Şikayete Tabi Suçlar: TCK ve Özel Kanunlardaki Liste

Şikayete tabi suçlar, soruşturulması ve kovuşturulması suçtan zarar gören kişinin şikayetine bağlı olan suçlardır. Şikayete tabi suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikayette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; şikayetten vazgeçme de davayı düşürür (Türk Ceza Kanunu m.73/1, m.73/4). Bir suçun şikayete tabi olup olmadığı, suçu düzenleyen maddede “şikayeti üzerine” veya “şikayete bağlıdır” ibaresiyle yazılıdır.

Bu yazı, kendisine karşı işlenen bir fiilde şikayet süresini kaçırıp kaçırmadığını veya şikayetten vazgeçerse dosyanın kapanıp kapanmayacağını öğrenmek isteyen mağdur ile hakkında şikayet yapılan şüpheli için hazırlandı. Şikayete tabi suçlar listesi aşağıda Türk Ceza Kanunu (TCK) ve özel kanunlar bakımından fıkra düzeyinde verilir; aynı suçun şikayet aranmayan nitelikli hâlleri ayrıca gösterilir.

1. Şikayete Tabi Suçlar: Öne Çıkanlar

• Şikayete tabi suçlarda şikayet süresi altı aydır ve fiil ile failin öğrenildiği günden başlar (TCK m.73/1-2).
• Hakaret suçunda şikayet süresi, öğrenme tarihi ne olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/2).
• Aynı suçun temel hâli şikayete tabi olup nitelikli hâli olmayabilir: basit kasten yaralama şikayete bağlıdır, silahla veya eşe karşı kasten yaralama değildir (TCK m.86/2-3).
• Tehditte şikayet koşulu yalnız malvarlığı veya sair kötülük tehdidi için yazılmıştır; hayata veya vücut dokunulmazlığına yönelik tehdit, iftira, şantaj, yağma ve basit dolandırıcılık şikayete tabi değildir ve savcılık bunları kendiliğinden soruşturur (TCK m.106/1; CMK m.160/1).
• Karşılıksız çek ve icra suçlarında şikayet süresi altı ay değil, öğrenmeden itibaren üç ay ve her hâlde fiilden itibaren bir yıldır (İİK m.347; Çek Kanunu m.5/1).
• Şikayete tabi suçlar kural olarak uzlaştırmaya girer; hakaret, ısrarlı takip ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar girmez (CMK m.253/1, m.253/3).

2. Şikayete Tabi Suçlar Nedir?

Şikayete tabi suçlar, kanunun soruşturma ve kovuşturmayı mağdurun ya da suçtan zarar görenin şikayetine bağladığı suçlardır. Şikayete tabi suçlarda şikayet bir soruşturma şartıdır: yetkili kişi altı ay içinde şikayet etmezse o suç hakkında soruşturma da kovuşturma da yapılamaz (TCK m.73/1). “Takibi şikayete bağlı suç”, “şikayete bağlı suç” ve “şikayete tabi suç” aynı kavramı anlatır.

Şikayete tabi olmayan suçlarda durum tersidir. Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir yolla bir suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (Ceza Muhakemesi Kanunu m.160/1). Bu suçlara “re’sen soruşturulan suçlar” denir. Mağdurun “şikayetçi değilim” demesi bu suçlarda soruşturmayı durdurmaz.

2.1. Şikayete Tabi Suçlar Nasıl Anlaşılır?

Şikayete tabi suçlar, suçu düzenleyen madde okunarak anlaşılır. Kanun şikayet koşulunu üç kalıpla yazar: ceza hükmünün içinde “mağdurun şikayeti üzerine” ibaresi (TCK m.116/1), maddenin sonuna eklenen “soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır” fıkrası (TCK m.123/A-3) ve suçun ya da bir bölümün tamamı için yazılmış ayrı şikayet maddesi (hakaret için TCK m.131, özel hayata ilişkin suçlar için TCK m.139). Maddede bu ibarelerden hiçbiri yoksa suç şikayete tabi değildir. Örneğin hakaret suçu TCK m.125’te düzenlenir, ancak şikayet koşulu m.125’te değil, ayrı bir madde olan TCK m.131/1’de yazılıdır.

