Boşanma dilekçesi, boşanma davasını açan ve mahkemeden ne istendiğini gösteren dava dilekçesidir. Boşanma dilekçesinde mahkemenin adı, taraf bilgileri, boşanma sebebini oluşturan olayların sıra numarası altında açık özetleri, her olayın delili, hukuki sebepler ve açık talep sonucu bulunur (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119). Dilekçe aile mahkemesine, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya son altı aydır birlikte oturdukları yerde verilir (Türk Medeni Kanunu m.168).
Bu yazı, boşanma davasını kendisi ya da vekiliyle açmaya hazırlanan eş için boşanma dilekçesinin içeriğini, adım adım yazımını, çekişmeli boşanma dilekçesi örneğini, dilekçenin adliyede ve UYAP’ta verilişini ve dilekçeden sonraki süreci açıklar. Boşanma dilekçesi davanın sınırını belirlediği için dosyanın özelliklerini bir avukatla değerlendirmek yararlı olur.
1. Boşanma Dilekçesi: Öne Çıkanlar
- Boşanma dilekçesi bir dava dilekçesidir; zorunlu unsurları Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda tek tek sayılır (HMK m.119).
- Boşanma dilekçesindeki vakıa, delil ve hukuki sebep eksikliği için hâkim tamamlama süresi vermez; bu unsurlar dava açılırken eksiksiz yazılır (HMK m.119/2).
- Boşanma dilekçesi aile mahkemesine verilir; yetkili yer eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturulan yerdir (TMK m.168).
- Boşanma dilekçesi e-imza veya mobil imzayla UYAP üzerinden de verilebilir; harç ve avans da elektronik ortamda ödenebilir (HMK m.445).
- Boşanma dilekçesinden sonra davalının cevap süresi dilekçenin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.127).
- Boşanma dilekçesinde istenmeyen tazminata hükmedilmez; hâkim talep sonucuyla bağlıdır (HMK m.26).
2. Boşanma Dilekçesinde Neler Bulunmalı?
Boşanma dilekçesinde bulunması zorunlu unsurlar Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun dava dilekçesine ilişkin maddesinde sayılır. Boşanma davası için ayrı bir dilekçe biçimi yoktur; dava dilekçesi için sayılan liste boşanma dilekçesine de uygulanır (HMK m.119):
- Mahkemenin adı: Dilekçenin hitap edildiği aile mahkemesi, il ve varsa mahkeme numarasıyla yazılır.
- Taraf bilgileri: Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri; davacının T.C. kimlik numarası.
- Temsilci ve vekil: Varsa kanuni temsilcinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresi.
- Davanın konusu: Hangi boşanma sebebine dayanılarak boşanma istendiği ve eklenen fer’î talepler.
- Vakıalar (açıklamalar): Davacının iddiasının dayanağı olan bütün olayların sıra numarası altında açık özetleri.
- Deliller: İddia edilen her bir olayın hangi delille ispat edileceği.
- Hukuki sebepler: Dayanılan kanun maddeleri.
- Talep sonucu (sonuç ve istem): Mahkemeden istenen her şeyin açık biçimde sayılması.
- İmza: Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.
2.1. Boşanma Dilekçesindeki Eksiklik Tamamlatılır mı?
Boşanma dilekçesindeki eksikliklerin bir kısmı tamamlatılır, bir kısmı tamamlatılmaz. Mahkemenin adı, davanın konusu ve değeri, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler dışındaki bir unsur eksikse hâkim davacıya bir haftalık kesin süre verir; süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2). Örneğin eksik adres ya da imza bu süre içinde giderilebilir.
Vakıa ve delil eksikliği ise bu tamamlama imkânının dışındadır. Boşanma sebebini oluşturan olaylar ve bunların delilleri dilekçede yoksa hâkim “bir hafta içinde tamamlayın” diye süre vermez. Boşanma dilekçesinin en çok özen isteyen iki bölümü bu yüzden açıklamalar ve deliller bölümüdür.
