Adli Tatil Ne Zaman? Başlangıç, Bitiş ve Süreler

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta biter; yeni adli yıl 1 Eylül’de açılır (HMK m.102). Adli tatil ne zaman sorusunun cevabı her yıl aynıdır, çünkü tarihler kanunla sabitlenmiştir. Adli tatil mahkemelerin tümüyle kapanması anlamına gelmez: nafaka, velayet, işçilerin açtığı davalar ve ihtiyati tedbir gibi kanunda sayılan işler tatilde de görülür. Tatile tabi bir davada sürenin son günü tatile rastlarsa süre hukuk yargılamasında bir hafta, ceza işlerinde üç gün, idari yargıda yedi gün uzamış sayılır.

Bu yazı, 20 Temmuz–31 Ağustos arasında tebligat alan, dava açmak veya istinaf ve temyiz dilekçesi vermek zorunda olan kişi için son günün nasıl hesaplanacağını hukuk, ceza ve idari yargı ayrımıyla açıklar.

1. Adli Tatil: Öne Çıkanlar

• Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta sona erer ve yeni adli yıl 1 Eylül’de açılır (HMK m.102).
• Adli tatilde ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, nafaka, velayet, işçilerin açtığı davalar, iflas ve konkordato işleri görülmeye devam eder (HMK m.103/1).
• Adli tatile tabi bir hukuk davasında sürenin son günü tatile rastlarsa süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK m.104).
• Adli tatilde ceza işlerinde uzama üç gündür (CMK m.331/4); idari yargıda uzama, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gündür (İYUK m.8/3).
• Adli tatilde görülen bir davada süre uzamaz; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler de HMK’nın uzama hükmünün kapsamında değildir (HMK m.104).
• Adli tatilde dava dilekçesi verilebilir ve her türlü tebligat yapılabilir (HMK m.103/3).

2. Adli Tatil Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer; yeni adli yıl 1 Eylül’de başlar (HMK m.102). Tarihler kanunda gün ve ay olarak yazılıdır. Bu nedenle adli tatilin başlangıç ve bitiş günü yıldan yıla değişmez; yalnız bu tarihlerin haftanın hangi gününe denk geldiği değişir.

Aynı tarihler bütün yargı kollarında uygulanır:

• Hukuk mahkemeleri: Adli tatil 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta biter (HMK m.102).
• Ceza mahkemeleri: Ceza işlerini gören makam ve mahkemeler, her yıl 1 Eylül’de başlamak üzere 20 Temmuz’dan 31 Ağustos’a kadar çalışmaya ara verir (CMK m.331/1).
• İdari yargı: Bölge idare, idare ve vergi mahkemeleri aynı dönemde çalışmaya ara verir (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.61/1). Danıştay daireleri için de aynı tarihler geçerlidir (Danıştay Kanunu m.86/1).

2.1. Adli Tatil 2027 Tarihleri

Adli tatil 2027 yılında 20 Temmuz 2027 Salı günü başlar ve 31 Ağustos 2027 Salı günü sona erer. 2027-2028 adli yılı 1 Eylül 2027 Çarşamba günü açılır. Kanundaki tarihler değişmediği sürece sonraki yıllarda da adli tatil ne zaman sorusunun cevabı 20 Temmuz ile 31 Ağustos’tur (HMK m.102).

2.2. Adli Tatil Kaç Gün Sürer?

Adli tatil kaç gün sorusuna kanun doğrudan bir gün sayısıyla cevap vermez; başlangıç ve bitiş tarihini yazar (HMK m.102). 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasındaki dönem, iki uç gün dahil 43 takvim günüdür. Süre hesabında önemli olan gün sayısı değil, sürenin son gününün bu tarihlerin arasına düşüp düşmediğidir.

3. Adli Tatilde Mahkemeler Çalışır mı? Görülen Dava ve İşler

Adli tatilde mahkemeler çalışmaya devam eder, ancak yalnız kanunda sayılan dava ve işlere bakar. Hukuk yargılamasında adli tatilde görülen işler şunlardır (HMK m.103/1):

• İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri, deniz raporlarının alınması ve dispeççi atanması talepleri ile bunlara karşı itiraz ve başvurular.
• Her çeşit nafaka davası ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler.
• Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi işleri ve davaları.
• Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar.
• Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi talepleri ve kıymetli evrakın kaybından doğan iptal işleri.
• İflas ve konkordato işleri ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasına ilişkin işler ve davalar.
• Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler.
• Tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren dava ve işler.
• Çekişmesiz yargı işleri.
• Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler.

