Taksirle Ölüme Neden Olma Suçu ve Cezası (TCK 85)

Taksirle ölüme neden olma suçunun cezası, bir kişinin ölümünde iki yıldan altı yıla kadar hapis, birden fazla kişinin ölümünde ya da ölümle birlikte yaralanma varsa iki yıldan on beş yıla kadar hapistir (Türk Ceza Kanunu m.85). Uygulamada “taksirle öldürme”, “taksirle adam öldürme” ve “taksirle ölüme sebebiyet verme” olarak da anılan bu suçun ceza sınırları 2005’ten bu yana değişmemiştir. Taksirle ölüme neden olmada cezayı en çok üç olgu değiştirir: failin kusur oranı, fiilin bilinçli taksirle işlenip işlenmediği ve ölen ile yaralanan sayısı.

Bu yazı, trafik kazası, iş kazası veya tıbbi müdahale sonucu birinin ölümü nedeniyle hakkında taksirle ölüme neden olma soruşturması ya da davası yürütülen şüpheli veya sanık ile ölenin yakınları için, olayın TCK 85’in hangi fıkrasına girdiğini ve bunun ceza, paraya çevrilme, HAGB, görevli mahkeme, zamanaşımı ve tazminat bakımından ne sonuç doğurduğunu madde dayanaklarıyla açıklar.

1. Taksirle Ölüme Neden Olma: Öne Çıkanlar

• Taksirle ölüme neden olma suçunun cezası bir kişinin ölümünde iki yıldan altı yıla, birden fazla ölümde veya ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapistir (TCK m.85).
• Taksirle ölüme neden olma bilinçli taksirle işlenmişse ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3).
• Taksirle ölüme neden olmada verilen hapis cezası uzun süreli olsa da adli para cezasına çevrilebilir; bilinçli taksirde bu imkân yoktur (TCK m.50/4).
• Taksirle ölüme neden olma şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında sayılmaz (CMK m.253/1).
• Taksirle ölüme neden olma davasına bir ölümde asliye ceza, birden fazla ölümde ağır ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11, m.12, m.14).
• Taksirle ölüme neden olmada dava zamanaşımı on beş yıldır (TCK m.66/1-d).

2. Taksirle Ölüme Neden Olma Suçu Nedir? (TCK 85)

Taksirle ölüme neden olma, bir kişinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak, istemediği ve çoğu zaman öngörmediği hâlde başka bir insanın ölümüne yol açmasıdır. Suç, Türk Ceza Kanunu’nun 85. maddesinde “taksirle öldürme” başlığıyla düzenlenir; madde bir kişinin ölümünü birinci fıkrada, birden fazla ölümü ve ölümle birlikte yaralanmayı ikinci fıkrada cezalandırır (TCK m.85).

TCK 85’in birinci fıkrasına göre taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.85/1). İkinci fıkraya göre fiil birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa ceza iki yıldan on beş yıla kadar hapistir (TCK m.85/2).

Taksirle ölüme neden olma, “taksirle adam öldürmek” ve “taksirli ölüm” aramalarının karşılığı olan aynı suçtur; kanun yalnız “taksirle öldürme” adını kullanır. Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla bir davranışın suçun kanuni tanımındaki neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.22/2). Taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır (TCK m.22/1); TCK 85 ölüm neticesi için bu açık hükümdür. Taksir kavramının kendisi ve taksirli suçların tam listesi taksir ne demek yazısında ayrıca anlatılmıştır.

2.1. Taksirle Ölüme Neden Olma Suçunun Unsurları

Taksirle ölüme neden olma suçunun oluşması için dört unsur birlikte aranır: dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir davranış, bir insanın ölümü, davranış ile ölüm arasında nedensellik bağı ve failin taksiri. Fail ve mağdur herkes olabilir.

• Özen yükümlülüğüne aykırı davranış: Trafik kurallarına, iş güvenliği kurallarına, meslek kurallarına veya genel dikkat ödevine aykırı hareket ya da gerekli önlemi almama (TCK m.22/2).
• Ölüm neticesi: Taksirle ölüme neden olma netice suçudur; ölüm gerçekleşmemişse fiil TCK 85’e değil, varsa taksirle yaralama hükmüne girer (TCK m.89).
• Nedensellik bağı: Ölüm, failin özen yükümlülüğüne aykırı davranışının sonucu olmalıdır.
• Taksir: Fail ölümü istememiştir; ya hiç öngörmemiştir (basit veya bilinçsiz taksir) ya da öngördüğü hâlde istememiştir (bilinçli taksir) (TCK m.22/2-3).

