Seri muhakeme teklifini aynı masa üzerinde değerlendiren görevli, müdafi ve ilgili kişi

Ceza Muhakemesi

Seri Muhakeme Usulü Nedir? Hangi Suçlarda Uygulanır?

12 dk okumaYayımlanma:Son güncelleme:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci

Seri muhakeme usulü, soruşturma evresi sonunda kanunda sayılan belirli suçlarda uygulanan hızlandırılmış bir ceza muhakemesi yoludur. Cumhuriyet savcısı temel cezayı belirleyip yarı oranında indirir, şüpheli bu teklifi müdafii huzurunda kabul ederse mahkeme duruşma yapmadan hüküm kurar (CMK m.250/3-4 ve m.250/9). Usul şüpheli için zorunlu değildir; teklifi kabul etmeyen şüpheli hakkında soruşturma genel hükümlere göre yürür. Bu yazı, savcılıktan seri muhakeme teklifi alan ya da bu teklifi bekleyen şüpheli ve yakınları için usulün kapsamını, indirimini, sonuçlarını ve itiraz yolunu CMK 250’nin güncel metni ve Ceza Muhakemesinde Seri Muhakeme Yönetmeliği ile açıklar.

1. Seri Muhakeme Usulü: Öne Çıkanlar

  • Seri muhakeme usulü yalnız CMK 250/1’de sayılan suçlarda uygulanır; savcı önce kamu davasının açılmasının ertelenmesini değerlendirir (CMK m.250/1).
  • Seri muhakeme usulünde savcının belirlediği temel ceza zorunlu olarak yarı oranında indirilir (CMK m.250/4).
  • Seri muhakeme teklifinin kabulü ancak müdafi huzurunda geçerlidir; müdafii olmayan şüpheliye istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.250/3; Yönetmelik m.11/2).
  • Seri muhakeme usulünde ruhsatsız silah taşıma (6136 sayılı Kanun m.13/1) 21.11.2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla kapsamdan çıkarıldı; evde veya işyerinde tek silah bulundurma (m.13/3) kapsamda kaldı (CMK m.250/1-b).
  • Seri muhakeme usulünde mahkeme, talep yazısındaki yaptırımdan daha ağır bir hüküm kuramaz (CMK m.250/9).
  • Seri muhakeme hükmüne karar öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (CMK m.250/14 ve m.268/1).

2. Seri Muhakeme Usulü Nedir? (CMK 250)

Seri muhakeme usulü, soruşturma evresi sonunda katalogdaki bir suç için kamu davası açmaya yetecek şüphe bulunduğunda, savcının yarı oranında indirilmiş yaptırımı şüpheliye teklif ettiği ve şüphelinin müdafii huzurunda kabulüyle mahkemenin bu yaptırım üzerinden hüküm kurduğu özel bir usuldür (CMK m.250/3-4 ve m.250/9). Klasik yargılamadaki iddianame ve duruşma aşamaları yaşanmaz.

Seri muhakeme usulü, kamu davasının açılmasının ertelenmesine göre ikinci sıradadır. Kanun, katalogdaki suçlarda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde bu usulün uygulanacağını söyler (CMK m.250/1). Savcı önce kamu davasının açılmasının ertelenmesi koşullarını inceler; erteleme verilmiyorsa seri muhakeme gündeme gelir. Kamu davası açmaya yetecek delil elde edilemezse savcı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verir (Yönetmelik m.8/3).

Seri muhakeme usulü, şüpheli için isteğe bağlı, savcı için ise zorunludur. Yönetmelik, katalogdaki suçlarda yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilmiş ve erteleme kararı verilmemişse usulün uygulanmasını zorunlu sayar (Yönetmelik m.5/2). Seri muhakemeye tabi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan bir suçta bu usul uygulanmadan düzenlenen iddianame Cumhuriyet başsavcılığına iade edilir (Yönetmelik m.5/10). İddianame aşamasına geçilmeden önce usulün denenmesi bu nedenle gerekir.

Seri muhakeme usulü önödeme ve uzlaştırma kapsamındaki suçlara uygulanmaz (Yönetmelik m.5/1). Suç katalogda olsa bile önödeme veya uzlaşma kapsamındaysa bu yollar öncelikli olarak işler.