3. Boşanma Dilekçesi Örneği (Çekişmeli Boşanma)
Aşağıdaki boşanma dilekçesi örneği, eşlerden birinin evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanarak açtığı çekişmeli boşanma davası için hazırlanmış bir iskelettir. Köşeli parantezli alanlar, dosyanın kendi olayları ve delilleriyle doldurulmadan bu metin kullanılamaz; özellikle açıklamalar bölümü her evlilik için farklıdır.
[İl] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE
DAVACI : [Ad Soyad] – T.C. [Kimlik No]
[Adres]
Vekili : [Varsa] Av. [Ad Soyad] – [Baro] Barosu, Sicil [No]
[Adres]
DAVALI : [Ad Soyad] – T.C. [Kimlik No]
[Adres]
KONU : 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/1 uyarınca
evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle
boşanma, velayet, tedbir ve iştirak nafakası ile
maddi ve manevi tazminat talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Taraflar [gg.aa.yyyy] tarihinde evlenmiştir. Evlilikten [Ad] ([gg.aa.yyyy]
doğumlu) adlı ortak çocuk dünyaya gelmiştir.
2. Davalı [gg.aa.yyyy] tarihinde [yer] adresindeki ortak konutta davacıya
[somut olay: hakaret, şiddet, tehdit vb.] olmuştur. [Delil: Tanık
(Ad Soyad), kolluk tutanağı, sağlık raporu]
3. Davalı [ay/yıl] tarihinden itibaren [somut olay] olmuştur.
[Delil: mesaj kayıtları (Ek-3), tanık (Ad Soyad)]
4. Taraflar [gg.aa.yyyy] tarihinden bu yana ayrı yaşamaktadır.
[Delil: tanık, adres kayıtları]
5. Açıklanan olaylar nedeniyle evlilik birliği, ortak hayatın
sürdürülmesi davacıdan beklenemeyecek derecede temelinden
sarsılmıştır. Olaylarda kusurlu olan taraf davalıdır.
6. Ortak çocuk [doğum tarihinden bu yana / ayrılıktan bu yana]
davacının yanında kalmaktadır; çocuğun menfaati velayetin
davacıya verilmesini gerektirmektedir.
DELİLLER : Nüfus kayıt örneği, tanık beyanları ([Ad Soyad],
[Ad Soyad]), [kolluk tutanağı], [sağlık raporu],
[mesaj kayıtları], sosyal ekonomik durum araştırması,
her türlü yasal delil.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 sayılı Kanun m.166, m.169, m.174, m.175, m.182;
6100 sayılı Kanun m.119 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların boşanmalarına,
2. Ortak çocuk [Ad]'ın velayetinin davacıya verilmesine,
davalı ile kişisel ilişki düzenlenmesine,
3. Dava süresince davacı için aylık [..] TL, çocuk için
aylık [..] TL tedbir nafakasına,
4. Karar kesinleştikten sonra çocuk için aylık [..] TL
iştirak nafakasına,
5. Davacı lehine [..] TL maddi ve [..] TL manevi
tazminatın davalıdan alınmasına,
6. Yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla talep ederim.
[Tarih]
Davacı
[Ad Soyad] [İmza]
EKLER : 1. Nüfus kayıt örneği
2. [Tutanak / rapor]
3. [Mesaj kayıtları]
4. [Varsa vekâletname]Boşanma dilekçesi örneğinin iskeleti, dilekçenin biçimini gösterir; davanın sonucunu ise açıklamalar ve deliller bölümüne yazılan olaylar belirler. Genel bir şablondaki olay cümleleri başka bir evliliğin vakıası olamaz. Dilekçede gösterilmeyen olay, dilekçeler karşılıklı verildikten sonra kural olarak eklenemeyeceği için (HMK m.141) şablon yalnız sıralama için kullanılır. Dilekçe türleri arasındaki ortak iskelet ve farklar için dilekçe örnekleri yazımıza bakabilirsiniz.
