TCK 245 Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması

TCK 245, başkasına ait bir banka veya kredi kartını her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kişinin, kart sahibinin rızası olmadan kartı kullanarak ya da kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlamasını üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır (Türk Ceza Kanunu m.245/1). Aynı madde sahte kart üretmeyi ve satmayı üç yıldan yedi yıla, sahte kartla yarar sağlamayı dört yıldan sekiz yıla kadar hapisle cezalandırır. Halk arasında “kredi kartı dolandırıcılığı” denen olayların önemli bir kısmı hukuken TCK 245 suçudur; ancak aynı olay hileye dayanıyorsa nitelikli dolandırıcılık, hesaptan para aktarılmışsa bilişim yoluyla hırsızlık da gündeme gelir. TCK 245 şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma kapsamında değildir ve davası asliye ceza mahkemesinde görülür. Bu yazı, kartı çalınan, kaybolan ya da bilgileri kopyalanan kart sahibi ile başkasının kartını kullandığı iddiasıyla hakkında soruşturma başlatılan kişi için TCK 245’in unsurlarını, cezasını, benzer suçlardan farkını ve usul kurallarını madde dayanaklarıyla anlatır.

1. TCK 245: Öne Çıkanlar

• TCK 245/1’de başkasının gerçek kartını rızası olmadan kullanıp yarar sağlamanın cezası üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m.245/1).
• TCK 245/2’de sahte kart üretmek, satmak, devretmek, satın almak veya kabul etmek üç yıldan yedi yıla; TCK 245/3’te sahte kartla yarar sağlamak dört yıldan sekiz yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.245/2-3).
• TCK 245 şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir; şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez (TCK m.73/1, CMK m.253/1).
• TCK 245’te akrabalar arasında ceza verilmemesi ve etkin pişmanlık indirimi yalnız birinci fıkra için geçerlidir; sahte kart suçlarında ikisi de uygulanmaz (TCK m.245/4-5).
• TCK 245 davasına asliye ceza mahkemesi bakar, mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir ve dava zamanaşımı on beş yıldır (5235 sayılı Kanun m.11, CMK m.12/6, TCK m.66/1-d).
• TCK 245 mağduru kartın kaybını veya çalınmasını bankaya derhal bildirmelidir; bildirimden önceki yirmi dört saatteki kullanım için kart hamilinin sorumluluğu kanunda sınırlandırılmıştır (5464 sayılı Kanun m.12, m.16).

2. TCK 245 Nedir? Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması Suçu

TCK 245, Türk Ceza Kanunu’nda “Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması” başlığını taşıyan maddedir ve banka kartı ile kredi kartı üzerinden işlenen üç ayrı suçu düzenler: başkasının gerçek kartını izinsiz kullanmak, sahte kart üretmek veya ticaretini yapmak ve sahte kartla yarar sağlamak. Madde, banka kartı (bankamatik kartı) ile kredi kartını ayırmaz; ikisi de aynı fıkralara tabidir (TCK m.245).

TCK 245’in bugünkü metni 29 Haziran 2005 tarihli 5377 sayılı Kanun’la yeniden yazılmış, etkin pişmanlığı düzenleyen beşinci fıkra 6 Aralık 2006 tarihli 5560 sayılı Kanun’la eklenmiştir. Bu tarihten sonra maddede değişiklik yapılmamıştır. Kart kopyalama cihazları gibi yasak cihaz ve programları düzenleyen TCK 245/A ise 2016’da 6698 sayılı Kanun’la eklenen ayrı bir maddedir (TCK m.245, m.245/A).

2.1. TCK 245 Madde Metni ve Fıkraları

TCK 245 beş fıkradan oluşur. İlk üç fıkra ayrı suç tiplerini, son iki fıkra birinci fıkraya özgü iki kuralı düzenler:

Fıkra	TCK 245’in düzenlediği hâl	Ceza veya sonuç
245/1	Başkasına ait gerçek kartı ele geçirip veya elinde bulundurup, rıza olmadan kullanarak ya da kul­lan­dır­ta­rak yarar sağlamak	Üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası
245/2	Başkalarına ait banka hesap­la­rıyla iliş­ki­len­di­ri­le­rek sahte kart üretmek, satmak, devretmek, satın almak veya kabul etmek	Üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası
245/3	Sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan kartı kullanarak yarar sağlamak	Dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası
245/4	Birinci fıkradaki suçun eş, üstsoy, altsoy, kayın hısımı, evlat edinen veya evlatlık ya da aynı konutta yaşayan kardeş zararına işlenmesi	İlgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz
245/5	Birinci fıkra kap­sa­mın­daki fiiller	Mal­var­lı­ğına karşı suçlardaki etkin pişmanlık hükümleri uygulanır

3. TCK 245 Cezası Ne Kadar?

TCK 245’in cezası fıkraya göre üç yıldan sekiz yıla kadar hapis ve ayrıca adli para cezasıdır. Hapis ile adli para cezası birlikte verilir; hâkim ikisinden birini seçemez. Başkasının gerçek kartını izinsiz kullanmak üç yıldan altı yıla (TCK m.245/1), sahte kart üretmek veya satmak üç yıldan yedi yıla (TCK m.245/2), sahte kartla yarar sağlamak dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.245/3).

Adli para cezası gün üzerinden belirlenir. Birinci ve üçüncü fıkrada beş bin güne, ikinci fıkrada on bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür (TCK m.245/1-3). Gün sayısının parasal karşılığı hükümde ayrıca belirlenir; hesaplama mantığı adli para cezası nedir yazısında anlatılmıştır.

3.1. TCK 245/1: Başkasının Kartını İzinsiz Kullanmak

TCK 245/1, başkasına ait gerçek bir banka veya kredi kartının izinsiz kullanılmasını cezalandırır ve dört unsur arar: kartın başkasına ait olması, failin kartı ele geçirmiş veya elinde bulunduruyor olması, kartın kart sahibinin ya da kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmadan kullanılması ve bu kullanımla fail ya da başkası için yarar sağlanması (TCK m.245/1).

Kartın nasıl ele geçirildiği önemli değildir. Kanun “her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran” ifadesini kullanır. Kartı çalmak, yerde bulmak, emanet olarak almak ya da kendisine hiç verilmemesi gereken bir kartı teslim almak bu unsuru karşılar. Emanet alınan kartın verilen iznin dışında kullanılması da rızasız kullanım olarak tartışılır.

Rıza iki kişiden birine aittir. Kanun kart sahibinin rızasının yanında “kartın kendisine verilmesi gereken kişinin” rızasını da sayar. Bu ifade, kart henüz sahibine ulaşmadan (örneğin teslimat sırasında) araya giren kişinin kartı kullanmasını da kapsama alır (TCK m.245/1). Kart sahibinin rızasıyla, verdiği izin çerçevesinde yapılan kullanım bu suçu oluşturmaz. Bununla birlikte kart hamili, kartı ve şifresini güvenli biçimde korumak ve kartın başkaları tarafından kullanılmasına engel olacak önlemleri almakla bankaya karşı yükümlüdür (5464 sayılı Kanun m.16).

Kullandırtmak da suçtur. Kartı kendisi kullanmayan, ama kartı başkasına verip onun kullanmasını sağlayan kişi de TCK 245/1 kapsamındadır; kanun “kullanarak veya kullandırtarak” der.

Yarar sağlanmadıkça suç tamamlanmaz. TCK 245/1’in hükmü “yarar sağlarsa” ibaresine bağlıdır. Kart ele geçirilip kullanılmaya çalışıldığı hâlde, örneğin kart bloke edildiği için işlem gerçekleşmemişse suç tamamlanmamıştır; bu durumda suça teşebbüs hükümleri tartışılır ve ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (TCK m.35/1-2). Ayrıntı için suça teşebbüs (TCK 35) yazısına bakılabilir.

3.2. TCK 245/2: Sahte Kart Üretmek, Satmak veya Satın Almak

TCK 245/2, başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişiyi üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır (TCK m.245/2). Suç, sahte kart hiç kullanılmasa da bu hareketlerden biri gerçekleştiği anda tamamlanır; kullanım ayrıca TCK 245/3’ü ilgilendirir.

TCK 245/2’nin ayırt edici unsuru, sahte kartın başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilmesidir. Kopyalanan kart bilgileriyle üretilen ve gerçek bir hesaba bağlanan kart bu tanıma girer.

