Uzlaşma (Uzlaştırma) Nedir? Uzlaşmaya Tabi Suçlar ve Süreç

Uzlaşma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun, savcılığın uzlaştırma bürosunca görevlendirilen tarafsız bir uzlaştırmacı önünde anlaşmasıdır. Uzlaşma sağlanır ve şüpheli edimini tek seferde yerine getirirse hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; dava açılmışsa dava düşer. Hakaret, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve ısrarlı takip uzlaşmaya tabi değildir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/3, m.253/19).

Bu yazı, kendisine uzlaşma teklifi tebliğ edilen şüpheli veya mağdur ile dosyasının uzlaşmaya gidip gitmeyeceğini öğrenmek isteyen kişi için hazırlandı. Uzlaşmaya tabi suçlar, uzlaşma süreci, uzlaşmada istenebilecek edim, uzlaşma olmazsa ve olursa doğan sonuçlar Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.253-255 ve Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği üzerinden anlatılır.

1. Uzlaşma: Öne Çıkanlar

• Uzlaşmaya tabi suçlar iki gruptur: soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile kanunda tek tek sayılan TCK suçları (CMK m.253/1).
• Hakaret suçu, şikâyete bağlı olmasına rağmen uzlaşmaya tabi değildir; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve ısrarlı takip de kapsam dışıdır (CMK m.253/3).
• Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m.253/4).
• Uzlaştırmacı işi otuz gün içinde bitirir; büro bu süreyi yirmişer günle en fazla iki kez uzatabilir (CMK m.253/12).
• Uzlaşmada istenecek tutar kanunda yazılı değildir; edim tarafların anlaşmasıdır ve savcı hukuka uygunluğunu denetler (Uzlaştırma Yönetmeliği m.33, CMK m.253/17).
• Edim tek seferde ödenirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya düşme kararı verilir; taksitte dava ertelenir veya yargılama durur (CMK m.253/19, m.254/2).
• Uzlaşma gerçekleşirse uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderlerini Devlet Hazinesi karşılar (CMK m.253/22).

2. Uzlaşma Nedir? Uzlaşma ile Uzlaştırma Farkı

Uzlaşma ne demek sorusunun iki cevabı vardır: uzlaşma, günlük dilde tarafların karşılıklı ödünle anlaşmasıdır; ceza hukukunda ise kanunda sayılan bir suçun şüphelisi ile mağdurunun uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması ve bu anlaşmanın ceza soruşturmasını veya davasını sona erdirmesidir. Uzlaşmanın tarafı olabilecek mağdur veya suçtan zarar gören, gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olmalıdır (CMK m.253/1).

Kanun iki sözcüğü ayrı anlamda kullanır. Uzlaştırma, dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesiyle başlayıp uzlaştırmacının raporuyla biten süreçtir. Uzlaşma ise bu sürecin olumlu sonucu, yani tarafların vardığı anlaşmadır. Kısacası uzlaştırma yürütülür, uzlaşma sağlanır. Aramalarda iki sözcük aynı anlamda kullanıldığı için bu yazıda da ikisi birlikte geçer.

Uzlaşma gönüllüdür. Taraflar ancak özgür iradeleriyle kabul ederlerse uzlaştırma yapılır ve anlaşma imzalanana kadar kararlarından vazgeçebilirler (Uzlaştırma Yönetmeliği m.5/1). Uzlaşma teklifini kabul etmek suçu kabul etmek değildir: uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (CMK m.253/20).

3. Uzlaşmaya Tabi Suçlar Nelerdir?

Uzlaşmaya tabi suçlar (uzlaşma kapsamındaki suçlar) CMK m.253/1’de üç bent hâlinde sayılır: şikâyete bağlı suçlar, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmadan uzlaşmaya giren belirli TCK suçları ve adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar. Bu listeye giren bir suçta savcılık, kamu davası açmadan önce uzlaştırma yoluna gitmek zorundadır (CMK m.253/1, 253/4).

Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı da suçları madde numaralarıyla gösteren bir Uzlaştırma Kapsamına Giren Suç Listesi yayımlar. Bu liste idari bir bilgilendirme belgesidir, kanun metni değildir; kapsamı belirleyen CMK m.253’tür.