Taksirle ölüme neden olmada teşebbüs mümkün değildir. Teşebbüsten sorumluluk, kişinin “işlemeyi kastettiği bir suçu” icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması hâlinde doğar (TCK m.35/1). Taksirde fail ölümü istemediği için ölüm gerçekleşmemiş bir olayda taksirle öldürmeye teşebbüsten söz edilmez.

3. Taksirle Ölüme Neden Olma Cezası Ne Kadar, Kaç Yıl?

Taksirle ölüme neden olma cezası (taksirle adam öldürme cezası) bir kişinin ölümünde 2 yıldan 6 yıla kadar hapis, birden fazla kişinin ölümünde veya ölümle birlikte yaralanmada 2 yıldan 15 yıla kadar hapistir (TCK m.85). Hâkim somut cezayı bu sınırlar içinde failin kusuruna göre belirler (TCK m.22/4); ardından varsa bilinçli taksir artırımı ve takdiri indirim uygulanır.

Durum	Dayanak	Taksirle ölüme neden olma cezası
Taksirle bir kişinin ölümü	TCK m.85/1	2 – 6 yıl hapis
Birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanma	TCK m.85/2	2 – 15 yıl hapis
Bilinçli taksir	TCK m.22/3	ceza üçte birden yarısına kadar artırılır
Takdiri indirim nedeni	TCK m.62/1	ceza altıda birine kadar indirilir
Netice münhasıran failin kendisini ağır mağdur etmişse	TCK m.22/6	ceza verilmez (bilinçli taksirde yarıdan altıda bire kadar indi­ri­le­bi­lir)

TCK 85’teki ceza sınırları 2005’ten bu yana değiştirilmemiştir. Maddede yapılan tek değişiklik, ikinci fıkradaki “üç yıldan” ibaresinin 2005’te 5328 sayılı Kanunla “iki yıldan” olarak değiştirilmesidir. Bu nedenle 2005 sonrası her olayda aynı ceza sınırları uygulanır; eski ve yeni tarihli olaylar arasında TCK 85 bakımından fark yoktur.

3.1. TCK 85/1: Taksirle Bir Kişinin Ölümüne Neden Olma

TCK 85/1, taksirle ölüme neden olmanın temel şeklidir ve tek bir kişinin ölümünü karşılar: ceza iki yıldan altı yıla kadar hapistir (TCK m.85/1). Kazada ölen bir kişi dışında yaralanan kimse yoksa olay bu fıkraya girer. Hâkim, failin tam kusurlu mu yoksa kusurun bir kısmının ölende veya üçüncü kişilerde mi olduğunu değerlendirerek cezayı iki ile altı yıl arasında belirler (TCK m.22/4).

3.2. TCK 85/2: Birden Fazla Ölüm veya Ölümle Birlikte Yaralanma

TCK 85/2, taksirle ölüme neden olmanın ağır şeklidir: fiil birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa ceza iki yıldan on beş yıla kadar hapistir (TCK m.85/2). Bir kişinin öldüğü ve en az bir kişinin yaralandığı kaza da bu fıkraya girer. Tek bir taksirli fiilden doğan birden çok ölüm ve yaralanma için ceza bu fıkra kapsamında belirlenir; alt sınır iki yılda kalırken üst sınır on beş yıla çıkar ve hâkimin takdir alanı genişler.

3.3. Taksirle Ölüme Neden Olma Cezası Nasıl Belirlenir?

Taksirle ölüme neden olma cezası üç aşamada belirlenir:

1. Temel ceza: Hâkim TCK 85/1 veya 85/2’nin sınırları içinde failin kusurunu esas alır; temel cezanın belirlenmesinde failin taksire dayalı kusurunun ağırlığı ile meydana gelen zararın ağırlığı da gözetilir (TCK m.22/4, m.61/1). Birden fazla kişinin kusurlu olduğu olayda her failin cezası kendi kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir (TCK m.22/5).
2. Bilinçli taksir artırımı: Fail ölüm neticesini öngörmüş ama istememişse temel ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3).
3. Takdiri indirim: Failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri varsa ceza altıda birine kadar indirilir; takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir (TCK m.62). Ayrıntı takdiri indirim yazısındadır.