3.3. TCK 245/3: Sahte Kartla Yarar Sağlamak

TCK 245/3, sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka ya da kredi kartını kullanarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişiye dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verir. Bu fıkra TCK 245’in en ağır cezalı hâlidir (TCK m.245/3).

TCK 245/3 bir “tali norm”dur: fıkra yalnız fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde uygulanır. Sahte kartın kullanımı aynı zamanda daha ağır cezalı bir suçu, örneğin alt sınırı dört yıl, üst sınırı on yıl olan bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanılmasıyla nitelikli dolandırıcılığı oluşturuyorsa TCK 245/3 değil o suç uygulanır (TCK m.245/3, m.158/1-f).

4. TCK 245/A: Kart Kopyalama Cihazı ve Yasak Programlar

TCK 245/A, bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya başka bir güvenlik kodunun münhasıran TCK 245/A’nın yer aldığı bölümdeki suçları ya da bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenebilen diğer suçları işlemek için yapılmış veya oluşturulmuş olması hâlinde, bunları imal eden, ithal eden, sevk eden, nakleden, depolayan, kabul eden, satan, satışa arz eden, satın alan, başkalarına veren veya bulunduran kişiyi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır (TCK m.245/A).

TCK 245/A, kart bilgisini kopyalamak için ATM’ye veya ödeme cihazına takılan düzenekler ve kart verisi okuyan programlar gibi araçları, hiç kullanılmadan önce cezalandırır. Bu nedenle TCK 245/A’nın suçu, kopyalanan bilgilerle sahte kart üretilmesini (TCK 245/2) veya kartın kullanılmasını (TCK 245/1 ya da 245/3) beklemeden tamamlanır.

TCK 245/A’daki “münhasıran” sözcüğü kapsamı daraltır. Madde, genel amaçlı bir bilgisayarı ya da meşru amaçla da kullanılabilen bir programı değil, yalnızca bu suçları işlemek için yapılmış cihaz ve programları hedef alır. Bir cihazın bu nitelikte olup olmadığı somut dosyada teknik incelemeyle belirlenir. TCK 245/A 2016’da eklendiği için yürürlüğünden önce işlenen fiillere uygulanamaz; işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan fiilden dolayı kimseye ceza verilemez (TCK m.7/1).

5. TCK 245 ile Dolandırıcılık ve Hırsızlık Arasındaki Fark

TCK 245 ile dolandırıcılık ve hırsızlık arasındaki farkı, failin kart üzerinde hangi hareketi yaptığı belirler. TCK 245/1, kartı ele geçirmiş veya elinde bulunduran failin kartı rıza dışında kendisinin kullanmasını arar. Dolandırıcılık, failin hileli davranışlarla kart sahibini aldatıp onun zararına yarar sağlamasını arar (TCK m.157/1). Hırsızlık ise zilyedin rızası olmadan başkasına ait taşınır malın bulunduğu yerden alınmasını arar (TCK m.141/1). Halk arasındaki “kredi kartı dolandırıcılığı” ifadesi bu üç suçu birlikte anlatır, ama hukuken uygulanan madde olayın bu unsurlarına göre seçilir.

Olay	Gündeme gelen madde	Temel ceza
Çalınan veya bulunan kartla ödeme ya da ATM’den çekim	TCK 245/1	Üç yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası
Kart sahibini hileyle kandırıp kendisine işlem yaptırmak	TCK 157 (dolan­dı­rı­cı­lık)	Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası
Hileyi banka, kredi kurumu veya bilişim sistemi üzerinden kurmak ya da kendini banka çalışanı olarak tanıtmak	TCK 158/1-f, 158/1-l (nitelikli dolan­dı­rı­cı­lık)	Dört yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezası
Hesaptan internet ban­ka­cı­lı­ğıyla para aktarmak	TCK 142/2-e (bilişim yoluyla nitelikli hırsızlık)	Beş yıldan on yıla kadar hapis
Sahte kart üretmek veya satmak	TCK 245/2	Üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve adli para cezası

Tek bir fiil birden fazla suçun tanımına giriyorsa kişi bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44/1). Olayın tek fiil mi, birbirinden ayrı fiiller mi sayılacağı ise hareketlerin zamanına ve amacına göre dosyada belirlenir. Dolandırıcılığın unsurları için dolandırıcılık suçu ve cezası, nitelikli hâller için nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) yazıları incelenebilir.