3.1. Uzlaşmaya Tabi Şikâyete Bağlı Suçlar

Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçların tamamı, kural olarak uzlaşmaya tabidir (CMK m.253/1-a). Bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığı, o suçu düzenleyen maddenin kendisinde yazar. Şikâyete bağlı suçta şikâyet süresi, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve faili öğrendiği günden başlayan altı aydır (TCK m.73/1-2). Bu grubun istisnası, aşağıda anlatılan ve CMK m.253/3’te sayılan üç suçtur.

TCK dışındaki kanunlarda yer alan suçlar bakımından ayrım şöyledir: şikâyete bağlı olanlar zaten uzlaşmaya tabidir; şikâyete bağlı olmayan bir suçun uzlaşmaya girmesi için ise o kanunda açık bir hüküm bulunmalıdır (CMK m.253/2).

3.2. Uzlaşmaya Tabi TCK Suçları: Şikâyete Bağlı Olmasa da

Aşağıdaki suçlar, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaşmaya tabidir (CMK m.253/1-b). Liste madde ve fıkra düzeyinde kapalıdır; aynı suçun listede anılmayan nitelikli hâli uzlaşmaya girmez.

Suç	TCK maddesi	Kapsam sınırı
Kasten yaralama	m.86, m.88	m.86’nın üçüncü fıkrası hariç
Taksirle yaralama	m.89
Tehdit	m.106	Yalnız birinci fıkra
Konut doku­nul­maz­lı­ğı­nın ihlali	m.116
İş ve çalışma hür­ri­ye­ti­nin ihlali	m.117/1, m.119/1-c
Hırsızlık	m.141
Güveni kötüye kullanma	m.155	Üçüncü fıkra hariç
Dolan­dı­rı­cı­lık	m.157
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi	m.165
Çocuğun kaçırılması ve alı­ko­nul­ması	m.234
Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanması	m.239	Dördüncü fıkra hariç

Tablodaki sınırlar ölçülü okunmalıdır. Tehdit suçunda yalnız m.106’nın birinci fıkrası uzlaşmaya girer; tehdit suçunun ikinci fıkradaki hâlleri girmez. Kasten yaralamada m.86’nın üçüncü fıkrası, güveni kötüye kullanmada m.155’in üçüncü fıkrası listenin dışındadır. Hırsızlık ve dolandırıcılık bakımından listede yalnız m.141 ve m.157 anılır.

3.3. Uzlaşma ve Adli Süreçteki Çocuklar

Adli süreçteki çocuklar bakımından, mağdur veya suçtan zarar gören gerçek ya da özel hukuk tüzel kişisi olmak koşuluyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da uzlaşmaya tabidir (CMK m.253/1-c). Bu bent yukarıdaki iki grubun dışında kalan suçları da kapsama alır; ölçüt suçun adı değil, kanunda öngörülen cezanın üst sınırıdır.

Bentteki terim 2026’da değişti: 7593 sayılı Kanun, “suça sürüklenen” ibaresini “adli süreçteki” olarak değiştirdi. Bu nedenle eski metinlerde aynı hüküm “suça sürüklenen çocuklar” diye anılır.

4. Uzlaşmaya Tabi Olmayan Suçlar: Hakaret Uzlaşmaya Tabi mi?

Hakaret suçu uzlaşmaya tabi değildir. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK m.123/A) ve hakaret suçunda (TCK m.125) uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Bu üç suç, “şikâyete bağlı suçların tamamı uzlaşmaya tabidir” kuralının kanunda adıyla sayılan istisnasıdır.

Hakaret suçunda uzlaşma olmadığı için dosya uzlaştırma bürosuna gönderilmez. Şikâyetçi süreci sona erdirmek isterse yol, şikâyetten vazgeçmedir: şikâyete bağlı suçta suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür (TCK m.73/4). Hakaret suçunda şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her hâlükârda iki yılı geçemez (TCK m.73/2).

Kapsam dışı kalan diğer durumlar da kanunda yazılıdır:

• Birlikte işlenen suç: Uzlaşmaya tabi bir suç, uzlaşmaya tabi olmayan başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3).
• Önödeme istisnası: Uzlaşmaya tabi suç ile önödeme kapsamındaki bir suç birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaşmaya tabi suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. Bu cümle 7571 sayılı Kanunla eklendi ve 25.12.2025’te yürürlüğe girdi (CMK m.253/3).
• Mağdurun niteliği: Uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için mağdur veya suçtan zarar görenin gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olması gerekir (CMK m.253/1, Uzlaştırma Yönetmeliği m.7/1).
• Birden fazla mağdur: Birden fazla kişinin zarar gördüğü bir suçta uzlaşma için mağdurların veya suçtan zarar görenlerin hepsinin kabulü gerekir (CMK m.253/7).

