HMK basit yargılama usulü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.316-322’de düzenlenen ve kanunun saydığı hukuk dava ve işlerinde uygulanan yargılama usulüdür. Bu usulde dilekçeler tek turda verilir, cevap süresi iki haftadır, mahkeme mümkünse tarafları duruşmaya çağırmadan dosya üzerinden karar verir ve tahkikatı kural olarak iki duruşmada tamamlar (HMK m.317/2, m.320/1, m.320/3). Basit yargılama usulü hakkında özel hüküm bulunmayan konularda yazılı yargılama usulünün hükümleri uygulanır (HMK m.322/1).
Bu yazı, sulh hukuk, nafaka, velayet, iş veya icra mahkemesinde görülen bir davanın tarafı olan ve dilekçe, cevap, delil ve duruşma kurallarını öğrenmek isteyen kişi için hazırlanmıştır. Ceza yargılamasındaki basit yargılama usulü ayrı bir kurumdur ve ceza muhakemesindeki basit yargılama usulü (CMK 251) yazısında anlatılır.
1. HMK Basit Yargılama Usulü: Öne Çıkanlar
- HMK basit yargılama usulü; sulh hukuk davalarında, geçici hukuki koruma taleplerinde, her çeşit nafaka davasında, velayet ve vesayet işlerinde ve hizmet ilişkisinden doğan davalarda uygulanır (HMK m.316/1).
- İş mahkemelerinde, icra mahkemesine getirilen işlerde ve parasal sınırı aşmayan ticari davalarda da basit yargılama usulü uygulanır (7036 sayılı Kanun m.7/1; İİK m.18/1; TTK m.4/2).
- Basit yargılama usulünde cevap süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır; ek süre bir defaya mahsus verilir ve iki haftayı geçemez (HMK m.317/2).
- Basit yargılama usulünde cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilmez (HMK m.317/3).
- Basit yargılama usulünde taraflar bütün delillerini dilekçeleriyle birlikte bildirmek zorundadır (HMK m.318).
- Basit yargılama usulünde tahkikat, ilk duruşma hariç iki duruşmada tamamlanır ve duruşmalar arasındaki süre bir aydan uzun olamaz (HMK m.320/3).
- Basit yargılama usulüne tabi davada yenilenen dosya yeniden takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır (HMK m.320/4).
2. HMK Basit Yargılama Usulü Nedir?
HMK basit yargılama usulü, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun m.316-322’de düzenlediği, dilekçe aşaması kısa tutulan ve duruşma sayısı sınırlanan hukuk yargılaması usulüdür. Kanun bu usulü sulh hukuk davaları, nafaka, velayet, geçici hukuki koruma talepleri ve hizmet ilişkisinden doğan davalar gibi adıyla saydığı dava ve işler için öngörür (HMK m.316/1). Usulün kurallarını dilekçelerin verilmesi (m.317), delillerin bildirilmesi (m.318), iddia ve savunmayı genişletme yasağı (m.319), ön inceleme ve tahkikat (m.320) ve hüküm (m.321) başlıklı maddeler düzenler.
Basit yargılama usulü eksiksiz bir usul kodu değildir. Bu Kanunda ve diğer kanunlarda basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanır (HMK m.322/1). Örneğin cevap süresi, cevaba cevap dilekçesi ve tahkikattaki duruşma sayısı basit usulün kendi maddelerinde düzenlendiği için bu konularda yazılı usulün kuralı uygulanmaz; basit usulde düzenlenmemiş bir konu ortaya çıkarsa yazılı usulün kuralına başvurulur.
3. Basit Yargılama Usulüne Tabi Davalar (HMK 316)
Basit yargılama usulüne tabi davalar, HMK m.316/1’in sekiz bendinde sayılan dava ve işlerdir; kanunun ifadesiyle basit yargılama usulü, kanunlarda açıkça belirtilenler dışında bu durumlarda uygulanır. Kanun listeyi dava türü, mahkeme ve talep türü üzerinden kurar (HMK m.316/1):
- Sulh hukuk mahkemesinin davaları (m.316/1-a): sulh hukuk mahkemesinin görevine giren bütün dava ve işler basit yargılama usulüyle görülür. Sulh hukuk mahkemesi, dava konusunun değerine bakılmaksızın kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara, taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalara ve yalnız zilyetliğin korunmasına yönelik davalara bakar (HMK m.4/1). Kira tespit davası ve ortaklığın giderilmesi davası bu nedenle basit yargılama usulüyle görülür.