3.1. Boşanma Dilekçesi Örneği: Özel Sebebe Dayanan Dava
Boşanma dilekçesi zina, terk veya onur kırıcı davranış gibi özel bir sebebe dayanıyorsa iskelet aynı kalır; değişen konu, açıklamalar ve hukuki sebepler bölümüdür. Özel sebeplerin bir kısmında dava hakkı süreye bağlı olduğundan, açıklamalara sebebin öğrenildiği tarih ayrıca yazılır. Örneğin zinaya dayanan dilekçede ilgili bölümler şöyle değişir:
KONU : 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.161 uyarınca zina
sebebiyle, olmadığı takdirde m.166/1 uyarınca
evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle
boşanma talebidir.
AÇIKLAMALAR :
2. Davacı, davalının [kişi] ile [olay] olduğunu [gg.aa.yyyy] tarihinde
[nasıl öğrenildiği] öğrenmiştir. Dava, öğrenme tarihinden itibaren
altı aylık süre içinde açılmaktadır.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 sayılı Kanun m.161, m.166, m.174;
6100 sayılı Kanun m.119.Zinada dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.161). Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranışta da süre öğrenmeden başlayarak altı ay, her hâlde sebebin doğumunun üzerinden beş yıldır (TMK m.162). Örnekteki konu bölümü iki talebi asıl ve fer’î olarak sıralar: davacı aynı davalıya karşı birden fazla talebini aralarında aslilik ve fer’îlik ilişkisi kurarak aynı dilekçede ileri sürebilir ve mahkeme asıl talebi esastan reddetmedikçe fer’î talebi inceleyemez (HMK m.111). Böyle kurulan dilekçeye terditli boşanma dilekçesi denir. Her sebebin koşulları aşağıdaki tabloda ve bağlantılı yazılarda yer alır.
3.2. Boşanma Dilekçesi Örneği: Terk Sebebi
Terk sebebine dayanan boşanma dilekçesinde açıklamalar ayrılığın başladığı tarihi, ihtar isteminin ve ihtarın tebliğinin tarihlerini ve ihtardan sonra geçen süreyi gösterir. Terkte ayrılığın en az altı ay sürmüş olması, hâkim veya noter ihtarının sonuçsuz kalması ve ihtardan sonra iki ay geçmesi gerekir (TMK m.164). İlgili bölümler şöyle değişir:
KONU : 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.164 uyarınca terk
sebebiyle boşanma talebidir.
AÇIKLAMALAR :
2. Davalı [gg.aa.yyyy] tarihinde ortak konutu terk etmiş ve o tarihten
bu yana dönmemiştir.
3. Davacının istemi üzerine [.. Aile Mahkemesi / .. Noterliği]
tarafından çekilen ve davalıya [gg.aa.yyyy] tarihinde tebliğ edilen
ihtara rağmen davalı iki ay içinde ortak konuta dönmemiştir.
[Delil: ihtar dosyası / ihtarname ve tebliğ şerhi (Ek-2)]
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 sayılı Kanun m.164, m.166; 6100 sayılı Kanun m.119.3.3. Boşanma Dilekçesi Örneği: Avukatsız Başvuru
Avukatsız boşanma dilekçesi, vekil satırı çıkarılarak ve imza bloğunda davacının kendi adı yazılarak hazırlanır. Dava açmaya ehil herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve takip edebilir (Avukatlık Kanunu m.35). Avukatsız verilen boşanma dilekçesi de aynı içerik kurallarına tabidir: vakıa ve delil eksikliği için tamamlama süresi verilmez (HMK m.119/2) ve dilekçeler karşılıklı verildikten sonra iddia genişletilemez (HMK m.141). Davacının adresi, tebligatların ulaşacağı güncel adres olarak yazılır.