3. Seri Muhakeme Usulüne Tabi Suçlar (Güncel Liste)

Seri muhakeme usulüne tabi suçlar CMK 250/1’de sınırlı olarak sayılmıştır; liste kıyasla genişletilmez. Aşağıdaki tablo kanunun güncel metnini gösterir (CMK m.250/1).

KanunSeri muhakemeye tabi suçMadde
TCKHakkı olmayan yere tecavüzm.154/2-3
TCKGenel güvenliğin kasten tehlikeye sokulmasım.170/1 ve m.170/3
TCKTrafik güvenliğini tehlikeye sokmam.179/2-3
TCKGürültüye neden olmam.183
TCKParada sahtecilikm.197/2-3
TCKMühür bozmam.203
TCKResmi belgenin düzen­len­me­sinde yalan beyanm.206
TCKKumar oynanması için yer ve imkân sağlamam.228/1
TCKBaşkasına ait kimlik veya kimlik bil­gi­le­ri­nin kul­la­nıl­masım.268
6136 sayılı KanunEv veya işyerinde tek ateşli silah bulundurma; bıçak ve diğer aletlere ilişkin suçlarm.13/3 · m.15/1-3
6831 sayılı Orman KanunuOrman suçum.93/1
1072 sayılı KanunRulet, tilt, langırt ve benzeri oyun aletlerim.2
1163 sayılı Koo­pe­ra­tif­ler KanunuKooperatif suçuek m.2/1-(1)

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun ikinci ve üçüncü fıkraları katalogdadır; bu suçun unsurları için trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK 179) ve alkolün etkisiyle araç kullanma boyutu için alkollü araç kullanma cezası yazılarına bakılabilir. Diğer katalog suçlarının ayrıntısı: hakkı olmayan yere tecavüz (TCK 154), genel güvenliği tehlikeye sokma (TCK 170), mühür bozma (TCK 203).

3.1. Seri Muhakeme Kapsamından Çıkarılan Suçlar

Seri muhakeme usulünün suç listesi iki kez daraltılmıştır ve eski listeyi aktaran kaynaklar bu nedenle bugün yanlış sonuç verir.

  • Ruhsatsız silah taşıma ve satın alma: 21.11.2024 tarihli 7533 sayılı Kanun, 6136 sayılı Kanunun 13. maddesine yapılan göndermeyi “birinci, üçüncü ve beşinci fıkraları” yerine yalnız “üçüncü fıkrası” olarak değiştirdi (CMK m.250/1-b). Ruhsatsız ateşli silah veya mermiyi satın alma, taşıma ve bulundurma suçunun temel hâli (6136 sayılı Kanun m.13/1) artık seri muhakemeye tabi değildir. Kapsamda kalan üçüncü fıkra, ruhsatsız tek bir ateşli silahın mutat sayıdaki mermisiyle birlikte ev veya işyerinde bulundurulmasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/3). Suçun cezaları için ruhsatsız silah cezası yazısına bakılabilir.
  • Kalabalık yerde genel güvenliği tehlikeye sokma: 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun, TCK 170’e suçun kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesini artırım sebebi yapan ikinci fıkrayı ekledi ve aynı Kanunla katalogdaki gönderme “madde 170” yerine “birinci ve üçüncü fıkra” olarak daraltıldı. 25.12.2025’ten bu yana TCK 170/2’deki nitelikli hâl seri muhakemeye tabi değildir (CMK m.250/1-a-2; TCK m.170/2).

Suç bu değişikliklerden önce işlenmişse hangi listenin uygulanacağına CMK 250 ayrıca cevap vermez; bu değerlendirme somut dosyada yapılır. Ceza Muhakemesinde Seri Muhakeme Yönetmeliğinin 6. maddesindeki liste ise 2019 tarihli ilk metni tekrar eder ve iki değişikliği yansıtmaz; güncel sınır kanun metnidir.

