Nafaka Nedir? Türleri, Ne Kadar Olur, Nasıl Belirlenir?

Nafaka, kanunun saydığı hâllerde bir kişinin eşine, eski eşine, çocuğuna veya yoksulluğa düşecek yakınına geçimi için ödediği paradır. Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) dört nafaka türü vardır: boşanma veya ayrılık davası sürerken ödenen tedbir nafakası (TMK m.169), boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe ödenen yoksulluk nafakası (TMK m.175), velayet kendisine verilmeyen ana veya babanın çocuk için ödediği iştirak nafakası (TMK m.182) ve yakınlar arasındaki yardım nafakası (TMK m.364). Nafakanın kanunda sabit bir tutarı ya da oranı yoktur; hâkim miktarı tarafların malî gücüne, ihtiyaca ve hakkaniyete göre belirler (TMK m.4). Bu yazı, boşanma sürecinde nafaka isteyecek ya da nafaka ödemesi istenen eş ile çocuğu veya yakını için nafaka konusunu araştıran okur için, 28 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki TMK hükümlerine göre hazırlanmıştır.

1. Nafaka: Öne Çıkanlar

• Türk hukukunda dört nafaka türü vardır: tedbir (TMK m.169), yoksulluk (TMK m.175), iştirak (TMK m.182) ve yardım nafakası (TMK m.364).
• Nafakanın kanunda sabit bir tutarı, tarifesi veya maaş yüzdesi yoktur; hâkim miktarı hukuka ve hakkaniyete göre belirler (TMK m.4).
• Yoksulluk nafakası isteyen eşin kusuru diğer taraftan daha ağır olmamalıdır; nafakayı ödeyecek eşin kusuru aranmaz (TMK m.175).
• Nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü irat biçimindeki nafakayı kendiliğinden kaldırır (TMK m.176).
• Çocuk için nafaka ergin olmaya kadar, eğitim sürüyorsa eğitimin sonuna kadar ödenebilir (TMK m.328).
• Nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir (İİK m.344).

2. Nafaka Nedir?

Nafaka, kanunun bir kişiye yüklediği geçim yardımının parayla ödenen biçimidir. Aile hukukunda nafaka, evlilik sürerken, boşanma veya ayrılık davası devam ederken, boşanmadan sonra ve evlilikten bağımsız olarak yakınlar arasında ortaya çıkar. Her türün dayanağı, kimin kime ödeyeceği ve hangi koşulla ödeneceği farklıdır; bu yüzden “nafaka” tek bir hak değil, dört ayrı hakkın ortak adıdır.

Nafaka ne demek sorusunun hukuki cevabı, ödemenin amacında yatar: nafaka bir kişinin geçimini veya çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılamaya yöneliktir. Kanun bu amacı her türde ayrı sözcüklerle anlatır. Yoksulluk nafakası “geçimi için” istenir (TMK m.175), iştirak nafakası “çocuğun bakım ve eğitim giderlerine” katılmayı sağlar (TMK m.182), yardım nafakası ise “davacının geçinmesi için gerekli” bir yardım istemidir (TMK m.365).

Nafaka ödemesi toptan, yani tek seferde de yapılabilir; durumun gereklerine göre irat biçiminde, yani düzenli aralıklarla ödenmesine de karar verilebilir (TMK m.176). Çocuk için nafaka her ay peşin olarak ödenir (TMK m.330).

2.1. Nafaka, Tazminat ve Mal Paylaşımı Arasındaki Fark

Nafaka, boşanmanın diğer malî sonuçlarından amaç ve koşul bakımından ayrılır. Boşanmada mal paylaşımı ve nafaka aynı davada istenebilse de ikisi farklı haklardır:

• Maddi tazminat: Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir (TMK m.174). Tazminat zararı giderir; nafaka ise geçimi sağlar.
• Manevi tazminat: Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu diğer taraftan uygun miktarda para isteyebilir (TMK m.174). Manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez (TMK m.176); nafaka ise irat biçiminde ödenebilir.
• Mal paylaşımı: Evlilik süresince edinilen malların eşler arasında bölüşülmesidir ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin kurallara tabidir. Ayrıntısı için boşanmada mal paylaşımı yazısına bakabilirsiniz.