4. Boşanma Dilekçesi Nasıl Yazılır?
Boşanma dilekçesi, önce hangi mahkemeye ve hangi boşanma sebebine dayanılacağı belirlenerek, ardından olaylar, deliller ve talepler kanundaki sırayla yazılarak hazırlanır. Aşağıdaki sıra, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki içerik listesini boşanma davasına uygular:
- Yetkili aile mahkemesini belirleyin. Eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesi seçilir ve başlığa yazılır (TMK m.168).
- Taraf bilgilerini yazın. Davacı ve davalının adı, soyadı, adresi ile davacının T.C. kimlik numarası eksiksiz gösterilir (HMK m.119/1-b, c).
- Boşanma sebebini seçin. Genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılması mı, yoksa zina, terk gibi özel bir sebep mi ileri sürüleceği konu bölümünde belirtilir (TMK m.161-166).
- Olayları sıra numarasıyla yazın. Evlilik tarihi, varsa çocuklar ve boşanmaya yol açan her olay ayrı numara altında, mümkünse tarih ve yer belirtilerek anlatılır (HMK m.119/1-e).
- Her olayın delilini yanına koyun. Tanık, belge, kayıt veya rapor hangi olayı ispat edecekse o olayla ilişkilendirilir (HMK m.119/1-f).
- Hukuki sebepleri gösterin. Dayanılan Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu maddeleri yazılır (HMK m.119/1-g).
- Talepleri sonuç bölümünde sayın. Boşanma, velayet, nafaka, tazminat ve yargılama giderleri gibi her talep açıkça yazılır (HMK m.119/1-ğ).
- İmzalayın ve belgeleri ekleyin. Dilekçe imzalanır; elde bulunan belgelerin örnekleri eklenir, başka yerden getirtilecek kayıtların nerede olduğu açıklanır (HMK m.121).
4.1. Boşanma Dilekçesinde Vakıalar Nasıl Yazılır?
Boşanma dilekçesinde vakıalar, “geçinemiyoruz” gibi genel bir değerlendirmeyle değil, kimin ne zaman ve nerede ne yaptığını gösteren somut olaylarla yazılır. Kanun, iddianın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini ister (HMK m.119/1-e). Örneğin “davalı 2025 yılı Mart ayında ortak konutu terk ederek annesinin evine yerleşmiş, çağrılara rağmen dönmemiştir” cümlesi, “davalı evliliğe özen göstermemiştir” cümlesinden farklı olarak ispatı mümkün bir olay anlatır.
Vakıaların dava başında eksiksiz yazılmasının nedeni genişletme yasağıdır. Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddialarını serbestçe genişletebilir; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ise iddia genişletilemez ve değiştirilemez (HMK m.141/1). Bu aşamadan sonra yeni bir olay ancak ıslah yoluyla veya karşı tarafın açık muvafakatiyle ileri sürülebilir (HMK m.141/2).
4.2. Boşanma Dilekçesinde Deliller Nasıl Gösterilir?
Boşanma dilekçesinde her olayın hangi delille ispat edileceği ayrı ayrı gösterilir (HMK m.119/1-f). Tanık gösterilecekse hangi olayı anlatacağı belirtilir; mesaj kayıtları, fotoğraflar, sağlık raporları veya kolluk kayıtları gibi belgeler dilekçeye eklenir (ses kaydı ve WhatsApp yazışmasının delil değeri). Davacının elindeki belgelerin asılları ile davalı sayısından bir fazla örneği veya yalnız örnekleri dilekçeye eklenir; başka yerden getirtilecek belge ve dosyalar için bunların bulunabileceği yer dilekçede açıklanır (HMK m.121).
Delillerin dilekçe aşamasında gösterilmesi gerekir. Taraflar kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremez; mahkeme sonradan delil gösterilmesine yalnız delil yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde gösterilememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa izin verebilir (HMK m.145). Boşanma davasında hâkim delilleri serbestçe takdir eder ve dayanılan olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış saymaz (TMK m.184).