Aynı olay birden fazla suç oluşturabildiği için hangi maddeden işlem yapıldığına bakılmalıdır. Kovuşturma evresine geçildikten sonra suçun şikayete bağlı olduğu anlaşılırsa, mağdur açıkça şikayetten vazgeçmedikçe yargılamaya devam edilir (CMK m.158/7).

3. Şikayete Tabi Suçlar Listesi (TCK)

Şikayete tabi suçlar listesinde basit kasten yaralama, taksirle yaralama, malvarlığı veya sair kötülük tehdidi, konut dokunulmazlığının ihlali, ısrarlı takip, hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal ve mala zarar verme yer alır. Şikayete tabi suçlar listesi aşağıdaki tabloda Türk Ceza Kanunu madde ve fıkrasıyla verilmiştir. Tablonun üçüncü sütunu, aynı suçun kanunda açıkça şikayet aranmayan hâllerini gösterir. Tablo maddelerin lafzına dayanır; nitelikli hâlin şikayet koşulunu kaldırıp kaldırmadığı kanunda açıkça yazılı değilse bu durum tablonun altında ayrıca açıklanmıştır.

Suç	Şika­yete tabi olan hâl	Şikayet aran­ma­yan hâl	Dayanak
Kasten yara­lama	Etkisi basit bir tıbbi müda­ha­leyle gide­ri­le­bi­le­cek ölçüde hafif yara­lama	Üstsoya, altsoya, eşe, boşan­dığı eşe veya kardeşe karşı; kendini savu­na­ma­ya­cak kişiye karşı; kamu görevi nede­niyle; nüfuz kötüye kul­la­nı­la­rak; silahla; cana­varca hisle	TCK m.86/2, m.86/3
Tak­sirle yara­lama	Tak­sirle yara­la­ma­nın bütün hâlleri	Birinci fıkra dışın­daki yara­la­ma­nın bilinçli tak­sirle işlen­mesi	TCK m.89/5
Cinsel saldırı	Birinci fık­ra­daki cinsel saldırı; organ veya cisim sokul­ması sure­tiyle işlenen fiil ancak eşe karşı işlen­mişse	Organ veya cisim sokul­ması sure­tiyle eş dışın­daki kişiye karşı işlenen fiil (kanun bu hâlde şikayet koşu­lunu yalnız eş için yazar)	TCK m.102/1-2
Çocuk­la­rın cinsel istis­marı	Sar­kın­tı­lık düze­yinde kalan suçun fai­li­nin çocuk olması (mağ­du­run, veli­si­nin veya vasi­si­nin şika­yeti)	Diğer bütün hâller	TCK m.103/1
Reşit olma­yanla cinsel ilişki	On beş yaşını bitir­miş çocukla cebir, tehdit ve hile olmak­sı­zın cinsel ilişki	Fail mağ­durla ara­sında evlenme yasağı bulunan kişi ise; evlat edinme öncesi bakım veya koru­yucu aile iliş­ki­sin­deki kişi ise	TCK m.104/1-3
Cinsel taciz	Birinci fık­ra­daki cinsel taciz	Kanunda açıkça yazılı değil (aşağıya bakın)	TCK m.105/1
Tehdit	Mal­var­lığı iti­ba­rıyla büyük zarara uğratma veya sair bir kötülük ede­ce­ğin­den bahisle tehdit	Hayata, vücut veya cinsel doku­nul­maz­lığa yönelik saldırı tehdidi	TCK m.106/1
Konut doku­nul­maz­lı­ğı­nın ihlali	Konuta veya eklen­ti­le­rine ya da işye­rine rızaya aykırı girme veya çıkmama	Hır­sız­lık ama­cıyla işlen­mesi	TCK m.116/1-2, m.142/4
İş ve çalışma hür­ri­ye­ti­nin ihlali	Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka dav­ra­nışla iş ve çalışma hür­ri­ye­tini ihlal	Kanunda ayrıca yazılı değil	TCK m.117/1
Kişi­le­rin huzur ve süku­nunu bozma	Israrla telefon etme, gürültü yapma veya aynı mak­satla hukuka aykırı başka dav­ra­nış	Kanunda ayrıca yazılı değil	TCK m.123/1
Israrlı takip	Mad­de­deki bütün hâller, nite­likli hâller dahil	Yok	TCK m.123/A-3
