Boşanma Davası Nasıl Açılır? Mahkeme, Belgeler, e-Devlet

Boşanma davası nasıl açılır sorusunun cevabı şudur: boşanma davası, boşanma sebebini ve delilleri gösteren dilekçenin yetkili aile mahkemesine verilmesi ve harç ile gider avansının yatırılmasıyla açılır (HMK m.119, m.120). Aile mahkemesi kurulmamış yerde asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2). Yalnız e-Devlet şifresiyle dava açılamaz; elektronik yolda güvenli elektronik imza gerekir (HMK m.445/2).

Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168).

Bu yazı, boşanmaya karar vermiş ve davayı hangi mahkemede, hangi belgelerle ve hangi yoldan açacağını öğrenmek isteyen eş için hazırlanmıştır. Boşanma davası nasıl açılır sorusunu adım adım, mahkeme, e-Devlet ve UYAP, belgeler, harç, adli yardım ve dava açıldıktan sonraki süreç başlıklarında kanun maddeleriyle cevaplar.

1. Boşanma Davası Nasıl Açılır: Öne Çıkanlar

• Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılır; davacı kendi yerleşim yerinde de dava açabilir (TMK m.168).
• Boşanma davasına aile mahkemesi bakar; aile mahkemesi kurulmamış yerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2).
• Boşanma davası elektronik ortamda ancak güvenli elektronik imzayla açılabilir; e-Devlet şifresi bu imzanın yerine geçmez (HMK m.445/2; 5070 sayılı Kanun m.4).
• Anlaşmalı boşanma için evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı; hâkim tarafları bizzat dinler ve malî sonuçlar ile çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır (TMK m.166/3).
• Dava dilekçesinde vakıalar sıra numarasıyla yazılır ve her vakıanın hangi delille ispat edileceği gösterilir (HMK m.119/1-e, f).
• Harç ve gider avansını ödeyemeyen kişi adli yardım isteyebilir (HMK m.334/1).
• Mal rejimi, boşanma kararı verilirse dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer; dava tarihi dilekçenin kaydedildiği tarihtir (TMK m.225; HMK m.118).

2. Boşanma Davası Nasıl Açılır? Adım Adım

Boşanma davası, aşağıdaki sırayla açılır. İlk üç adım dava açılmadan önce yapılan hazırlıktır; dava, dördüncü adımda dilekçe mahkemeye kaydedildiğinde açılmış sayılır (HMK m.118).

1. Boşanma sebebi ve yol belirlenir. Dava, genel sebebe (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) ya da zina, terk gibi özel sebeplerden birine dayanır (TMK m.161-166). Eşler boşanmanın malî sonuçları ve çocuklar konusunda anlaşmışsa ve evlilik en az bir yıl sürmüşse dava anlaşmalı yürür (TMK m.166/3).
2. Yetkili aile mahkemesi belirlenir. Davacı, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesini seçer (TMK m.168).
3. Dava dilekçesi ve belgeler hazırlanır. Dilekçede mahkemenin adı, tarafların kimliği ve adresleri, vakıalar, deliller, hukuki sebepler ve açık talep sonucu yer alır (HMK m.119). Davacının elindeki belgeler dilekçeye eklenir (HMK m.121).
4. Harç ve gider avansı yatırılır, dilekçe kaydettirilir. Davacı yargılama harçlarını ve gider avansını dava açarken mahkeme veznesine yatırır (HMK m.120). Dilekçe adliyede verilir ya da güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden gönderilir (HMK m.445/2).
5. Dilekçe davalıya tebliğ edilir. Mahkeme dilekçeyi davalıya tebliğ eder; davalı tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verebilir (HMK m.122, m.127).
6. Geçici önlemler alınır. Hâkim dava süresince barınma, geçim, malların yönetimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169).
7. Ön inceleme, tahkikat ve hüküm. Dilekçeler tamamlanınca ön inceleme yapılır; ön inceleme bitmeden tahkikata geçilemez (HMK m.137). Hükme karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.345).