4.3. Boşanma Dilekçesinde Talep Sonucu Nasıl Yazılır?
Boşanma dilekçesinin sonuç bölümünde mahkemeden istenen her şey açıkça sayılır. Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (HMK m.26/1). Kanun maddeleri de boşanmanın malî sonuçlarını talebe bağlar: maddi ve manevi tazminatı kusursuz veya daha az kusurlu taraf “isteyebilir” (TMK m.174), yoksulluk nafakasını boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf “isteyebilir” (TMK m.175). Boşanma dilekçesinde istenmeyen tazminat ya da nafaka bu nedenle hükme bağlanmaz.
Çocuklara ilişkin konularda durum farklıdır. Mahkeme boşanmaya karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler; velayet kendisine verilmeyen eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Dava sürerken eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri hâkim re’sen alır (TMK m.169). Hâkimin talepten bağımsız yetkisini saklı tutan hükümler taleple bağlılık kuralının istisnasıdır (HMK m.26/2); yine de velayet, iştirak ve tedbir nafakası talebinin dilekçede yazılması, istenen düzenlemeyi ve miktarı mahkemeye baştan bildirir. Boşanma dilekçesinde sık görülen talepler şunlardır:
- Boşanma: Dayanılan sebebe göre tarafların boşanmalarına karar verilmesi.
- Velayet ve kişisel ilişki: Ortak çocukların velayetinin davacıya verilmesi ve diğer eşle kişisel ilişki düzenlenmesi (velayet davası).
- Tedbir nafakası: Dava süresince davacı ve çocuklar için nafaka (tedbir nafakası).
- İştirak ve yoksulluk nafakası: Boşanmadan sonra çocuk için iştirak nafakası, davacı için yoksulluk nafakası (iştirak nafakası).
- Maddi ve manevi tazminat: Kusurlu eşten istenen tazminatlar (boşanmada maddi ve manevi tazminat).
- Yargılama giderleri: Yargılama giderleri ve varsa vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesi.
5. Boşanma Dilekçesinde Dayanılan Sebep Neyi Değiştirir?
Boşanma dilekçesinin açıklamalar ve deliller bölümü, dayanılan boşanma sebebine göre değişir. Kanun her sebep için farklı bir koşul, belge veya süre arar:
| Dayanılan sebep | Boşanma dilekçesinde belirleyici olan |
|---|---|
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1) | Ortak hayatı çekilmez kılan somut olaylar ve her birinin delili |
| Zina (TMK m.161) | Zina eylemi, öğrenme tarihi, altı aylık ve beş yıllık sürenin dolmadığı |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162) | Eylemin niteliği, öğrenme tarihi ve sürenin dolmadığı |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163) | Küçük düşürücü suç veya yaşam biçimi; süre sınırı yok |
| Terk (TMK m.164) | En az altı aylık ayrılık, hâkim veya noter ihtarı ve ihtardan sonra iki ay |
| Akıl hastalığı (TMK m.165) | Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığını gösteren resmî sağlık kurulu raporu |
| Fiili ayrılık (TMK m.166/4) | Önceki boşanma davasının reddi, kararın kesinleşme tarihi ve üzerinden bir yıl geçtiği |
| Anlaşmalı boşanma (TMK m.166/3) | En az bir yıllık evlilik ve malî sonuçlarla çocukların durumuna ilişkin, eşlerin kabul ettiği düzenleme (protokol) |
Terk sebebinde süreler dilekçenin açılabileceği tarihi belirler: ayrılığın dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz (TMK m.164). Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme sebebinde ise kanun bu eşin her zaman boşanma davası açabileceğini söyler (TMK m.163). Akıl hastalığında dilekçenin dayanağı bir belgedir: hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmelidir (TMK m.165).
6. Boşanma Dilekçesi Nereye Verilir?
Boşanma dilekçesi, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesine verilir (TMK m.168). Dilekçe o yerin adliyesindeki ön büroya (tevzi bürosu) elden ya da e-imza veya mobil imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden sunulur (HMK m.445).
Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukunu düzenleyen İkinci Kitabından doğan dava ve işlere bakar (4787 sayılı Kanun m.4); aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara bu iş için belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2).