Tazminat ve yoksulluk nafakası arasındaki en belirgin fark kusurdadır. Maddi tazminatı isteyen tarafın kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir (TMK m.174); yoksulluk nafakasında ise isteyen tarafın kusurunun diğerinden daha ağır olmaması yeterlidir ve nafaka yükümlüsünün kusuru hiç aranmaz (TMK m.175). Tazminat davaları için boşanmada tazminat yazısı ayrıntılı bilgi verir.

3. Nafaka Türleri: Tedbir, Yoksulluk, İştirak ve Yardım Nafakası

Nafaka türleri, nafakanın ödendiği döneme ve ödendiği kişiye göre dörde ayrılır. Tedbir nafakası dava sürerken, yoksulluk ve iştirak nafakası boşanmadan sonra, yardım nafakası ise boşanmadan bağımsız olarak gündeme gelir. Dört türü aynı ölçütlerle karşılaştıran tablo:

Nafaka türü	Kime ödenir	Ne zaman	Kusurun etkisi	Dayanak
Tedbir nafakası	Eşe ve çocuklara	Boşanma veya ayrılık davası süresince	Maddede kusur koşulu yok	TMK m.169
Yoksulluk nafakası	Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe	Boşanmadan sonra	İsteyenin kusuru daha ağır olmamalı; ödeyenin kusuru aranmaz	TMK m.175
İştirak nafakası	Çocuğa (velayet kendisinde olan ebeveyn ara­cı­lı­ğıyla)	Boşanma veya ayrılıktan sonra	Maddede kusur koşulu yok	TMK m.182
Yardım nafakası	Yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşe	Boşanmadan bağımsız	Maddede kusur koşulu yok	TMK m.364

3.1. Nafaka Dava Sürerken: Tedbir Nafakası (TMK m.169)

Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası devam ederken eşlerin geçimi ve çocukların bakımı için hükmedilen geçici nafakadır. Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır (TMK m.169). “Re’sen” ifadesi, hâkimin bu önlemleri taraflardan biri istemese de kendiliğinden almak zorunda olduğunu anlatır; hâkimin tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri, taleple bağlılık kuralının istisnasıdır (HMK m.26).

Arama sonuçlarında tedbir nafakasının “dava açılmadan önce de” istenebileceği sık yazılır. Bu cümle iki ayrı yolu birleştirir. TMK m.169 yalnız açılmış bir boşanma veya ayrılık davasında uygulanır. Henüz dava açılmamışken birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa, hâkim eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine yapacağı parasal katkıya ilişkin önlemleri alır (TMK m.197). Bu ikinci yolda istem şarttır; hâkim kendiliğinden hareket etmez. Tedbir nafakasının şartları, başlangıcı ve bitişi için tedbir nafakası yazısı ayrıntılı bilgi verir.

3.2. Nafaka Boşanmadan Sonra Eşe: Yoksulluk Nafakası (TMK m.175)

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın diğer taraftan istediği nafakadır. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m.175).

Maddenin iki cümlesi iki ayrı tarafı düzenler. Nafakayı isteyen taraf bakımından kural, kusurunun diğer taraftan daha ağır olmamasıdır; bu nedenle eşit kusurlu eş de bu koşulu karşılar. Nafakayı ödeyecek taraf bakımından ise kusur hiç aranmaz; kusursuz eş de karşı taraf boşanma yüzünden yoksulluğa düşüyorsa nafaka ödemeye mahkûm edilebilir.

Yoksulluk nafakası talebe bağlıdır. Madde “isteyebilir” ifadesini kullanır (TMK m.175) ve hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (HMK m.26). Tedbir nafakasındaki re’sen hareket kuralı yoksulluk nafakasına uygulanmaz. Maddedeki “süresiz olarak” ibaresinin bugünkü durumu ve kamuoyundaki tartışmalar için süresiz nafaka yazısı güncel bilgiyi içerir.

3.3. Nafaka Çocuğa: İştirak Nafakası (TMK m.182)

İştirak nafakası, boşanma veya ayrılıktan sonra velayet kendisine verilmeyen ana veya babanın çocuğun giderlerine yaptığı katkıdır. Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Bu nafaka eşe değil çocuğa yöneliktir; çocuğu fiilen bakan ebeveyn tarafından çocuk adına istenir.

Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir; ayırt etme gücüne sahip küçük de nafaka davası açabilir (TMK m.329). Miktar belirlenirken çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun gelirleri dikkate alınır (TMK m.330). Kaç yaşına kadar ödendiği, üniversite dönemi ve velayet değişikliğinin etkisi için iştirak nafakası yazısına bakabilirsiniz.

3.4. Nafaka Yakınlara: Yardım Nafakası (TMK m.364)

Yardım nafakası, evlilikten ve boşanmadan bağımsız olarak yakınlar arasında ödenen nafakadır. Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür (TMK m.364). Üstsoy anne, baba, büyükanne ve büyükbabayı; altsoy çocuk ve torunu kapsar.

Kardeşler bakımından kanun ayrı bir koşul koyar: kardeşlerin nafaka yükümlülüğü, refah içinde bulunmalarına bağlıdır (TMK m.364). Arama sonuçlarında ve yapay zekâ özetlerinde yardım nafakasının kardeşlere de ödendiği bu koşul anılmadan yazılır; oysa refah içinde olmayan kardeş yardım nafakasıyla yükümlü tutulamaz.

Yardım nafakası davası mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır ve davacının geçinmesi için gerekli, karşı tarafın malî gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir (TMK m.365). Nafakanın yükümlülerin bir veya birkaçından istenmesi hakkaniyete aykırıysa hâkim onların yükümlülüğünü azaltabilir veya kaldırabilir. Eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır (TMK m.364); yani eşler arasındaki nafaka ve çocuk için nafaka kendi kurallarına tabidir.

4. Nafaka Kime Verilir? Nafaka Alma Şartları

Nafaka, türüne göre farklı koşullarla farklı kişilere verilir. Nafaka hangi durumlarda verilir sorusunun cevabı bu yüzden tek bir liste değildir; her türün kendi şartları vardır:

• Tedbir nafakası: Açılmış bir boşanma veya ayrılık davası yeterlidir; hâkim eşlerin geçimi ve çocukların bakımı için gerekli önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Dava açılmamışsa ayrı yaşamanın haklı sebebe dayanması ve eşin istemi gerekir (TMK m.197).
• Yoksulluk nafakası: İsteyen taraf boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalı, kusuru diğer taraftan daha ağır olmamalı ve nafakayı talep etmelidir; miktar ödeyecek tarafın malî gücü oranındadır (TMK m.175).
• İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen ana veya baba, gücü oranında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılır (TMK m.182).
• Yardım nafakası: İsteyen kişi yardım edilmezse yoksulluğa düşecek olmalıdır; yükümlü kardeşse refah içinde bulunmalıdır (TMK m.364).

4.1. Nafaka Çalışan Eşe Verilir mi?

Nafaka çalışan eşe de verilebilir; kanun çalışmayı yoksulluk nafakasına engel olarak saymaz. TMK m.175’in aradığı koşul, isteyen tarafın boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmasıdır. Bir gelirin bulunması tek başına bu koşulu ortadan kaldırmaz; ölçü, kişinin boşanmayla birlikte yoksulluğa düşüp düşmeyeceğidir. Çalışan kadın nafaka alabilir mi sorusu da aynı kurala tabidir. Tedbir nafakasında ise TMK m.169 bir yoksulluk koşulu koymaz; hâkim dava süresince eşlerin geçimine ilişkin önlemi kendiliğinden alır.

Çocuk için nafakada çalışan ebeveynin durumu farklı bir soruya cevap verir: burada kimin nafaka alacağı değil, iki ebeveynin çocuğun giderlerine ne ölçüde katılacağı belirlenir. Ana ve babanın ödeme güçleri miktar ölçütleri arasında sayılır (TMK m.330).

4.2. Nafaka Erkeğe Verilir mi? Kadın Erkeğe Nafaka Öder mi?

Nafaka erkeğe de verilir. Türk Medeni Kanunu nafakayı cinsiyete göre düzenlemez: yoksulluk nafakasında hak sahibi “boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf”tır (TMK m.175). Koşulları taşıyan erkek eş yoksulluk nafakası isteyebilir; malî gücü olan kadın eş de erkeğe nafaka ödemeye mahkûm edilebilir. Aynı kural tedbir nafakasında da geçerlidir; TMK m.169 “eşlerin” geçiminden söz eder. Çocuk için nafakada yükümlü, velayet kendisine verilmeyen ebeveyndir; bu kişi anne de olabilir baba da (TMK m.182).