5.1. TCK 245 ve Kartın Sahibinin Elinden Çıkmadığı Olaylar

TCK 245/1’in uygulanması için failin kartı ele geçirmiş veya elinde bulunduruyor olması gerekir. Kart sahibi ATM’nin başında durup yardım istediği kişiye kartını kısa süreliğine uzattığında ve olay boyunca kartın başındayken işlem yapıldığında, kartın gerçekten ele geçirilip geçirilmediği tartışmalı hâle gelir. Bu tür olaylarda paranın alınması, hırsızlığın “zilyedin rızası olmadan malı bulunduğu yerden alma” tanımı bakımından da değerlendirilir (TCK m.141/1). Hangi maddenin uygulanacağı, kartın kimin hâkimiyetinde olduğuna ilişkin olgulara bağlıdır. Hırsızlık suçunun unsurları hırsızlık suçu ve cezası yazısındadır.

5.2. TCK 245 ve Kart Bilgilerini Telefonda Vermek

TCK 245 bakımından kart bilgilerini telefonda veya bir bağlantı üzerinden kendi eliyle veren kişinin durumu, rızanın neye yöneldiğine göre değerlendirilir. Kart sahibi bilgileri verirken yalnız bir doğrulama yapıldığını sanmış, harcamaya ise hiç izin vermemişse, fail bilgileri aldıktan sonra kartı kendi başına kullandığında TCK 245’in “rıza olmaksızın kullanma” unsuru tartışılır.

Olayın bütünü hileye dayanıyorsa nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir. Arayan kişinin kendisini banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması ya da bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi dolandırıcılığın nitelikli hâlidir; bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanılması da öyledir. Bu hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır ve adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (TCK m.158/1-f, 158/1-l).

5.3. TCK 245 ve İnternet Bankacılığıyla Para Aktarımı

TCK 245, kartın ödeme veya para çekme için kullanılmasını düzenler. Fail kart bilgileriyle ya da ele geçirdiği şifreyle internet bankacılığına girip hesaptan başka bir hesaba para aktarmışsa, bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle nitelikli hırsızlık gündeme gelir ve bu suçun cezası beş yıldan on yıla kadar hapistir (TCK m.142/2-e). Bu ceza TCK 245/1’den ağırdır. Aynı olayda TCK 245/1 de gerçekleşmişse ve tek fiil söz konusuysa en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur (TCK m.44/1). Ayrıntı nitelikli hırsızlık (TCK 142) yazısındadır.

Hesaba izinsiz girilmesi ayrıca bilişim sistemine girme (TCK 243) suçunu da gündeme getirebilir. Bilişim alanındaki suçların genel çerçevesi bilişim suçları nelerdir yazısında özetlenmiştir.

6. TCK 245 Şikâyete Tabi mi? Uzlaşma Var mı?

TCK 245 şikâyete bağlı bir suç değildir ve uzlaştırma kapsamında da değildir. Kanun bir suçun soruşturulmasını şikâyete bağlamak istediğinde bunu ilgili maddede açıkça yazar; şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma yapılamaz (TCK m.73/1). TCK 245’te böyle bir kayıt yoktur. Bu yüzden:

• Şikâyet süresi işlemez. Savcılık suçu öğrendiği anda re’sen soruşturur; soruşturma yalnız dava zamanaşımıyla sınırlıdır.
• Şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez. Kart sahibi ile şüpheli anlaşsa ve zarar ödense bile soruşturma ve kovuşturma devam eder. Ödemenin etkisi etkin pişmanlık hükümleriyle sınırlıdır.
• Başvuru yine gereklidir. Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158/1). Suç re’sen soruşturulsa da savcılığın olayı öğrenmesini çoğu zaman kart sahibinin başvurusu sağlar.

TCK 245 uzlaştırma kapsamında değildir. Uzlaştırma üç grup suçta uygulanır: şikâyete bağlı suçlar, CMK 253’ün (b) bendinde tek tek sayılan suçlar ve mağdur gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisiyse suça sürüklenen çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar. TCK 245 şikâyete bağlı değildir, (b) bendindeki sayımda hırsızlık (TCK 141) ve dolandırıcılık (TCK 157) bulunduğu hâlde TCK 245 bulunmaz ve TCK 245’in her fıkrasında cezanın üst sınırı üç yılı aşar (CMK m.253/1). Uzlaştırmanın genel kuralları uzlaşma nedir yazısında anlatılmıştır.