Hakaret	Hakaret suçu; ölmüş kişinin hatı­ra­sına karşı işlenen hakaret	Kamu görev­li­sine göre­vin­den dolayı işlenen hakaret	TCK m.131/1-2
Haber­leş­me­nin giz­li­li­ğini ihlal, konuş­ma­la­rın din­len­mesi ve kayda alın­ması, özel hayatın giz­li­li­ğini ihlal	TCK m.139’un yer aldığı bölüm­deki suçlar (m.132, m.133, m.134)	Kişisel veri­le­rin kay­de­dil­mesi (m.135), veri­leri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme (m.136), veri­leri yok etmeme (m.138)	TCK m.139/1
Hır­sız­lık	Paydaş veya elbir­li­ğiyle malik olunan mal üze­rinde; hukuki iliş­kiye dayanan alacağı tahsil ama­cıyla	Temel hâl ve nite­likli hır­sız­lık	TCK m.144/1
Mala zarar verme	Baş­ka­sı­nın malını yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kul­la­nı­la­maz hâle getirme veya kir­letme	Hır­sız­lık ama­cıyla işlen­mesi	TCK m.151/1, m.142/4
Hakkı olmayan yere tecavüz	Baş­ka­sı­nın taşın­ma­zını işgal etme, sınır­la­rını değiş­tirme veya bozma, yarar­lan­maya engel olma	Kanunda ayrıca yazılı değil	TCK m.154/1
Güveni kötüye kul­lanma	Birinci fık­ra­daki güveni kötüye kul­lanma	Kanunda açıkça yazılı değil (aşağıya bakın)	TCK m.155/1
Bedel­siz senedi kul­lanma	Bedel­siz kalmış bir senedi kul­lanma	Kanunda ayrıca yazılı değil	TCK m.156/1
Dolan­dı­rı­cı­lık	Bir hukuki iliş­kiye dayanan alacağı tahsil ama­cıyla işlen­mesi	Basit ve nite­likli dolan­dı­rı­cı­lık	TCK m.159/1
Kay­bol­muş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üze­rinde tasar­ruf	Mad­de­deki suç	Kanunda ayrıca yazılı değil	TCK m.160/1
Açığa imzanın kötüye kul­la­nıl­ması	Mad­de­deki suç	Kanunda ayrıca yazılı değil	TCK m.209/1
Aile huku­kun­dan kay­nak­la­nan yüküm­lü­lü­ğün ihlali	Bakım, eğitim veya destek olma yüküm­lü­lü­ğünü yerine getir­meme	Fiiller nede­niyle çocuğun kasten öldürme veya neti­cesi sebe­biyle ağır­laş­mış yara­lama suçunu işle­mesi (8/8/2026 tarihli 7593 sayılı Kanunla eklendi)	TCK m.233/1, m.233/4
Çocuğun kaçı­rıl­ması ve alı­ko­nul­ması	Evi terk eden çocuğu aile­sini veya yetkili makam­ları haber­dar etmeden yanında tutma	Birinci ve ikinci fık­ra­daki kaçırma ve alı­koyma	TCK m.234/3
Ticari sır, ban­ka­cı­lık sırrı veya müşteri sır­rı­nın açık­lan­ması	Birinci ve ikinci fık­ra­daki açık­lama	Sırrın Türkiye’de otur­ma­yan bir yaban­cıya veya memur­la­rına açık­lan­ması	TCK m.239/1-3

Tabloda “kanunda ayrıca yazılı değil” ifadesi, maddenin şikayet aranmayan ayrı bir hâl düzenlemediğini gösterir. “Yok” ifadesi ise şikayet fıkrasının maddedeki bütün hâlleri kapsadığını gösterir.

3.1. Şikayete Tabi Suçlarda Nitelikli Hâllerin Durumu

Şikayete tabi suçlarda nitelikli hâlin şikayet koşulunu kaldırıp kaldırmadığı bazı maddelerde açıkça yazılıdır. Kasten yaralamada kanun, üçüncü fıkradaki hâllerde cezanın “şikâyet aranmaksızın” artırılacağını söyler (TCK m.86/3). Reşit olmayanla cinsel ilişkide evlenme yasağı bulunan kişi ve koruyucu aile ilişkisindeki kişi için aynı ibare kullanılır (TCK m.104/2-3). Israrlı takipte ise şikayet fıkrası maddenin tamamına uygulanır, çünkü “bu maddede düzenlenen suç” ifadesiyle yazılmıştır (TCK m.123/A-3).