4. Seri Muhakeme Usulü Nasıl İşler? Adım Adım

Seri muhakeme usulü savcılıkta bilgilendirmeyle başlar ve mahkemenin hüküm kurmasıyla biter. Sıra kanun ve Yönetmelikte şöyle düzenlenir:

  1. Bilgilendirme. Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri şüpheliyi seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirir (CMK m.250/2). Bilgilendirme; isnat edilen eylemi, yeterli şüphenin bulunduğunu, yarı oranında indirimi, müdafi zorunluluğunu, hüküm kuruluncaya kadar vazgeçme hakkını, hükmün adli sicile kaydedileceğini ve kabul edilmezse iddianame düzenleneceğini kapsar (Yönetmelik m.10/1).
  2. Davet. Savcı şüpheliyi teklif için en kısa sürede davet eder; davet telefon, telgraf, faks veya elektronik posta ile de yapılabilir (Yönetmelik m.9/1). Teklif amacıyla şüpheli hakkında “zorla getirme kararı verilemez ve yakalama emri düzenlenemez” (Yönetmelik m.5/7).
  3. Teklif ve düşünme süresi. Savcı usulün uygulanmasını teklif eder ve uygulanacak yaptırımları açıklar (Yönetmelik m.10/2). Şüpheli isterse teklifi değerlendirmesi için ona “bir ayı aşmamak üzere makul bir süre” verilir (Yönetmelik m.10/3).
  4. Müdafi huzurunda kabul. Şüpheli teklifi müdafii huzurunda kabul ederse usul uygulanır ve seri muhakeme usulü kabul tutanağı düzenlenir (CMK m.250/3; Yönetmelik m.10/8).
  5. Yaptırımın belirlenmesi. Savcı temel cezayı belirler, koşulları varsa zincirleme suç hükümlerini uygular ve sonucu yarı oranında indirir (CMK m.250/4).
  6. Talep yazısı. Savcı usulün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden ister; talep yazısında şüphelinin kimliği ve müdafii, isnat edilen suç, tutukluluk durumu, olayların özeti ve belirlenen yaptırım gösterilir (CMK m.250/8).
  7. Mahkemenin incelemesi. Mahkeme “talepnamenin verildiği gün incelemesini derhal yapar”, şüpheliyi müdafii huzurunda dinler ve şartlar varsa hüküm kurar, yoksa talebi reddeder (Yönetmelik m.13/1; CMK m.250/9).
  8. Tebliğ ve itiraz. Hüküm varsa mağdura, suçtan zarar görene veya katılma hakkı olan kişilere tebliğ edilir; hükme itiraz edilebilir (Yönetmelik m.14/2; CMK m.250/14).

Seri muhakeme usulünde bilgilendirme ve teklif SEGBİS veya istinabe yoluyla da yapılabilir; şüpheli mahkemede de SEGBİS veya istinabe ile dinlenebilir (Yönetmelik m.10/11 ve m.13/1). Talep yazısı eksik düzenlenmişse, yaptırımda maddi hata varsa ya da erteleme, seçenek yaptırım veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının objektif koşulları gerçekleşmemişse mahkeme yazıyı eksikliğin tamamlanması için başsavcılığa iade eder (CMK m.250/8).

4.1. Şüpheli Seri Muhakeme Usulünü Kendisi Talep Edebilir mi?

Evet. Şüpheli, iddianame düzenleninceye kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak hakkında seri muhakeme usulünün uygulanmasını talep edebilir ve bu durumda savcı usulü uygular (Yönetmelik m.5/11). Talep, suçun katalogda olması ve usulün uygulanmayacağı hâllerden birinin bulunmaması koşuluna bağlıdır.

5. Seri Muhakeme Usulünde Ceza İndirimi: Yarı Oranında

Seri muhakeme usulünün sağladığı indirim yarı oranındadır ve savcının takdirine bırakılmamıştır. Savcı, TCK 61/1’deki ölçütleri göz önünde tutarak suçun kanuni tanımındaki alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler, koşulları varsa zincirleme suç hükümlerini uygular ve çıkan cezadan yarı oranında indirim yapar (CMK m.250/4). Temel cezanın nasıl belirlendiği TCK 61 cezanın belirlenmesi yazısında açıklanmıştır.

Seri muhakeme usulünde belirlenen hapis cezası, koşulları varsa savcı tarafından adli para cezası ve diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m.50) veya ertelenebilir (TCK m.51) (CMK m.250/5). Koşulları bulunuyorsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması da kıyasen uygulanabilir (CMK m.250/6). Yaptırım uygulanması güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasını engellemez (CMK m.250/7).

Seri muhakeme usulünde mahkeme, yaptırımı ağırlaştıramaz. Mahkeme şartların gerçekleştiği, eylemin kapsamda olduğu ve dosyadaki delillere göre mahkûmiyet gerektiği kanaatine varırsa “talep yazısında belirtilen yaptırımdan daha ağır olmamak üzere” hüküm kurar (CMK m.250/9). Kanun lafzı yalnız ağırlaştırmayı yasaklar; bu sınır içinde mahkeme dördüncü ila yedinci fıkra hükümlerine göre hüküm kurar.