Uzlaştırma kapsamına giren bir suç, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri o suç için de uygulanmaz (CMK m.253/3). Örneğin aynı olayda cüzdanın çalınması (TCK 141) ile içindeki kartın kullanılması (TCK 245/1) birlikte yargılanıyorsa, hırsızlık bakımından da uzlaştırma yoluna gidilmez.

7. TCK 245’te Etkin Pişmanlık

TCK 245’te etkin pişmanlık yalnız birinci fıkra için geçerlidir: birinci fıkra kapsamındaki fiillerde malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümleri uygulanır (TCK m.245/5). Sahte kart üretmek (TCK 245/2) ve sahte kartla yarar sağlamak (TCK 245/3) bakımından kanunda etkin pişmanlık öngörülmemiştir.

TCK 245/1’de etkin pişmanlığın sonucu, zararın hangi aşamada giderildiğine göre değişir:

• Kovuşturma başlamadan önce: fail, azmettiren veya yardım eden bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir (TCK m.168/1).
• Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce: aynı şekilde tamamen giderilen zararda cezanın yarısına kadarı indirilir (TCK m.168/2).
• Kısmi ödemede: kısmen geri verme veya tazmin hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rızası aranır (TCK m.168/4).

Etkin pişmanlık indirimi TCK 245 dosyasında pratik bakımdan önemlidir, çünkü üç yıllık alt sınırın altına inmenin ve HAGB ile ertelemenin tartışılabilmesinin başlıca yoludur (aşağıdaki HAGB bölümüne bakınız). Genel kurallar etkin pişmanlık nedir yazısındadır.

8. TCK 245’te Akrabalar Arasında Ceza Verilmemesi

TCK 245’in birinci fıkrasındaki suç belirli akrabaların zararına işlenmişse, o akraba hakkında cezaya hükmolunmaz. Kanunun saydığı kişiler şunlardır (TCK m.245/4):

• Eş: haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden biri. Ayrılık kararı verilmişse istisna uygulanmaz.
• Üstsoy, altsoy ve kayın hısımları: anne, baba, büyükanne ve büyükbaba gibi üstsoy; çocuk ve torun gibi altsoy ile bu derecedeki kayın hısımları. Evlat edinen ve evlatlık da bu gruptadır.
• Kardeş: yalnız aynı konutta beraber yaşayan kardeş. Ayrı evde yaşayan kardeş bakımından istisna uygulanmaz ve bu nedenle suç tarihinde birlikte yaşanıp yaşanmadığı dosyada ayrıca belirlenir.

Bu istisna yalnız TCK 245/1 için geçerlidir; kanun “birinci fıkrada yer alan suçun” der. Sahte kart üretmek veya sahte kartla yarar sağlamak, akrabanın zararına olsa bile cezalandırılır. İstisna yalnız ilgili akrabayı korur: eylemde birlikte hareket eden akraba olmayan kişi hakkında ceza verilir (TCK m.245/4).

TCK 245/4 fiilin akrabanın “zararına” işlenmesini arar. Kart sahibi öldükten sonra kartın kullanılması hâli kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; bu durumda zararın kime ait olduğu ve istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı somut dosyada ayrıca değerlendirilir.

9. TCK 245’te Zincirleme Suç: Aynı Kartla Birden Fazla Harcama

TCK 245 kapsamında aynı kart bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda birden çok kez kullanılmışsa, her kullanım için ayrı ceza verilmez; tek cezaya hükmedilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (TCK m.43/1). Aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi hâlinde de aynı kural uygulanır (TCK m.43/2).

Zincirleme suç için harcamaların aynı suç işleme kararına dayanması gerekir. Aralarında uzun süre bulunan, farklı kararlarla yapılmış kullanımlar ayrı suçlar olarak değerlendirilebilir. TCK 43/1 zincirleme suçu aynı suçun “bir kişiye karşı” birden fazla işlenmesi için kurar; farklı kişilere ait kartların farklı zamanlarda kullanılması bu tanıma girmez ve her kart sahibi bakımından ayrı suç tartışılır (TCK m.43/1).