- Dosya üzerinden karar verilebilen işler (m.316/1-b): kanunun doğrudan dosya üzerinden karar verme konusunda mahkemeye takdir hakkı tanıdığı dava ve işler.
- Geçici hukuki koruma talepleri (m.316/1-c): ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri, deniz raporlarının alınması ve dispeççi atanması talepleri ile bunlara karşı yapılan itirazlar.
- Nafaka, velayet ve vesayet (m.316/1-ç): her çeşit nafaka davası ile velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler.
- Hizmet ilişkisinden doğan davalar (m.316/1-d).
- Konkordato ve yeniden yapılandırma (m.316/1-e): konkordato ile sermaye şirketleri veya kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasına ilişkin açılacak davalar.
- Tahkime ilişkin mahkeme işleri (m.316/1-f): tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren dava ve işler.
- Diğer kanunlardaki yollama (m.316/1-g): diğer kanunlarda yer alan ve yazılı yargılama usulü dışındaki yargılama usullerinin uygulanacağı belirtilen dava ve işler.
Basit yargılama usulüyle görülen ortaklığın giderilmesi davasında, paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi için satış yapılması gerekiyorsa hâkim satış için bir memur görevlendirir; taşınır ve taşınmaz malların satışı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır (HMK m.322/2).
3.1. Basit Yargılama Usulü Uygulanan Diğer Davalar
Basit yargılama usulü, HMK m.316’nın dışında özel kanunların gösterdiği davalarda da uygulanır. Bu davalar m.316/1-g’deki yollamanın somut örnekleridir:
- İş mahkemesi davaları: iş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.7/1). İşe iade davası da iş mahkemesinde bu usulle görülür. İş mahkemesi kararlarında kanun yoluna başvuru süresi ilamın taraflara tebliğinden itibaren işlemeye başlar (7036 sayılı Kanun m.7/4).
- İcra mahkemesi işleri: icra mahkemesine getirilen konular ivedi işlerden sayılır ve bu işlerde basit yargılama usulü uygulanır; talep ve cevaplar dilekçeyle verilebileceği gibi icra mahkemesine ifade zaptettirilerek de yapılabilir (İcra ve İflas Kanunu m.18/1-2). Duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesi, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde karar verir (İİK m.18/3).
- Parasal sınırı aşmayan ticari davalar: kanundaki parasal sınırı geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır ve bu sınır HMK ek m.1/1’e göre artırılır (Türk Ticaret Kanunu m.4/2). Kanun metnindeki tutar taban değerdir; bugün uygulanan sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılan tutardır. Ticari davaların görüldüğü mahkeme için asliye ticaret mahkemesi yazısına bakılabilir.
- Çekişmesiz yargı işleri: çekişmesiz yargı işlerinde, niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulü uygulanır (HMK m.385/1).
- Sözlü veya seri yargılama usulüne yapılan atıflar: diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hâllerde HMK’nın basit yargılama usulüne ilişkin hükümleri uygulanır (HMK m.447/1).
3.2. Basit Yargılama Usulü Hangi Davalarda Uygulanmaz?
Basit yargılama usulü, HMK m.316’da veya özel bir kanunda bu usule bağlanmamış davalarda uygulanmaz; bu davalar yazılı yargılama usulüyle görülür. Kanun basit yargılama usulünü “yazılı yargılama usulü dışındaki” usullerden biri olarak anar ve kendi hükmü bulunmayan konularda yazılı usule gönderme yapar (HMK m.316/1-g, m.322/1). Bu nedenle bir davanın hangi usule tabi olduğu, önce davaya bakan mahkemeye ve davanın konusuna göre m.316’daki listeye ya da ilgili özel kanuna bakılarak belirlenir. Örneğin asliye hukuk mahkemesinde görülen ve m.316’da sayılmayan bir tapu iptali davası yazılı usulle görülür; aynı adliyedeki sulh hukuk mahkemesinde görülen kira davası ise basit usulle görülür (HMK m.4/1, m.316/1-a). Asliye hukuk mahkemesinin yazılı usuldeki aşamaları için asliye hukuk mahkemesi yazısına bakılabilir.