Seri muhakeme sonunda kurulan hüküm bir mahkûmiyet hükmüdür; ceza yalnız yarı oranında indirilmiştir (CMK m.250/9). Teklifi değerlendirirken indirimin yanında bu sonucu da hesaba katmak gerekir.

6. Seri Muhakeme Usulünü Kabul Etmek Zorunlu mu?

Hayır. Seri muhakeme usulü, savcının teklifi ve şüphelinin bu teklifi müdafii huzurunda özgür iradesiyle kabul etmesiyle uygulanır (CMK m.250/3; Yönetmelik m.5/3). Kabul edilmezse soruşturmaya genel hükümlere göre devam edilir ve koşulları varsa iddianame düzenlenerek kamu davası açılır (Yönetmelik m.10/1-g ve m.10/4).

6.1. Seri Muhakeme Teklifini Kabul Ettikten Sonra Vazgeçilebilir mi?

Evet. Şüpheli, mahkeme hüküm kuruncaya kadar seri muhakeme usulünün uygulanmasına yönelik iradesinden vazgeçebilir (Yönetmelik m.5/4). Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli de bu usulden vazgeçmiş sayılır (CMK m.250/9).

Seri muhakeme usulü herhangi bir sebeple tamamlanamazsa veya dosya genel hükümlere göre sonuçlandırılmak üzere başsavcılığa gönderilirse, şüphelinin usulü kabul ettiğine ilişkin beyanları ve usule dair diğer belgeler sonraki soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz (CMK m.250/10). Kabul beyanı bu nedenle sonraki yargılamada ikrar gibi kullanılamaz.

7. Seri Muhakeme Usulünde Avukat (Müdafi) Zorunlu mu?

Evet. Seri muhakeme teklifinin kabulü ancak müdafi huzurunda geçerlidir ve mahkeme de şüpheliyi müdafii huzurunda dinler (CMK m.250/3 ve m.250/9). Şüpheliden bir müdafi seçmesi istenir; müdafii bulunmayan şüpheli için istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (Yönetmelik m.11/2). Seçilmiş müdafi yoksa görevlendirme barodan istenir ve soruşturmada görev yapan müdafi mahkemede de öncelikle görevlendirilir (Yönetmelik m.10/3 ve m.11/4). Müdafiin görevi ve yetkileri için müdafi ne demek yazısına bakılabilir.

8. Seri Muhakeme Usulü Kimlere Uygulanmaz?

Seri muhakeme usulü, suç katalogda olsa bile şu hâllerde uygulanmaz:

  • İştirak ve kapsam dışı suç: Suç iştirak hâlinde işlenmişse ve şüphelilerden biri usulü kabul etmezse seri muhakeme hiçbir şüpheli hakkında uygulanmaz. Kapsamdaki suç, kapsam dışı başka bir suçla birlikte işlenmişse de usul uygulanmaz (CMK m.250/11).
  • Yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı: Seri muhakeme usulü “yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı” hâllerinde uygulanmaz (CMK m.250/12).
  • Şüpheliye ulaşılamaması: Şüpheli resmî mercilere beyan ettiği ve dosyada yer alan adreste bulunmuyorsa veya yurt dışındaysa usul uygulanmaz (CMK m.250/13).
  • Önödeme ve uzlaştırma: Önödeme ve uzlaştırma kapsamındaki suçlar seri muhakemeye tabi değildir (Yönetmelik m.5/1).

8.1. Sağır ve Dilsizlik Artık Seri Muhakemeye Engel mi?

Hayır. CMK 250/12 eskiden yaş küçüklüğü ve akıl hastalığının yanında sağır ve dilsizlik hâlini de sayıyordu; fıkranın güncel metninde yalnız yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı yer alır (CMK m.250/12). Yönetmeliğin 7. maddesi sağır ve dilsizliği hâlâ saymaktadır; ancak Yönetmelik kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirler (CMK m.250/15) ve güncel engel listesi kanun metnindedir.