4. Bilinçli Taksirle Ölüme Neden Olma Cezası (TCK 22/3)

Bilinçli taksirle ölüme neden olma, failin ölüm neticesini öngördüğü hâlde istememesine rağmen neticenin gerçekleşmesidir; bu hâlde TCK 85’teki ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3). Basit taksirde fail ölüm ihtimalini hiç öngörmemiştir; bilinçli taksirde öngörmüş, ancak ölümün gerçekleşmeyeceğine güvenerek davranmıştır.

Kanun bilinçli taksiri belirli kural ihlallerine bağlamaz. Alkollü araç kullanma, aşırı hız veya kırmızı ışıkta geçme gibi ihlaller bilinçli taksir iddiasının sık dayandığı olgulardır; ancak kanundaki ölçüt ihlalin türü değil, failin ölüm neticesini öngörüp öngörmediğidir (TCK m.22/3). Bu nedenle bilinçli taksir nitelendirmesi her dosyada failin olay anındaki bilgisi, ihlalin niteliği ve olayın koşullarıyla ayrıca tartışılır; artırım oranının üçte bir ile yarı arasında nerede belirleneceği de gerekçe gerektirir.

Bilinçli taksirle ölüme neden olma, cezayı artırmanın yanında üç sonuç daha doğurur:

• Adli para cezasına çevirme kapanır: Taksirli suçta uzun süreli hapsi adli para cezasına çevirme imkânı bilinçli taksirde uygulanmaz (TCK m.50/4).
• Şahsi cezasızlık daralır: Netice failin kendisini ağır mağdur etmişse basit taksirde ceza verilmez; bilinçli taksirde ceza yalnız yarıdan altıda bire kadar indirilebilir (TCK m.22/6).
• HAGB ve erteleme sınırı zorlaşır: Artırım sonuç cezayı yükselttiği için HAGB ve ertelemedeki iki yıllık sınırın aşılmasına yol açabilir (CMK m.231/5; TCK m.51/1).

5. Taksirle Ölüme Neden Olma ile Olası Kastla Öldürme Farkı

Taksirle ölüme neden olmada fail ölümü istemez; bilinçli taksirde bile ölümü öngörür ama gerçekleşmesini istemez. Olası kastla öldürmede ise fail ölüm ihtimalini öngörür ve buna rağmen fiili işler; ceza bir ölümde iki ile altı yıl yerine yirmi ile yirmi beş yıl hapistir (TCK m.21/2, m.85/1). Bilinçli taksirde fail ölümü öngörür ama istemez (TCK m.22/3); olası kastta ise fail suçun unsurlarının gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işler (TCK m.21/2).

Bir insanı kasten öldürmenin cezası müebbet hapistir (TCK m.81/1). Fiil olası kastla işlenmişse müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (TCK m.21/2). Aynı olay taksirle ölüme neden olma sayılırsa ceza bir ölümde iki yıldan altı yıla kadar hapistir (TCK m.85/1). Nitelendirme bu nedenle savunmanın ilk konusudur. İki kavramın ayrımı olası kast ile bilinçli taksir farkı, kasten öldürmenin cezası ise TCK 81 kasten öldürme yazısında anlatılmıştır.

Ölçüt	Taksirle ölüme neden olma	Olası kastla öldürme
Failin tutumu	Ölümü istemez (bilinçli taksirde öngörür ama istemez)	Ölüm ihtimalini öngörür ve fiili işler
Dayanak	TCK m.22/2-3, m.85	TCK m.21/2, m.81/1
Ceza (bir ölüm)	2 – 6 yıl hapis; bilinçli taksirde artırılır	20 – 25 yıl hapis
Adli para cezasına çevirme	Mümkün (bilinçli taksir hariç)	TCK m.50/4 kapsamı dışında

6. Taksirle Ölüme Neden Olma Örnekleri

Taksirle ölüme neden olma örnekleri arasında trafik kazası, iş kazası ve tıbbi müdahale (doktor hatası) sonucu ölüm ile kazada failin kendi yakınının ölümü yer alır. Suç, dikkat ve özen yükümlülüğünün bulunduğu her alanda gerçekleşebilir; her örnekte özen yükümlülüğünün kaynağı ve kusurun nasıl belirlendiği farklıdır.