5. Nafaka Ne Kadar? Miktar Neye Göre Belirlenir?

Nafakanın kanunda sabit bir tutarı, tarifesi veya oranı yoktur. Hâkim miktarı, türüne göre kanunun saydığı ölçütlerle ve hukuka ve hakkaniyete göre belirler (TMK m.4). “Nafaka ne kadar” veya “2026 nafaka ne kadar” sorusuna tek bir rakamla cevap verilememesinin nedeni budur: kanun rakam değil ölçüt koyar ve ölçütler her dosyada farklı sonuç verir.

Kanunun her nafaka türü için saydığı ölçütler şunlardır:

Nafaka türü	Kanunun saydığı miktar ölçütü	Dayanak
Yoksulluk nafakası	Nafakayı isteyenin geçimi; ödeyecek tarafın malî gücü oranında	TMK m.175
İştirak nafakası	Çocuğun ihtiyaçları; ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri; çocuğun gelirleri	TMK m.182, m.330
Yardım nafakası	Davacının geçinmesi için gerekli olan; karşı tarafın malî gücüne uygun	TMK m.365
Tedbir nafakası	Davanın devamı süresince eşlerin geçimi ve çocukların bakımı için gerekli olan	TMK m.169

Bu ölçütlerin ortak noktası, iki tarafın durumunu birlikte tartmasıdır: bir yanda nafaka isteyenin ya da çocuğun ihtiyacı, öbür yanda ödeyecek tarafın gücü vardır. Mahkeme bu nedenle önce her iki tarafın gelirini, giderini ve yaşam koşullarını tespit eder; miktarı bundan sonra belirler. Aynı gelir düzeyinde bile çocuğun yaşı, sağlık gideri veya tarafların barınma durumu sonucu değiştirebilir.

Nafaka neye göre belirlenir sorusunda kusur yalnız yoksulluk nafakasında rol oynar ve o da miktarın değil hakkın koşuludur: kusuru daha ağır olan taraf yoksulluk nafakası isteyemez (TMK m.175). İştirak nafakası ve yardım nafakası maddelerinde kusur koşulu yer almaz.

5.1. Nafaka Maaşın Yüzde Kaçı Olur?

Nafaka maaşın belirli bir yüzdesi değildir. Yapay zekâ özetlerinde ve bazı rehberlerde “net gelirin yüzde 15 ile 30’u arası” gibi oranlar ve gelir dilimine göre tutar aralıkları verilmektedir; bu oranların ve aralıkların Türk Medeni Kanunu’nda karşılığı yoktur. Kanun geliri tek başına değil, karşı tarafın veya çocuğun ihtiyacıyla birlikte değerlendirilecek ölçütlerden biri olarak sayar (TMK m.175, m.330).

Oran sorusunda karıştırılan ikinci kavram, maaş haczindeki dörtte birdir. İcra ve İflas Kanunu, maaş ve ücretlerin, borçlu ve ailesinin geçinmesi için gerekli miktar indirildikten sonra haczedilebileceğini ve haczedilecek miktarın bunların dörtte birinden az olamayacağını düzenler (İİK m.83). Bu kural maaştan yapılacak kesintinin alt sınırıdır; nafakanın tutarını belirlemez. Ödenmeyen nafakanın maaştan tahsili için nafaka alacağının icra takibi yazısına bakabilirsiniz.

5.2. Nafaka Hesaplama Aracı Ne Gösterir?

Nafaka hesaplama araçları bağlayıcı bir tutar üretmez; kanun bir formül koymadığı için hiçbir araç mahkemenin vereceği rakamı önceden bilemez. Bir araç ancak kanunun saydığı ölçütleri kullanıcının kendi rakamlarına uygulayarak tahmini bir çerçeve gösterebilir. Nafaka hesaplama aracımız iştirak nafakası için TMK m.330’daki ölçütlerle tahmini bir tutar gösterir; kararınızda gelecek yıllara ilişkin bir artış belirlenmişse yeni tutarı yıl yıl hesaplar (TMK m.176, m.330). Aracın gösterdiği rakam mahkeme kararının yerine geçmez ve hazır bir yüzdeden türetilmez.