Boşanma davası açmadan önce verilmesi gereken en önemli karar, davanın hangi sebebe ve hangi olaylara dayanacağıdır. Vakıalar ve deliller, kanunun eksiklik için bir haftalık tamamlama süresi tanıdığı unsurlar arasında sayılmaz (HMK m.119/2); bu nedenle ilk üç adım aceleye getirilmemelidir. Dilekçenin bölüm bölüm hazırlanışı için bkz. Boşanma Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?.

3. Boşanma Davası Nerede Açılır?

Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılır (TMK m.168). Bu kural boşanma ve ayrılık davalarının ikisine de uygulanır. Davacının, davalı eşin oturduğu şehre gitmesi gerekmez; kendi yerleşim yerindeki mahkemede de dava açabilir.

TMK m.168 üç seçenek tanır ve seçim davacıya aittir:

Seçenek	Hangi mahkeme	Koşul
Davacının yerleşim yeri	Davacının oturduğu yerin aile mahkemesi	Ek koşul yok
Davalının yerleşim yeri	Davalı eşin oturduğu yerin aile mahkemesi	Ek koşul yok
Son ortak konut	Eşlerin birlikte oturduğu yerin aile mahkemesi	Davadan önce son defa en az altı aydır orada birlikte oturulmuş olması

Son ortak konut seçeneği yalnız altı aylık birlikte oturma varsa kullanılabilir. Eşler aynı yerde altı aydan kısa süre oturduysa davacı kendi ya da diğer eşin yerleşim yerini seçer (TMK m.168).

3.1. Boşanma Davası Hangi Mahkemede Görülür?

Boşanma davası aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukundan doğan dava ve işlerine bakar (4787 sayılı Kanun m.4). Aile mahkemesi her ilde ve merkez nüfusu yüz binin üzerindeki her ilçede kurulur; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2). Aile mahkemesi, esasa girmeden önce eşlerin ve çocukların sorunlarını tespit ederek sulh yoluyla çözümü teşvik eder; sulh sağlanamazsa yargılamaya devam eder (4787 sayılı Kanun m.7).

3.2. Boşanma Davası Başka Şehirden Açılabilir mi?

Boşanma davası, davacının yerleşim yeri başka şehirdeyse o şehirde açılabilir; TMK m.168 eşlerden birinin yerleşim yerini yetkili saydığı için davacı eş ortak konutun bulunduğu şehre dönmek zorunda değildir. Dilekçe, güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden gönderildiğinde de davanın hangi mahkemede açılacağı TMK m.168’e göre belirlenir; elektronik yol yetki kuralını değiştirmez (HMK m.445/2). Eşlerden biri yurt dışında yaşıyorsa hangi ülke hukukunun uygulanacağı ayrı bir sorudur; bkz. Yabancı Uyruklu Eşle Boşanma.

4. Boşanma Davası e-Devlet ve UYAP Üzerinden Nasıl Açılır?

Boşanma davası yalnız e-Devlet şifresiyle açılamaz. Elektronik ortamda boşanma davası, güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP üzerinden açılır: kanuna göre elektronik ortamda, güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir, dava dosyaları incelenebilir (HMK m.445/2). Güvenli elektronik imza, nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlayan ve yalnız imza sahibinin tasarrufundaki araçla oluşturulan imzadır (5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.4). Bu nedenle e-Devlet şifresiyle giriş yapmak, dava dilekçesini imzalamak için kanunun aradığı imzanın yerine geçmez.

e-Devlet ve UYAP’ta yapılan iki işlem birbirinden ayrıdır:

İşlem	Kanal	Ne gerekir	Dayanak
Boşanma davası açmak	UYAP Vatan­daş Portalı veya adliye	Elekt­ro­nik yolda güvenli elekt­ro­nik imza; adli­yede imzalı dilekçe	HMK m.445/2 · 5070 sayılı Kanun m.4
Açılmış davayı sor­gu­la­mak	e-Devlet “Dava Dosyası Sor­gu­lama”	e-Devlet şifresi, mobil imza, elekt­ro­nik imza, T.C. kimlik kartı veya inter­net ban­ka­cı­lı­ğıyla giriş	Adalet Bakan­lığı e-Devlet hizmet sayfası