4.1. Tehdit ve Basit Yaralama Uzlaşmaya Tabi mi?

Tehdit suçu yalnız TCK m.106’nın birinci fıkrasındaki hâliyle uzlaşmaya tabidir; kasten yaralama ise m.86 ve m.88’deki hâlleriyle, m.86’nın üçüncü fıkrası hariç uzlaşmaya tabidir (CMK m.253/1-b). İki suçta da uzlaşma, şikâyetin varlığına veya geri alınmasına bağlı değildir. Şikâyetçi şikâyetinden vazgeçse bile suç şikâyete bağlı değilse soruşturma kendiliğinden sona ermez; uzlaştırma bu dosyalarda dosyayı kapatabilen yoldur.

5. Uzlaşma Nasıl Yapılır? Adım Adım Uzlaştırma Süreci

Uzlaşma, soruşturma konusu suç uzlaşmaya tabiyse ve kamu davası açmak için yeterli şüphe varsa, savcılığın dosyayı uzlaştırma bürosuna göndermesiyle başlar (CMK m.253/4). Uzlaştırma süreci şu sırayla işler:

1. Dosya büroya gönderilir. Her Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde bir uzlaştırma bürosu vardır (CMK m.253/24). Dava açıldıktan sonra suçun uzlaşmaya tabi olduğu anlaşılırsa kovuşturma dosyası da aynı usulle büroya gönderilir (CMK m.254/1).
2. Uzlaştırmacı görevlendirilir. Uzlaştırmacı, hukuk fakültesi mezunlarının yer aldığı ve Adalet Bakanlığının belirlediği listelerden görevlendirilir (CMK m.253/24). Hâkimin davaya bakamayacağı hâller ile reddi sebepleri uzlaştırmacı için de gözetilir (CMK m.253/10). Uzlaştırmacıya savcının uygun gördüğü belgelerin örnekleri verilir (CMK m.253/11).
3. Uzlaşma teklifi yapılır. Uzlaştırmacı şüpheliye ve mağdura teklifte bulunur; reşit olmayan kişiye teklif kanuni temsilcisine yapılır. Teklif açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapılabilir (CMK m.253/4). Teklifle birlikte kişiye uzlaşmanın niteliği ile kabul ve reddin hukuki sonuçları anlatılır (CMK m.253/5). Teklif formunun örneğini Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı Uzlaşma Teklif Formu sayfasında yayımlar.
4. Yedi gün içinde cevap verilir. Teklif yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (CMK m.253/4).
5. Gizli müzakere yürütülür. Müzakerelere şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanuni temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Taraf ya da temsilcisi müzakereye katılmaktan kaçınırsa uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır (CMK m.253/13). Uzlaştırmacı yöntem konusunda savcıyla görüşebilir, savcı talimat verebilir (CMK m.253/14).
6. Rapor düzenlenir. Uzlaştırmacı raporunu belge örnekleriyle büroya verir. Uzlaşma olmuşsa rapor tarafların imzasını taşır ve ne suretle uzlaşıldığını ayrıntılı açıklar; büro dosyayı, raporu ve varsa yazılı anlaşmayı savcıya gönderir (CMK m.253/15).
7. Savcı denetler ve karar verir. Savcı, uzlaşmanın tarafların özgür iradesine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu mühür ve imza altına alır (CMK m.253/17); ardından edimin ödeme biçimine göre karar verir (CMK m.253/19).

Uzlaştırma süreci soruşturmayı durdurmaz: uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi, delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir (CMK m.253/8). Taraflardan birine resmî mercilere bildirilen adreste bulunmama, yurt dışında olma veya başka bir nedenle ulaşılamazsa, uzlaştırma yoluna gidilmeden soruşturma sonuçlandırılır (CMK m.253/6).