6. Nafaka Kaç Yıl Ödenir?

Nafakanın ne kadar süre ödeneceği türüne bağlıdır; kanun her tür için ayrı bir bitiş anı öngörür:

• Tedbir nafakası boşanma veya ayrılık davasının devamı süresince ödenir (TMK m.169). Dava bitince tedbir nafakasının dayanağı da sona erer.
• İştirak nafakası çocuğun ergin olmasına kadar ödenir; çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür (TMK m.328).
• Yoksulluk nafakası için TMK m.175’in yürürlükteki metni “süresiz olarak” ibaresini kullanır; kanunda önceden belirlenmiş bir yıl sınırı yoktur. Nafaka, TMK m.176’da sayılan kalkma hâllerinden biri gerçekleşince sona erer. Bu ibarenin bugünkü durumu için süresiz nafaka yazısına bakabilirsiniz.
• Yardım nafakası için kanun ayrı bir süre koymaz; yükümlülük, yardım edilmezse yoksulluğa düşme koşuluna bağlıdır (TMK m.364).

Nafaka kaç yıl ödenir sorusunda “süresiz” ifadesi “hiç sona ermez” anlamına gelmez. Süresiz yoksulluk nafakası da kanundaki hâllerden biri gerçekleşince kendiliğinden kalkar ya da mahkeme kararıyla kaldırılır; tarafların malî durumu değişirse azaltılabilir (TMK m.176).

7. Nafaka Ne Zaman Kesilir?

Nafaka, kanunun saydığı hâllerde ya kendiliğinden kalkar ya da mahkeme kararıyla kaldırılır. İrat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176).

Nafakanın sona erme hâli	Nasıl sona erer	Dayanak
Nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi	Ken­di­li­ğin­den	TMK m.176
Taraflardan birinin ölümü	Ken­di­li­ğin­den	TMK m.176
Nafaka alanın evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması	Mahkeme kararıyla	TMK m.176
Nafaka alanın yok­sul­lu­ğu­nun ortadan kalkması	Mahkeme kararıyla	TMK m.176
Nafaka alanın haysiyetsiz hayat sürmesi	Mahkeme kararıyla	TMK m.176

Mahkeme kararı gereken hâllerde nafaka kendiliğinden bitmez. Nafaka ödeyen taraf ödemeyi kendi kararıyla keserse, kaldırma kararı alınana kadar ödenmeyen nafaka için tazyik hapsi istenebilir (İİK m.344). Doğru yol önce nafakanın kaldırılması davasını açmaktır; bu dava açılmışsa tazyik hapsinin uygulanması davanın sonuna bırakılabilir.

7.1. Nafaka Ödeyen Evlenirse Nafaka Düşer mi?

Nafaka ödeyen tarafın yeniden evlenmesi nafakayı kendiliğinden düşürmez. TMK m.176 kendiliğinden kalkmayı yalnız alacaklı tarafın, yani nafaka alanın yeniden evlenmesine ve taraflardan birinin ölümüne bağlar. Erkek evlenirse nafaka düşer mi sorusunun cevabı bu yüzden, erkek nafaka ödeyen tarafsa hayırdır. Ödeyen tarafın evlenmesi yeni giderler doğurmuş ve malî durumunu değiştirmişse, iradın azaltılması ayrı bir davayla istenebilir (TMK m.176).

7.2. Nafaka Artırılabilir veya Azaltılabilir mi?

Nafaka sonradan artırılabilir veya azaltılabilir. Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m.176). Bunun için ayrı bir dava açılır; nafaka kendiliğinden değişmez.

Her yıl yeniden dava açılmasını önlemek için hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m.176). Aynı imkân çocuk için nafakada (TMK m.182, m.330) ve yardım nafakasında da (TMK m.365) vardır. Kararda böyle bir artış öngörülmemişse, nafaka tutarı ancak artırım davasıyla değişir. Artırım davasının şartları ve görevli mahkeme için nafaka artırım davası, dilekçenin içeriği için nafaka artırım dilekçesi yazısına bakabilirsiniz.