Bu liste bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay incelemelerinde de uygulanır (HMK m.103/4). Listedeki işler için geçici hukuki korumanın ayrıntıları ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti yazılarında; aile hukukundaki işler nafaka ve velayet davası yazılarında anlatılır.

3.1. Adli Tatilde Dava Açılabilir mi?

Adli tatilde dava açılabilir. Tatilde görülmeyen dava ve işler için de dava, karşı dava, istinaf ve temyiz dilekçeleri, bunlara karşı verilen cevap dilekçeleri ve işlemden kaldırılan davaları yenileme dilekçeleri alınır; ilam verilir, her türlü tebligat yapılır ve dosya başka mahkemeye, bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya gönderilir (HMK m.103/3). Dilekçenin tatilde verilmesi davayı açılmış kılar; tatile tabi davanın duruşması ise kural olarak yeni adli yılda yapılır. Dilekçenin hazırlanması ve verilmesi dava nasıl açılır yazısında ayrıca ele alınır.

3.2. Adli Tatilde Boşanma Davası Görülür mü?

Adli tatilde boşanma davası kural olarak görülmez, çünkü boşanma davası HMK m.103/1 listesinde sayılmaz. Anlaşmalı boşanma davası için de durum aynıdır. Taraflardan biri talep eder ve mahkeme davanın ivedi görülmesine karar verirse dava adli tatilde de görülebilir (HMK m.103/1-h). Dava dilekçesi tatilde verilebilir (HMK m.103/3). Nafaka ve velayete ilişkin dava ve işler ise listede ayrıca sayılır (HMK m.103/1-b). Anlaşmalı boşanmanın koşulları anlaşmalı boşanma yazısında açıklanır.

3.3. Adli Tatilde İş Davaları

Adli tatilde iş davalarından yalnız işçilerin hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle açtıkları davalar görülür (HMK m.103/1-ç). Bentteki ifade, davayı açan kişiyi işçi olarak belirler; işverenin açtığı dava bu bentte sayılmaz. Bentte sayılan bir davada süre tatil boyunca olağan şekilde işler; bu nedenle işçinin açtığı davada istinaf veya temyiz süresi adli tatil nedeniyle uzamış sayılmaz (HMK m.103/1-ç, m.104). İşverenin açtığı dava ise listede ayrıca sayılmadıkça adli tatile tabidir.

3.4. Adli Tatilde Görülen İşlerin Tatilden Sonraya Bırakılması

Adli tatilde görülen bir iş, her durumda tatilde görülmek zorunda değildir. Taraflar anlaşırsa ya da dava bir tarafın yokluğunda görülüyorsa hazır olan tarafın talebi üzerine, HMK m.103/1’de sayılan iş ve davalara bakılması adli tatilden sonraya bırakılabilir (HMK m.103/2).

4. Adli Tatilde Süreler: Hukuk, Ceza ve İdari Yargıda Uzama

Adli tatilde süreler, sürenin son günü tatile rastladığında uzar; uzama miktarı yargı koluna göre değişir. Aşağıdaki tablo üç kanunun uzama kuralını karşılaştırır:

Yargı kolu	Uzama	Kanun­daki baş­lan­gıç ifadesi	Dayanak
Hukuk yar­gı­la­ması	Bir hafta	”adli tatilin bittiği günden iti­ba­ren”	HMK m.104
Ceza yar­gı­la­ması	Üç gün	”tatilin bittiği günden iti­ba­ren”	CMK m.331/4
İdari yargı	Yedi gün	”ara ver­me­nin sona erdiği günü izleyen tarih­ten iti­ba­ren”	İYUK m.8/3

4.1. Adli Tatilde Hukuk Davalarında Süreler

Adli tatilde hukuk davalarında süre, yalnız adli tatile tabi dava ve işlerde ve yalnız HMK’nın tayin ettiği bir sürenin sonu tatile rastlarsa uzar. Bu durumda süre, ayrıca karar verilmesine gerek olmadan adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK m.104). Uzama kendiliğinden işler; mahkemeden ayrıca süre istenmez.

Hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m.92/2). Bir haftalık uzama 31 Ağustos’tan başlatıldığında son gün 7 Eylül olur. Uzama 1 Eylül’den başlatılırsa son gün 8 Eylül olur. Kanun “bittiği günden itibaren” ifadesini kullanır ve başlangıç gününün 31 Ağustos mu 1 Eylül mü sayılacağını ayrıca yazmaz. Bu bir günlük fark hak kaybına yol açabileceğinden işlemi en geç 7 Eylül’de yapmak güvenli hesaptır. Son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter (HMK m.93).

İstinaf ve temyiz süreleri HMK’da düzenlendiği için bu uzamadan yararlanır. İstinaf süresi iki haftadır ve ilamın tebliğiyle başlar (HMK m.345/1); bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.361/1). Dava adli tatile tabiyse ve iki haftalık sürenin son günü 20 Temmuz–31 Ağustos arasına düşüyorsa HMK m.104 uygulanır. İstinaf yolunun işleyişi istinaf nedir, temyiz yolu temyiz nedir yazısında anlatılır.

4.2. Adli Tatilde Ceza İşlerinde Süreler

Adli tatilde ceza işlerinde süreler için uzama üç gündür. Kanuna göre adli tatile rastlayan süreler işlemez ve bu süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır (CMK m.331/4). Ceza yargılamasında uzama, hukuk yargılamasındaki bir haftadan belirgin biçimde kısadır.

CMK m.331/4’ün iki cümlesi farklı okunmaya elverişlidir. İlk cümle tatile rastlayan sürelerin işlemeyeceğini, ikinci cümle bu sürelerin tatil bitiminden itibaren üç gün uzatılmış sayılacağını söyler. Tebliğin adli tatil içinde yapıldığı bir dosyada sürenin tatilden sonra baştan mı başlayacağı, yoksa yalnız üç gün mü ekleneceği lafızdan kesin olarak okunmaz. Hak kaybını önlemek için dar okuma esas alınmalıdır: son gün tatile rastlıyorsa işlem, tatilin bitiminden itibaren üç gün içinde yapılmalıdır.

Ceza yargılamasında gün olarak belirlenen süreler, tebligatın yapıldığı günün ertesi günü işlemeye başlar (CMK m.39/1). Aynı hesap yöntemi üç günlük uzamaya uygulandığında uzama 1 Eylül’de işlemeye başlar ve 3 Eylül’de dolar. Son gün bir tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter (CMK m.39/4).

4.3. Adli Tatilde İdari Yargıda Süreler

Adli tatilde idari yargıda süreler için kanunun kullandığı terim “çalışmaya ara verme”dir. İdari Yargılama Usulü Kanununda yazılı bir sürenin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır (İYUK m.8/3). İdari yargıda süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar; tatil günleri süreye dahildir, ancak son gün tatil gününe rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8/1-2).

İdari yargıdaki ifade HMK’dakinden farklı kurulmuştur: HMK “bittiği günden itibaren” derken İYUK “sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren” der. Yedi günlük uzamada 1 Eylül birinci gün sayılırsa son gün 7 Eylül, sayılmazsa 8 Eylül olur; kanun bu ayrımı ayrıca yazmadığı için erken tarih esas alınmalıdır. İptal davası açma süresi gibi İYUK’ta yazılı sürelerin hesabı idari yargıda süreler yazısında ayrıntılı anlatılır.

5. Adli Tatilde Süresi Uzamayan İşler

Adli tatilde her süre uzamaz. Uzama iki sınırla bağlıdır ve iki sınır da kanunun kendi lafzından çıkar.

Birinci sınır dava türüdür. HMK m.104 uzamayı “adli tatile tabi olan dava ve işler” için öngörür. HMK m.103/1’de sayılan nafaka, velayet, işçinin açtığı dava, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi işler adli tatilde görüldüğü için adli tatile tabi değildir; bu dosyalarda süre tatil boyunca olağan şekilde işler (HMK m.103/1, m.104). Davası bu listede olan kişinin işlemini eylüle bırakması hak kaybına yol açabilir.