6.1. Trafik Kazasında Taksirle Ölüme Neden Olma (Ölümlü Trafik Kazası)

Trafik kazasında taksirle ölüme neden olma, sürücünün trafik kurallarına veya genel dikkat ödevine aykırı davranışıyla bir kişinin ölümüne yol açmasıdır. Trafik kazasında adam öldürmenin cezası da TCK 85’e göre belirlenir: bir kişinin ölümünde iki yıldan altı yıla, birden fazla ölümde veya ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapis (TCK m.85). Kazayla adam öldürme olarak da anılan ölümlü trafik kazasında ceza, sürücünün kusur oranına göre belirlenir (TCK m.22/4); ölen yaya, yolcu veya diğer sürücünün de kusuru varsa her kişi kendi kusurundan sorumlu olur (TCK m.22/5). Kusur oranının asli ve tali kusur olarak nasıl ayrıldığı asli kusur ve tali kusur yazısında anlatılmıştır.

Ölümlü trafik kazasından mahkûmiyette mahkeme ayrıca sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir (TCK m.53/6); bu yaptırım aşağıda ayrı başlıkta açıklanmıştır.

6.2. İş Kazasında Taksirle Ölüme Neden Olma

İş kazasında taksirle ölüme neden olma, iş güvenliği önlemlerinin alınmaması veya denetlenmemesi sonucu bir çalışanın ya da üçüncü kişinin ölümüdür. İş kazasında kusur birden fazla kişiye dağılabilir; örneğin işveren vekili, alt işveren ve ölen işçinin kendisi. Birden fazla kişinin taksirle işlediği suçta herkes kendi kusurundan sorumlu olur ve her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir (TCK m.22/5). Ceza davasından ayrı olarak işverenin hukuki sorumluluğu iş kazası tazminat davası yazısında anlatılmıştır.

6.3. Doktor Hatası (Malpraktis) Sonucu Taksirle Ölüme Neden Olma

Doktor hatası sonucu taksirle ölüme neden olma, hekimin veya sağlık çalışanının tıbbi standartlara aykırı müdahalesi ya da gerekli müdahaleyi yapmaması sonucu hastanın ölümüdür. Özen yükümlülüğünün kaynağı meslek kurallarıdır ve kusur tıbbi konuda bilirkişi incelemesiyle değerlendirilir. Belli bir mesleğin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyette mahkeme, üç aydan üç yıla kadar bu mesleğin icrasının yasaklanmasına karar verebilir (TCK m.53/6). Hukuki sorumluluk malpraktis nedir yazısında ele alınmıştır.

6.4. Taksirle Ölüme Neden Olmada Akrabanın Ölümü: Şahsi Cezasızlık (TCK 22/6)

Taksirle ölüme neden olmada, taksirli hareketin sonucu münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağduriyete yol açmışsa ceza verilmez (TCK m.22/6). Örneğin kazada kendi çocuğunu veya eşini kaybeden sürücü bakımından bu hüküm gündeme gelir. Hüküm, neticenin “münhasıran” failin kişisel ve ailevi durumu bakımından mağduriyet doğurmasını arar; aynı kazada aileden olmayan bir kişi de ölmüş veya yaralanmışsa bu koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca değerlendirilir.

Bilinçli taksir varsa taksirle ölüme neden olmada ceza tamamen kaldırılmaz; verilecek ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir (TCK m.22/6).

7. Taksirle Ölüme Neden Olma Cezası Paraya Çevrilir mi?

Taksirle ölüme neden olma cezası adli para cezasına çevrilebilir. Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli olsa bile, diğer koşulların varlığı hâlinde adli para cezasına çevrilebilir; ancak bu hüküm bilinçli taksir hâlinde uygulanmaz (TCK m.50/4). Kasıtlı suçlarda çevirme kural olarak bir yıl veya daha az süreli, yani kısa süreli hapisle sınırlıyken (TCK m.49/2, m.50/1) taksirli suçta bu sınır yoktur; iki yıllık alt sınırı olan TCK 85 bu yüzden çevirmeye açıktır.

