Destekten yoksun kalma tazminatı, bir kişinin ölümü nedeniyle onun sağlığında sağladığı maddi destekten yoksun kalan kişilerin bu kaybının giderilmesidir (Türk Borçlar Kanunu m.53/3). Tazminatı mirasçılar değil, desteği fiilen kesilen kişiler ister; hesap bilirkişi incelemesiyle yapılır, trafik kazasında dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru gerekir. Bu yazı, bir yakınını trafik kazası, iş kazası veya başka bir haksız fiil sonucu kaybeden ve geride kalanların hangi tazminatı, kimden ve hangi sürede isteyebileceğini araştıran kişi için hazırlanmıştır.
1. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Öne Çıkanlar
- Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin desteğinden yoksun kalan kişinin kendi maddi kaybıdır; mirasçılık şartı yoktur (TBK m.53/3).
- Destekten yoksun kalma tazminatı Türk Borçlar Kanunu ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır; rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri düşülmez (TBK m.55/1).
- Trafik kazasında dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılır; 15 gün içinde cevap gelmezse dava ya da tahkim yolu açılır (KTK m.97).
- Zamanaşımı öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıldır; ölüm suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır (TBK m.72/1).
- 31 Temmuz 2026’dan sonraki olaylarda faiz iki döneme bölünür ve tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödeme oransal olarak mahsup edilir (TBK m.55/3-4; 7589 sayılı Kanun geçici m.1/9).
- Aynı tarihten sonra açılan davalarda belirsiz alacak davası yolu yoktur; kısmi davada talep bir defaya mahsus artırılabilir (7589 sayılı Kanun m.19; HMK m.109/4).
2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?
Destekten yoksun kalma tazminatı, ölen kişinin geçimine katkı sağladığı kişilerin, bu katkının ölümle kesilmesi yüzünden uğradıkları maddi kaybı karşılayan tazminattır. Türk Borçlar Kanunu ölüm hâlinde uğranılan zararları sayarken üç kalem gösterir: cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün kaybından doğan kayıplar ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar (TBK m.53).
Destekten yoksun kalma tazminatı bu üçüncü kalemdir ve maddi bir tazminattır. Ölüm veya ağır bedensel zarar hâlinde ölenin yakınlarına ödenebilecek manevi tazminat ayrı bir hükme dayanır (TBK m.56/2). Cenaze giderleri de ayrı bir kalem olarak istenir (TBK m.53/1). Aynı olay nedeniyle bu üç talep birlikte ileri sürülebilir; her birinin şartı ve hesabı farklıdır.
Destekten yoksun kalma tazminatı yalnız ölüm hâlinde doğar. Yaralanma hâlinde zarar görenin kendi tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücü kaybı bedensel zarar olarak istenir (TBK m.54); yaralının bakıp gözettiği kişiler için Türk Borçlar Kanunu ayrıca destekten yoksun kalma kalemi saymaz.
Tazminatı gerektiren ölüm, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiilden (TBK m.49/1) doğabileceği gibi, motorlu araç işleteninin sorumluluğu gibi kanunun ayrıca düzenlediği bir sorumluluk hâlinden de doğabilir (Karayolları Trafik Kanunu m.85/1, m.86/1). Ölüm bir idari eylem veya işlemden kaynaklanıyorsa da Türk Borçlar Kanunu’nun bu hükümleri uygulanır (TBK m.55/2). Haksız fiil sorumluluğunun genel çerçevesi için haksız fiil nedir yazısına, kusur aranmayan hâller için kusursuz sorumluluk yazısına bakabilirsiniz.
3. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Şartları
Destekten yoksun kalma tazminatı için dört şartın birlikte bulunması gerekir. Bu şartlar Türk Borçlar Kanunu m.49, m.50 ve m.53/3 hükümlerinin birlikte okunmasından çıkar:
- Ölüm: Destek sağlayan kişi ölmüş olmalıdır; yaralanma bu kalemi doğurmaz (TBK m.53, m.54).
- Sorumluluk: Ölüme yol açan kişinin kusurlu ve hukuka aykırı bir fiili (TBK m.49/1) ya da motorlu araç işleteninin sorumluluğu gibi kanunun ayrıca düzenlediği bir sorumluluk hâli bulunmalıdır (KTK m.85/1).