Adalet Bakanlığının UYAP Vatandaş Portalı hizmet listesinde vatandaşa açık hizmetler arasında “Dava Açılış” yer alır (erişim 28 Eylül 2026). e-Devlet’teki Dava Dosyası Sorgulama hizmeti ise e-Devlet şifresi dahil beş kimlik doğrulama yöntemini kabul eder ve UYAP’ta kayıtlı davaları görüntülemeye yarar (erişim 28 Eylül 2026). Bu iki sayfa kurumların idari hizmet sayfalarıdır, mevzuat değildir ve Resmî Gazete’de yayımlanmaz; menü adları değişebilir. Kural, HMK m.445/2’deki güvenli elektronik imza şartıdır.

Elektronik yolda harç ve gider avansı da elektronik olarak ödenebilir (HMK m.445/2) ve elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m.445/4). Boşanma davası elektronik yoldan açıldığında da yetkili mahkeme, dilekçenin içeriği ve harç yükümlülüğü değişmez.

5. Boşanma Davası İçin Gerekli Belgeler

Boşanma davası için temel belge dava dilekçesidir. Kanun, dilekçede gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asılları ile davalı sayısından bir fazla örneğinin ya da yalnız örneklerinin dilekçeye eklenmesini ister; başka yerden getirtilecek belge ve dosyalar için de bunların bulunmasını sağlayacak açıklamanın dilekçede yer alması zorunludur (HMK m.121). Örnek sayısı dilekçe ile ek belgeler için farklıdır: dava dilekçesinin kendisine davalı sayısı kadar örnek eklenir (HMK m.118/1), dilekçeye eklenen belgelerin ise davalı sayısından bir fazla örneği verilir (HMK m.121).

Boşanma davası için gerekli evraklar, amaçlarına göre üç gruba ayrılır:

• Dava dilekçesi: HMK m.119’daki unsurları taşır. Davacının T.C. kimlik numarası dilekçede yazılır (HMK m.119/1-c).
• Delil belgeleri: Dilekçede gösterilen vakıaları ispat için dayanılan yazışma, fotoğraf, sağlık raporu, banka kaydı gibi belgelerdir. Her belgenin hangi vakıayı ispat ettiği dilekçede belirtilir (HMK m.119/1-f). Mesaj ve arama kayıtlarının delil değeri için bkz. Boşanma Davasında HTS Kayıtları.
• Anlaşmalı boşanma düzenlemesi: Anlaşmalı boşanmada hâkim, boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu konusunda tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır (TMK m.166/3). Bu düzenleme uygulamada protokolle sunulur; bkz. Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği.

Akıl hastalığı sebebine dayanan davada ayrıca hastalığın geçmesine olanak bulunmadığını gösteren resmî sağlık kurulu raporu gerekir (TMK m.165).

5.1. Boşanma Davası Dilekçesinde Neler Bulunur?

Boşanma davası dilekçesinde mahkemenin adı; davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri; davacının T.C. kimlik numarası; varsa vekilin bilgileri; davanın konusu; iddianın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri; her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği; dayanılan hukuki sebepler; açık talep sonucu ve imza bulunur (HMK m.119/1).

Eksikliklerin sonucu aynı değildir. Kimlik numarası, adres veya imza gibi unsurlar eksikse hâkim bir haftalık kesin süre verir ve eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Mahkemenin adı, dava konusunun değeri, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler ise bu tamamlama süresinin kapsamı dışında bırakılmıştır (HMK m.119/2). Boşanma sebebini oluşturan olayları ve delillerini ilk dilekçede eksiksiz yazmak bu yüzden önemlidir. Hazır bir anlaşmalı boşanma dilekçesi için bkz. Anlaşmalı Boşanma Dilekçe Örneği.

6. Boşanma Davası Açarken Harç ve Gider Avansı

Boşanma davası açan davacı, yargılama harçlarını ve her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılan gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır (HMK m.120/1). Avansın dava sırasında yetersiz kaldığı anlaşılırsa mahkeme tamamlanması için iki haftalık kesin süre verir (HMK m.120/2). Elektronik yoldan açılan davada harç ve avans da elektronik ortamda ödenebilir (HMK m.445/2).