4. HMK Basit Yargılama Usulünde Dilekçeler ve Cevap Süresi
HMK basit yargılama usulünde dava dilekçeyle açılır, davaya dilekçeyle cevap verilir ve cevap süresi dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.317/1-2). Dava ve cevap dilekçeleri, yönetmelikte belirlenecek formun doldurulması yoluyla da verilebilir (HMK m.317/4).
Cevap dilekçesinin iki hafta içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa davalı, cevap süresi dolmadan mahkemeye başvurarak ek süre isteyebilir. Mahkeme durum ve koşullara göre bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verebilir. Ek süre, asıl cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlar ve ek süre talebi hakkında verilen karar taraflara derhâl bildirilir (HMK m.317/2). Yazılı yargılama usulünde de cevap süresi iki haftadır, fakat verilebilecek ek süre bir ayı geçmemek üzere belirlenir (HMK m.127/1). Cevap dilekçesinin içeriği için cevap dilekçesi yazısına bakılabilir.
4.1. Basit Yargılama Usulünde Cevaba Cevap Dilekçesi Verilmez
Basit yargılama usulünde taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremez (HMK m.317/3). Dilekçe aşaması, dava dilekçesi ve cevap dilekçesiyle tamamlanır. Yazılı yargılama usulünde ise davacı, cevap dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi; davalı da bu dilekçenin tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (HMK m.136/1). Bu fark, basit usulde tarafların bütün iddia ve savunmalarını ilk dilekçelerinde eksiksiz yazmasını gerektirir.
4.2. Basit Yargılama Usulünde Deliller Dilekçeyle Bildirilir
Basit yargılama usulünde taraflar dilekçeleriyle birlikte bütün delillerini açıkça ve hangi vakıanın delili olduğunu belirterek bildirmek zorundadır. Ellerinde bulunan delilleri dilekçelerine ekler; başka yerlerden getirilecek belge ve dosyalar için bunların bulunabilmesini sağlayan bilgileri dilekçelerinde gösterirler (HMK m.318). Örneğin kira alacağı davasında kira sözleşmesi ve ödeme dekontları dilekçeye eklenir, bankadan istenecek hesap kayıtları için banka adı ve hesap bilgisi dilekçede yazılır.
4.3. Basit Yargılama Usulünde İddia ve Savunmayı Genişletme Yasağı
Basit yargılama usulünde iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı dava açılmasıyla, savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlar (HMK m.319). Yazılı usulde taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia ve savunmalarını serbestçe genişletebilir; yasak dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra başlar (HMK m.141/1). Basit usulde bu ikinci tur olmadığı için yasak daha erken başlar.
Genişletme yasağının kanunda gösterilen istisnası ıslahtır. Taraflardan her biri yaptığı usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir ve aynı davada ıslah yoluna yalnız bir kez başvurabilir (HMK m.176). Yazılı usuldeki düzenleme, iddia ve savunmanın genişletilmesi konusunda ıslah ile karşı tarafın açık muvafakatine ilişkin hükümleri saklı tutar (HMK m.141/2); basit usulde özel hüküm bulunmayan bu konuda yazılı usulün hükümleri uygulanır (HMK m.322/1). Islahın şartları için davada ıslah yazısına bakılabilir.
5. HMK Basit Yargılama Usulünün Aşamaları
HMK basit yargılama usulünün aşamaları dilekçeler, dosya üzerinden inceleme, ilk duruşma, en çok iki duruşmalık tahkikat ve hükümdür. Kanunun öngördüğü sıra şöyledir:
- Davacı dava dilekçesini verir ve bütün delillerini dilekçesinde bildirir (HMK m.317/1, m.318).
- Davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesini ve delillerini verir; cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilmez (HMK m.317/2-3).
- Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir (HMK m.320/1).
- Dosya üzerinden karar verilemiyorsa mahkeme ilk duruşmada dava şartları, ilk itirazlar, hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında tarafları dinler; uyuşmazlık konularını tek tek tespit eder ve tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder (HMK m.320/2).
- Tahkikat, ilk duruşma hariç iki duruşmada tamamlanır; duruşmalar arasındaki süre bir aydan uzun olamaz (HMK m.320/3).
- Tahkikat tamamlanınca mahkeme tarafların son beyanlarını alır ve kararını tefhim eder (HMK m.321/1).
5.1. Basit Yargılama Usulünde Ön İnceleme ve İlk Duruşma
Basit yargılama usulünde ön inceleme ayrı bir duruşma dizisi değildir; mahkeme dosya üzerinden karar veremediği durumda ilk duruşmada ön incelemenin işlerini yapar. Bu duruşmada dava şartları, ilk itirazlar, hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında taraflar dinlenir; ardından tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar tek tek tespit edilir (HMK m.320/2). Uyuşmazlık konuları belirlendikten sonra hâkim tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları ve sulh olmadılarsa anlaşamadıkları hususlar tutanağa yazılır, tutanağın altı hazır bulunan taraflarca imzalanır ve tahkikat bu tutanak esas alınarak yürütülür (HMK m.320/2).
Yazılı yargılama usulünde ön inceleme, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılır ve ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez (HMK m.137/1-2). Basit usulde ise ön incelemenin konuları ilk duruşmada ele alınır ve tahkikat bu duruşmanın tutanağıyla başlar.
5.2. Basit Yargılama Usulünde Tahkikat En Çok İki Duruşmada Tamamlanır
Basit yargılama usulünde mahkeme tarafların dinlenmesini, delillerin incelenmesini ve tahkikat işlemlerini ilk duruşma hariç iki duruşmada tamamlar ve duruşmalar arasındaki süre bir aydan uzun olamaz (HMK m.320/3). Kanun bu kurala iki yönlü istisna tanır: işin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması veya tahkikatın istinabe yoluyla başka bir mahkemede yürütülmesi gibi zorunlu hâllerde hâkim, gerekçesini belirterek bir aydan sonrası için duruşma günü verebilir ve ikiden fazla duruşma yapabilir (HMK m.320/3). Bu nedenle iki duruşma kuralı, kanunun belirlediği süre hedefidir; zorunlu hâl gerekçeyle gösterildiğinde yargılama daha uzun sürebilir.
5.3. Basit Yargılama Usulünde Hüküm ve Gerekçeli Karar Süresi
Basit yargılama usulünde tahkikat tamamlandıktan sonra mahkeme tarafların son beyanlarını alır, yargılamanın sona erdiğini bildirir ve kararını tefhim eder; taraflara beyanda bulunabilmeleri için ayrıca süre verilmez (HMK m.321/1). Tefhim, kural olarak hükme ilişkin tüm hususların gerekçesiyle birlikte açıklanmasıyla gerçekleşir. Zorunlu hâllerde hâkim bu durumun sebebini tutanağa geçirerek yalnız hüküm özetini tutanağa yazdırabilir; bu durumda gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkarılması gerekir (HMK m.321/2).
Yazılı usulde de zorunlu nedenlerle yalnız hüküm sonucunun tefhim edildiği hâllerde gerekçeli kararın tefhim tarihinden itibaren bir ay içinde yazılması gerekir (HMK m.294/4). Basit usuldeki fark, kanunun gerekçeli kararı kural olarak tefhimle birlikte açıklanacak karar olarak düzenlemesi ve bir aylık süreye tebliğe çıkarma işlemini de katmasıdır (HMK m.321/2).
5.4. Basit Yargılama Usulünde Dosyanın İşlemden Kaldırılması
Basit yargılama usulüne tabi davalarda işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilendikten sonra takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır (HMK m.320/4). Dosyanın işlemden kaldırılması ve yenilenmesi genel hükümlere tabidir: usulüne uygun davet edilen taraflar duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır ve dosya, işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde taraflardan birinin dilekçesiyle yenilenebilir; üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır (HMK m.150/1, m.150/4-5).