10. TCK 245 Davasında Görevli Mahkeme, Yetki ve Zamanaşımı

TCK 245 davasına asliye ceza mahkemesi bakar, suçun işlendiği yer mahkemesinin yanında mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir ve olağan dava zamanaşımı on beş yıldır.

10.1. TCK 245 Davasında Görevli Mahkeme

TCK 245 davasına asliye ceza mahkemesi bakar. Ağır ceza mahkemesi kanunda sayılan suçlara ve on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara bakar; TCK 245 bu sayımda yoktur ve en ağır hâlinde bile cezanın üst sınırı sekiz yıldır (5235 sayılı Kanun m.12). Ağır ceza ve sulh ceza hâkimliğinin görevi dışındaki dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11). Görev belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmez, kanundaki cezanın üst sınırına bakılır (5235 sayılı Kanun m.14).

10.2. TCK 245 Davasında Yetkili Yer: Mağdurun Yerleşim Yeri

TCK 245 davasında kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir (CMK m.12/1). Zincirleme suçta son suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir (CMK m.12/2). 2021’de eklenen hükümle, banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkili kılınmıştır (CMK m.12/6). Bu hüküm, kartı başka bir şehirde kullanılan kart sahibinin kendi yerleşim yerindeki savcılığa ve mahkemeye başvurabilmesini sağlar.

10.3. TCK 245’te Dava Zamanaşımı

TCK 245’in üç fıkrasında da olağan dava zamanaşımı on beş yıldır. Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezası gerektiren suçlarda kamu davası on beş yıl geçmesiyle düşer ve TCK 245/1’de üst sınır altı, 245/2’de yedi, 245/3’te sekiz yıldır (TCK m.66/1-d). Süre, suçun kanunda yazılı cezasının üst sınırına göre hesaplanır (TCK m.66/4).

TCK 245/A’da hapis cezasının üst sınırı üç yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Zamanaşımının kesilmesi ve uzaması dava zamanaşımı (TCK 66) yazısında anlatılmıştır.

11. TCK 245’te HAGB, Erteleme ve Paraya Çevirme

TCK 245’te hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve erteleme mümkündür, ancak çoğu dosyada cezanın indirimle iki yıla kadar inmesi gerekir. HAGB için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması aranır (CMK m.231/5). Hapis cezasının ertelenebilmesi için de mahkûm olunan cezanın iki yıl veya daha az olması gerekir; fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde bu sınır üç yıldır (TCK m.51/1).

TCK 245’in her fıkrasında hapis cezasının alt sınırı en az üç yıldır. Bu nedenle ceza, ancak bir indirim nedeniyle iki yılın altına inerse HAGB ve erteleme tartışılabilir. Kanundaki başlıca indirim nedenleri birinci fıkrada etkin pişmanlık (TCK m.245/5, m.168), suça teşebbüs (TCK m.35/2) ve takdiri indirimdir; takdiri indirim tek başına cezanın altıda birine kadarını indirir (TCK m.62/1).

HAGB kararı verilebilmesi için ayrıca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçla mağdurun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi gerekir (CMK m.231/6). HAGB hükümleri 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir; açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve kısa süreliyse seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7). Ayrıntı için HAGB ve hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51) yazılarına bakılabilir.

Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi yalnız kısa süreli hapis cezasında, yani hükmedilen cezanın bir yıl veya daha az olduğu hâllerde mümkündür (TCK m.49/2, m.50/1). TCK 245’te alt sınır üç yıl olduğundan bu ihtimal ancak birden fazla indirimin birlikte uygulandığı dosyalarda gündeme gelir.

12. TCK 245 Mağduru Ne Yapmalı? Bankaya Bildirim ve Suç Duyurusu

TCK 245 mağdurunun ilk işi kartın kaybını, çalınmasını veya iradesi dışında yapılan işlemi bankaya derhal bildirmektir; ardından suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılır. Bankaya bildirim hem kanuni bir yükümlülüktür hem de kart sahibinin zarardan sorumluluğunu sınırlar (5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu m.12, m.16).