- Destek ilişkisi: Ölen kişi, talep edene sağlığında destek sağlıyor olmalı ya da ölmeseydi sağlayacak durumda olmalıdır. Kanun “ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler” ifadesini kullanır (TBK m.53/3).
- Zarar: Talep eden, desteğin kesilmesi nedeniyle bir kayba uğramış olmalıdır. Zararı ispat yükü zarar görendedir; zararın miktarı tam ispat edilemiyorsa hâkim olayların olağan akışını gözeterek miktarı hakkaniyete uygun biçimde belirler (TBK m.50).
Destekten yoksun kalma tazminatında üçüncü şart somut olgularla ispat edilir. Destek, ölenin talep edenin geçimine düzenli olarak katkı yaptığını gösteren somut olgulardan anlaşılır: ortak hanede yaşama, düzenli para gönderme, kira veya okul masrafını karşılama gibi.
4. Destekten Yoksun Kalma Tazminatını Kimler Alabilir?
Destekten yoksun kalma tazminatını, ölenin desteğinden yoksun kalan her kişi alabilir. Türk Borçlar Kanunu hak sahiplerini eş, çocuk ya da anne-baba diye bir liste hâlinde saymaz; ölçüt, ölenin desteğinden yoksun kalmaktır (TBK m.53/3). Eş, çocuklar ve anne-babanın yanında kardeş, torun, nişanlı veya birlikte yaşanan kişi de desteğin varlığını ve kaybını ispat ederek talepte bulunabilir (TBK m.50/1).
Destekten yoksun kalma tazminatını talep eden her kişi kendi zararını ister. Aynı ölümden birden fazla kişi destekten yoksun kalmışsa her birinin zararı ayrı hesaplanır ve her biri kendi talebinin sahibidir.
4.1. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Mirasçılara mı Geçer?
Destekten yoksun kalma tazminatı mirasçılık sıfatına bağlı değildir. Kanun bu kaybı ölenin değil, “ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin” kaybı olarak sayar (TBK m.53/3). Bunun iki sonucu vardır: mirasçı olmayan biri desteği ispat ederek tazminat isteyebilir; buna karşılık mirasçı olmak, desteğin yokluğunda tek başına tazminat hakkı vermez.
Aynı nedenle mirasın reddi, destekten yoksun kalma tazminatını kendiliğinden ortadan kaldıran bir sebep olarak kanunda sayılmamıştır. Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir (Türk Medeni Kanunu m.605/1); destekten yoksun kalan kişinin kendi kaybına dayanan talebi ise kanunda mirasın bir parçası olarak düzenlenmemiştir. Ret süresi ve usulü için reddi miras nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.
4.2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatında İmam Nikâhlı Eş, Nişanlı ve Kardeş
Destekten yoksun kalma tazminatında belirleyici olan hukuki sıfat değil, fiilî destek ilişkisidir. Resmî nikâh olmadan birlikte yaşanan eş, nişanlı veya kardeş de ölenin kendisine düzenli destek sağladığını ispat ederse talepte bulunabilir (TBK m.50/1, m.53/3). Bu kişilerin durumu eş ve çocuğa göre daha fazla delil gerektirir: ortak hane, banka hareketleri, masrafların kim tarafından karşılandığı ve tanık anlatımları destek ilişkisini gösteren başlıca delillerdir. Resmî nikâh olmadan kurulan birlikteliğin diğer hukuki sonuçları için imam nikâhı yazısına bakabilirsiniz.
5. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Destekten yoksun kalma tazminatı, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır (TBK m.55/1). Kanun bu hesabın üç sınırını da aynı fıkrada koyar: kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler zararın belirlenmesinde gözetilemez ve tazminattan indirilemez; hesaplanan tazminat da miktarı esas alınarak hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz (TBK m.55/1).
Destekten yoksun kalma tazminatı hesabı özel ve teknik bilgi gerektirdiği için mahkeme bu konuda bilirkişinin görüşünü alır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266). Bilirkişi hesabında şu unsurlar ele alınır:
- Destek kişisinin geliri: Ölenin olay tarihindeki kazancı ve bu kazancın ileride nasıl değişeceği.
- Destek süresi: Ölenin ne kadar süre daha destek sağlayacağı ve her hak sahibinin ne kadar süre destek alacağı.
- Destek payı: Ölenin gelirinden her hak sahibine düşen oran.
- Kusur durumu: Ölenin olaydaki kusuru ve bunun tazminata etkisi.