Bazı maddelerde ise nitelikli hâl ayrı bir fıkrada düzenlenmiş, ancak şikayet koşulu ne tekrar edilmiş ne de kaldırılmıştır. Cinsel tacizin kamu görevi, iş yeri veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlenmesi (TCK m.105/2), konut dokunulmazlığının cebir, tehdit kullanılarak ya da gece vakti ihlali (TCK m.116/4) ve güveni kötüye kullanmanın meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi gereği teslim edilen eşya hakkında işlenmesi (TCK m.155/2) bu durumdadır. Bu fıkraların şikayete tabi olup olmadığı madde lafzından doğrudan okunamaz; dosyadaki suç vasfına göre ayrıca değerlendirilir. Uzlaştırma ayrı bir sorudur: güveni kötüye kullanmanın üçüncü fıkra dışındaki bütün hâlleri, şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-b-7).

3.2. Şikayete Tabi Suçlarda Akrabalar Arasındaki Durum

Şikayete tabi suçlar listesine ek olarak, akrabalar arasında işlenen bazı suçlarda ceza şikayet üzerine verilir. TCK m.167’nin yer aldığı bölümdeki suçlar (yağma ve nitelikli yağma hariç) ayrılık kararı verilmiş eşlerden birinin, aynı konutta birlikte yaşamayan kardeşlerden birinin veya aynı konutta birlikte yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen ya da ikinci derece kayın hısımlarının zararına işlenirse, ilgili akraba hakkında şikayet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir (TCK m.167/2). Ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun ve aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenen bu suçlarda ise ilgili akrabaya ceza verilmez (TCK m.167/1).

4. Özel Kanunlarda Şikayete Tabi Suçlar

Şikayete tabi suçlar yalnız Türk Ceza Kanununda yer almaz. Aşağıdaki özel kanun suçları da şikayete bağlıdır ve bir kısmında şikayet süresi TCK’dan farklıdır.

Suç	Şikayet hakkı olan kişi	Dayanak
Karşılıksız çek	Hamil	5941 sayılı Çek Kanunu m.5/1
Alacaklıyı zarara sokmak kastıyla mevcudu eksiltme	Alacaklı	İcra ve İflas Kanunu m.331
Aczine kendi fiiliyle sebebiyet verme veya durumunu ağır­laş­tırma	Alacaklı (borçluyu spe­kü­las­yona sevk eden veya ağır faiz alan alacaklı hariç)	İİK m.332
Ticaret şirketi yöne­ti­ci­si­nin ala­cak­lı­ları zarara sokması	Alacaklı	İİK m.333/a
Konkordato veya yeniden yapı­lan­dır­mada hileli davranış	İlgili	İİK m.334
Mal beyanında bulunmama veya eksik beyan	Zarar gören alacaklı	İİK m.337/a
Hakikate aykırı beyan	Alacaklı	İİK m.338
Sonradan edinilen mal ve kazancı bildirmeme	Alacaklı	İİK m.339
Ödeme taahhüdünü ihlal	Alacaklı	İİK m.340
İlamdaki yapma veya yapmama borcuna aykırılık	Lehine hüküm verilen kişi	İİK m.343
Nafakaya ilişkin kararlara uymama	Alacaklı	İİK m.344
Sermaye şirketinin iflasını istememe	Ala­cak­lı­lar­dan biri	İİK m.345/a
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin suçlar (m.71 ve m.72)	Hak sahibi	5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.75
Marka hakkına tecavüz suçları	Hak sahibi	6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.30/6

Fikir ve sanat eserlerine ilişkin suçlarda şikayetin geçerli sayılması için hak sahibinin veya üyesi olduğu meslek birliğinin haklarını kanıtlayan belge ve delilleri şikayet süresi içinde Cumhuriyet başsavcılığına vermesi gerekir; verilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (FSEK m.75).