Yetki kuralı davacıya seçim hakkı verir: ortak konuttan ayrılmış eş, kendi yerleşim yerindeki aile mahkemesinde de dava açabilir. Boşanma davasının açılış sürecinin bütünü için boşanma davası nasıl açılır yazımıza bakabilirsiniz.
7. Boşanma Dilekçesi Nasıl Verilir? Adliye ve UYAP
Boşanma dilekçesi iki yoldan verilir: yetkili yerdeki adliyeye fiziki olarak ya da UYAP üzerinden güvenli elektronik imzayla. Her iki yolda da dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m.118/1).
Adliyede boşanma dilekçesi verme: Dilekçe, davalı sayısı kadar örneğiyle birlikte (HMK m.118/1) ve belgelerin örnekleri eklenmiş olarak adliyedeki ön büroya (tevzi bürosu) verilir. Harç ve gider avansı dava açılırken mahkeme veznesine yatırılır (HMK m.120/1). Dosya aile mahkemesine kaydedilir ve dilekçe davalıya tebliğ edilir.
UYAP üzerinden boşanma dilekçesi verme: Elektronik ortamda, güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir, dava dosyaları incelenebilir; güvenli elektronik imzayla oluşturulan belgeler ayrıca fizikî olarak gönderilmez ve belge örneği aranmaz (HMK m.445/2). Başvuru, e-imza veya mobil imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden yapılır. Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m.445/4).
7.1. Boşanma Dilekçesi Ücreti: Harç ve Gider Avansı
Boşanma dilekçesi verilirken ödenen tutar, dilekçenin kendisi için değil davanın açılması için ödenen yargılama harçları ile gider avansıdır. Davacı, yargılama harçları ile Adalet Bakanlığınca her yıl çıkarılan gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı dava açarken yatırmak zorundadır (HMK m.120/1). Avansın dava sırasında yetmediği anlaşılırsa eksiğin tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir (HMK m.120/2).
Avukatsız açılan boşanma davasında da harç ve gider avansı aynı kurala göre dava açılırken yatırılır (HMK m.120/1); avukatsız davanın tutarı bu iki kalemden ve yargılama sırasında doğan tebligat, tanık ve bilirkişi giderlerinden oluşur. Harç ve avans tutarları her yıl değiştiği için bu yazıda rakam verilmez. Giderleri ödeme gücü bulunmayanlar için adli yardım başvurusu yazımıza bakabilirsiniz. Masraf kalemleri, avukatlık ücreti ve adli yardım için boşanma davası ücreti ve masrafları yazımıza bakabilirsiniz.
8. Boşanma Dilekçesi Verildikten Sonra Ne Olur?
Boşanma dilekçesi verildikten sonra dava, dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşamasıyla ilerler; ilk duruşma bu aşama tamamlandıktan sonra yapılan ön incelemedir. Kanunda “dilekçeden kaç gün sonra mahkeme olur” sorusunun sabit bir cevabı yoktur; süre, tebligatın ne zaman yapıldığına ve tarafların dilekçe sürelerini kullanıp kullanmadığına göre değişir. Sıra şöyledir:
- Tebliğ ve cevap: Boşanma dilekçesi davalıya tebliğ edilir; davalının cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır ve koşulları varsa bir defaya mahsus en çok bir ay ek süre verilebilir (HMK m.127).
- Cevap verilmezse: Süresinde cevap vermeyen davalı, dava dilekçesindeki vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128). Cevap verilmemesi davayı kendiliğinden davacı lehine sonuçlandırmaz.
- Cevaba cevap ve ikinci cevap: Davacı, cevap dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap; davalı da bunun tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (HMK m.136/1).
- Ön inceleme: Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır; mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar (HMK m.137/1).
- Geçici önlemler: Boşanma davası açılınca hâkim, dava süresince gerekli olan barınma, geçim ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır (TMK m.169).