1. Bankaya derhal bildirim yapın. Kart hamili kartın kaybolmasını, çalınmasını veya iradesi dışında gerçekleşen bir işlemi öğrenince kart çıkaran kuruluşu derhal haberdar etmek zorundadır (5464 sayılı Kanun m.16).
2. Bildirimden önceki yirmi dört saati not edin. Kart hamili, bildirimden önceki yirmi dört saat içinde gerçekleşen hukuka aykırı kullanımdan doğan zarardan, kanun metninde yüz elli Yeni Türk Lirası olarak yazılı tutarla sınırlı olarak sorumludur. Hukuka aykırı kullanım kart hamilinin ağır ihmaline veya kastına dayanıyorsa ya da bildirim yapılmamışsa bu sınır uygulanmaz (5464 sayılı Kanun m.12).
3. Hesap özetine süresinde itiraz edin. Kredi kartıyla yapılan işlemlere son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde kart çıkaran kuruluşa başvurularak itiraz edilebilir; başvuruda hesap özetinin hangi kalemlerine itiraz edildiği gerekçesiyle belirtilir. Kart çıkaran kuruluş şikâyet ve itirazı yirmi gün içinde gerekçeli olarak cevaplandırmak zorundadır (5464 sayılı Kanun m.11). Süresinde itiraz edilmeyen hesap özeti kesinleşir, ancak bu genel hükümlere göre dava hakkını ortadan kaldırmaz.
4. Suç duyurusunda bulunun. Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158/1). Mağdur kendi yerleşim yerindeki başsavcılığa da başvurabilir, çünkü kartın araç olarak kullanıldığı suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir (CMK m.12/6). Dilekçede kartın nasıl elden çıktığı (çalındı, kayboldu, bilgiler telefonda verildi) açıkça yazılmalıdır, çünkü uygulanacak madde buna göre belirlenir. Delil ve başvuru sırası için dolandırıcılık mağduru şikâyet ve delil yazısı da yol gösterir.

TCK 245 dosyasında şüphelinin banka hesabına elkoyma, doğrudan TCK 245 üzerinden istenemez. Hesaplara elkoyma kararı yalnız CMK 128’de sayılan suçlar için alınabilir; bu sayımda hırsızlık (TCK 141, 142) ve dolandırıcılık (TCK 157, 158) vardır, TCK 245 yoktur (CMK m.128/2). Aynı olayda bilişim yoluyla hırsızlık veya nitelikli dolandırıcılık da soruşturuluyorsa elkoyma o suçlar bakımından değerlendirilir.

13. TCK 245 ile Karıştırılan Kart Suçları: 5464 Sayılı Kanun m.36 ve m.37

TCK 245 dışında 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu da kartla ilgili iki ayrı suç düzenler. Bu suçlarda fail başkasının kartını değil, çoğu zaman kendi kartını ya da kendi iş yerinin ödeme belgesini kullanır.

• Kartın kaybolduğu veya çalındığı yolunda gerçeğe aykırı beyan (m.37/1): Kartını kaybettiği ya da çaldırdığı yolunda gerçeğe aykırı beyanda bulunup kartı bizzat kullanan veya başkasına kullandıran kart hamilleri ile bunları bilerek kullananlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (5464 sayılı Kanun m.37/1). Yani harcamayı kendisi yapıp bankaya “kartım çalındı” diyen kart sahibi TCK 245’in mağduru değil, bu suçun failidir.
• Sözleşme ve belgelerde sahtecilik (m.37/2): Kredi kartı veya üye iş yeri sözleşmesinde ya da eki belgelerde sahtecilik yapanlar veya sözleşme imzalamak için sahte belge sunanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına mahkûm edilir (5464 sayılı Kanun m.37/2).
• Gerçeğe aykırı harcama belgesi (m.36): Gerçeğe aykırı olarak harcama belgesi, nakit ödeme belgesi veya alacak belgesi düzenleyen ya da bu belgelerde tahrifat yaparak kendisine veya başkasına yarar sağlayanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (5464 sayılı Kanun m.36). Gerçekte bir satış olmadan ödeme cihazından kart çekilerek belge düzenlenmesi bu suçun tipik örneğidir.

Kendi banka hesabını veya kartını başkalarının kullanımına bırakma iddiaları ise ayrı düzenlemelere tabidir; bu konu IBAN kiralama suçu ve cezası yazısında ele alınmıştır.