edilişin hukuka uygunluğuna göre değerlendirilir.
• Eşin başkasıyla yaptığı konuşmanın kaydı: Kaydeden konuşmanın tarafı değildir; fiil TCK 133/1 kapsamındadır ve kayıt hukuka aykırı elde edilmiş delildir.
• Eşin telefonundaki veya hesabındaki yazışmalar: Eşin rızası olmadan telefonuna veya WhatsApp hesabına girilerek alınan yazışmalar hukuka aykırı elde edilmiş delildir ve TCK 132/1 ile TCK 243/1’i gündeme getirir.

Hukuk davasındaki dengeyi kuran bir hüküm de Türk Medeni Kanunu’ndadır: kişilik hakkına yapılan her saldırı, zarar görenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılmasıyla haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır (TMK m.24/2). Bir boşanma davasında vakıayı ispat etme menfaatinin bu anlamda “daha üstün” bir yarar sayılıp sayılmayacağı madde metninden çıkmaz; madde ölçütleri sayar, hangi olayda hangi yararın üstün geleceğini söylemez. Eşin kusurunu ispatlamanın diğer yolları, örneğin mahkemeden telefon görüşme kayıtlarının istenmesi, boşanma davasında HTS kayıtları yazısında anlatılmıştır. Telefon görüşme kaydının yalnız iletişimin varlığını gösterdiği ve yazışma içeriğini göstermediği için HTS kaydı nedir yazısına bakılabilir.

9. Ses Kaydı İş Davasında ve İşyerinde

Ses kaydı ve WhatsApp yazışması iş uyuşmazlıklarında iki yönde de kullanılır: işçi mobbing, fazla çalışma veya gerçek ücret iddiasını ispatlamak için, işveren ise fesih sebebini ispatlamak için. Her iki tarafın delili de aynı kurala tabidir; hukuka aykırı elde edilmiş delil dikkate alınmaz (HMK m.189/2).

İşçinin tarafı olduğu yazışma, örneğin yöneticisinin kendisine gönderdiği mesajlar, belgedir ve sunulabilir (HMK m.199). İşverenin, tarafı olmadığı hâlde çalışanların kendi aralarındaki yazışmalara onların rızası olmadan ulaşması ise haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunu gündeme getirir (TCK m.132/1) ve bu yolla elde edilen yazışma fesih davasında hukuka aykırı delil sorununu doğurur (HMK m.189/2). Mobbing iddiasında hangi delillerin kullanılabileceği mobbing davası şartları ve ispatı yazısında, işyerinde görüntü kaydının koşulları ise işyerinde kamera kaydı hukuka uygun mu yazısında ele alınmıştır.

10. Ses Kaydı Hakaret ve Tehdit Davasında

Hakaret ve tehdit çoğu zaman tanıksız bir telefon görüşmesinde veya yüz yüze gerçekleşir; bu nedenle mağdurun elindeki tek delil çoğu kez ses kaydıdır. Ses kaydı bu davalarda da hukuka uygun elde edilmişse delildir (CMK m.217/2). Suçun hakaret veya tehdit olması, kaydı alan kişi bakımından TCK 133/2’nin uygulanmasını kendiliğinden engellemez.

Kaydın hukuka uygunluğu bakımından belirleyici olan, yukarıda açıklanan zorunluluk hâli koşullarıdır (TCK m.25/2). Tehdit o anda sürerken ve kişinin başka suretle korunma olanağı yokken alınan kayıt ile önceden planlanarak, karşı tarafı belirli sözleri söylemeye yönlendirerek alınan kayıt bu koşullar bakımından ayrı değerlendirilir. Hakaret suçunun şikâyet süresi ve cezası hakaret suçu cezası (TCK 125) yazısında anlatılmıştır.

11. Ses Kaydı Nedeniyle Tazminat İstenebilir mi?

Ses kaydı nedeniyle manevi tazminat istenebilir. Kişilik hakkına yapılan saldırı; zarar görenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılmasıyla haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır (TMK m.24/2). Kişilik hakkı zedelenen kişi uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat isteyebilir; hâkim tazminata ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip bu kararın yayımlanmasına da hükmedebilir (TBK m.58).

Kaydedilen kişi ayrıca saldırı tehlikesinin önlenmesini, süren saldırıya son verilmesini ve etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir (TMK m.25/1). Kayıt internette yayılmaya devam ediyorsa yayının durdurulması bu talep üzerinden istenir. Kişilik haklarının korunması davası davacının kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (TMK m.25/5).

Ceza davası ile tazminat davası birbirinden bağımsızdır. Ancak şikâyetten vazgeçme nedeniyle kamu davası düşmüş ve suçtan zarar gören kişi vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa, artık hukuk mahkemesinde dava açamaz (TCK m.73/7). Tazminat davasının genel şartları maddi ve manevi tazminat davası yazısındadır.

12. Ses Kaydı Hükme Esas Alınırsa Ne Olur?

Hukuka aykırı elde edilmiş ses kaydı hükme esas alınırsa ceza yargılamasında bu durum temyizde hukuka kesin aykırılık sayılır: hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması, temyiz dilekçesinde gösterilmemiş olsa bile bu sonucu doğurur (CMK m.289/1-i). Hukuk yargılamasında da hukuka aykırı delil vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m.189/2).

Delil dışlandığında dava kendiliğinden sona ermez. Mahkeme dosyadaki diğer hukuka uygun delillerle karar verir; hukuka aykırı delil dışında iddiayı destekleyen başka delil yoksa iddia ispatlanamamış olur. Bu yüzden ses kaydı veya WhatsApp yazışması tek delil olarak planlanmamalı; tanık, belge, telefon görüşme kayıtları ve delil tespiti gibi hukuka uygun delillerle birlikte değerlendirilmelidir.