5.1. Uzlaşma Süresi Ne Kadar?

Uzlaşma süresi otuz gündür: uzlaştırmacı, dosyadaki belgelerin örnekleri kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde uzlaştırmayı sonuçlandırır. Uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (CMK m.253/12); yani süre uzatmalarla birlikte en çok 30 + 20 + 20 gündür. Teklife cevap süresi bundan ayrıdır ve yedi gündür (CMK m.253/4).

Uzlaştırma sürerken zamanaşımı işlemez. İlk uzlaşma teklifinin yapıldığı tarihten, uzlaştırmanın sonuçsuz kaldığı ve en geç uzlaştırmacının raporunu büroya verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi durur (CMK m.253/21).

6. Uzlaşmada Ne Kadar Para İstenir? Uzlaşma Edimi

Uzlaşmada istenebilecek para için kanunda veya yönetmelikte bir tutar ya da üst sınır yazılmaz; edim, tarafların anlaşmasıyla belirlenir. Taraflar aşağıdaki edimlerden birini ya da birkaçını, veya bunların dışında hukuka ve ahlaka uygun başka bir edimi kararlaştırabilir (Uzlaştırma Yönetmeliği m.33/1):

• fiilden doğan maddi veya manevi zararın tamamen ya da kısmen tazmin edilmesi veya eski hâle getirilmesi,
• mağdurun haklarına halef olan üçüncü kişilerin zararının tazmin edilmesi,
• bir kamu kurumuna, kamu yararına hizmet veren özel bir kuruluşa veya yardıma muhtaç kişilere bağış yapılması,
• mağdura, onun göstereceği üçüncü kişiye veya bir kuruma belirli hizmetlerin geçici süreyle görülmesi,
• topluma faydalı birey olmayı sağlayacak bir programa katılım,
• mağdurdan veya suçtan zarar görenden özür dilenmesi.

Taraflar edimsiz olarak da uzlaşabilir (Uzlaştırma Yönetmeliği m.33/2). Kararlaştırılan edimin sınırı hukuka uygunluktur: savcı, uzlaşmanın özgür iradeye dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlemeden raporu onaylamaz (CMK m.253/17).

Edimin miktarı belirlenirken uzlaşmanın tazminat davasına etkisi hesaba katılmalıdır. Uzlaşma sağlanınca, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa ondan feragat edilmiş sayılır (CMK m.253/19). Bu kural 7531 sayılı Kanunla eklendi ve 14.11.2024’te yürürlüğe girdi. Bilinen zararın tamamı bu yüzden uzlaşma edimi içinde karşılanmalıdır; ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açma imkânı kural olarak kalmaz.

7. Uzlaşma Olmazsa Ne Olur? Müşteki Uzlaşmayı Kabul Etmezse

Uzlaşma olmazsa, yani mağdur (müşteki) veya şüpheli teklifi reddederse, yedi gün içinde cevap vermezse ya da müzakereye katılmazsa, uzlaştırma sona erer ve soruşturma genel hükümlere göre devam eder (CMK m.253/4, 253/13). Savcı kamu davası açmak için yeterli şüphe görürse iddianame düzenler. Uzlaşma gönüllü olduğu için teklifi reddetmek kanunda bir yaptırıma bağlanmamıştır.

Uzlaşma olmazsa bunun üç sonucu vardır:

• Tekrar uzlaştırma yok: Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması hâlinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/18).
• İddianameye kadar geç uzlaşma mümkün: Teklif reddedilmiş olsa bile şüpheli ile mağdur, uzlaştıklarını gösteren belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcıya başvurup uzlaştıklarını beyan edebilir (CMK m.253/16).
• Müzakere delil olamaz: Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar, sonraki soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (CMK m.253/20).

Uzlaşmaya tabi suçta savcı, uzlaşma olmadı diye genel kamu davasının açılmasının ertelenmesi kurumuna başvuramaz: CMK m.171/2 bu kurumu uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar dışında tutar.