Harç ve gider avansı tutarları tarifelere bağlıdır ve gider avansı tarifesi her yıl yeniden çıkarılır (HMK m.120/1); bu nedenle bu yazıda sabit rakam verilmez. Harç kalemleri, gider avansı ve avukatlık ücretinin nasıl hesaplandığı için bkz. Boşanma Davası Ücreti ve Masrafları.

6.1. Boşanma Davası Ücretsiz Açılabilir mi? Parası Olmayan Eş İçin Adli Yardım

Boşanma davası, harç ve giderleri ödeyemeyen kişi için adli yardımla açılabilir. Kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kişi, talebi açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardımdan yararlanır (HMK m.334/1).

Adli yardım kararı şu imkânları sağlar (HMK m.335/1):

• yargılama giderlerinden geçici olarak muafiyet,
• teminat göstermekten muafiyet,
• dava sırasında yapılması gereken giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi,
• davanın avukatla takibi gerekiyorsa ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini.

Adli yardım, davaya bakacak mahkemeden istenir. Talepte bulunan kişi iddiasının özetini, delillerini ve yargılama giderlerini karşılayamadığını gösteren mali durum belgelerini sunar; bu talebe ilişkin evrak harç ve vergiden muaftır (HMK m.336). Muafiyet geçicidir ve hükmün kesinleşmesine kadar devam eder (HMK m.335/1-a, m.335/3). Başvurunun ayrıntısı için bkz. Adli Yardım Başvurusu.

7. Boşanma Davası Avukatsız Açılabilir mi?

Boşanma davası avukatsız açılabilir. Dava açma yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir (Avukatlık Kanunu m.35). Dava ehliyeti, medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir (HMK m.51).

Avukatsız açılan boşanma davasında dilekçenin HMK m.119’daki unsurları taşıması, delillerin dilekçede gösterilmesi ve sürelerin izlenmesi davacının kendi yükümlülüğüdür. Kanun bu yükümlülükleri avukatlı ve avukatsız davacı için ayırmaz. Harç ve gider avansını ödeyemeyen davacı için adli yardım kapsamında avukat temini de istenebilir (HMK m.335/1-ç).

8. Boşanma Davası Hangi Sebebe Dayanılarak Açılır?

Boşanma davası, kanunda sayılan boşanma sebeplerinden birine dayanılarak açılır. Genel sebep, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmasıdır (TMK m.166). Özel sebepler zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır (TMK m.161-165). Bazı özel sebeplerde dava açma süresi sınırlıdır; süre geçerse o sebebe dayanılamaz.

Sebep	Dava açma süresi veya özel koşul	Dayanak	Ayrıntı
Zina	Öğren­me­den baş­la­ya­rak altı ay, her hâlde eylem­den beş yıl; affeden eşin dava hakkı yoktur	TMK m.161	Zina nede­niyle boşanma
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı dav­ra­nış	Öğren­me­den baş­la­ya­rak altı ay, her hâlde sebebin doğu­mun­dan beş yıl; affeden eşin dava hakkı yoktur	TMK m.162	Onur kırıcı dav­ra­nış nede­niyle boşanma
Suç işleme, hay­si­yet­siz hayat	Bir­likte yaşama bek­le­ne­mi­yorsa her zaman	TMK m.163	Hay­si­yet­siz hayat sürme nede­niyle boşanma
Terk	Ayrılık en az altı ay sürmüş olmalı, ihtar sonuç­suz kalmalı; ihtar­dan sonra iki ay geç­me­den dava açı­la­maz	TMK m.164	Terk nede­niyle boşanma
Akıl has­ta­lığı	Has­ta­lı­ğın geç­me­ye­ceği resmî sağlık kurulu rapo­ruyla tespit edil­meli	TMK m.165	Akıl has­ta­lığı nede­niyle boşanma
Evlilik bir­li­ği­nin teme­lin­den sar­sıl­ması	Kanunda dava açma süresi yok	TMK m.166	Evlilik bir­li­ği­nin teme­lin­den sar­sıl­ması

Terk sebebinde ihtar, davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter tarafından yapılır; ayrılığın dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez (TMK m.164). Terk sebebiyle boşanma davası bu nedenle ihtar sürecinin tamamlanmasından önce açılamaz.