8.1. Boşanma Davasında Cevap Dilekçesi ve Karşı Dava
Boşanma dilekçesine davalının cevabı, dava dilekçesiyle aynı yapıda bir cevap dilekçesiyle verilir: savunmanın dayanağı olan vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın delili, hukuki sebepler ve açık talep sonucu yazılır (HMK m.129). Cevap dilekçesinin süresi ve verilmemesinin sonuçları için cevap dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Davalı eş de boşanmak ve kendi taleplerini ileri sürmek istiyorsa karşı dava açabilir. Karşı dava için asıl davanın görülmekte olması ve iki dava arasında bağlantı bulunması şarttır (HMK m.132/1). Karşı dava cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır; süresinden sonra açılırsa mahkeme davaların ayrılmasına karar verir (HMK m.133). Karşı davada davalı eş, karşı tarafın kusurunu gösteren olayları ve kendi velayet, nafaka ve tazminat taleplerini aynı kurallarla yazar.
9. Boşanma Dilekçesindeki Hata Sonradan Düzeltilebilir mi?
Boşanma dilekçesindeki hata sınırlı olarak düzeltilebilir. Taraflardan her biri yaptığı usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir; ancak aynı davada taraflar yalnız bir kez ıslah yoluna başvurabilir (HMK m.176). Islah hakkı tek kullanımlık olduğu için dilekçedeki her eksikliği sonradan giderme aracı olarak görülemez.
Islah dışında iki yol daha vardır. Davacı cevaba cevap dilekçesiyle iddiasını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir; bu aşamadan sonra genişletme, karşı tarafın açık muvafakatiyle de mümkündür (HMK m.141). Unutulan bir delil ise ancak gecikme davacının kusurundan kaynaklanmıyorsa veya yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa mahkemenin izniyle sonradan gösterilebilir (HMK m.145).
10. Tek Taraflı Boşanma Dilekçesi Ne Demek?
Tek taraflı boşanma dilekçesi, kanunda ayrı bir dava türü değildir; halk arasında eşlerden yalnız birinin boşanmak istediği davayı anlatır. Bu dava çekişmeli boşanma davasıdır: dilekçeyi boşanmak isteyen eş verir, karşı taraf kabul etmese de yargılama yürür ve dava, dayanılan sebebin ispatlanmasıyla sonuçlanır. Tek taraflı boşanma dilekçesi örneği için yukarıdaki çekişmeli boşanma dilekçesi örneği kullanılır.
Rızanın rol oynadığı tek yol anlaşmalı boşanmadır ve orada tek taraflılık mümkün değildir: evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir (TMK m.166/3). Sürecin karşılaştırması için çekişmeli boşanma yazımıza bakabilirsiniz.
11. Boşanma Dilekçesi ile Anlaşmalı Boşanma Dilekçesinin Farkı
Anlaşmalı boşanma dilekçesi, çekişmeli boşanma dilekçesinden farklı olarak kusur ve olay anlatımı yerine eşlerin anlaşmasına dayanır. Anlaşmalı boşanmada hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulur (TMK m.166/3). Bu düzenleme protokolle yapılır ve boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184).
Anlaşmalı boşanmada dilekçe mahkemeye hitap eden usul belgesidir; protokol ise eşler arasındaki anlaşmanın metnidir. Anlaşmalı boşanma için ayrı dilekçe örneği ve protokol örneği şu yazılarda yer alır: anlaşmalı boşanma dilekçesi örneği · anlaşmalı boşanma protokolü örneği.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma dilekçesinde neler bulunmalı?
Boşanma dilekçesinde mahkemenin adı, davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, varsa vekil bilgileri, davanın konusu, boşanma sebebini oluşturan vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın delili, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza bulunur (HMK m.119). Vakıa ve delil eksikliği sonradan tamamlatılamaz.
Boşanma dilekçesi nasıl yazılır?