Çevirme zorunlu değildir, mahkemenin takdirindedir. Mahkeme suçlunun kişiliğini, sosyal ve ekonomik durumunu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığı ve suçun işlenmesindeki özellikleri değerlendirir (TCK m.50/1). Uygulamada asıl mahkûmiyet, çevrilen adli para cezasıdır (TCK m.50/5). Adli para cezasının nasıl hesaplandığı ve ödenmezse ne olacağı adli para cezası nedir yazısında anlatılmıştır.

7.1. Taksirle Ölüme Neden Olmada HAGB ve Erteleme

Taksirle ölüme neden olmada hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve hapis cezasının ertelenmesi, sonuç ceza iki yıl veya daha az olduğunda mümkündür. TCK 85/1’in alt sınırı zaten iki yıl olduğundan bu iki kurum, temel ceza alt sınırdan belirlenir ve takdiri indirim uygulanırsa (TCK m.62/1) sonuç cezanın iki yılın altına indiği dosyada gündeme gelebilir.

HAGB. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir (CMK m.231/5). Bunun için üç koşul birlikte aranır: sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçun doğurduğu zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi (CMK m.231/6). HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK m.231/7); sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/8). CMK m.231’in beşinci ila on dördüncü fıkraları 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir; ayrıntı HAGB nedir yazısındadır.

Erteleme. İki yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir; bunun için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve yargılamada gösterdiği pişmanlık nedeniyle tekrar suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir (TCK m.51/1). Önceki taksirli mahkûmiyet ertelemeye engel değildir; koşul yalnız kasıtlı suçu arar. Ertelemede bir yıldan az, üç yıldan fazla olmamak üzere ve mahkûm olunan cezadan kısa olmayan bir denetim süresi belirlenir (TCK m.51/3). Ayrıntı TCK 51 hapis cezasının ertelenmesi yazısındadır.

7.2. Taksirle Ölüme Neden Olma Cezası Kaç Yıl Yatar?

Taksirle ölüme neden olmadan süreli hapis cezası alan hükümlü, cezasının yarısını infaz kurumunda iyi hâlli geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m.107/1-2). Kanun, kasten öldürme ve cinsel suçlar gibi belirli suçlarda bu oranı üçte iki olarak öngörür; taksirle öldürme bu suçlar arasında sayılmaz (m.107/2). Ceza adli para cezasına çevrilmişse asıl mahkûmiyet adli para cezasıdır (TCK m.50/5); hakkında HAGB kararı verilen hüküm sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz (CMK m.231/5). Erteleme ise zararın giderilmesi koşuluna bağlanabilir; bu durumda koşul gerçekleşinceye kadar ceza infaz kurumunda çektirilir (TCK m.51/2). Koşullu salıverilmenin işleyişi koşullu salıverme nedir yazısında anlatılmıştır.

8. Taksirle Ölüme Neden Olmada Ehliyet ve Meslek Yasağı (TCK 53/6)

Taksirle ölüme neden olmada mahkûmiyet, hapis cezasının yanında sürücü belgesinin geri alınmasına veya meslek yasağına da yol açabilir. Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde mahkeme, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir (TCK m.53/6).

Bu yaptırım zorunlu değildir, mahkemenin takdirindedir. Yasaklama ve geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer; süre ise cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar (TCK m.53/6). Trafik mevzuatındaki idari ehliyet iptali bundan ayrı bir yoldur; o işlemler ehliyet iptali yazısında anlatılmıştır.

9. Taksirle Ölüme Neden Olma Şikâyete Tabi mi? Uzlaştırma Var mı?

Taksirle ölüme neden olma şikâyete tabi değildir. TCK 85 suçun soruşturulmasını ve kovuşturulmasını şikâyete bağlayan bir ibare içermez; bu nedenle Cumhuriyet savcısı ölümü ihbar veya başka bir yolla öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1). Ölenin yakınlarının şikâyetçi olmaması veya şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı ya da davayı düşürmez.