8.2. Şüpheliye “Başka Bir Nedenle” Ulaşılamaması

CMK 250/13’teki “ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması” ibaresi 03.09.2026’dan itibaren fıkranın metninde yer almaz. Bugün fıkrada iki hâl kalmıştır: beyan edilen adreste bulunmama ve yurt dışında olma (CMK m.250/13). Yönetmeliğin 5/6 ve 9/2 hükümleri eski ibareyi tekrar eder; güncel sınır yine kanun metnidir. Şüphelinin mazeretsiz olarak davete gelmemesi ise ayrı bir sonuçtur: savcı durumu tutanağa bağlar ve soruşturmaya genel hükümlere göre devam eder (Yönetmelik m.9/2).

9. Seri Muhakemede Tutuklama Olur mu?

Seri muhakeme usulü tutuklu şüpheli hakkında da uygulanabilir. Kanun, talep yazısında şüphelinin tutuklu olup olmadığının, tutuklanmışsa gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların sürelerinin gösterilmesini ister (CMK m.250/8-e). Buna karşılık yalnız seri muhakeme teklif etmek amacıyla şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilemez ve yakalama emri düzenlenemez (Yönetmelik m.5/7). Teklif için şüpheliye ulaşılamıyorsa sonuç zorlama değil, soruşturmanın genel hükümlere göre sürmesidir (Yönetmelik m.9/2).

10. Seri Muhakeme Kararına İtiraz ve İtiraz Süresi

Seri muhakeme usulünde mahkemenin kurduğu hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii itirazı CMK 250’nin üçüncü ve dokuzuncu fıkralarındaki şartlar yönünden inceler (CMK m.250/14). Yönetmelik de itirazın genel hükümler çerçevesinde yapılacağını söyler (Yönetmelik m.15/1).

Genel hükme göre itiraz, kararı öğrenme gününden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye verilecek dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır (CMK m.268/1). Bu süre 02.03.2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla “yedi gün”den “iki hafta”ya çıkarılmıştır; yedi günlük süreyi aktaran kaynaklar eski metne dayanır. Mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir (CMK m.268/2). Asliye ceza mahkemesi kararlarına yapılan itirazı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi inceler (CMK m.268/3-c). Dilekçe hazırlığı için asliye ceza mahkemesi kararına itiraz dilekçesi yazısına bakılabilir.

Seri muhakeme itirazında denetim dardır. İtiraz mercii; teklifin usulüne uygun yapılıp yapılmadığını, kabulün müdafi huzurunda verilip verilmediğini, eylemin kapsamda olup olmadığını ve mahkemenin dokuzuncu fıkradaki hüküm kurma koşullarını inceler (CMK m.250/14).

11. Seri Muhakeme Usulü, Adli Sicil ve Tekerrür

Seri muhakeme usulünde savcı, şüpheliyi teklif öncesinde “Mahkemece verilen hükmün adli siciline kaydedileceği” konusunda bilgilendirir (Yönetmelik m.10/1-f). Kurulan hüküm mahkûmiyet hükmü olduğu için adli sicil sonuçları genel kurallara göre doğar; kaydın silinmesi için adli sicil kaydı nasıl silinir yazısına bakılabilir.

Seri muhakeme usulünde savcı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını uygulamışsa durum farklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı buna mahsus bir sisteme kaydedilir ve bu kayıt yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme istediğinde kullanılabilir (CMK m.231/13).

Tekerrür bakımından kanun, önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenmesini arar (TCK m.58/1). CMK 250 seri muhakeme hükmünü tekerrür bakımından ayrıca düzenlemez; açıklanması geri bırakılmayan mahkûmiyet hükmü kesinleştiğinde TCK 58’deki genel kural uygulanır. Tekerrürün süre sınırları için tekerrür ne demek (TCK 58) yazısına bakılabilir.

12. Seri Muhakeme Usulü ile Basit Yargılama Usulü Farkı

Seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü evre, yürüten merci, şüphelinin rızası ve indirim oranı bakımından ayrılır.