Basit usulü yazılı usulden ayıran nokta, yenilemeden sonraki takipsizliktir. Yazılı usulde yenilenen dava, ilk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz (HMK m.150/6). Basit yargılama usulüne tabi davada ise yenilenen dosyanın bir kez daha takipsiz bırakılması davanın açılmamış sayılması için yeterlidir (HMK m.320/4). Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep de vaki olmamış sayılır (HMK m.150/7).
Hukuki destek: Basit yargılama usulüne tabi bir davada yenilenen dosya bir kez daha takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır ve davadaki talep vaki olmamış sayılır (HMK m.320/4, m.150/7). Duruşma takibinin ve yenileme dilekçesinin bu kısa sınıra göre planlanması için bir avukattan destek alınabilir.
6. Basit Yargılama Usulü ile Yazılı Yargılama Usulü Farkı
Basit yargılama usulü ile yazılı yargılama usulü arasındaki temel fark, basit usulde dilekçe aşamasının tek turda bitmesi ve tahkikatın duruşma sayısıyla sınırlanmasıdır. Aşağıdaki tablo iki usulü HMK’nın kendi maddeleri üzerinden karşılaştırır:
| Konu | Basit yargılama usulü | Yazılı yargılama usulü |
|---|---|---|
| Dilekçeler | Dava ve cevap dilekçesi; cevaba cevap ve ikinci cevap yok (HMK m.317/3) | Dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi (HMK m.136/1) |
| Cevap süresi | Tebliğden itibaren iki hafta (HMK m.317/2) | Tebliğden itibaren iki hafta (HMK m.127/1) |
| Ek cevap süresi | Bir defa, en çok iki hafta (HMK m.317/2) | Bir defa, en çok bir ay (HMK m.127/1) |
| Genişletme yasağının başlangıcı | İddia için dava açılması, savunma için cevap dilekçesinin verilmesi (HMK m.319) | Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra (HMK m.141/1) |
| Ön inceleme | İlk duruşmada; mümkünse dosya üzerinden karar (HMK m.320/1-2) | Dilekçeler aşamasından sonra ayrı ön inceleme (HMK m.137/1) |
| Tahkikat | İlk duruşma hariç iki duruşma, aralık en çok bir ay; zorunlu hâlde gerekçeyle fazlası (HMK m.320/3) | Tahkikata ilişkin genel hükümler |
| Yenilenen dosyada takipsizlik | Yenilemeden sonra takipsizlik davayı açılmamış saydırır (HMK m.320/4) | İlk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz (HMK m.150/6) |
| Gerekçeli karar | Kural olarak tefhimle birlikte; hüküm özetinde bir ay içinde yazılıp tebliğe çıkarılır (HMK m.321/2) | Hüküm sonucu tefhim edilmişse bir ay içinde yazılır (HMK m.294/4) |
7. HMK Basit Yargılama Usulü ile CMK Basit Yargılama Usulü Farkı
HMK basit yargılama usulü ile CMK basit yargılama usulü aynı adı taşıyan iki ayrı kurumdur. HMK’daki usul, m.316’da sayılan hukuk dava ve işlerinin görülme biçimidir ve bir ceza indirimi içermez (HMK m.316/1). Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki basit yargılama usulü ise asliye ceza mahkemesinin, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezası veya üst sınırı iki yıl ya da daha az hapis cezası gerektiren suçlarda uygulayabildiği ve mahkûmiyet hâlinde sonuç cezanın dörtte bir oranında indirildiği ceza muhakemesi usulüdür (CMK m.251/1, m.251/3). Ceza tarafındaki şartlar, savunma süresi ve itiraz yolu için basit yargılama usulü (CMK 251) yazısına bakılabilir.
HMK’nın güncel metnine mevzuat.gov.tr’deki Hukuk Muhakemeleri Kanunu sayfasından ulaşılabilir; kanunun basit yargılama usulüne ilişkin maddeleri m.316-322 arasındadır. Maddelerin tam metni ve diğer usul hükümleri için Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) yazısına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
HMK basit yargılama usulü nedir?