- Yapılmış ödemeler: Sigorta veya sorumlu kişinin dava öncesinde yaptığı ödemeler.
Destekten yoksun kalma tazminatı için kanunda yazılı bir pay oranı, yaşam tablosu ya da destek süresini bitiren bir yaş bulunmaz. “Kaç yaşına kadar hesaplanır” ve “pay oranları nedir” sorularının cevabı bu yüzden kanun metninden değil, bilirkişi raporunun dayandığı hesap yönteminden gelir. Rapordaki gelir, süre veya pay varsayımı yanlışsa buna süresi içinde itiraz edilebilir; ayrıntı için bilirkişi raporuna itiraz yazısına bakabilirsiniz. Tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini hâkim, durumun gereğini ve kusurun ağırlığını gözeterek belirler; tazminat irat (düzenli gelir) biçiminde ödenecekse borçlu güvence göstermek zorundadır (TBK m.51).
5.1. Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Ölenin Kusuru İndirim Sebebi mi?
Evet, ölenin kusuru destekten yoksun kalma tazminatını azaltabilir. Zarar gören zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52/1). Motorlu araç kazasında işleten, kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hâkim tazminatı durum ve şartlara göre indirebilir (KTK m.86/2). İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin ya da üçüncü bir kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur (KTK m.86/1). İndirimin hesabı için müterafik kusur ve tazminattan indirim yazısına bakabilirsiniz.
Zorunlu trafik sigortası bakımından ayrı bir kural vardır: destekten yoksun kalan hak sahibinin, destek kişisinin kusuruna denk gelen tazminat talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/1-j). Sigortacı bu kısmı ödemez.
5.2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Tek Taraflı Trafik Kazasında Alınır mı?
Tek taraflı trafik kazasında destekten yoksun kalma tazminatı, ölen sürücünün kendi kusuru ölçüsünde zorunlu trafik sigortasından istenemez (KTK m.92/1-j). Kazada yoldaki bir bozukluk, araçtaki bir kusur veya başka bir kişinin payı varsa, o kişilerin sorumluluğu ayrıca incelenir (TBK m.49/1, m.61). Ölen kişi araçta yolcu idiyse, sürücünün kusurundan araç işleteni sorumludur (KTK m.85/5) ve yolcunun yakınları bu sorumluluğa dayanarak talepte bulunabilir.
5.3. Destekten Yoksun Kalma Tazminatından Sosyal Güvenlik ve Sigorta Ödemeleri Düşülür mü?
Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri destekten yoksun kalma tazminatından düşülmez (TBK m.55/1). Rücu, ödemeyi yapan kurumun bu tutarı sorumlu kişiden geri isteyebilmesidir; kurumun geri isteyemediği bir ödeme, sorumlunun borcunu azaltmaz. Ölüm aylığının şartları ve bağlanma usulü için ölüm aylığı şartları ve kesilmesi yazısına bakabilirsiniz.
31 Temmuz 2026’dan sonra meydana gelen olaylarda, ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir (TBK m.55/4; 7589 sayılı Kanun geçici m.1/9). Sigorta kuruluşunun dava öncesinde yaptığı ödeme bu kurala göre düşülür.
6. Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Faiz ve 7589 Sayılı Kanun Değişikliği
Destekten yoksun kalma tazminatında faizin başlangıcı, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle olay tarihine göre ikiye ayrıldı. 7589 sayılı Kanun Türk Borçlar Kanunu m.55’e iki fıkra ekledi; Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve bu hüküm yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (7589 sayılı Kanun m.18, m.26/1-c).
Yeni kurala göre destek kişisinin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminata haksız fiilin veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarihten, kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir (TBK m.55/3). Değişiklikten önce faiz başlangıcı bu şekilde iki döneme bölünmüyordu.
Destekten yoksun kalma tazminatında hangi faiz kuralının uygulanacağını davanın açıldığı tarih değil, olayın tarihi belirler. Değişiklik yalnız yürürlüğe girdiği tarihten sonra meydana gelen haksız fiiller veya zarar doğuran olaylar hakkında uygulanır; daha önce meydana gelen olaylarda maddenin değişiklikten önceki hükümleri uygulanmaya devam eder (7589 sayılı Kanun geçici m.1/9).
| Ölüme yol açan olayın tarihi | Uygulanacak faiz ve mahsup kuralı |
|---|---|
| 31 Temmuz 2026 ve öncesi | TBK m.55’in değişiklikten önceki hükümleri |
| 31 Temmuz 2026 sonrası | Dönem ayrımlı faiz ve oransal mahsup (TBK m.55/3-4) |
Olay 31 Temmuz 2026 veya öncesinde gerçekleşmişse, dava bu tarihten sonra açılmış olsa bile eski hükümler uygulanır.
7. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Kimden İstenir?
Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüme sebep olan kişiden ve kanunun ayrıca sorumlu tuttuğu kişilerden istenir. Ölüme kusurlu ve hukuka aykırı fiiliyle sebep olan kişi zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1). Birden çok kişi aynı zarara birlikte sebep olmuşsa veya aynı zarardan farklı sebeplerle sorumluysa hepsi müteselsil sorumludur (TBK m.61); hak sahibi tazminatın tamamını bunlardan herhangi birinden isteyebilir.
Trafik kazasında sorumlular ve başvurulacak kurumlar şunlardır:
- Araç işleteni: Motorlu aracın işletilmesi bir kişinin ölümüne sebep olursa aracın işleteni sorumludur; araç bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında işletiliyorsa işleten ve teşebbüsün sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur (KTK m.85/1). İşleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m.85/5).
- Zorunlu trafik sigortacısı: İşletenler bu sorumluluklarını karşılamak için zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır (KTK m.91/1). Sigortacıya, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde yazılı başvuru yapılır (KTK m.97). Sigortanın kapsamı için zorunlu trafik sigortası nedir yazısına bakabilirsiniz.
- Güvence Hesabı: Sigortalı tespit edilemiyorsa ya da kazaya sebep olan kişi geçerli teminat tutarları dâhilinde sigorta yaptırmamışsa, bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14/2-a, b). Ayrıntı için Güvence Hesabı yazısına bakabilirsiniz.
İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3). İş kazasına özgü sorumluluk ve görevli mahkeme için iş kazası tazminat davası yazısına bakabilirsiniz.
8. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Nasıl Açılır?
Destekten yoksun kalma tazminatı davası, trafik kazasında önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapıldıktan sonra, asliye hukuk mahkemesinde açılır. Sıra şöyledir:
- Sorumluları belirleyin. Ölüme sebep olan kişi, trafik kazasında aracın işleteni ve zorunlu trafik sigortacısı tespit edilir (TBK m.49/1; KTK m.85/1, m.91/1).
- Trafik kazasında sigortaya yazılı başvurun. Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içindeki talebi için dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmalıdır. Sigorta kuruluşu başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir (KTK m.97). Tahkim yolu için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yazısına bakabilirsiniz.
- Görevli ve yetkili mahkemeyi seçin. Görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2/1). Genel yetkili mahkemenin yanında haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m.16/1).
- Talep miktarını belirleyin. 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda belirsiz alacak davası yolu yoktur (7589 sayılı Kanun m.19). Alacağın yalnız bir kısmı dava edilebilir ve talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir; bu durumda artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/1, m.109/4).
- Delilleri ve hesabı hazırlayın. Ölüm ve veraset belgeleri, ölenin gelirini gösteren belgeler, destek ilişkisini gösteren deliller ve kaza tespit belgeleri dilekçeye eklenir; zararın hesabı için bilirkişi incelemesi istenir (HMK m.266).
8.1. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Dava Dilekçesinde Neler Yer Alır?
Destekten yoksun kalma tazminatı dava dilekçesi, her dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları taşır (HMK m.119/1). Bu davaya özgü içerikle birlikte başlıcaları şunlardır:
- Taraflar ve mahkeme: Mahkemenin adı; davacı ile davalıların (sorumlu kişi, araç işleteni, sigortacı) adı, soyadı ve adresleri; davacının T.C. kimlik numarası (HMK m.119/1-a, b, c).
- Dava konusu ve değeri: Destekten yoksun kalma tazminatı talebi ve dava konusunun değeri; kısmi davada dava edilen kısım (HMK m.119/1-d, m.109/1).
- Vakıalar: Ölüme yol açan olay, ölenin geliri, davacıya sağladığı destek ve sigortaya yapılan başvuru, sıra numarası altında açık özetlerle (HMK m.119/1-e).