8. Nafaka Davası Nasıl Açılır?

Nafaka davası, nafaka isteyen kişinin veya çocuğu fiilen bakan ebeveynin aile mahkemesine dilekçe vermesiyle açılır. Boşanma davası sürüyorsa yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası aynı davada istenir; tedbir nafakasına hâkim dava süresince kendiliğinden hükmeder (TMK m.169). Boşanmadan sonra ya da evlilikten bağımsız olarak istenecek nafaka için ayrı dava açılır. İşlem sırası şöyledir:

1. Nafaka türü belirlenir. Dava sürerken tedbir nafakası (TMK m.169), boşanmadan sonra eş için yoksulluk nafakası (TMK m.175), çocuk için iştirak nafakası (TMK m.182), yakın için yardım nafakası (TMK m.364) istenir.
2. Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu’nun Üçüncü Kısım hariç İkinci Kitabına göre aile hukukundan doğan dava ve işlere bakar (4787 sayılı Kanun m.4).
3. Yetkili mahkeme belirlenir. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177); yardım nafakasında taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.365).
4. Talep açıkça yazılır. Hâkim talep sonucuyla bağlıdır ve ondan fazlasına karar veremez (HMK m.26); istenen nafaka türü ve miktar dilekçede gösterilir. Gelecek yıllara ilişkin artış isteniyorsa bu da talep edilir (TMK m.176).
5. Süre gözetilir. Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178).

Dava masrafları, harç ve gider avansı için boşanma davası ücreti ve masrafları ile mahkeme masrafları yazıları kalem kalem bilgi verir. Boşanma davasının kendisi için boşanma davası nasıl açılır yazısına bakabilirsiniz.

8.1. Nafaka Anlaşmalı Boşanmada Nasıl Belirlenir?

Nafaka anlaşmalı boşanmada tarafların hazırladığı ve hâkimin uygun bulduğu düzenlemeyle belirlenir. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurmuş ya da bir eş diğerinin davasını kabul etmişse, boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu konusunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır; hâkim tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir (TMK m.166). Nafaka bu malî sonuçların içindedir.

Anlaşmalı boşanmada kararlaştırılan nafaka da irat biçiminde ödeniyorsa, tarafların malî durumları değişir veya hakkaniyet gerektirirse artırılması ya da azaltılması istenebilir (TMK m.176). Protokolün içeriği için anlaşmalı boşanma protokolü örneği ve anlaşmalı boşanma yazılarına bakabilirsiniz.

9. Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafaka ödenmezse alacaklı, mahkeme kararına dayanarak icra takibi başlatabilir ve ödeme yapılmazsa borçlunun hapsini isteyebilir. Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra borçlu kararın gereğini yerine getirirse tahliye edilir (İİK m.344).

Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır; ödeme yapıldığında sona erer. Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmışsa, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344).

“Nafaka kaç ay ödenmezse icraya verilir” ve “1 ay nafaka ödenmezse ne olur” soruları sık sorulur. İİK m.344 tazyik hapsini belirli bir ay sayısına bağlamaz; nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmemeyi arar. İlamlı takip, haciz, şikâyetin süresi ve birikmiş nafakanın tahsili için nafaka alacağının icra takibi yazısı ayrıntılı bilgi verir. Kanun metinlerinin güncel hâlleri Türk Medeni Kanunu ve İcra ve İflas Kanunu sayfalarında yayımlanır.

10. Nafaka ile Velayet, Koruma Kararı ve Ayrılık Davası İlişkisi

Nafaka çoğu zaman başka bir aile hukuku işleminin sonucu olarak gündeme gelir. Çocuk için nafakanın yükümlüsü velayet kararıyla belirlenir; velayet kendisine verilmeyen eş katılım yükümlüsüdür (TMK m.182). Velayetin kime verileceği ve değiştirilmesi için velayet davası yazısına bakabilirsiniz.

Ayrılık davası da boşanma davası gibi tedbir nafakasının dayanağıdır; TMK m.169 “boşanma veya ayrılık davası” açılınca geçici önlem alınmasını düzenler. Ayrılık kararının koşulları için ayrılık davası yazısı bilgi verir. Aile içi şiddet durumunda koruma kararıyla nafakaya ilişkin tedbir istenmesi için 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı yazısına bakabilirsiniz.