5. Şikayete Tabi Suçlarda Şikayet Süresi

Şikayete tabi suçlarda şikayet süresi, Türk Ceza Kanunundaki suçlar için altı aydır. Süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar ve dava zamanaşımı süresini geçemez (TCK m.73/1-2). Şikayet hakkı olan birkaç kişiden biri altı aylık süreyi kaçırırsa diğerlerinin hakkı düşmez (TCK m.73/3). Zamanaşımı süreleri için dava zamanaşımı yazısına bakılabilir.

Aşağıdaki tablo, şikayet süresinin kanuna göre nasıl değiştiğini gösterir:

Suç grubu	Şikayet süresi	Başlangıç	Üst sınır	Dayanak
TCK’daki şikayete tabi suçlar	Altı ay	Fiil ve failin öğrenildiği gün	Dava zamanaşımı	TCK m.73/1-2
Hakaret suçu	Altı ay	Fiil ve failin öğrenildiği gün	Fiilin ger­çek­leş­tiği tarihten itibaren iki yıl	TCK m.73/2
İcra ve İflas Kanunundaki suçlar	Üç ay	Fiilin öğrenildiği tarih	Fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl	İİK m.347
Karşılıksız çek	Üç ay	Fiilin öğrenildiği tarih	Fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl	Çek Kanunu m.5/1, İİK m.347
Yurt dışında vatandaşın işlediği, alt sınırı bir yıldan az hapis gerektiren suç	Altı ay	Vatandaşın Türkiye’ye girdiği tarih	Yazılı değil	TCK m.11/2

5.1. Hakaret Suçunda İki Yıllık Üst Sınır

Hakaret suçunda şikayet süresi, 7/11/2024 tarihli 7531 sayılı Kanunla TCK m.73/2’ye eklenen cümleyle sınırlandı. Buna göre hakarette altı aylık şikayet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/2). Örneğin sosyal medyada yapılan bir hakaret paylaşımı iki yıl sonra fark edilirse, öğrenme tarihinden itibaren altı ay henüz dolmamış olsa bile şikayet süresi geçmiş olur. Bu sınır yalnız hakaret suçu için yazılmıştır; diğer şikayete tabi suçlarda üst sınır dava zamanaşımıdır. Sosyal medya üzerinden işlenen hakaret için sosyal medyada hakaret suçu yazısına bakılabilir.

5.2. Karşılıksız Çekte ve İcra Suçlarında Şikayet Süresi

Karşılıksız çekte şikayet süresi, TCK’daki altı ay değil İcra ve İflas Kanunundaki üç aydır. Çek Kanunu karşılıksız çek davalarının icra mahkemesinde görüleceğini ve İİK m.347 dahil yargılama usulüne ilişkin hükümlerin uygulanacağını belirtir (Çek Kanunu m.5/1). İİK m.347’ye göre şikayet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Aynı süre ödeme taahhüdünü ihlal, nafaka kararına uymama ve mal beyanında bulunmama gibi İcra ve İflas Kanunundaki suçlar için de geçerlidir.

6. Şikayete Tabi Olmayan Suçlar Nelerdir?

Şikayete tabi olmayan suçlar, kanunun şikayet koşulu yazmadığı bütün suçlardır. Bu suçlar “takibi şikayete bağlı olmayan suçlar” veya “şikayete bağlı olmayan suçlar” olarak da anılır. Bu suçlarda Cumhuriyet savcısı suçu öğrenir öğrenmez soruşturmaya başlar (CMK m.160/1); mağdurun şikayet etmemesi veya şikayetten vazgeçmesi soruşturmayı ya da davayı sona erdirmez. En çok sorulan suçlar bakımından durum şöyledir:

• İftira: Şikayete tabi değildir; TCK m.267 şikayet koşulu yazmaz.
• Şantaj: Şikayete tabi değildir; TCK m.107 şikayet koşulu yazmaz.
• Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit: Şikayete tabi değildir; şikayet koşulu yalnız malvarlığı veya sair kötülük tehdidi için yazılmıştır (TCK m.106/1).
• Dolandırıcılık: Basit ve nitelikli dolandırıcılık şikayete tabi değildir (TCK m.157, m.158); istisna m.159’daki alacak tahsili amaçlı dolandırıcılıktır.
• Hırsızlık ve yağma: Temel ve nitelikli hırsızlık ile yağma şikayete tabi değildir (TCK m.141, m.142, m.148); istisna m.144’teki hâllerdir.
• Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen kasten yaralama: Şikayete tabi değildir; şikayet koşulu yalnız hafif yaralama için yazılmıştır (TCK m.86/1-2).
• Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, tefecilik, bilişim sistemine girme, görevi kötüye kullanma, resmi ve özel belgede sahtecilik: Şikayete tabi değildir (TCK m.109, m.241, m.243, m.257, m.204, m.207).
• Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret: Şikayete tabi değildir (TCK m.131/1).

Şikayete tabi olmayan bir suçta mağdurun uzlaşması ise mümkün olabilir. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, m.86), tehdit (m.106/1), hırsızlık (m.141) ve dolandırıcılık (m.157), şikayete bağlı olmayan hâlleri bakımından da uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-b).

7. Şikayete Tabi Suçlarda Şikayet Nereye ve Nasıl Yapılır?

Şikayete tabi suçlarda şikayet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılır (CMK m.158/1). Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan şikayet ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (CMK m.158/2). Şikayet yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/5). Dilekçe yapısı için şikayet dilekçesi örneği yazısına bakılabilir.

Şikayet hakkı kural olarak mağdura veya suçtan zarar görene aittir. Hakarette mağdur şikayet etmeden ölürse ya da hakaret ölmüş kişinin hatırasına karşı işlenmişse, ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikayette bulunabilir (TCK m.131/2). Sarkıntılık düzeyinde kalan cinsel istismarda fail çocuksa şikayet hakkı mağdura, velisine veya vasisine aittir (TCK m.103/1).

8. Şikayete Tabi Suçlarda Şikayet Yapılmazsa veya Delil Yoksa Ne Olur?

Şikayete tabi suçlarda süresinde şikayet yapılmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma olanağı bulunmadığı için kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verir; aynı karar, kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemediğinde de verilir (CMK m.172/1). Dava açılmışsa mahkeme, kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceği anlaşıldığında davanın düşmesine karar verir (CMK m.223/8).

Şikayet yapılmış olsa da konu fiilin suç oluşturmadığı araştırma gerektirmeden açıkça anlaşılıyorsa ya da şikayet soyut ve genel nitelikteyse, savcı soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verir ve şikayet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilmez. Şikayetçi bu karara itiraz edebilir (CMK m.158/6).

9. Şikayete Tabi Suçlarda Şikayetten Vazgeçme

Şikayete tabi suçlarda şikayetten vazgeçme, kanunda aksi yazılı olmadıkça davayı düşürür; hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m.73/4). İştirak hâlinde işlenen suçta sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK m.73/5) ve vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/6). Vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz (TCK m.73/7). İcra ve İflas Kanunundaki şikayete bağlı suçlarda şikayetçi feragat ederse veya borcun ödendiği sabit olursa dava ve bütün sonuçlarıyla ceza düşer (İİK m.354). Vazgeçmenin aşamaya göre sonucu ve dilekçe örneği için şikayetten vazgeçme yazısına bakılabilir.

10. Şikayete Tabi Suçlar ve Uzlaştırma

Şikayete tabi suçlar kural olarak uzlaştırma kapsamındadır: soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda şüpheli ile mağdurun uzlaştırılması girişiminde bulunulur (CMK m.253/1-a). Diğer kanunlardaki şikayete bağlı suçlar için ayrıca açık hüküm aranmaz; şikayete bağlı olmayan özel kanun suçlarında ise uzlaştırma için kanunda açık hüküm bulunması gerekir (CMK m.253/2).

Şikayete tabi olduğu hâlde uzlaştırmaya girmeyen suçlar cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip (TCK m.123/A) ve hakarettir (TCK m.125). Uzlaştırma kapsamına giren bir suç, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse de uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3). Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı, uzlaştırma kapsamındaki suçları Uzlaştırma Kapsamına Giren Suç Listesi sayfasında yayımlar; bu liste bir idari yayındır, kanun metni değildir. Uzlaştırma süreci için uzlaşma nedir yazısına bakılabilir.