- Deliller: Her vakıanın hangi delille ispat edileceği; ölenin gelir belgeleri, destek ilişkisini gösteren belgeler ve bilirkişi incelemesi talebi (HMK m.119/1-f).
- Hukuki sebep ve talep sonucu: Dayanılan hükümler (TBK m.53/3, m.55; trafik kazasında KTK m.85) ve açık talep sonucu (HMK m.119/1-g, ğ).
Mahkemenin adı, dava konusunun değeri, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler dışındaki unsurlar eksikse hâkim eksikliğin tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2).
Trafik kazasına özgü usul ve kalemler için trafik kazası tazminat davası, dava dilekçesinin genel unsurları için dava dilekçesi, manevi tazminat talebiyle birlikte açılacak davanın çerçevesi için maddi ve manevi tazminat davası yazılarına bakabilirsiniz.
8.2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı mı?
Evet. Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107, 7589 sayılı Kanun m.19 ile yürürlükten kaldırıldı ve bu hüküm 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi (7589 sayılı Kanun m.26/1-c). Bu tarihten önce açılmış davalarda m.107 uygulanmaya devam eder (7589 sayılı Kanun geçici m.1/10). Destekten yoksun kalma tazminatının tutarı dava açılırken bilinmeyebileceği için yeni davalarda kısmi dava ve HMK m.109/4’teki bir defalık artırım imkânı kullanılır.
8.3. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Avukatsız Açılır mı?
Destekten yoksun kalma tazminatı davası avukatsız açılabilir: dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir (HMK m.71/1). Ancak bu davada hak kaybına yol açabilecek usul kuralları vardır:
- Sigortaya ön başvuru: Trafik kazasında sigorta sınırları içindeki talep için dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmalıdır (KTK m.97).
- Zamanaşımı: Öğrenmeden itibaren iki yıllık süre kaçırılırsa talep zamanaşımına uğrayabilir (TBK m.72/1).
- Tek seferlik artırım: Kısmi davada talep yalnız bir defa ve tahkikatın sonuna kadar artırılabilir (HMK m.109/4).
- Sigorta kapsamı dışı kalemler: Destek kişisinin kendi kusuruna denk gelen talepler zorunlu trafik sigortasından istenemez (KTK m.92/1-j).
Sorumluların belirlenmesi, sigorta başvurusu ve bilirkişi raporunun denetlenmesi bu kurallara göre hazırlanmalıdır; bu aşamalarda bir avukattan destek alınabilir.
9. Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Zamanaşımı
Destekten yoksun kalma tazminatı, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (TBK m.72/1). İki süreden hangisi önce dolarsa talep o tarihte zamanaşımına uğrar. İki yıllık süre, zarar ile tazminat yükümlüsünün kim olduğu birlikte öğrenilmeden işlemeye başlamaz.
Ölüm cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebine o uzun süre uygulanır (TBK m.72/1). Ölüm taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturuyorsa bu suçun unsurları için taksirle ölüme neden olma yazısına bakabilirsiniz.
Motorlu araç kazasında aynı iki yıl ve on yıl süreleri Karayolları Trafik Kanunu’nda da yer alır ve on yıllık süre kaza gününden başlar; dava cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ceza kanunundaki daha uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir (KTK m.109/1-2). Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da, sigortacıya karşı kesilirse tazminat yükümlüsüne karşı da kesilmiş sayılır (KTK m.109/3). Sürelerin hesabı için haksız fiil tazminatında zamanaşımı yazısına bakabilirsiniz.
10. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı, Manevi Tazminat ve Ölüm Aylığı Farkı
Destekten yoksun kalma tazminatı; manevi tazminat, cenaze giderleri ve sosyal güvenlik kurumunun bağladığı ölüm aylığı ile karıştırılır. Dördü aynı ölümden doğabilir ama dayanakları ve hesapları farklıdır:
| Talep | Neyi karşılar | Dayanak |
|---|---|---|
| Destekten yoksun kalma tazminatı | Ölenin sağladığı maddi desteğin kesilmesiyle doğan kayıp | TBK m.53/3, m.55 |
| Manevi tazminat | Ölenin yakınlarının duyduğu acı ve üzüntü | TBK m.56/2 |
| Cenaze giderleri | Ölümle doğrudan ilgili giderler | TBK m.53/1 |
| Ölüm aylığı | Ölüm sigortasından hak sahiplerine bağlanan aylık | 5510 sayılı Kanun m.32 |
Destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat aynı dilekçede birlikte istenebilir; ancak manevi tazminat zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/1-f) ve bu kalem sigortacıdan değil, işleten ve sürücü gibi sorumlulardan istenir. Manevi tazminatın tutarının nasıl belirlendiği için manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir yazısına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Destekten yoksun kalma tazminatı nedir?