TMK m.166’nın dördüncü fıkrası 14 Kasım 2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Güncel metne göre boşanma sebeplerinden biriyle açılan dava reddedilir ve ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmiş ve bu sürede ortak hayat her ne sebeple olursa olsun yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4).

8.1. Boşanma Davasında Ayrılık İstenebilir mi?

Boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir (TMK m.167). Talebin hangisi olduğu dava dilekçesinin talep sonucunda açıkça yazılır (HMK m.119/1-ğ). Ayrılık kararının sonuçları için bkz. Ayrılık Davası.

9. Boşanma Davası Anlaşmalı mı Çekişmeli mi Açılır?

Boşanma davası, eşlerin anlaşıp anlaşmamasına göre anlaşmalı ya da çekişmeli yürür. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir; hâkim tarafları bizzat dinler ve malî sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir (TMK m.166/3). Bu koşullardan biri yoksa dava çekişmeli yürür.

Ölçüt	Anlaşmalı boşanma davası	Çekişmeli boşanma davası
Evlilik süresi	En az bir yıl	Süre şartı yok
Kim açar	Eşler birlikte başvurur ya da biri açar, diğeri kabul eder	Eşlerden biri tek başına açar
Dayanak	TMK m.166/3	TMK m.161-166
Hâkimin incelemesi	Tarafları bizzat dinler, düzenlemeyi uygun bulup bulmadığına bakar	Boşanma sebebinin varlığına vicdanen kanaat getirmesi gerekir; ikrar hâkimi bağlamaz
Ayrıntı	Anlaşmalı Boşanma	Çekişmeli Boşanma

Çekişmeli boşanma davasında hâkim, boşanmanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış saymaz ve delilleri serbestçe takdir eder (TMK m.184). Anlaşmalı boşanmada ise tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz (TMK m.166/3).

9.1. Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin birlikte başvurmasıyla ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesiyle açılır; evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir (TMK m.166/3). Anlaşmalı boşanma davası da TMK m.168’deki yetkili mahkemelerden birinde açılır; bu madde boşanma davalarını anlaşmalı ve çekişmeli diye ayırmaz. Dilekçeyle birlikte boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin düzenleme sunulur ve hâkim tarafları bizzat dinler (TMK m.166/3).

9.2. Tek Taraflı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Tek taraflı boşanma davası, diğer eşin rızası aranmadan açılan çekişmeli boşanma davasıdır. Evlilik birliği temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir (TMK m.166/1). Davacının kusuru daha ağırsa davalının davaya itiraz hakkı vardır; bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ve çocuklar için korunmaya değer yarar kalmamışsa boşanmaya yine karar verilebilir (TMK m.166/2). Tek taraflı dava, davalı eş davayı kabul ederse ve evlilik en az bir yıl sürmüşse anlaşmalı boşanmaya dönebilir (TMK m.166/3).

10. Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Ne Olur?

Boşanma davası açıldıktan sonra dava dilekçesi davalıya tebliğ edilir, hâkim geçici önlemleri alır ve yargılama dilekçeler, ön inceleme, tahkikat ve hüküm aşamalarıyla ilerler. Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır; boşanmaya karar verilirse mal rejimi bu tarihten geçerli olmak üzere sona erer (HMK m.118; TMK m.225).

10.1. Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Tebligat ve Cevap Süresi

Boşanma davası dilekçesi mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir ve tebliğ zarfında davalının iki hafta içinde cevap verebileceği gösterilir (HMK m.122). Cevap süresi dilekçenin tebliğinden itibaren iki haftadır; cevabın bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa, süre içinde başvuran davalıya bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.127). HMK m.122 tebliği mahkemeye bırakır ve dilekçenin davalıya kaç gün içinde tebliğ edileceğine dair bir gün sayısı öngörmez.