Seri muhakeme usulü (CMK 250)Basit yargılama usulü (CMK 251)
EvreSoruşturma evresi sonuİddi­a­na­me­nin kabulünden sonra, duruşma günü belir­len­me­den önce
YürütenCumhuriyet savcısı yaptırımı belirler, mahkeme hüküm kurarAsliye ceza mahkemesi
İndirimTemel cezadan yarı oranındaSonuç cezadan dörtte bir oranında
Şüphelinin kabulüZorunlu, müdafi huzurundaAranmaz; beyan ve savunma iki hafta içinde yazılı verilir
KapsamCMK 250/1’deki sayılı suçlarAdli para cezası ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az hapis gerektiren suçlar

Basit yargılama usulü, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezası ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda asliye ceza mahkemesince uygulanır ve mahkûmiyette sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir (CMK m.251/1 ve m.251/3). Duruşma günü belirlendikten sonra basit yargılama usulü uygulanmaz (CMK m.251/1). Ayrıntı için basit yargılama usulü nedir yazısına bakılabilir.

13. Seri Muhakeme Yönetmeliği Neyi Düzenler?

Ceza Muhakemesinde Seri Muhakeme Yönetmeliği, CMK 250’nin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyen Adalet Bakanlığı düzenlemesidir (CMK m.250/15) ve 01.01.2020’de yürürlüğe girmiştir (Yönetmelik m.16). Kanunda yer almayan şu ayrıntılar Yönetmelikte düzenlenir:

  • Seri muhakemenin savcı için zorunlu olması ve önödeme ile uzlaştırma kapsamındaki suçların dışarıda kalması (Yönetmelik m.5/1-2).
  • Şüphelinin iddianameye kadar usulü talep edebilmesi ve hüküm kuruluncaya kadar vazgeçebilmesi (Yönetmelik m.5/4 ve m.5/11).
  • Davetin telefon veya elektronik posta ile yapılabilmesi ve bir ayı aşmayan düşünme süresi (Yönetmelik m.9/1 ve m.10/3).
  • Bilgilendirmenin içeriği, kabul tutanağı (Ek-1) ve talepname örneği (Ek-2) (Yönetmelik m.10 ve m.12).
  • Mahkemenin talepnameyi verildiği gün incelemesi ve hükmün mağdura tebliği (Yönetmelik m.13/1 ve m.14/2).

Yönetmelik metnini Resmî Gazete yayımıyla okumak mümkündür. Yönetmeliğin suç listesi (m.6) ve engel hâlleri (m.5/6, m.7, m.9/2) kanunun sonraki değişikliklerini yansıtmaz; çelişkide güncel CMK 250 metni esas alınır. Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı da seri muhakeme kapsamındaki suç listesini yayımlar.

14. Seri Muhakemede Görevli Mahkeme, Şikâyet ve Zamanaşımı

  • Görevli mahkeme: Savcı talebini yazılı olarak görevli mahkemeye yöneltir (CMK m.250/8). Yönetmelik bu mahkemeyi yetkili asliye ceza mahkemesi olarak tanımlar (Yönetmelik m.4/1-b).
  • Şikâyet: CMK 250 şikâyete ilişkin ayrı bir hüküm içermez; seri muhakeme usulü suçun şikâyete bağlı olup olmamasını değiştirmez.
  • Zamanaşımı: CMK 250’de zamanaşımına ilişkin özel bir hüküm yoktur; dava zamanaşımı genel hükümlere tabidir (TCK 66 dava zamanaşımı).
  • Evre: Seri muhakeme usulü soruşturma evresi sonunda uygulanır (CMK m.250/1). 01.01.2020 itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş dosyaları seri muhakemenin dışında bırakan geçiş hükmü kısmen yürürlükte değildir (CMK geçici m.5/1-d); eski tarihli bir dosyada usulün uygulanıp uygulanamayacağı somut dosyaya göre incelenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Seri muhakeme usulü nedir?

Seri muhakeme usulü, soruşturma evresi sonunda kanunda sayılan suçlarda uygulanan hızlandırılmış bir usuldür. Cumhuriyet savcısı temel cezayı belirleyip yarı oranında indirir ve bu yaptırımı şüpheliye teklif eder. Şüpheli teklifi müdafii huzurunda kabul ederse savcı mahkemeden talepte bulunur, mahkeme şüpheliyi dinleyip duruşmasız hüküm kurar (CMK m.250).

Seri muhakeme hangi suçlarda uygulanır?

Seri muhakeme usulü yalnız CMK 250/1'de sayılan suçlarda uygulanır: hakkı olmayan yere tecavüz, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması, trafik güvenliğini tehlikeye sokma, gürültüye neden olma, parada sahtecilik, mühür bozma, resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan, kumar için yer sağlama, başkasının kimlik bilgilerini kullanma ile 6136, 6831, 1072 ve 1163 sayılı kanunlardaki belirli suçlar. Liste kıyasla genişletilmez.