Destekten yoksun kalma tazminatı, ölen kişinin sağlığında sağladığı destekten yoksun kalan kişilerin bu nedenle uğradığı maddi kaybın giderilmesidir. Türk Borçlar Kanunu m.53/3 bu kaybı ölüm hâlindeki zararlar arasında sayar. Tazminat ölenin mirasına değil, desteği kesilen kişinin kendi kaybına dayanır; manevi tazminat ve cenaze giderleri ayrı kalemlerdir.
Destekten yoksun kalma tazminatını kimler alabilir?
Destekten yoksun kalma tazminatını, ölenin desteğinden yoksun kalan her kişi isteyebilir. Kanun hak sahiplerini bir liste hâlinde saymaz ve hakkı mirasçılığa bağlamaz (TBK m.53/3). Eş, çocuk ve anne-babanın yanında kardeş, nişanlı veya resmî nikâhı olmayan eş de desteğin varlığını ve kaybını ispat ederek talepte bulunabilir (TBK m.50/1).
Destekten yoksun kalma tazminatı nasıl hesaplanır?
Destekten yoksun kalma tazminatı, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır (TBK m.55/1). Hesap özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden mahkeme bilirkişi görüşü alır (HMK m.266). Rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri tazminattan düşülmez ve hesaplanan tutar hakkaniyet gerekçesiyle artırılıp azaltılamaz.
Destekten yoksun kalma tazminatında pay oranları ve yaş sınırı kanunda yazılı mı?
Hayır. Türk Borçlar Kanunu destekten yoksun kalma tazminatı için pay oranı, yaşam tablosu ya da destek süresini bitiren bir yaş belirlemez. Kanun hesabı sorumluluk hukuku ilkelerine bırakır (TBK m.55/1); bu teknik hesap bilirkişi incelemesiyle yapılır (HMK m.266). Rapordaki paylara ve sürelere bilirkişi raporuna itiraz yoluyla karşı çıkılabilir.
Destekten yoksun kalma tazminatında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Destekten yoksun kalma tazminatı, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde fiilden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m.72/1). Motorlu araç kazasında aynı süreler KTK m.109'da da yer alır. Ölüm cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır.
Trafik kazasında destekten yoksun kalma tazminatı için önce sigortaya başvurmak gerekir mi?
Evet. Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içindeki talebi için dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmalıdır. Sigorta kuruluşu en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir (KTK m.97).
Tek taraflı trafik kazasında destekten yoksun kalma tazminatı alınır mı?
Tek taraflı trafik kazasında destekten yoksun kalma tazminatı sınırlıdır: destekten yoksun kalan hak sahibinin, destek kişisinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/1-j). Kazada yoldaki bir bozukluk, araçtaki bir kusur veya başka bir kişinin payı varsa, o kişilerin sorumluluğu ayrıca incelenir (TBK m.49/1, m.61).
Destekten yoksun kalma tazminatına hangi faiz uygulanır?
31 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen olaylarda, destek kişisinin kazancının bilindiği döneme ait tazminata olay tarihinden, kazancın bilinemediği döneme ait tazminata karar tarihinden kanuni faiz işler (TBK m.55/3). Bu tarihten önceki olaylarda davanın açıldığı tarihe bakılmaksızın değişiklikten önceki hükümler uygulanmaya devam eder (7589 sayılı Kanun geçici m.1/9).
Destekten yoksun kalma tazminatı için belirsiz alacak davası açılabilir mi?
31 Temmuz 2026'dan sonra açılan davalarda hayır: belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 yürürlükten kaldırıldı (7589 sayılı Kanun m.19). Bu tarihten önce açılmış davalarda m.107 uygulanmaya devam eder. Yeni davada alacağın bir kısmı dava edilir ve talep tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4).
Destekten yoksun kalma tazminatı davası hangi mahkemede açılır?
Destekten yoksun kalma tazminatı davasında görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Genel yetkili mahkemenin yanında haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m.16). Bu nedenle hak sahibi davayı kendi yerleşim yerinde açabilir.