HMK basit yargılama usulü, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.316-322'de düzenlenen ve kanunun saydığı dava ve işlerde uygulanan hukuk yargılaması usulüdür. Dilekçeler tek turda verilir, cevap süresi iki haftadır, mahkeme mümkünse dosya üzerinden karar verir ve tahkikatı kural olarak iki duruşmada tamamlar. Özel hüküm bulunmayan konularda yazılı yargılama usulü uygulanır (HMK m.322/1).
Basit yargılama usulüne tabi davalar nelerdir?
HMK m.316'ya göre basit yargılama usulü sulh hukuk mahkemesinin davalarında, kanunun dosya üzerinden karar verme takdiri tanıdığı işlerde, geçici hukuki koruma taleplerinde, her çeşit nafaka davasında, velayet ve vesayet işlerinde, hizmet ilişkisinden doğan davalarda, konkordato davalarında ve tahkimle ilgili mahkeme işlerinde uygulanır. İş mahkemesi davaları (7036 sayılı Kanun m.7/1), icra mahkemesi işleri (İİK m.18/1) ve parasal sınırı aşmayan ticari davalar (TTK m.4/2) da bu usulle görülür.
Basit yargılama usulünde cevap süresi kaç gündür?
Basit yargılama usulünde cevap süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Cevabın bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa davalı, süre dolmadan mahkemeye başvurarak ek süre isteyebilir. Mahkeme bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verebilir; ek süre, cevap süresinin bitiminden itibaren işler (HMK m.317/2).
Basit yargılama usulünde cevaba cevap dilekçesi verilir mi?
Hayır. Basit yargılama usulünde taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremez (HMK m.317/3). Dilekçe aşaması dava dilekçesi ve cevap dilekçesinden ibarettir. Yazılı yargılama usulünde ise davacı cevaba cevap, davalı ikinci cevap dilekçesini ayrı ayrı iki hafta içinde verebilir (HMK m.136/1).
Basit yargılama usulünde kaç duruşma yapılır?
Basit yargılama usulünde mahkeme önce dosya üzerinden karar verip veremeyeceğine bakar. Karar verilemezse ilk duruşmada dava şartlarını ve uyuşmazlık noktalarını belirler, ardından tahkikatı iki duruşmada tamamlar; duruşmalar arası bir aydan uzun olamaz. Bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini belirterek daha fazla duruşma yapabilir (HMK m.320/1-3).
Basit yargılama usulünde iddia ne zaman genişletilemez?
Basit yargılama usulünde iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı dava açılmasıyla, savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlar (HMK m.319). Yazılı usulde yasak dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra başlar (HMK m.141/1). Taraflar usul işlemlerini ıslah edebilir; aynı davada ıslah yoluna yalnız bir kez başvurulabilir (HMK m.176).
Basit yargılama usulünde dosya işlemden kaldırılırsa ne olur?
İşlemden kaldırılan dosya, işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde dilekçeyle yenilenebilir (HMK m.150/4). Basit yargılama usulüne tabi davada dosya yenilendikten sonra yeniden takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır (HMK m.320/4). Yazılı usulde ise yenilenen dava, ilk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz (HMK m.150/6).
Basit yargılama usulünde gerekçeli karar ne zaman yazılır?
Basit yargılama usulünde karar, kural olarak gerekçesiyle birlikte açıklanarak tefhim edilir. Hâkim zorunlu hâllerde sebebini tutanağa geçirerek yalnız hüküm özetini tefhim edebilir; bu durumda gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkarılması gerekir. Son beyanlardan sonra taraflara ayrıca beyan süresi verilmez (HMK m.321).
HMK ve CMK'daki basit yargılama usulü aynı şey mi?
Hayır. HMK basit yargılama usulü hukuk davalarının görülme biçimidir ve m.316'da sayılan dava ve işlerde uygulanır. CMK m.251'deki basit yargılama usulü ise asliye ceza mahkemesinin, iddianamenin kabulünden sonra belirli suçlarda duruşma açmadan hüküm kurduğu ceza muhakemesi usulüdür ve mahkûmiyette dörtte bir indirim öngörür (CMK m.251/1, m.251/3).