Boşanma dilekçesi, yetkili aile mahkemesine hitapla başlar; taraf bilgilerinden sonra dayanılan boşanma sebebi seçilir, olaylar tarih ve yer belirtilerek sıra numarasıyla yazılır, her olayın yanına delili konur, velayet, nafaka ve tazminat gibi talepler sonuç bölümünde açıkça sayılır ve dilekçe imzalanır (HMK m.119). Belgeler dilekçeye eklenir (HMK m.121).
Boşanma dilekçesi nereye verilir?
Boşanma dilekçesi aile mahkemesine verilir; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2, m.4). Yetkili yer, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdir (TMK m.168). Davacı kendi yerleşim yerindeki aile mahkemesinde de dava açabilir.
Adliyeye gitmeden boşanma dilekçesi nasıl verilir?
Boşanma dilekçesi UYAP üzerinden elektronik ortamda verilebilir. Kanun, güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabileceğini, harç ve avansın da elektronik ortamda ödenebileceğini düzenler (HMK m.445). Bunun için e-imza veya mobil imza gerekir; imzası olmayan kişi dilekçeyi adliyedeki ön büroya (tevzi bürosu) fiziki olarak verir.
Boşanma dilekçesi ücreti ne kadar?
Boşanma dilekçesi verilirken yargılama harçları ile gider avansı dava açılırken yatırılır (HMK m.120). Tutarlar sabit değildir; harçlar yıllık harç tarifesiyle, gider avansı Adalet Bakanlığının her yıl çıkardığı tarifeyle belirlenir. Avans dava sırasında yetmezse tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir (HMK m.120/2).
Boşanma dilekçesi verdikten kaç gün sonra mahkeme olur?
Kanunda boşanma dilekçesinden sonra ilk duruşma için sabit bir gün yoktur. Dilekçe davalıya tebliğ edilir; davalının iki haftalık cevap süresi (HMK m.127), ardından cevaba cevap ve ikinci cevap için ikişer haftalık süreler işler (HMK m.136). Dilekçeler karşılıklı verildikten sonra ön inceleme yapılır (HMK m.137).
Avukatsız boşanma dilekçesi verilebilir mi?
Evet. Dava açmaya ehil herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve takip edebilir (Avukatlık Kanunu m.35). Avukatsız boşanma dilekçesi de HMK m.119'daki unsurları taşımak zorundadır; vakıa ve delillerin eksik gösterilmesi, dilekçeler karşılıklı verildikten sonra kural olarak giderilemez (HMK m.141, m.145).
Tek taraflı boşanma dilekçesi nasıl yazılır?
Tek taraflı boşanma dilekçesi, hukuken çekişmeli boşanma dava dilekçesidir. Davacı eş davalıyı gösterir, dayandığı boşanma sebebini seçer, olayları sıra numarasıyla yazar ve her olayın delilini belirtir (HMK m.119). Davalının rızası dava şartı değildir; anlaşma yalnız anlaşmalı boşanmada aranır (TMK m.166/3).
Boşanma dilekçesi kaç nüsha hazırlanır?
Boşanma dilekçesine davalı sayısı kadar örnek eklenir (HMK m.118). Dilekçede gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asılları ile davalı sayısından bir fazla örneği veya yalnız örnekleri de dilekçeye eklenir (HMK m.121). UYAP üzerinden güvenli elektronik imzayla verilen belgelerde ayrıca fizikî örnek aranmaz (HMK m.445).
Boşanma dilekçesindeki hata sonradan düzeltilebilir mi?
Sınırlı olarak. Taraf, yaptığı usul işlemlerini ıslahla kısmen veya tamamen düzeltebilir; ancak aynı davada yalnız bir kez ıslah yoluna başvurulabilir (HMK m.176). Cevaba cevap dilekçesiyle iddia serbestçe genişletilebilir; dilekçeler karşılıklı verildikten sonra genişletme ancak ıslah veya karşı tarafın açık muvafakatiyle mümkündür (HMK m.141).
İlgili çalışma alanı: Aile Hukuku
← Tüm makaleler