Taksirle ölüme neden olma uzlaştırma kapsamında da değildir. Uzlaştırma şikâyete bağlı suçlarda ve kanunun ayrıca saydığı suçlarda uygulanır; bu listede taksirle yaralama (TCK m.89) yer alır, taksirle öldürme (TCK m.85) yer almaz (CMK m.253/1). Ölenin yakınlarıyla yapılan tazminat anlaşması bu yüzden davayı sona erdirmez. Ancak zararın giderilmesi HAGB’nin koşullarından biridir (CMK m.231/6) ve fiilden sonraki pişmanlığı gösteren davranış takdiri indirimde dikkate alınabilir (TCK m.62/2).

10. Taksirle Ölüme Neden Olma Davasında Görevli Mahkeme

Taksirle ölüme neden olma davasına bir kişinin ölümünde asliye ceza mahkemesi, birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanmada ağır ceza mahkemesi bakar. Mahkemelerin görevi, ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırına göre belirlenir (5235 sayılı Kanun m.14).

• TCK 85/1 (bir ölüm): Üst sınır altı yıldır. Ağır ceza mahkemesi on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara baktığından (m.12) dava asliye ceza mahkemesinde görülür (m.11). Ayrıntı asliye ceza mahkemesi nedir yazısındadır.
• TCK 85/2 (birden fazla ölüm veya ölüm ile yaralanma): Üst sınır on beş yıldır; dava ağır ceza mahkemesinde görülür (m.12). Ayrıntı ağır ceza mahkemesi nedir yazısındadır.

Bilinçli taksir artırımı görevli mahkemeyi değiştirmez. Görevin belirlenmesinde ağırlaştırıcı nedenler gözetilmediğinden (m.14), bilinçli taksirle bir kişinin ölümüne neden olma davası da asliye ceza mahkemesinde görülür.

11. Taksirle Ölüme Neden Olmada Zamanaşımı

Taksirle ölüme neden olmada dava zamanaşımı on beş yıldır. Kanunda başka türlü yazılmış hâller dışında, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda kamu davası on beş yıl geçmesiyle düşer (TCK m.66/1-d). Sürenin belirlenmesinde suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırı esas alınır (TCK m.66/4).

TCK 85/1’in üst sınırı altı yıl, TCK 85/2’nin üst sınırı on beş yıldır; ikisi de beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az olduğu için her iki fıkrada zamanaşımı on beş yıldır. Zamanaşımının kesilmesi ve durması TCK 66 dava zamanaşımı yazısında anlatılmıştır.

12. Taksirle Ölüme Neden Olmada Kusur, Bilirkişi Raporu ve Beraat

Taksirle ölüme neden olmada sanığın kusuru yoksa beraat kararı verilir (CMK m.223/2-c); kusuru varsa ceza bu kusurun ağırlığına göre belirlenir (TCK m.22/4, m.61/1). Kusurun varlığı ve oranı kaza tespit tutanağı, olay yeri incelemesi ve bilirkişi raporuyla saptanır; inceleme olayın niteliğine göre trafik, iş güvenliği veya tıp alanındaki bilirkişilere yaptırılır. Raporun eksik veya çelişkili olduğu durumda başvurulabilecek yollar bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlatılmıştır.

Taksirle ölüme neden olmada beraat hâllerinden biri, yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmamasıdır (CMK m.223/2-c). Ölüm, sanığın özen yükümlülüğüne aykırı bir davranışından değil de yalnız ölenin veya üçüncü kişinin kusurundan doğmuşsa sanık bakımından taksir unsuru gerçekleşmez. Beraatin diğer hâlleri beraat ne demek yazısındadır.

13. Taksirle Ölüme Neden Olmada Ölenin Yakınlarının Hakları

Taksirle ölüme neden olma dosyasında ölenin yakınları iki ayrı yoldan hak arayabilir: ceza davasına katılma ve hukuk mahkemesinde tazminat.

Ceza davasına katılma. Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler (CMK m.237/1). Katılma ile şikâyet arasındaki fark müdahil ne demek yazısında anlatılmıştır.

Tazminat. Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücü kayıpları ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu nedenle uğradıkları kayıplardır (Türk Borçlar Kanunu m.53). Ölüm hâlinde ölenin yakınlarına manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine de karar verilebilir (TBK m.56/2). Destekten yoksun kalma tazminatını kimlerin isteyebileceği destekten yoksun kalma tazminatı yazısında anlatılmıştır.