8. Uzlaşma Olursa Ne Olur? Uzlaşmanın Sonuçları

Uzlaşma olursa dosya her zaman hemen kapanmaz. Sonuç, edimin tek seferde mi yoksa taksitle ya da ileri tarihte mi yerine getirileceğine ve dosyanın soruşturma mı kovuşturma aşamasında mı olduğuna göre değişir. Edim takside bağlanmışsa soruşturmada kamu davasının açılması ertelenir, kovuşturmada yargılama durur; dosya ancak edim yerine getirilince sonuçlanır (CMK m.253/19, m.254/2):

Aşama	Edim tek seferde yerine geti­ri­lirse	Edim ileri tarihe bıra­kı­lır, tak­sit­le­nir veya sürek­li­lik taşırsa	Edim yerine geti­ril­mezse
Soruş­turma (sav­cı­lık)	Kovuş­tur­maya yer olma­dığı kararı (CMK m.253/19)	Kamu dava­sı­nın açıl­ma­sı­nın erte­len­mesi; erte­leme süre­since zama­na­şımı işlemez (CMK m.253/19)	Kamu davası açılır (CMK m.253/19)
Kovuş­turma (mahkeme)	Davanın düşmesi (CMK m.254/2)	Durma kararı; durma süre­since zama­na­şımı işlemez (CMK m.254/2)	Yar­gı­la­maya kaldığı yerden devam edilir (CMK m.254/2)

Soruşturmada edim tek seferde ödenirse şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Taksitli edimde verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı için CMK m.171’deki genel erteleme şartları aranmaz; edim yerine getirilmezse m.171/4’teki şart da aranmadan kamu davası açılır (CMK m.253/19).

Mahkeme aşamasındaki sonucu belirleyen CMK m.254/2, 7531 sayılı Kanunla değiştirildi ve 14.11.2024’te yürürlüğe girdi. Bugünkü metne göre taksitli edimde mahkeme durma kararı verir. Bu tarihten önce yazılmış anlatımlar, bu nedenle güncel metinle karşılaştırılarak okunmalıdır. Uzlaşma sonucunda verilen kararlara karşı CMK’da öngörülen kanun yollarına başvurulabilir (CMK m.253/23).

8.1. Uzlaşma Sabıka Kaydına İşler mi?

Uzlaşma sabıka kaydına işlemez, çünkü uzlaşma bir mahkûmiyet değildir. Adli sicile Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.4/1). Edimin tek seferde ödenmesiyle verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve davanın düşmesi kararı mahkûmiyet hükmü değildir. Adli sicil kaydının silinmesi gibi bir sorun bu nedenle doğmaz.

Taksitli edimde verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ise ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıt, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet başsavcılığı istediğinde verilir (Adli Sicil Kanunu m.6/1). Bu kayıt Adli Sicil Kanunu m.4’teki mahkûmiyet kaydından ayrıdır ve yalnız bu yargı mercilerine verilir.

8.2. Uzlaşmaya Uyulmazsa: İcra Yolu

Şüpheli edimini yerine getirmezse uzlaşma raporu veya belgesi, İcra ve İflas Kanunu m.38’de yazılı ilam niteliğindeki belgelerden sayılır (CMK m.253/19). Mağdur, bu durumda kararlaştırılan edimi icra yoluyla isteyebilir; ayrıca ertelenen dava açılır veya duran yargılama devam eder.

8.3. Uzlaşmada Birden Fazla Şüpheli Varsa

Birden çok kişinin işlediği suçlarda, aralarında iştirak ilişkisi olsun veya olmasın, yalnız uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK m.255/1). Uzlaştırma hükümleri her şüpheli veya sanık için ayrı ayrı değerlendirilir (Uzlaştırma Yönetmeliği m.7/2). Uzlaşmayan diğer şüpheliler hakkında soruşturma veya kovuşturma genel hükümlere göre sürer.

9. Uzlaşma ile Şikâyetten Vazgeçme Farkı

Uzlaşma ile şikâyetten vazgeçme farklı kurumlardır ve farklı suçlarda işler. Şikâyetten vazgeçme yalnız şikâyete bağlı suçta sonuç doğurur ve davayı düşürür (TCK m.73/4); herhangi bir edim veya uzlaştırmacı gerektirmez. Uzlaşma ise şikâyete bağlı olmayan tehdit, kasten yaralama, hırsızlık gibi suçlarda da dosyayı kapatabilen yoldur ve bir rapora, savcı denetimine, çoğu zaman da bir edime dayanır (CMK m.253/1, 253/17).