Seri muhakeme usulü kabul edilirse ne olur?

Seri muhakeme teklifi müdafi huzurunda kabul edilirse kabul tutanağı düzenlenir, savcı yarı oranında indirilmiş yaptırımı talep yazısıyla mahkemeye bildirir. Mahkeme şüpheliyi müdafii huzurunda dinler ve şartlar varsa talep edilenden ağır olmayan bir hüküm kurar. Kurulan hüküm mahkûmiyet hükmüdür; hüküm kuruluncaya kadar kabulden vazgeçilebilir (CMK m.250/9; Yönetmelik m.5/4).

Seri muhakemeyi kabul etmezsem ne olur?

Seri muhakeme usulünü kabul etmek zorunlu değildir; usul ancak şüphelinin müdafii huzurunda kabulüyle uygulanır (CMK m.250/3). Teklif kabul edilmezse soruşturma genel hükümlere göre sürer ve koşulları varsa iddianame düzenlenerek kamu davası açılır. Kabul beyanı ve usule ait belgeler sonraki soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz (CMK m.250/10).

Seri muhakeme usulünde avukat zorunlu mu?

Evet. Seri muhakeme teklifinin kabulü ancak müdafi huzurunda geçerlidir ve mahkeme de şüpheliyi müdafii huzurunda dinler (CMK m.250/3 ve m.250/9). Şüphelinin seçtiği bir müdafi yoksa istemi aranmaksızın baro tarafından müdafi görevlendirilir; soruşturmada görev yapan müdafi mahkemede de öncelikle görevlendirilir (Yönetmelik m.10/3 ve m.11).

Seri muhakemede tutuklama olur mu?

Seri muhakeme usulü tutuklu şüpheli hakkında da uygulanabilir: kanun, talep yazısında şüphelinin tutuklu olup olmadığının ve gözaltı ile tutuklama sürelerinin gösterilmesini ister (CMK m.250/8-e). Buna karşılık yalnız seri muhakeme teklif etmek amacıyla şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilemez ve yakalama emri düzenlenemez (Yönetmelik m.5/7).

Seri muhakeme usulü kimlere uygulanmaz?

Seri muhakeme usulü yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı hâllerinde uygulanmaz; sağır ve dilsizlik güncel kanun metninde artık engel değildir (CMK m.250/12). Suç iştirakle işlenmiş ve şüphelilerden biri kabul etmemişse, kapsamdaki suç kapsam dışı bir suçla birlikte işlenmişse veya şüpheli beyan ettiği adreste bulunmuyor ya da yurt dışındaysa usul uygulanmaz (CMK m.250/11 ve m.250/13).

Seri muhakeme kararına itiraz süresi ne kadar?

Seri muhakeme usulünde mahkemenin kurduğu hükme itiraz edilebilir (CMK m.250/14). İtiraz, genel hükme göre kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır (CMK m.268/1). İtiraz mercii yalnız teklif ve kabul şartlarını ve mahkemenin hüküm kurma koşullarını inceler.

Seri muhakemede ceza ne kadar indirilir?

Seri muhakeme usulünde indirim yarı oranındadır. Cumhuriyet savcısı TCK 61/1'deki ölçütlerle temel cezayı belirler, koşulları varsa zincirleme suç hükümlerini uygular ve çıkan cezayı yarıya indirir (CMK m.250/4). Belirlenen hapis cezası koşulları varsa seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya ertelenebilir; hükmün açıklanmasının geri bırakılması da kıyasen uygulanabilir (CMK m.250/5-6).

Seri muhakeme ile verilen ceza adli sicile işler mi?

Seri muhakeme usulünde savcı şüpheliyi, mahkemenin kuracağı hükmün adli siciline kaydedileceği konusunda önceden bilgilendirir (Yönetmelik m.10/1-f). Savcı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını uygulamışsa bu karar ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnız soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkemenin istemiyle kullanılabilir (CMK m.231/13).

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Avukat

LinkedIn

Bahçeci Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, gayrimenkul, iş, aile, idare, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Çalışmaları sözleşmelerin hazırlanmasını, idari başvuruların yapılmasını ve uyuşmazlıklarda hukuki temsili de kapsar.

Yayın Politikası

İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku

← Tüm makaleler
AraWhatsApp