İkinci sınır sürenin kaynağıdır. HMK m.104 yalnız “bu Kanunun tayin ettiği” süreleri uzatır; İYUK m.8/3 de yalnız “Bu Kanunda yazılı” süreleri kapsar. Borçlar, ticaret, iş veya vergi mevzuatı gibi maddi hukuk kanunlarının koyduğu zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bu hükümlerde sayılmaz. Son günü 15 Ağustos’a denk gelen bir zamanaşımı süresi, adli tatil nedeniyle uzamış kabul edilmemelidir. Zamanaşımının ayrıntısı haksız fiil tazminatında zamanaşımı yazısında örneklenir.

6. Adli Tatilde Ceza Mahkemeleri ve Tutuklu İşler

Adli tatilde ceza yargılaması tamamen durmaz. Soruşturma ile tutuklu işlere ilişkin kovuşturmaların ve ivedi sayılacak diğer işlerin tatil süresince nasıl yürütüleceğini Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler (CMK m.331/2). Tatil süresince bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay, yalnız tutuklu hükümlere ilişkin işlerin veya Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu gereğince görülen işlerin incelemelerini yapar (CMK m.331/3). Bu nedenle tutuklu bir dosyanın incelemesi tatilde de sürer; tutuksuz bir dosyanın istinaf veya temyiz incelemesi ise yeni adli yıla kalır.

7. Adli Tatilde İdari Yargı ve Danıştay

Adli tatilde idari yargı da çalışmaya ara verir, ancak bir istisna vardır. Yargı çevresine dahil olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi dışında kalan ve yalnız bir idare veya bir vergi mahkemesi bulunan yerlerdeki idari yargı mercileri çalışmaya ara vermeden yararlanamaz ve görevlerine devam eder (İYUK m.61/1). Bu durum, tek idare mahkemesi bulunan bir ilde davası süren kişi için tatil döneminin olağan çalışma dönemi gibi işleyebileceğini gösterir.

Çalışmaya ara verme süresinde birden fazla idari yargı mercii olan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca nöbetçi mahkeme kurulur; bölge idare mahkemeleri için nöbetçi daire oluşturulur (İYUK m.61/2). Nöbetçi mahkeme yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait işleri ve kanunen belli süre içinde karara bağlanması gereken işleri görür (İYUK m.62). Danıştayda da ara verme süresinde çalışmak üzere bir nöbetçi daire kurulur (Danıştay Kanunu m.86/2). Tatilde acil koruma gerekiyorsa başvurulacak yol yürütmenin durdurulması yazısında anlatılır.

8. Adli Tatilde Süreniz Doluyorsa Ne Yapmalısınız?

Adli tatilde süreniz doluyorsa önce davanızın tatile tabi olup olmadığını, sonra sürenin hangi kanundan doğduğunu belirleyin. Aşağıdaki sıra bu iki soruyu kanun maddeleriyle cevaplar:

1. Davanın tatilde görülüp görülmediğini belirleyin. Dava veya iş HMK m.103/1 listesindeyse süre uzamaz ve tatil boyunca olağan şekilde işler (HMK m.103/1, m.104).
2. Sürenin hangi kanundan doğduğunu belirleyin. Uzama yalnız HMK’nın, CMK’nın veya İYUK’un kendi sürelerine uygulanır; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler kapsam dışındadır (HMK m.104, İYUK m.8/3).
3. Sürenin son gününü hesaplayın. Tebliğ veya tefhim tarihinden başlayarak sürenin son gününün 20 Temmuz–31 Ağustos arasına düşüp düşmediğine bakın (HMK m.92).
4. Yargı koluna göre uzamayı uygulayın. Hukukta bir hafta (HMK m.104), cezada üç gün (CMK m.331/4), idari yargıda ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün (İYUK m.8/3) eklenir.
5. Erken tarihi esas alın. Başlangıç gününün hesabında tereddüt varsa hukuk ve idari yargıda 7 Eylül’ü, ceza işlerinde 3 Eylül’ü son gün kabul edin; son gün tatile rastlarsa süre hukukta izleyen ilk iş gününe (HMK m.93), cezada tatilin ertesi gününe (CMK m.39/4) geçer.
6. Acil korumayı tatile bırakmayın. İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti ve idari yargıda yürütmenin durdurulması talepleri tatilde de görülür (HMK m.103/1-a, İYUK m.62).

Tebligatın ne zaman yapılmış sayılacağı ve sürenin hangi günden başlayacağı tebligat nedir yazısında; hukuk yargılamasındaki diğer süreler Hukuk Muhakemeleri Kanunu yazısında ele alınır.