Ölçüt	Uzlaşma	Şikâyetten vazgeçme
Hangi suçlarda	CMK m.253/1’deki suçlar (hakaret, cinsel suçlar, ısrarlı takip hariç)	Yalnız şikâyete bağlı suçlar
Nasıl olur	Uzlaş­tır­macı önünde müzakere, rapor, savcı onayı	Suçtan zarar görenin beyanı
Karşılık	Edim karar­laş­tı­rı­la­bi­lir veya edimsiz uzla­şı­la­bi­lir	Karşılık şartı yok
Tazminat davasına etkisi	Tespit edilemeyen veya sonradan doğan zararlar hariç dava açılamaz (CMK m.253/19)	Vazgeçen, şahsi haklarından da vaz­geç­ti­ğini ayrıca açıklamışsa hukuk davası açamaz (TCK m.73/7)

10. Uzlaşma Ücreti: Uzlaştırmacıya Kim Öder?

Uzlaşma ücreti taraflardan alınmaz: uzlaştırmacıya Adalet Bakanlığınca belirlenen tarifeye göre ücret ödenir ve bu ücret, uzlaştırmadan sorumlu Cumhuriyet savcısının sarf kararıyla ödenir (CMK m.253/22; 2026 Yılı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi m.5). Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden sayılır; uzlaşma gerçekleşirse bu giderleri Devlet Hazinesi karşılar (CMK m.253/22). Uzlaşma gerçekleşmezse Hazine’nin karşılayacağına dair bir hüküm yoktur; bu nedenle “uzlaştırma her durumda ücretsizdir” anlatımı eksiktir.

Uzlaşma ücret tarifesi, yani uzlaştırmacı ücretinin 2026 tutarları, Resmî Gazete’nin 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı nüshasında yayımlanan 2026 Yılı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi m.8’de yazılıdır:

Uzlaş­tır­ma­nın sonucu	Taraf sayısı	Ücret aralığı (2026)
Teklif aşamasında olumsuz		1.158,00-1.738,00 TL
Olumlu (uzlaşma sağlandı)	2-3 kişi	3.486,00-4.664,00 TL
Olumlu	4-6 kişi	4.664,00-5.822,00 TL
Olumlu	7-9 kişi	5.822,00-6.991,00 TL
Olumlu	10 ve daha fazla	6.991,00-8.159,00 TL
Olumsuz (müzakere sonrası)	2-3 kişi	1.738,00-2.317,00 TL
Olumsuz	4-6 kişi	2.317,00-2.906,00 TL
Olumsuz	7-9 kişi	2.906,00-3.486,00 TL
Olumsuz	10 ve daha fazla	3.486,00-4.065,00 TL

Ücret bu aralıkta, tarafların yaşı, eğitimi, sosyal ve ekonomik durumu, uzlaştırmacının gayreti, taraf sayısı ve uyuşmazlığın niteliği gözetilerek belirlenir (Tarife m.4). Ücrette uzlaştırma raporunun tamamlandığı tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır (Tarife m.7). Tarife her yıl yeniden yayımlanır; tablo 2026 tarifesidir.

10.1. Uzlaştırmacı Nasıl Olunur?

Uzlaştırmacı olmak isteyenler bakımından kanunun koyduğu temel koşul hukuk fakültesi mezunu olmaktır; uzlaştırmacılar Adalet Bakanlığının belirlediği listelerden görevlendirilir (CMK m.253/24). Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı ve sicili Adalet Bakanlığının yönetmeliğiyle düzenlenir (CMK m.253/25).

11. Uzlaşma, Arabuluculuk ve Vergi Uzlaşması Aynı Şey Değil

“Uzlaşma” sözcüğü üç ayrı hukuk alanında geçer ve bu kurumların merci, taraf ve kanunları farklıdır:

• Ceza uzlaştırması (bu yazının konusu): CMK m.253-255’e dayanır; suç şüphelisi ile mağdur arasında, savcılık veya mahkeme gözetiminde yürür.
• Arabuluculuk: Hukuk uyuşmazlıklarında (işçi-işveren, ticari alacak, tüketici) uygulanan, ayrı kanuna tabi bir yoldur; ceza uzlaştırmasıyla ilgisi yoktur.
• Vergi uzlaşması: Vergi Usul Kanunu kapsamında mükellef ile vergi idaresi arasında vergi ve cezada yapılan anlaşmadır; bir ceza muhakemesi kurumu değildir.

İlgili yazılar: Müşteki Ne Demek? · Şikâyetten Vazgeçme · Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar · Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi · Güveni Kötüye Kullanma Suçu ve Cezası