10.2. Boşanma Davası Sürerken Geçici Önlemler

Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Taraflardan birinin talebini beklemek gerekmez. Dava süresince bağlanan geçici nafaka için bkz. Tedbir Nafakası; dava sonunda bağlanan nafaka türleri için bkz. Nafaka Nedir?. Durumunuza hangi nafaka türünün uyduğunu ve kanunun gözettiği ölçütleri Nafaka Hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Şiddet tehlikesi varsa koruma tedbirleri ayrıca istenebilir; bkz. 6284 Sayılı Kanun ve Koruma Kararı.

10.3. Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Edinilen Mallar

Boşanma davası açıldıktan sonra edinilen mallar, boşanmaya karar verilirse edinilmiş mal sayılmaz. Mahkeme boşanmaya karar verirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225); edinilmiş mal ise her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219). Dava tarihi, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihtir (HMK m.118/1). Buna göre hangi malların edinilmiş mal sayılacağı, dilekçenin kaydedildiği güne göre belirlenir; malların değerinin hesabı ise tasfiyeye ilişkin ayrı kurallara tabidir. Tasfiyenin nasıl yapıldığı için bkz. Boşanmada Mal Paylaşımı.

10.4. Boşanma Davasında Ön İnceleme, Tahkikat ve Hüküm

Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme ön incelemede dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar; ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez (HMK m.137). Hâkim ön inceleme duruşmasında tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları konuları tek tek tespit eder ve tahkikat bu tutanağa göre yürütülür (HMK m.140). Aile mahkemesi ayrıca esasa girmeden önce eşleri sorunlarının sulh yoluyla çözümüne teşvik eder (4787 sayılı Kanun m.7).

Hükme karşı istinaf süresi, ilamın taraflara usulen tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345). Bölge adliye mahkemesinin temyize açık kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir (HMK m.361). İstinaf aşaması için bkz. İstinaf Nedir?.

11. Boşanma Davası Adli Tatilde Açılır mı?

Boşanma davası adli tatilde açılabilir. Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer (HMK m.102). Adli tatilde görülecek işler dışında kalan davalarda da dava ve cevap dilekçeleri alınır ve her türlü tebligat yapılır (HMK m.103/3).

Boşanma davası ise adli tatilde görülecek dava ve işler arasında sayılmaz. Adli tatilde her çeşit nafaka davası ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler, ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma talepleri ve taraflardan birinin talebi üzerine mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler görülür (HMK m.103/1-a, b, h). Adli tatile tabi davada kanuni sürenin bitimi tatile rastlarsa süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.104). Adli tatilin takvimi için bkz. Adli Tatil Ne Zaman?.

12. Boşanma Davasında Kusurun Etkisi

Boşanma davasında kusur, boşanmaya karar verilip verilmeyeceğini, tazminatı ve yoksulluk nafakasını etkiler. Genel sebebe dayanan davada davacının kusuru daha ağırsa davalının davaya itiraz hakkı vardır (TMK m.166/2).

Tazminat bakımından, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir; boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf da kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat isteyebilir (TMK m.174). Yoksulluk nafakasında ölçüt farklıdır: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla nafaka isteyebilir ve nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m.175). Tazminat talebinin kapsamı için bkz. Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat; çocuğun velayeti için bkz. Velayet Davası.

13. Boşanma Davası Nasıl Geri Çekilir?

Boşanma davası, hüküm kesinleşinceye kadar geri alınabilir; ancak geri alma davalının açık rızasına bağlıdır ve bu durumda davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (HMK m.123). Davalı rıza göstermiyorsa davacının başvurabileceği yol davadan feragattir; feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir (HMK m.307).

İki yolun sonucu aynı değildir: geri almada dava açılmamış sayılır, feragatte ise davacı talebinden vazgeçmiş olur. Hangi yolun seçildiği ve bunun ileride açılacak davaya etkisi dilekçe verilmeden önce değerlendirilmelidir. Mevzuat metinlerine Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu sayfalarından ulaşılabilir.